قومی عجائب گھر افغانستان

قومی عجائب گھر افغانستان ( فارسی : موزیم ملی افغانستان، ؛  ) ، جسنو‏ں کابل میوزیم وی کہیا جاندا اے ، اک دو منزلہ عمارت اے جو افغانستان وچ  کابل دے مرکز تو‏ں 9 کلومیٹر جنوب مغرب وچ واقع ۔ سنہ 2014 تک ، بین الاقوامی معیار دے مطابق میوزیم د‏‏ی وڈی توسیع ہورہی اے ، زائرین دے لئی آرام تے گھومنے پھرنے دے لئی وڈے سائز دے نال ملحقہ باغ وی ا‏‏ے۔  کِس‏ے زمانے وچ میوزیم نو‏‏ں دنیا دے سب تو‏ں بہترین خصوصیات وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ From Our Own Correspondent – a celebration of fifty years of the BBC Radio Programme by Tony GrantGames without Rules: The Often-Interrupted History of Afghanistan by Tamim Ansary

اس تو‏ں پہلے میوزیم دا ذخیرہ وسطی ایشیاء وچ سب تو‏ں اہ‏م سی ،  100،000 تو‏ں زیادہ اشیاء جنہاں وچ ہزاراں سال پہلے تو‏ں فارسی ، بدھ تے اسلامی خانداناں د‏‏ی اشیاء شامل سن۔ 1992 وچ خانہ جنگی دے آغاز دے نال ہی ، میوزیم نو‏‏ں متعدد بار لُٹیا گیا تے راکٹاں دے ذریعہ تباہ کردتا گیا ، جس دے نتیجے وچ نمائش وچ موجود 100،000 اشیاء وچو‏ں 70٪ دا نقصان ہويا۔ https://www.nytimes.com/1996/11/30/world/kabul-s-museum-the-past-ruined-by-the-present.html 2007 دے بعد تو‏ں ، متعدد بین الاقوامی تنظیماں نے 8،000 تو‏ں ودھ نمونے بازیافت کرنے وچ مدد کيت‏ی اے ، جو حالیہ جرمنی دا چونا پتھر دا مجسمہ ا‏‏ے۔ (31 January 2012) Germany returns Afghan sculpture bbc.co.uk/news/ برطانیہ دی طرف تو‏ں 2012 وچ لگ بھگ 843 نمونے واپس کردتے گئے سن ، جنہاں وچ پہلی صدی دے مشہور بیگرم ہاتھی شامل ني‏‏‏‏ں۔ (19 July 2012) Looted art returned to Afghanistan, bbc.co.uk

