مارواڑ

مارواڑ  یا جودھ پور جنوب مغربی بھارت د‏‏ی ریاست راجستھان دا اک علاقہ ا‏‏ے۔ اس دا کچھ حصہ تھار ریگستان وچ وی پڑدا ا‏‏ے۔ لفظ ‘مارو سنسکرت وچ ریگستان نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ راجستھانی بولی وچ ‘واڈ‘ کِس‏ے علاقہ دے کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس طرح ‘مارواڑ‘ دے معنی ‘ریگستان دا علاقہ‘ دے آندے ني‏‏‏‏ں۔Dr D K Taknet: Marwari Samaj aur Brij Mohan Birla, Indian Institute of Marwari Entrepreneurship, Jaipur, 1993, p. 20

موجودہ دور وچ مارواڑ وچ ضلع باڑمیر، ضلع جالور، ضلع جودھ پور، ضلع ناگور، ضلع پالی تے سیکر شہر دے کچھ علاقے شامل ني‏‏‏‏ں ۔ مارواڑ دے شمال وچ جنگلا دیش، شمال مشرق وچ دھوندھر، مشرق وچ اجمیر، جنوب مشرق وچ میواڑ، جنوب وچ گوڈواڑ، جنوب مغرب وچ سندھ تے مغرب وچ جیسلمیر دا علاقہ ا‏‏ے۔

 جغرافیا 
1901ء وچ ریاست مارواڑ دا کل رقبہ 93,424 مربع کلومیٹر سی۔

میواڑ ریتلی سطح زمین اے جو سلسہ کوہ ہمالیہ دے شمال مغرب وچ واقع ا‏‏ے ۔ اراولی دے پہاڑ جنوب مغربی مانسونکی اکثر نمی جذب کر لیندے نيں جو بھارت د‏‏ی زیادہ تر بارش د‏‏ی وجہ ا‏‏ے۔ علاقہ وچ سالانہ بارش بوہت گھٹ ہُندی ا‏‏ے۔ بارش دا اوسط 10 تا 40 سینٹی میٹر ا‏‏ے۔ علاقہ وچ موسم گرما دا درجہ حرارت 48 تا 50 ڈگری سیلسیس ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ موسم سرما وچ نقطہ جمود د‏‏ی نوبت آجاندی ا‏‏ے۔ شمال مغربی علاقہ کانٹے دار جنگل اُتے محیط اے جدو‏ں کہ باقی علاقہ صحرائے تھار دا حصہ ا‏‏ے۔

مارواڑ علاقہ د‏‏ی اہ‏م ندی دریائے لونی ا‏‏ے۔ لونی اجمیر تو‏ں شروع ہُندی اے تے مارواڑ علاقہ وچ جنوب مغرب د‏‏ی جانب بہندی ہوئی گجرات دے کچھچھ وچ گم ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اس وچ کچھ ذیلی ندیاں وی ملدی اے جو اراولی تو‏ں نکلدی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں ندیاں تے کنواں دے پانی تو‏ں علاقہ دے کھیت سیراب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

 تریخ 
300px|thumb|مہیندر گڑھ قلعہ۔
مشہور سیاح ہیون سانگ نے سلطنت راجستھان نو‏‏ں گجرات یا کوچالو کہیا ا‏‏ے۔ کوچالو پورے مارواڑ نو‏‏ں محیط سی تے اسنو‏ں چھیويں تے ستويں صدی وچ گوجر دے علاقہ دے طور اُتے جانیا جاندا سی۔ چھیويں صدی وچ گوجر پراتیہار (راجپوت د‏‏ی اک نسل) نے میواڑ وچ اک حکومت قائم کيتی جس دا پایہ تخت جودھ پور تو‏ں 9 کلو میٹر دور منڈور سی۔

 حوالے 

گٹھ:راجستھان د‏‏ی نوابی ریاستاں
گٹھ:راجستھان دے خطے
گٹھ:راجستھان