سنٹرل نیشنل محمڈن ایسوسی ایشن

1877ء وچ سید امیر علی نے برصغیر پاک و ہند دے مسلماناں وچ سیاسی بیداری تے انہاں نو‏ں اپنے حقوق دے تحفظ د‏‏ی خاطر منظم کرنے دے لئی اس سیاسی جماعت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ایہ اسلامیانِ برصغیر د‏‏ی پہلی سیاسی قومی جماعت سی۔

 اغراض و مقاصد 

اس دے اغراض و مقاصد درج ذیل سن ۔

برصغیر دے مسماناں د‏‏ی ترقی و بہبود دے لئی تمام جائز تے آئینی طریقے اختیار کرنا۔

اپنے ماضی د‏‏ی شاندار روایات تو‏ں اکتسابِ فیض کردے ہوئے عصرِ حاضر دے ارتقائی رجحانات تے مغربی عناصر دے پسندیدہ عناصر تو‏ں ہ‏م آہنگی پیدا کرنا۔

مسلماناں د‏‏ی فلاح و بہبود دے نال ہندوستان د‏‏ی ہور اقوام دے حقوق دا تحفظ کرنا۔

 تنظیمی ڈھانچہ 

اس سیاسی جماعت دا صدر مقام کلکتہ سی۔ سید امیر علی اس دے روحِ رواں سن ۔ اوہ پچیس سال تک اس دے سیکرٹری رہے تے اس د‏ی کامیابی دے لئی آپ نے برصغیر دے طول و عرض دے دورے کیتے۔ انہاں کوششاں دے نتیجہ وچ مختصر عرصہ وچ مختلف ضلعے وچ اس د‏ی 34 شاخاں قائم ہوئے گئياں۔ بعد وچ ایہ تعداد 54 تک پہنچ گئی۔

 سیاسی خدمات 

سنٹرل نیشنل محمڈن ایسوسی ایشن نے برصغیر دے مسلماناں د‏‏ی ترقی تے فلاح و بہبود دے لئی وکھ وکھ خدمات سر انجام دتیاں۔
فروری 1882ء وچ لارڈ رپن نو‏‏ں اک عرضداشت پیش کيتی گئی جس وچ مسلمنانِ برصغیر دے سیاسی و معاشی حقوق دے تحفظ د‏‏ی ضرورت اُتے زور دتا گیا۔
اس دے مطالبات درج ذیل سن ۔

عرضداشت وچ ایہ وی مطالبہ کیتا گیا کہ حکومت مسلماناں تے ہندوواں د‏‏ی سرپرستی مساوی تے یکساں طور اُتے کرے۔

اک مطالبہ ایہ سی کہ مسلم اوقاف د‏‏ی آمدنی صرف مسماناں د‏‏ی تعلیمی ترقی اُتے خرچ کيت‏ی جائے۔

صوبہ بہار د‏‏ی عدالتاں وچ ناگری رسم الخط دے استعمال دے حکم نو‏‏ں منسوخ کرکے حسبِ سابق فارسی رسم الخط نو‏‏ں اپنایا جائے۔ استو‏ں علاوہ اسلامی شریعت اُتے عبور رکھنے والے مسماناں نو‏‏ں عدالتاں وچ جج مقرر کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے وی زور دتا گیا۔

سنٹرل نیشنل محمڈن ایسوسی ایشن نے کئی اک موقعاں اُتے گورنر جنرل تے گورنراں نو‏‏ں مختلف اوقات وچ مسماناں دے مسائل تے شکایات تو‏ں آگاہ کیتا۔ 

 ایسوسی ایشن دا خاتمہ 

1904ء وچ جدو‏ں آپ انگلستان چلے گئے تاں سنٹرل نیشنل محمڈن ایسوسی ایشن دا خاتمہ ہوئے گیا۔پاکستان د‏‏ی تریخ، محمد عبد اللہ ملک

 حوالے 

گٹھ:برصغیر د‏‏یاں سیاسی جماعتاں
گٹھ:تنظیماں