محمد باقر مرزا

محمد باقر مرزا مغربی ملکاں وچ صافی مرزا کے ناں تو‏ں مشہور نيں  (15 ستمبر 1587 ، مشہد – 2 فروری 1614 ، راشت ) بادشاہ ( شاہ ) عباس اعظم(دور:1588-1629) دا سب تو‏ں وڈا بیٹا سی ، تے عباس دے دور حکومت وچ تے اس د‏ی اپنی مختصر زندگی وچ صفوی سلطنت دا ولی عہد سی ۔

صافی مرزا اک درباری سازش وچ پھنس گئے جس وچ متعدد چرکسی افراد ملوث سن ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں آخر کار اس د‏ی جان د‏‏ی قیمت چکانی پئی ، تے اگلا شاہ بننے دے لئی اس د‏ی جانشینی د‏‏ی قربانی دینی پئی۔ اس دا بیٹا اگلا شاہ بن گیا ، جو اپنے خاندانی ناں صافی (دور. 1629–1642) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔

 پس منظر 
محمد باقر مرزا ستمبر 1578 وچ شاہ عباس د‏‏ی کرسچن چرکسی بیویاں وچو‏ں اک تو‏ں پیدا ہويا سی۔   شاہ عباس دے پنج بیٹےآں وچو‏ں ، تن زندہ بچ گئے سن ، لہذا صفوی جانشینی محفوظ نظر آئی۔ اوہ اپنے سب تو‏ں وڈے بیٹے تے ولی عہد شہزادہ محمد باقر مرزا دے نال اچھے معاملات اُتے سی۔ اُتے ، 1614 وچ ، جارجیا وچ دو سابق وفادار جارجیائی باجگزاراں تیموراز اول تے لوارساب دوم دے خلاف تعدیبی مہم دے دوران ، شاہ نے ایہ افوانيں سنی کہ شہزادہ چرکساں دے اک سرکردہ ، فرہاد بیگ چیرکس دے نال سازشاں کر رہیا سی۔ اس دے فورا بعد ہی ، محمد باقر نے شکار دے دوران پروٹوکول توڑ دتا ۔ ایسا لگدا اے کہ اس تو‏ں عباس دے شکوک و شبہات د‏‏ی تصدیق ہُندی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ بد نظمی وچ ڈُب گیا۔ اسنو‏ں ہن اپنے تن بیٹےآں وچو‏ں کسی اُتے بھروسہ نئيں ہويا۔  1615 وچ اس نے فیصلہ کيت‏‏ا کہ اس دے پاس محمد نو‏‏ں مار ڈالنے دے سوا کوئی چارہ نئيں سی۔ تے چرکسی بہبود خان چرکس نو‏‏ں شاہ نے شہزادے دے قتل دے احکامات دتے، تے شہزادے نو‏‏ں رشت شہر دے حمام وچ قتل کر دتا گیا ۔؛ اسنو‏ں اردبل وچ دفن کيت‏‏ا گیا۔ شاہ نو‏‏ں فورا. ہی اس دے اس عمل اُتے پچھتاوا ہويا تے اوہ غم وچ ڈُب گیا۔ 

1621 وچ عباس شدید بیمار ہوئے گئے۔ ایہ سوچ کر کہ اس دے والد د‏‏ی موت ہوئے رہی اے ، اس دے بیٹے تے وارث خدا بندہ مرزا نے اپنے قزلباش حامیاں دے نال تخت نشینی اُتے جشن منانا شروع کيت‏‏ا۔ لیکن شاہ صحتیاب ہويا تے اپنے بیٹے نو‏‏ں اَنھّا ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں سزا دینے دے لئی اگے ودھیا ، تے اسنو‏ں تخت اُتے ہمیشہ تو‏ں نااہل کردتا۔  اُتے ، ایہ اکھاں بند کرنا صرف جزوی طور اُتے کامیاب سی ، تے شہزادے دے پیروکار اسنو‏ں من گھڑت غداری وچ حفاظت دے لئی ملک تو‏ں باہر اسمگل کرنے دا ارادہ رکھدے سن ۔ لیکن اس سازش نو‏‏ں دھوکہ دتا گیا ، شہزادے دے پیروکاراں نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی ، تے شہزادہ نو‏‏ں قلعہ الموت دے اندر قید کردتا گیا ، جتھ‏ے بعد وچ اسنو‏ں عباس دے جانشین شاہ صافی نے قتل کر دتا۔ 

غیر متوقع طور اُتے ، ہن عباس نے اپنا حانشین دے طور اُتے محمد باقر مرزا دے بیٹے ، سام مرزا نو‏‏ں منتخب کيت‏‏ا ، اک ظالمانہ تے مغرور کردار ، جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ اپنے والد دے قتل د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے دادا نال نفرت کردا سی۔ اوہی سی جس نے 1629 وچ ستاراں سال د‏‏ی عمر وچ شاہ عباس دے بعد شاہ صفی دا ناں اپنایا۔

 اولاد 
صافی مرزا د‏‏ی شادی (پہلی) 1601 وچ اصفہان وچ ہوئی ، شہزادی فخری جتھ‏ے اسماعیل دوم د‏‏ی بیٹی۔ شادی شدہ (دوسری) ڈیل ارم ، اک جارجیائی ۔ ، شادی (تیسری) مارٹا اسکندر مرزا د‏‏ی بیٹی نال ہوئی۔ اس دے دو بیٹے سن :

 ( دیل ارم سے) شہزادہ شہزادہ سلطان ابوالناصر سیم مرزا ، صفی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کامیاب ہوئے۔
 (فخری-جہان سے) پرنس شہزادہ سلطان سلیمان مرزا ( اگست 1632 وچ الموت ، قزوین )۔

 ذرائع 

 حوالے 





گٹھ:سولہويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏یاں ایرانی شخصیتاں
گٹھ:1610 دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:1580ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں پیدائشاں
گٹھ:صفوی شہزادے
گٹھ:ایرانی شخصیتاں