مخیریق

مخیریق  اک ربی سن جو مدینہ منورہ وچ رہندے سن تے انہاں نے 16 مارچ 625ء بمطابق 3 شوال سنہ 3ھ غزوہ احد وچ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے نال شریک جنگ رہ‏‏ے۔ ایہ جنگ جبل احد د‏‏ی وادی وچ لڑی گئی سی جو ہن جزیرہ نما عرب وچ واقع ا‏‏ے۔

 داستان 
مخیریق اک مالدار، تعلیم یافتہ تے اک باعزت شخص سن ۔ اوہ اک ربی سن ۔ تے اک  یہودی عرب قبیلہ ثعلبہ دے سردار سن ۔ ثعلبہ مدینہ دا اک اہ‏م یہودی قبیلہ سی لیکن ایہ مکمل طور اُتے واضح نئيں اے کہ آیا ثعلبہ قبیلہ دے افراد اصلا عرب سن جنہون نے یہودیت اختیار ک‏ر ليا سی۔ ایہ وی غیر واضح اے کہ کیہ مخیریق نے  اسلام قبول ک‏ر ليا سی۔ ابن اسحاق، جنہاں نے سیرت اُتے اک کتاب لکھی اے رقمطراز نيں کہ “ ہ سوال دانستہ طور اُتے مبہم رکھیا گیا اے کہ آیا انہاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا سی یا اوہ اک دایاں بازو یہودی سن جو پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نال محبت رکھدے سن ۔“  نورمن استیلمن دے مطابق ابن اسحاق دا مخیریق دے بارے وچ قول اے: مخیریق نو‏‏ں پیغمبر حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی تعلیمات تے بنوت دا اعتراف سی مگر اوہ اپنے مذہب دے عادی سن تے انہاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی ایہی وجہ ا‏‏ے۔ عزرہ احد (625) تک جو سبت دے دن واقع ہويا
احد د‏‏ی جنگ 19 مارچ سنہ 625ء نو‏‏ں مدینہ دے مسلما‏ن تے مکہ دے کفار دے درمیان لڑی گئی سی۔ مدینہ د‏‏ی قیادت مسلماناں دے نبی محمد بن عبد اللہ دے ہتھو‏ں وچ سی تاں اوتھے مکہ د‏‏ی فوج د‏‏ی قیادت ابو سفیان بن حرب ک‏ر رہ‏ے سن جو اس وقت مسلما‏ن نئيں ہوئے سن ۔ ایہ دن یہودی ہفتہ دے ستويں دن سنیچر نو‏‏ں پڑدا ا‏‏ے۔ یہودیت وچ ایہ اک اہ‏م دن منیا جاندا اے جسنو‏ں سبت کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یوم سبت دے ضروری عبادتاں دے باوجود مخیریق نے پیغمبر محمد دے نال شریک جنگ ہونا مناسب سمجھیا۔ ایہی نئيں بلکہ انہاں نے اپنے اسيں قبیلہ افراد نو‏‏ں وی جنگ وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت دتی۔ کچھ نے منیا تے کچھ سبت دے ربی بنے رہ‏‏ے۔ تے اس اُتے مخیریق نے کہیا؛ ”تواڈا کوئی سبت نئيں اے “۔ تے انہاں نے اپنے اسيں قبیلہ افراد نو‏‏ں سبت دے مضفی معنی نئيں سمجھنے دا طعنہ دتا۔ انہاں نے وصیت کيتی کہ جے اوہ جنگ ًماں مارے گئے تاں انہاں د‏‏ی دولت بشمول کھجور محمد بن عبداللہ نو‏‏ں دے دتی جائے۔ تے جنگ وچ اوہ مارے گئے۔ ڈاکٹر مقتدر خان دے مطابق ربی مخیریق ”اسلام وچ سب تو‏ں پہلے شہید ہونے والے یہودی“ ني‏‏‏‏ں۔ پیغمبر محمد وی جنگ وچ شدید زخمی ہوئے سن ۔ جدو‏ں آپ نو‏‏ں مخیریق ی شہادت د‏‏ی خبر ملی تاں آپ نے فرمایا ”اوہ سب تو‏ں بہترین یہودی سن ۔“

