عفیفہ بنت احمد اصفہانیہ

{{معلومات راوي حديث
| اسم_الميلاد         = عفیفہ بنت ابی بکر احمد بن عبد اللہ بن محمد بن عبد اللہ بن حسن بن مہران
| تاريخ_الميلاد       = ذو الحجہ، 510ھ
| مكان_الميلاد        = اصفہان، فارس
| تاريخ_الوفاة      = ربیع الثانی، 606ھ
| مكان_الوفاة       = اصفہان، فارس
| الطبقة            = الثانية والثلاثون
| الكنية            = اُم ہانیء
| اللقب             = 
| النسب             = اصفہانیہ فارفانیہ
| إشتهر_بأنه        = مسندة الاصبہان
| مرتبتة_عند_ابن_حجر= 
| مرتبتة_عند_الذهبي  = 
| تاريخ_الإسلام       =
| عدد_الأحاديث       =
| الغزوات           =
| أبوه              =
| أمه               =
| زوجاته            =
| أبنائه            =
| أقاربه            =
| روى_له            = ابو موسٰی بن عبد الغن8
ش8خ اضیاء
رفیع إسحاق الابرقاوہی
ابو بکر بن نقطہ
''احمد بن سلامہالبرہان بن الدرجیابن شیبانالفخر علیخدیجہ بنت شہاب بن راجح| لم_يروى_عنه        =
}}عفیفہ بنت ابو بکر احمد بن عبد اللہ بن محمد بن عبد اللہ بن حسن بن مہران فارفانیہ (اک قول دے مطابق) فارقانیہ اصفہانیہ، کنیت ام ہانی ا‏‏ے۔ عالمہ، فقیہ، محدثہ تے حدیث د‏‏ی راویہ ني‏‏‏‏ں۔ پانچوی تے چھیويں صدی ہجری د‏‏ی ایران وچ واقع اصفہان دے اک پنڈ فارفان یا فارقان تو‏ں نسبت اے، ايس‏ے وجہ تو‏ں فارفانیہ یا فارقانیہ نسبت ا‏‏ے۔ترجمة عفيفة في سير أعلام النبلاء للذهبي، إسلام ويب، اطلع عليہ في 22 جمادی الاولی 1436 هـ۔ 

 ولادت و تعلیم 
عفیفہ اصفہانیہ د‏‏ی پیدائش اصفہان دے پنڈ "فارفان" وچ ماہ ذو الحجہ سنہ 510ہجری وچ ہوئی، اوتھے انہاں د‏‏ی پرورش و پرداخت ہوئی۔ انہاں دے والد واعظ سن تے بھائی محمد حدیث دے راوی سن ۔ بچپن ہی وچ شرعی علوم د‏‏ی طرف مائل ہوئے گئياں، ایتھ‏ے تک کہ عبد الواحد بن محمد دشتج تو‏ں حدیث د‏‏ی سماعت 7 سال د‏‏ی عمر وچ کی، انہاں تو‏ں جو حدیث روایت کيتی اے اوہ ایہ اے: 

عفیفہ اصفہانیہ دا حافظہ انتہائی مظبوط تے قوی سی، احادیث د‏‏ی لمبی لمبی اسناد انھاں حفظ سی، ايس‏ے لئی انہاں تو‏ں مروی روایات لمبی اسناد اُتے مشتمل صحابہ تے رسول اللہ تک مرفوع ہويا کردیاں نيں، حالانکہ انہاں دا زمانہ بہت بعد دا اے تے اکثر روایات صحیح ني‏‏‏‏ں۔

 استاداں 
 عبد الواحد بن محمد دشتج حمزہ بن عباس علوی اسحاق بن احمد اشنانی فاطمہ بنت عبد اللہ جوزدانیہ جو مسندۃ اصبہان (اصفہان د‏‏ی سند) دے لقب تو‏ں مشہور سن، انہاں تو‏ں "المعجم الکبیر" مکمل، "المعجم الصغیر" تے "کتاب الفتن لنعیم بن حماد" حفظ کيت‏‏ا سی۔عفيفة بنت أحمد بن عبد اللہ الواعظ الفارقاني أم هانئ الأصبهانية - التقييد لمعرفة رواة السنن والمسانيد، المكتبة الشاملة، اطلع عليہ في 22 جمادی الاولی 1436 هـ۔ 
 جعفر بن عبد الواحد ثقفی'''

اس دے علاوہ تے بعض استاداں حدیث تے شیوخ تو‏ں حدیث د‏‏ی اجازت حاصل سی۔ مثلاً:
 ابو علی حداد
 ابو علی بن مہدی
 ابو الغنائم بن مہتدی باللہ
 ابو سعد بن طیوری
 ابو طالب یوسفی 

 تلامذہ 
بوہت سارے کبار محدثین تے راویاں نے انہاں تو‏ں روایت تے حدیث بیان کيتی ا‏‏ے۔
 ابو موسیٰ بن عبد الغنی
 شیخ الضیاء
 رفیع اسحاق ابرہوقی
 ابو بکر بن نقطہ
 احمد بن سلامہ
 برہان بن درجی
 ابن شیبان
 فخر علی
 خدیجہ بنت شہاب بن راجح 

 علما د‏‏ی آرا 
عفیفہ اصفہانیہ دے بارے وچ بوہت سارے علما تے مؤرخین نے لکھیا اے، امام ذہبی نے اپنی کتاب سیر اعلام النبلاء وچ بتیسواں طبقہ وچ انہاں اُتے لکھیا اے تے انھاں "مسندۃ الاصبہان" یعنی اصفہان د‏‏ی سند دا لقب دتا ا‏‏ے۔ تے انہاں دے بارے وچ کہیا اے: «عظیم شیخہ سن۔» اک دوسری جگہ لکھیا اے: «علو اسناد انہاں اُتے ختم ہوئے جاندیاں نيں۔»

ان دے شاگرد ابو بکر بن نقطہ کہندے نيں: «ميں نے انہاں تو‏ں المعجم الکبیر تے کتاب الفتن لنعیم وغیرہ د‏‏ی سماعت کيتی اے »۔

خیر الدین زرکلی نے انہاں دے بارے وچ کہیا اے: «فاضلہ سن، حدیث تے فقہ وچ انھاں خوب شہرت حاصل تھی»

عبد العظیم منذری نے کہیا اے: «اصفہان تے بغداد انھاں اعلیٰ اجازات احادیث حاصل سی، کہیا جاندا اے کہ انہاں دے پنج سو تو‏ں ودھ شیوخ حدیث سن »۔

 انہاں تو‏ں مروی روایات 
بہت ساریاں احادیث انہاں د‏‏ی سند تو‏ں مروی نيں، اسيں چند احادیث مع سند دے پیش کردے نيں:

 کتاب "فائدے ابی علی الصواف" وچ اک روایت: 

 اک حدیث محمد بن محمد بن محمد ابن فہد قرشی نے اپنی کتاب "لحظ الالحاظ بذیل طبقات الحفاظ" وچ روایت کيت‏‏ا اے: 

 اک ہور حدیث ابن سید الناس نے اپنی کتاب "عیون الاثر فی فنون المغازی والشمائل والسیر" وچ نقل کيت‏‏ا اے: 

 وفات 
عفیفہ اصفہانیہ د‏‏ی وفات ربیع الثانی، اک قول دے مطابق جمادی الاولی وچ سنہ 606 ہجری وچ اصفہان، ایران وچ ہوئی، تقریباً 96 سال عمر پائی۔

 حوالے 

گٹھ:ایرانی شخصیتاں