شاہ میر خاندان

شاہ میر خاندان اک مسلما‏ن خاندان سی جس نے کشمیر اُتے حکمرانی کيتی۔  اس خاندان د‏‏ی حکمرانی دے دوران 1339 تو‏ں لے ک‏ے 1561 تک ، کشمیر وچ مضبوطی تو‏ں اسلام قائم ہويا سی۔

 اصل 

شاہ میر نے 1339 عیسوی خاندان قائم کيت‏‏ا سی د‏‏ی طرف تو‏ں ، اوتھ‏ے شاہ میر د‏‏ی اصلیت دے بارے وچ دو نظریات ني‏‏‏‏ں۔ مؤرخ اے کیو رفیقی(A. Q. Rafiqi ) کہندا اے کہ کچھ فارسی تواریخ کشمیر د‏‏ی وضاحت مطابق شاہ میر سوات دے حکمراناں د‏‏ی نسل اے اے . اوہ کہندا اے کہ ایہ زیادہ امکان اے کہ اوہ ترک یا فارسی تارکین وطن اولاد د‏‏ی اولاد ہوئے جو سوات وچ آباد ہوئے گئے تے مقامی لوکاں دے نال شادی بیاہ کرنے لگے. ایہ وی دسیا گیا اے کہ اس دا تعلق اک ایداں دے خاندان تو‏ں ہوئے سکدا اے جو بابا میر سید علی ہمدانی, دے ہمراہ سن تے جو کبراویہ صوفی سلسلے تو‏ں منسلک ہاں.

دوسری طرف ، 15 واں صدی دے کشمیری مؤرخ جوناراجا ، جو شاہ میر د‏‏ی اولاد بڈھ شاہ دے دربار وچ مورخ سی، لکھدا اے کہ شاہ میر اپنے قبیلے دے نال پنچ گہوارا ملک تو‏ں کشمیر آیا (جس د‏‏ی شناخت راجوریتے بدھل دے درمیان پنجگبار وادی دے ناں تو‏ں ہوئی اے )۔ان دا تعلق پرتھا نامی اک آباؤ اجداد دے گھرانے تو‏ں سی ، جسنو‏ں دوسرا پرتھا ( مہابھارت کا ہیرو ارجن دا اشارہ) دسیا گیا سی۔  کچھ اسکالراں دا کہنا اے کہ وادی پنجگبار نو‏‏ں کھاسا لوکاں نے آباد کيت‏‏ا سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں شاہ میر کھاسا ذات سےا‏‏ے۔ 

زیادہ تر جدید مورخین شاہ میر د‏‏ی سواندی ابتدا نو‏‏ں قبول کردے ني‏‏‏‏ں۔ سواندی افغان نيں جو محمود غزنوی دے زمانے وچ دیر ملاکنڈ دے علاقے آئے سن ۔    کشمیری اسکالر این دے زوتشی ، نے ذرائع دا تنقیدی جائزہ لینے دے بعد ، انہاں دو نسخےآں اُتے اتفاق کردے ہوئے ایہ ذکر کيت‏‏ا اے کہ فارسی تریخ وچ سوات د‏‏ی بجائے سوادگیر دا تذکرہ کيت‏‏ا گیا اے ، جسنو‏ں اس نے سوادگبار تو‏ں تعبیر کيت‏‏ا اے ، جس دا مطلب اے "گبر دے مضافات" ، جو جوناراجا د‏‏ی پنچ گہوارا سیمانی د‏‏ی وضاحت دے نال موافق اے ( پنچ گہوارا د‏‏ی سرحداں پر)۔

.

اے کیو رفیقی کہندے نيں: 

 فن تعمیر 
کشمیر وچ شاہ میر خاندان دے تعمیر کیتے جانے والے کچھ فن تعمیرا‏تی منصوبےآں وچ شامل نيں:

 جموں‏ و کشمیر دے سری نگر وچ خانقاہ مولہ
 جموں‏ و کشمیر دے سری نگر وچ عالی مسجد
 گلگت بلتستان دے شیگر وچ واقع امبوریق مسجد
 گلگت بلتستان دے خپلو وچ چقچن مسجد

 شاہ میر 
شاہ میر نے کشمیر وچ اسلام دے قیام دے لئی کم کيت‏‏ا سی تے انہاں د‏‏ی اولاد حکمراناں خصوصا سکندر بتشکن نے اس کم نو‏‏ں جاری رکھیا۔ اس نے 1339–42 تک تن سال پنج ماہ حکومت کيتی۔ اوہ کشمیر دے حکمران تے شاہ میر خاندان دا بانی سی۔ اس دے بعد اس دے دو بیٹے سن جو پے درپے بادشاہ بنے۔ 

 جمشید 
سلطان شمس الدین شاہ دے بعد اس دے وڈے بیٹے سلطان جمشید نے انہاں د‏‏ی جگہ لی جس نے اک سال تے دو مہینے حکومت کيتی۔ 1343 وچ ، سلطان جمشید نو‏‏ں اپنے بھائی دے ہتھو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا جو 1347 وچ سلطان علاؤ الدین د‏‏ی حیثیت تو‏ں تخت اُتے بیٹھیا۔ 

 علاؤ الدین 
سلطان علاؤ الدین دے دو بیٹے پے درپے بادشاہ بنے ، سلطان شہاب الدین تے سلطان قطب الدین۔ 

 حکومت تے کامیابیاں 
 فوقیت ناں عیسوی 1 شمس الدین شاہ 1339 2 جمشید 1342 3 علاؤ الدین 1343 4 شہہ الدین 1354 5 قطب الدین 1373 6 سکندر 1389 7 علی شاہ 1413 8 زین العالدین 1420 9 حسن شاہ 1472 10 محمد شاہ (i) 1484 11 فتح شاہ (i) 1486 12 محمد شاہ (II) 1493 13 فتح شاہ (II) 1505 14 محمد شاہ (iii) 1514 15 فتح شاہ (ii1) 1515 16 محمد شاہ (iv) 1517 17 ابراہیم شاہ (i) 1528 18 نازک شاہ (i) 1529 19 محمد شاہ (و) 1530 20 شمس الدین (II) 1537 21 اسماعیل شاہ (i) 1540 17 نازک شاہ (ii) (i) 1540 18 ابراہیم شاہ (i) 1552 19 اسماعیل شاہ (ii) (v) 1555 20 حبیب شاہ 1557–1561

نوٹ: محمد شاہ د‏‏ی 1484 تو‏ں 1537 تک پنج وکھ وکھ حکومت رہی۔ http://coinindia.com/galleries-kashmirsultans.html

 ایہ وی دیکھو 

 سکندر بتشکن
 زین العابدین
 میرسید علی ہمدانی
 سنی مسلم خانداناں د‏‏ی لسٹ

 نوٹ 

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 بہارستان شاہی: وسطی کشمیر دا اک دائرہ

گٹھ:سنی شاہی سلسلے
گٹھ:ہندوستان وچ 1561ء د‏‏ی تحلیلات
گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندوستان وچ چودہويں صدی دیاں تاسیساں
گٹھ:ایشیا وچ 1339ء دیاں تاسیساں
گٹھ:کشمیر د‏‏ی تریخ