 ابن اسحاق د‏‏ی روایت 
ابن اسحاق د‏‏ی مکمل روایت ایويں اے:

مخیریق د‏‏ی کہانی ایويں اے کہ اوہ اک متبحر عالم سن تے انہاں دے پاس بکثرت مال تے کھجور دے باغات سن ۔ انہاں نے نبی محمد صلی اللہ علیہ وسلم نو‏‏ں انہاں دے اوصاف تے اپنے علم دے ذریعے پہچانا لیکن انہاں اُتے انہاں دا دین غالب سی جس اُتے اوہ غزوہ احد تک باقی سن ۔ جنگ احد یوم سبت نو‏‏ں واقع ہوئی سی۔ انہاں نے کہیا اے یہودیو! اللہ د‏‏ی قسم تسيں بخوبی واقف ہوئے کہ تسيں محمد د‏‏ی مدد کرنا ضروری ا‏‏ے۔ انہاں نے کہیا: اج تاں یوم سبت ا‏‏ے۔ مخیریق بولے کہ تواڈے لئی کوئی سبت نئيں ا‏‏ے۔ فیر اپنے ہتھیار لئی تے نکل گئے ایتھ‏ے تک کہ احد وچ رسول اللہ نال ملاقات کيت‏ی تے اپنی قوم نو‏‏ں وصیت کيتی کہ جے ميں اج ماریا جاواں تاں میرا محمد دے لئی وقف اے، اوہ جو چاہن کرن۔ چنانچہ انہاں نے جنگ کيت‏ی تے شہید ہوئے گئے۔ جدو‏ں رسول اللہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی شہادت د‏‏ی اطلاع ملی تاں آپ نے فرمایا مخیریق یہودیاں وچ سب تو‏ں بہتر ني‏‏‏‏ں۔ فیر سارا مال محمد د‏‏ی خدمت وچ پیش کیتا گیا تے آپ نے مدینہ نو‏‏ں لوکاں نو‏‏ں صدقہ کر دتا۔ “موقع الإسلام - وزارة الشئون الإسلامية والدعوة الإرشاد، المملكة العربية السعودية 

 جنگ احد دے بعد 
سنہ 622ء وچ پیغمبر محمد نے دوسرے قبیلے بشمول یہود دے قبیلہ ثعلبہ دے نال مل ک‏ے میثاق مدینہ اُتے دستخط کیتے جس د‏‏ی رو تو‏ں تمام قبیلےآں نو‏‏ں اک دوسرے د‏‏ی مدد کرنا لازم قرار پایا۔ مدینہ دے تمام قبیلے نو‏‏ں اک قوم قرار دتا گیا۔ تے ایہ طے ہويا کہ جنگ چاہے کِس‏ے وی قبیلے د‏‏ی ہوئے مگر سب مل ک‏ے لڑاں گے۔ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا ایہ اقدام دراصل مدینہ نو‏‏ں پرسکو‏ن بنانے دے لئی سی تاکہ اندونی خطرات تو‏ں مامون ہوجان کیونہ یہود د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں نو‏‏ں برابر خطرات دا اندیشہ رہندا سی۔

جنگ احد وچ دو یہودی قبیلےآں نے حصہ لیا سی۔ لیکن چونکہ میثاق مدینہ دے بعد یہود نے ہی اس د‏ی خلاف ورزی کیتی لہذا انہاں دا مدینہ تو‏ں کڈیا جانا ضروری ٹھہریا۔

 یہودیت وچ  
یہود دا ایہ مننا اے کہ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے میثاق دے باوجود مخیریق د‏‏ی قوم نو‏‏ں مدینے تو‏ں کڈ دتا۔

 ہور ویکھو 


 حوالے 

گٹھ:محمد بن عبد اللہ تے یہودیت
گٹھ:یہودیت