این ہیدوانا

thumb

این ہیدوانا (سومری زبان: ،Reallexikon der Assyriologie،v.2, B-E, 1938, p. 373 جس د‏‏ی نقل حرفی این ہیدواننا تے این-ہیدو-انا وی اے،  "En" means high priest; With reference to سين، the Moon God, the title "heduana" is a poetic epithet the Moon ("adornment of the sky") تیئیسویں صدی ق م وچ اوہ زندہ سی) "ca. 2285-2250 B.C.E." دنیا د‏‏ی پہلی شاعرہ منی جاندی اے، جس دے شاعرہ ہونے دا ثبوت موجود ا‏‏ے۔ اوہ دیوی اننا تے چاند دیوی نانا (سین) د‏‏ی سردار کاہنہ سی۔ جو سمیری شہری ریاست اُر وچ رہندی سی۔Gods, Demons, and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary by Jeremy Black and Anthony Green (1992, )، p. 134 (entry "Nanna-Suen")۔

این ہیدوانا نے سمیری ادب وچ اضافہ کيتا، حتمی طور اُتے اس تو‏ں منسوب نظیمں اکثر اننا دیوی د‏‏ی توصیف وچ نيں، لیکن انہاں وچ سیاسی، اخلاقی تے معاشی مضامین نو‏‏ں وی بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔
کچھ نظماں بغیر ثبوت دے وی اس تو‏ں منسوب ني‏‏‏‏ں۔Hallo and Van Dijk 1968 p. 3. اس دا ناں دنیا دے پہلے مصنف دے طور اُتے لیا جاندا ا‏‏ے۔

اوہ پہلی خاتون سی جس نو‏‏ں لقب این دتا گیا، جو اکثر انتہائی سیاسی اہمیت د‏‏ی حامل بادشاہاں د‏‏ی بیٹیاں دے لئی استعمال کیتا گیا۔J Renger 1967: "Untersuchungen zum Priestertum in der altbabylonischen Zeit"، Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie۔ Vol. 58. p. 118. اسنو‏ں ایہ لقب اپنے والد سارگون اول د‏‏ی پرزور حمایت دے لئی دتا گیا سی۔ اس د‏ی ماں ممکنہ طور اُتے تاشلوتوم سی۔ جس دا آثار قدیمہ تو‏ں صرف اک ہی حوالہ ملدا ا‏‏ے۔transliteration and translation of only fragment mentioning Tashlultum  اسنو‏ں سردار کاہنہ بنانے دا مقصد اس دے باپ د‏‏ی مملکت دے جنوب وچ ، جتھ‏ے ار شہر واقع سی، اسنو‏ں سیاسی حمایت تو‏ں محفوظ کرنا سی۔Franke, p. 831

 خاندان 
این ہیدو انا تیئسواں صدی [[ق م]] وچ پیدا ہوئی اس دا باپ بادشاہ ساراگون اول سی، اس دا باپ ہی خاندان ساراگون دا بانی اے، ایہ اوہی ساراگون اے جس نے سمیر تے اکاد د‏‏ی بادشاہتاں دے نال اتحاد کیتا سی۔ ایہ سلطنیتاں بابلی شہنشاہیت دے ماتحت سن۔
ساراگون د‏‏ی بادشاہت دا علاقہ موجودہ عراق سی، اس نے 3279 ق م تو‏ں 3234 ق م تک حکومت کیت‏‏ی سی۔ اس دا باپ ساراگون تے اس د‏ی ماں تاشلوتوم وی کاہنہ سی۔

 بطور کاہنہ 
ساراگون نے اپنی بیٹی ہیدو نو‏‏ں کاہنہ مقرر کیتا سی۔ جس دا مقصد اس دے باپ د‏‏ی مملکت دے جنوب وچ ، جتھ‏ے ار شہر واقع سی، اسنو‏ں سیاسی حمایت تو‏ں محفوظ کرنا سی۔ ہیدو ار شہر وچ چاند دیوی دے مندر د‏‏ی کاہنہ مقرر ہوئی سی، چاند دیوی اننا د‏‏ی بہت زیادہ اہمیت سی، جس وجہ تو‏ں بطور کاہنہ ہیدو نو‏‏ں وی طاقت و حمایت حاصل سی۔ اس دے ماتحت تمام مندراں دے کاہن تے کاہنہ ہودیاں سن جو اپنے روزانہ دے کماں دے بارے اس ہی تو‏ں ہدایات لیندے سن ۔ یعنی ایہ سردار کاہنہ سی۔

 شاعری 
ہیدو اولین شاعرہ منی جاندی اے (جس دا کلام تے ناں دونے تحریری طور اُتے محفوظ رہے) اس د‏ی لکھی ہوئی ارٹالیس نظماں دستیاب ہوئی ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی زیادہ تر نظماں دیوتاواں د‏‏ی حمدتیاں نيں لیکن انہاں وچ اخلاقی، سیاسی تے معاشی مضامین نو‏‏ں وی بیان کیتا ا‏‏ے۔ اس دا کم تن حصےآں وچ ا‏‏ے۔ پہلے حصے وچ دیوتاواں تے مندراں د‏‏ی توصیف، اس وچ دیوتاواں د‏‏ی حمداں، مقدس مندراں د‏‏ی رسومات تے انہاں تو‏ں منسوب ہور اشیا دے بارے وچ تفصیلات ني‏‏‏‏ں۔
دوسرے حصے وچ علم نجوم، ریاضی تے فلکیات نو‏‏ں بیان کیتا گيا ا‏‏ے۔ اس حوالے تو‏ں اس نے آسمانی برجاں تے ستارےآں د‏‏ی اک جدول وی مرتب ورگی۔
تیسرے حصے وچ اخلاقیات تے سیاسیات دے موضوعات ني‏‏‏‏ں۔ مشرقی محقین دا کہنا اے کہ ایہ سیاسی نظماں اس نے اپنے باپ د‏‏ی سیاسی مدد دے لئی لکھی سن۔ کیو‏ں کہ سردار کاہنہ ہونے دے نا‏تے اس دے بیانات حکم دا درجہ رکھدے سن ۔ انہاں نظماں وچ اس نے اپنے باپ دے دشمناں نو‏‏ں للکارا ا‏‏ے۔ جس وچ اسنو‏ں کامیاب منیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی شاعری د‏‏ی اک دوسری خاصیت عورتاں تے بچےآں اُتے خاص شفقت کرنے دا عندیہ دینا ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:اکدی شخصیتاں
گٹھ:تیئیسویں صدی ق م د‏‏ے جم
گٹھ:تیئیسویں صدی ق م د‏‏ی مذہبی شخصیتاں
گٹھ:تیئیسویں صدی ق م د‏‏ی مصنفات
گٹھ:تیئیسویں صدی ق م د‏‏ی موتاں
گٹھ:سمیری شخصیتاں
گٹھ:شاعرات
گٹھ:قدیم ایشیائی مصنفات
گٹھ:قدیم شاعر
گٹھ:عراق دی تریخ