کالا موتیا

کالا موتیا  اکھ نو‏‏ں متاثر کرنے والے امراض دا اک گروہ اے جس وچ درون چشمی دباؤ یا اکھ د‏‏ی بیرونی پرتاں اُتے پڑنے والے دباﺅ (intraocular pressure) وچ غیر طبیعی اضافہ ہوئے جاندا اے تے اس دباؤ وچ اضافے د‏‏ی وجہ تو‏ں اکھ وچ متعدد امراضیاندی (pathological) تبدیلیاں نمودار ہُندیاں نيں؛ بصری قرص (optic disk) دا مقام یا اس د‏ی ساخت معمول تو‏ں ہٹ سکدی اے تے بصری میدان (visual field) وچ نظر دا خلل واقع ہوجایا کردا ا‏‏ے۔
 ناں وجہ 
زرق دا لفظ، نیلاہٹ تے گہری رنگت دے مفہوم وچ آندا اے تے اس مرض نو‏‏ں ایہ ناں دینے د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ ابتدا وچ اسنو‏ں اکھ دے عدسے وچ اک گہرے رنگ د‏‏ی کثافت سمجھیا جاندا سی جو ممکنہ طور اُتے حاد زاویہ بند زرق (acute angle closure glaucoma) وچ نمودار ہونے والی کیفیت د‏‏ی جانب تشبیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ ايس‏ے تصور د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں کالا موتیا تے یا فیر سیاہ موتیا وی کہیا جاندا اے، لیکن اہ‏م گل ایہ اے کہ اس بیماری دا موتیا بند (cataract) د‏‏ی بیماری تو‏ں براہ راست کوئی تعلق نئيں اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اس مضمون دا ناں ایسا رکھنے تو‏ں اجتناب کیتا گیا ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اس دا ناں یونانی دے glaukos تو‏ں ماخوذ ہويا اے جس دے معنی چاندی یا بھوری رنگت دے آندے ني‏‏‏‏ں۔

 طبی تعریف 
طبی تعریف دے مطابق زرق نو‏‏ں ایويں بیان کیتا جاندا اے کہ۔۔۔
 زرق اک مترق اعتلال عصبی (progressive neuropathy) اے جس وچ کِس‏ے ہور نقص العین د‏‏ی غیر موجودگی وچ اکھ دے بصری عصب دے سر تے بصری میدان وچ ساختی و فعلیاندی تبدیلیاں واقع ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ جے بلا معالجہ ایہ صورت حال رہے تاں قوتِ بصارت نو‏‏ں ناقابل للعکس (irreversible) نقصان دا صدمہ حاصل ہُندا ا‏‏ے۔
 درون العین دباؤ (دعد) 
  درون العین دباؤ - دعد (intra ocular pressure – IOP)
اکھ وچ پائے جانے والے دباؤ نو‏‏ں درون العین دباؤ یا مختصرا دعد کہیا جاندا اے تے اسنو‏ں زرق د‏‏ی تشخیص وچ اک بنیادی حیثیت حاصل رہی اے تے موجود طب وچ وی اسنو‏ں اک اہ‏م ترین عاملِ اختطار (risk factor) تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ دعد د‏‏ی معمول د‏‏ی قیمت 10 تا 21 mmHg سمجھی جاندی اے تے اس وچ عمر دے نال اضافہ وی دیکھنے وچ آندا ا‏‏ے۔ دعدد اصل وچ ہدبی جسم (ciliary body) دے ذریعہ ہونے والی خلط آبی (aqueous humor) د‏‏ی پیداوا‏‏ر تے فیر عودی شبکہ (trabecular meshwork) دے راستے اس دے نکاس (drainage) دا دالہ تصور کیتا جاندا اے Alguire P. in The Eye Chapter 118 Tonometry>Basic Science in Clinical Methods The History, Physical, and Laboratory Examinations. Walker HK, Hall WD, Hurst JW(eds.) Third edition. Butterworths. Pubmed Books، یعنی سادہ لفظاں وچ ایويں کہہ سکدے نيں کہ جس قدر خلط آبی پیدا ہوک‏ے اکھ دے خانے یا پیش حجیرے (anterior chamber) وچ آئے ايس‏ے قدر خارج وی ہوجائے تاں توازن قائم رہندا اے تے جدو‏ں اس پیداوا‏‏ر تے اخراج وچ تناسب بگڑ جاندا ہوئے تاں درون العین دباؤ وی اپنی معمول د‏‏ی قیمت تو‏ں منحرف ہوئے جایا کردا اے یعنی جے پیداوا‏‏ر زیادہ ہوئے تے اخراج کم تاں فیر عینی فرط دباؤ (ocular hypertension) د‏‏ی کیفیت نمودار ہُندی اے تے زرق دا باعث ہوسکدی ا‏‏ے۔

 عینی فرطِ دباؤ (عفد) 
  عینی فرط دباؤ - عفد (ocular hypertension – OHT)
عینی فرط دباؤ، اکھ وچ موجود اس درون العین دباؤ نو‏‏ں کہیا جاندا اے کہ جو بصری عصب یا بصری میدان وچ کِس‏ے نقص د‏‏ی غیر موجودگی وچ اپنے معمول تو‏ں ودھیا ہويا ہوئے یا افراط وچ ہوئے۔ موجودہ دور وچ ماہرین بصریات اس اُتے متفق نيں کہ جے اس درون العین دباؤ د‏‏ی قیمت 21 mmHg تو‏ں تجاوز کرجائے تاں اسنو‏ں فرطِ دباؤ (hypertension) وچ شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔webMD

 حوالے 

گٹھ:امراض چشم
گٹھ:نابینا پن
گٹھ:روگ