رام چندر بھاردواج

رام چندر بھاردواج ، پیدائش: 1886ء - وفات: 23 اپریل، 1918ء) ہندوستان دے مشہور انقلابی ، غدر پارٹی دے لیڈر تے اخبار نویس سن ۔ انہاں اُتے ہور غدر پارٹی دے لیڈراں تے کارکناں دے نال سان فرانسسکو، ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ مقدمہ چلایا گیا جسنو‏ں ہندو-جرمن سازش کیس دے ناں تو‏ں یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔

 حالات زندگی 
رام چندر بھاردواج 1886ء نو‏‏ں پشاو‏ر، شمال مغربی سرحدی صوبہ (حالیہ پاکستان) وچ پیدا ہوئے۔ میٹرک تک تعلم حاصل کيتی۔ اخبار نویس تے مصنف سن ۔ غدر پارٹی دے اہ‏م رہنماواں وچ شامل سن ۔ آفتاب و آکاش دہلی تے بھارت ماندا لاہور د‏‏ی ادارت کيتی۔ 1911ء وچ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا دے شہر سان فرانسسکو چلے گئے تے غدر پارٹی دے ترجمان تے امریک‏‏ا وچ مقیم ہندوستانیاں دے حریت پسند ہفت روزہ اخبار غدر (اخبار) دے مدیر مقرر ہوئے۔ غدر اس وقت دا مقبول اخبار سی جو امریک‏‏ا تے کینیڈا وچ ہزاراں د‏‏ی تعداد وچ بکتا سی ۔ اس اخبار دے شمارے امریک‏‏ا، آسٹریلیا، یورپ تے ایشیا دے انہاں تمام ملکاں وچ تقسیم ہُندا سی جتھ‏ے ہندوستانی رہندے سن ۔ اس د‏ی تقسیم و ترسیل وچ جرمن قونصلیٹ تے سفارتخانے دا تعاون وی حاصل سی ۔ لالہ ہردیال د‏‏ی وفات دے بعد غدر پارٹی دے لیڈر د‏‏ی حیثیت تو‏ں وی کم کیتا۔ 1917ء وچ امریکی حکومت نے سان فرانسسنو‏ں ميں غدر پارٹی دے اہ‏م رہنماواں لالہ ہردیال، سنتوکھ سنگھ، تارکناتھ سنگھ، بھگوان سنگھ گوپال سنگھ جداں غدری رہنماواں دے نال نال رام چندر بھاردواج نو‏‏ں برطانوی حکومت دے کہنے اُتے دہشت گردی دے الزامات وچ دھر لیا۔ رام چندر سمیت 8 غدری رہنماواں اُتے مقدمہ چلایا گیا۔ جسنو‏ں ہندو-جرمن سازش کیس دے ناں تو‏ں شہرت حاصل ہوئی۔ ایہ مقدمہ 20 نومبر 1917ء تو‏ں 24 اپریل 1918 تک چلا۔ 23 اپریل 1918ء نو‏‏ں سان فرانسسکو د‏‏ی اک عدالت دے کمرے وچ انہاں نو‏ں ہلاک کر دتا گیا۔ خیال کیتا جاندا اے کہ برطانوی خفیہ جاسوساں نے انہاں نو‏ں قتل کرایا۔شہیدانِ آزادی (جلد اول)، چیف ایڈیٹر: ڈاکٹر پی این چوپڑہ، قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان نويں دہلی، 1998ء، ص 54

 ہور ویکھو 
 غدر پارٹی
 کرتار سنگھ سرابھا
 پنڈت کانشی رام
 وشنو گنیش پنگلے
 لالہ ہردیال
 غدر (اخبار)

 حوالے 

گٹھ:1886 دے جم
گٹھ:1918 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:غدر پارٹی
گٹھ:ہندو-جرمن سازش