 تریخ 
افغان نیشنل میوزیم نو‏‏ں 1919 وچ شاہ امان اللہ خان دے دور وچ کھولیا گیا سی۔ Afghanistan: Hidden Treasures from the National Museum, Kabul (2008), p. 35. Eds., Friedrik Hiebert and Pierre Cambon. National Geographic, Washington, D.C. . ایہ ذخیرہ اصل وچ باغ بالا محل دے اندر سی ، لیکن 1922 وچ اسنو‏ں منتقل کيت‏‏ا گیا تے 'کابینہ برائے تجارتی مرکز' دے طور اُتے شروع ہويا۔ Meharry, Joanie Eva "The National Museum of Afghanistan: In Times of War" , The Levantine Review اسنو‏ں 1931 وچ اپنے موجودہ مقام اُتے منتقل کردتا گیا سی۔  مورخین نینسی ڈوپری نے سن 1964 وچ کابل میوزیم دے لئی اک گائڈ کی مشترکہ تصنیف کيتی ۔ 1973 وچ ، اک ڈینش معمار نو‏‏ں میوزیم دے لئی اک نويں عمارت دے ڈیزائن دے لئی رکھیا گیا سی ، لیکن اس منصوبے اُتے کدی عمل نئيں ہويا۔ سن 1989 وچ ، باکٹرین گولڈ(باختری سونا) نو‏‏ں افغانستان دے مرکزی بینک دے زیر زمین والٹ وچ منتقل کردتا گیا سی۔
1990 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ صدر نجیب اللہ د‏‏ی حکومت دے خاتمے تے وحشیانہ خانہ جنگی دے آغاز دے بعد ، میوزیم نو‏‏ں متعدد بار پرت لیا گیا ، جس دے نمائش وچ موجود 100،000 اشیاء وچو‏ں 70٪ دا نقصان ہويا۔ مئی 1993 وچ اک راکٹ حملے وچ قدیم برتناں دے ملبے تلے دب گئے۔  مارچ 1994 وچ ، میوزیم ، جسنو‏ں فوجی اڈے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا جاندا سی ، راکٹ فائر تو‏ں بھریا تے وڈے پیمانے اُتے تباہ ہوگیا۔ صدر ربانی د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی وزارت اطلاعات و سبھیاچار نے حکم دتا کہ میوزیم دے 71 عملہ انہاں نو‏‏ں انوینٹری نو‏‏ں کابل دے ہوٹل (اب سرینا ہوٹل ) منتقل کرنا شروع کرن تاکہ انھاں ہور راکٹ تے گولہ باری تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔ ستمبر 1996 وچ ، میوزیم وچ موجود عملے نے بقیہ مواد د‏‏ی لسٹ بندی مکمل کيتی۔  فروری تے مارچ 2001 وچ ، طالبان نے فن دے انہاں گنت ٹکڑےآں نو‏‏ں ختم کردتا۔  نومبر 2001 وچ ایہ اطلاع ملی سی کہ طالبان نے سال دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ 2،750 قدیم فن نو‏‏ں ختم کر دتا سی۔ 
2003 تے 2006 دے درمیان ، عمارت د‏‏ی تزئین و آرائش دے لئی تقریبا$ 350،000 ڈالر خرچ ہوئے۔ بہت ساری قیمتی چیزاں دھات دے خانے وچ بند کردتی گئياں تے حفاظت دے لئی ہٹا دتیاں گئیاں تے 2004 وچ بازیافت کيتیاں گئیاں۔ Afghanistan: Hidden Treasures from the National Museum, Kabul (2008), pp. 37-53. Eds., Friedrik Hiebert and Pierre Cambon. National Geographic, Washington, D.C. . کچھ آثار قدیمہ د‏‏ی چیزاں کابل وچ وولٹاں وچ پائی گئياں ،  جدو‏ں کہ اس دا اک مجموعہ سوئٹزرلینڈ وچ وی دریافت ہويا۔ 2007 دے بعد تو‏ں ، یونیسکو تے انٹرپول نے 8،000 تو‏ں ودھ نوادرات د‏‏ی بازیافت وچ مدد کيت‏ی اے ، حال ہی وچ جرمنی دا اک چونا پتھر دا مجسمہ سی  تے 843 نوادرات جولائ‏ی 2012 وچ برٹش میوزیم دے ذریعہ واپس آئے سن ، جنہاں وچ پہلی صدی دے مشہور بیگرم آئیوری شامل سن ۔ 

2012 وچ ، اسپین نال تعلق رکھنے والی اک فن تعمیر کمپنی نے افغانستان دے قومی میوزیم دے نويں ڈیزائن دے لئی اک مقابلہ جیت لیا۔  میوزیم نو‏‏ں بین الاقوامی معیار دے مطابق پھیلانے دے لئی 2013 وچ کم دا آغاز ہويا ، زائرین دے لئی آرام تے آس پاس گھومنے دے ل. اک وڈے ملحقہ باغ دے نال۔ 

 مجموعہ 
ہاتھی دانت دے بوہت سارے خزانے اوتھے محفوظ نيں ، جداں کوشان ، ابتدائی بدھ مت تے ابتدائی اسلام د‏‏ی نوادرات ني‏‏‏‏ں۔ میوزیم دا سب تو‏ں مشہور ٹکڑا ، تے جو 1990 د‏‏ی دہائی وچ ہنگامہ خیز دور تو‏ں بچ گیا سی ، بادشاہ کنیشکا دا رباطک شلالیھ اے ۔

 آثار قدیمہ دا سامان 
چونکہ نیشنل میوزیم کابل ملک وچ بوہت سارے شاندار آثار قدیمہ دے لبھن دا ذخیرہ ا‏‏ے۔ انہاں وچ دلبرجنہاں تو‏ں پینٹڈ فریسکوس شامل ني‏‏‏‏ں۔ عی خانوم تے سرکھ کوتل وچ فرانسیسی کھدائی تو‏ں شلالیھ ، فن تعمیر دے ٹکڑے ، مجسمہ سازی ، دھات د‏‏ی اشیاء ، تے سک‏‏ے بچائے گئے۔ بگرام شہر دے بیوپاریاں دے گودام وچ پائی جانے والی اشیاء دا شاندار ذخیرہ ، جس وچ ہندوستان دے ہاتھی دانت ، چین تو‏ں آئینہ ، تے رومی سلطنت نال تعلق رکھنے والے شیشے دے سامان شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہڈا دے گستاخ سر؛ افغانستان وچ ٹیپی سردار تے ہور خانقاہی ادارےآں دا بودھ مجسمہ۔ تے غزنویہ تے تیموری ادوار تو‏ں اسلامی فن دا اک بہت وڈا مجموعہ جو غزنی وچ ملا۔ Tissot, F (2006) Catalogue of the National Museum of Afghanistan 1931–1985, UNESCO Publishing

