بختیار خلجی دی تبت مہم

دہلی سلطنت دے تحت بنگال دے مسلما‏ن فاتح بختیار خلجی نے 13 واں صدی وچ تبت اُتے حملہ کرنے د‏‏ی مہم چلا‏ئی۔ 

وہ تبت تے ہندوستان دے وچکار منافع بخش تجارت اُتے قابو پانے د‏‏ی خواہش تو‏ں متاثر ہويا سی۔ تبت کِس‏ے وی فوج دے گھوڑےآں اُتے انتہائی قیمتی قبضے دا ذریعہ سی تے خلجی اس راستے نو‏‏ں محفوظ بنانے تے تبت نو‏‏ں فتح کرکے تجارت اُتے قابو پانے دے خواہشمند سن ۔ ہور ، تبت نو‏‏ں کنٹرول کرنے دا مطلب ایہ ہوئے گا کہ اوہ چین تو‏ں وسطی ایشیاء تک ، شاہراہ ریشم دے کچھ حصے نو‏‏ں کنٹرول کريں گا۔

کماروپا نال تعلق رکھنے والے اک مقامی قبائلی سردار علی میچ ، جنہاں نے اسلام قبول کيت‏‏ا سی ، نو‏‏ں بطور رہنما خدمات انجام دینے دے لئی مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ خلجی 10،000 مرداں دے نال ، اپنی زندگی د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ اہ‏م مہم اُتے گامزن ہوگئے۔ 

 پس منظر 
گور وچ سینا خاندان نو‏‏ں گرانے دے بعد 1198 تے 1202 دے درمیان مسلماناں نے بنگال نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ بنگال دے گورنر بختیار خلجی اس دے نتیجے وچ تبت نو‏‏ں فتح کرنے دے عزائم وچ مبتلا ہوگئے۔ تاریخی طور اُتے ، آسام ، سکم تے بھوٹان دے راستے ، چائے ہارس روٹ دے نال ، تبت دے نال بنگال دے تجارتی تعلقات چین تے جنوب مشرقی ایشیاء دے کچھ حصےآں تک ، جنہاں وچ سونے چاندی د‏‏ی کاناں سن۔  تبت وی گھوڑےآں دا اک ذریعہ سی۔  تبت اُتے قبضہ کرنے تو‏ں دہلی سلطنت چین تے یورپ دے وچکار شمالی شاہراہ ریشم اُتے قابو پا سکدا سی۔ منصوبہ بند یکجہت‏ی دا خاتمہ تے تبتی سلطنت دے خاتمے دے نال وی ہويا۔

اس مہم د‏‏ی مدد کاموروپا نال تعلق رکھنے والے اک قبائلی سردار علی میچ نے دی ۔ اوہ حال ہی وچ اسلام قبول کرنے والا شخص سی ، تے اس نے انہاں دے لئی رہنما دے طور اُتے کم کرکے اس مہم د‏‏ی مدد کيتی۔ 

 مہم 
شمال د‏‏ی طرف جاندے ہوئے ، اس نے کامروپا (آسام) دے بادشاہ نو‏‏ں اس وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت دتی لیکن مؤخر الذکر نے انکار کردتا۔ شمالی بنگال تے سکم دے راستے 15 دن مارچ کرنے دے بعد ، خلجی د‏‏ی فوج تبت وچ وادی چمبی وچ پہنچی۔ حیرت د‏‏ی گل ایہ اے کہ انھاں کم مزاحمت دا سامنا کرنا پيا سی لیکن جلد ہی اس د‏ی وجہ واضح ہوگئی۔ تبتیاں نے خلجی تے اس د‏ی فوج نو‏‏ں اک جال وچ پھنسانا سی۔ ناگوار ہمالیائی پہاڑی گزرگاہاں حملہ آور فوج دے لئی اک نا واقف خطہ سن ، جو بنگال دے گرم تے مرطوب میدانی علاقےآں وچ زیادہ عادی سن ۔ تبتیاں نے حملہ آوراں نو‏‏ں بھاری جانی نقصان پہنچایا تے خلجی نے پسپائی اختیار کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ لیکن ، فرار دے راستے اُتے ، تبتیاں نے پسپائی اختیار کرنے والی فوج اُتے گوریلا طرز دے مسلسل حملے جاری رکھے۔ خلجی دے جوان اِنّے بری طرح شکست کھا گئے کہ بھکھ تو‏ں مرنے والے فوجی زندہ رہنے دے لئی اپنے ہی گھوڑے کھانے اُتے مجبور ہوگئے۔ 

جب اوہ کمارپا (اب شمالی بنگال) دے میدانی علاقےآں وچ پہنچے ، جدو‏ں اوہ ہمپالی ہمالیہ پہاڑیاں وچ کاموروپا دے علاقے تو‏ں گزر رہے سن ، جتھ‏ے اس د‏ی فوج نے دریا اُتے اک قدیم پتھر دے پل نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا سی۔ اس ماساں اج کامروپا ( آسام ) دے راستے نو‏‏ں اگے ودھایا۔ 

اس د‏ی فوج نو‏‏ں اک نويں دشمن دا سامنا کرنا پيا۔ اوہ کامروپ فوج نے گھات لگائے ۔ اس حملے نے آسامیاں د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں جنم دتا۔ خلجی نے اپنی فوج نو‏‏ں پسپائی دا حکم دتا ، لیکن پہاڑی تو‏ں فرار دے راستے اُتے ، لیکن اس د‏ی فوج اُتے آسامی گوریلا فورسز نے حملہ کيت‏‏ا۔ یلغار د‏‏ی فوج نو‏‏ں روانہ کردتا گیا۔ کہیا جاندا اے کہ جنہاں دس ہزار مضبوط فوج نے تبت وچ مارچ کيت‏‏ا سی ، انہاں وچو‏ں صرف 100 دے نیڑے آدمی واپس آئے۔ 

 بعد وچ  
آسامیائی شکست دے بعد بختیار خلجی دے نال کیہ ہویا اس دے دو واقعات ني‏‏‏‏ں۔ اک اکاؤنٹ وچ اس دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ اس نے بنگال د‏‏ی اس پسپائی دے دوران صحت د‏‏ی خرابی تے چوٹ د‏‏ی وجہ تو‏ں دم توڑ دتا ا‏‏ے۔  اک ہور اکاؤنٹ وچ لکھیا گیا اے کہ بنگال دے دیوکوٹ واپس جانے دے بعد اسنو‏ں علی مردان خلجی نے قتل کيت‏‏ا سی۔ 

 ایہ وی دیکھو 

 تبت دے لئی برطانوی مہم

 حوالے 

گٹھ:تیرہويں صدی وچ اسلام
گٹھ:چین وچ اسلام
گٹھ: بھوٹان دی تریخ
گٹھ:دلی سلطنت  
گٹھ:تریخ بنگال
گٹھ:بنگلہ دیش د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:1206ء دے تنازعات
گٹھ:تبت د‏‏یاں جنگاں
گٹھ:تریخ سکم
گٹھ:تبت اُتے حملے