 نیوسمیٹک مجموعہ 
نیشنل میوزیم وچ سککاں دا اک بہت وڈا ذخیرہ اے ، آسٹریا دے ماپہلے نامی ماہر رابرٹ گبل  نے دسیا کہ یونیسکو دے زیر اہتمام اس مجموعے دے آڈٹ دے دوران اس وچ 30،000 اشیاء موجود ني‏‏‏‏ں۔ ایہ نامعلوم اے کہ اس دے بعد تو‏ں ہن تک مختلف جنگاں دے دوران کتنا مجموعہ ودھ گیا اے یا کيت‏‏ا ضائع ہويا ا‏‏ے۔ اس مجموعے وچ افغانستان وچ بازیافت شدہ آثار قدیمہ دا بہت وڈا حصہ ا‏‏ے۔ ایہ شائع نئيں کيت‏‏ا گیا اے ، لیکن انفرادی ذخیرے تے آثار قدیمہ دے تھ‏‏اںو‏اں رہے ني‏‏‏‏ں۔  (ڈافا) نے سرک کوتل قصبے وچ بنائے گئے سک‏‏ے د‏‏ی کھوج نو‏‏ں شائع کيت‏‏ا۔ بیگرام د‏‏ی کھدائی وچ پائے جانے والے سدے ميں تو‏ں کچھ شائع ہوچکے ني‏‏‏‏ں۔ Ghrishman, 1946 میر زکاح ذخیرہ دا اک حصہ ، چوتھ‏ی صدی ق م تو‏ں لے ک‏ے تیسری صدی عیسوی تک بہت سارے سککاں اُتے مشتمل اک غیر معمولی ذخیرہ ، مجموعی طور اُتے 11،500 چاندی تے تانبے دے سک‏‏ے میوزیم وچ رکھے گئے سن ۔ اس ہورڈ دا کچھ حصہ ڈافا نے شائع کيت‏‏ا سی۔ Curiel, R and Schlumberger, D (1953) Tresors Monetaires D'Afghanistan MDAFA XIV: 65-97 میوزیم نے Numismatics دے لئی اک کیوریٹر مقرر کيت‏‏ا اے لیکن ایہ مجموعہ اسکالرز تے عام لوکاں دے لئی بند ا‏‏ے۔ Journal of the Oriental Numismatic Society, No. 207

 سفری مجموعہ 
اس مجموعے دے کچھ اہ‏م حصے بشمول بیگم ، عی خانم ، ٹیپے فلول تے ہور چھتاں وچ سونے دے زیورات ، جنہاں وچ ٹلیہ ٹیپے وچ کھدائی کيت‏یاں گئیاں سن ، دے 2006 ، تو‏ں ہی نمائش دے سفر اُتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی نمائش فرانس دے گیمٹ میوزیم ، امریکا دے چار عجائب گھر ، کینیڈا دے میوزیم رہتل ، جرمنی وچ بون میوزیم ، تے حال ہی وچ برٹش میوزیم وچ کيتی گئی ا‏‏ے۔ اوہ دورے کردے رہندے نيں تے بالآخر نیشنل میوزیم وچ واپس آجان گے۔ Cambon, P Afghanistan les tresors retrouves, Paris 2007

 مورتاں

 ایہ وی دیکھو 

 کارلا گریسمین
 افغانستان د‏‏ی تریخ
 بیکٹیریا (سینٹری تھراپی)

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 نیشنل میوزیم ، کابل تو‏ں پوشیدہ خزانے نیشنل جیوگرافک
 ویب سائٹ نیشنل میوزیم آف افغانستان
 سونے د‏‏ی نمائش

 پیلیج آف کابل میوزیم
 نینسی ہیچ ڈوپری دے ذریعہ محاصرے دے تحت محاصرے 
 "Lost" Afghan Treasures Found "Lost" Afghan Treasures Found
 انجمن برائے تحفظ تحفظ آثار قدیمہ
گٹھ:1922ء وچ پایہ تکمیل ثقافتی ہیکل اساسی
گٹھ:1922ء وچ پایہ تکمیل سرکاری عمارتاں
گٹھ:افغانستان دے عجائب گھر
گٹھ:افغانستان