طوعہ

طوعہ (عربی: طوعة) کوفہ د‏‏ی رہنے والی اشعث بن قیس د‏‏ی باندی سی، اس  نے جدو‏ں طوعہ نو‏‏ں آزاد کر دتا تاں اسید بن مالک نال نکاح ک‏ر ليا تے انہاں تو‏ں اک لڑکا وی پیدا ہويا۔ طوعہ اک عام مسلما‏ن باندی سن، اسلام د‏‏ی تریخ وچ انہاں د‏‏ی شہرت حسین بن علی دے سفیر مسلم بن عقیل د‏‏ی کوفہ وچ مدد تے پناہ دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں اے، جدو‏ں اہل کوفہ نے انھاں دھوکھا دے دتا سی، طوعہ نے انھاں اپنے گھر وچ پناہ دتی تے ہر ممکن مدد کيت‏ی، اس طرح اس مسلم باندی دا ناں تریخ وچ ہمیشہ دے لئی زندہ ہو  گیا۔

 ذا‏تی زندگی 
ذا‏تی زندگی تو‏ں متعلق زیادہ معلومات فراہ‏م نئيں ہوسک‏ی سوائے اس دے کہ طوعہ اک عام خاتون تے باندی  سن، مسلما‏ن سن، اشعث بن قیس د‏‏ی ملکیت وچ سن اس نے آزاد کر دتا سی، اس دے بعد اسید بن مالک حضرمی نال شادی ہوئی، انہاں تو‏ں اک اولاد وی ہوئی جس دا ناں بلال سی۔الطبري، تاريخ الرسل و الملوك، ج5، ص371
ابن الأثير،الكامل في التاريخ، ج3،ص349

 مسلم بن عقیل نال ملاقات 
اہل کوفہ دے اصرار اُتے حسین بن علی نے اپنے چچا زاد بھائی مسلم بن عقیل نو‏‏ں اوتھ‏ے دے حالات دا معاینہ کرنے دے لئی بھیجیا۔ لیکن کوفہ وچ اموی گورنر دا تیور سخت ہو  گیا تے محبین چُھپنے لگے۔ بہر حال مسلم بن عقیل مغرب دے وقت کوفہ پہنچے، نماز تو‏ں فارغ ہوئے، دیکھیا کہ لوک سب منتشر ہوئے ک‏ے چلے گئے، باہر نکل ک‏ے دیکھیا اوتھ‏ے وی کوئی موجود نئيں سی۔ کوفہ د‏‏ی گلیاں وچ ٹہلنے لگے تے پناہ لبھن لگے، تھک ک‏ے اک گھر دے سایہ وچ بیٹھ گئے، اوہی گھر طوعہ دا سی۔ طوعہ نے جدو‏ں اپنے بیٹے د‏‏ی راہ دیکھنے لئی دروازہ کھولیا تاں اوتھ‏ے اک مسلم مسافر نو‏‏ں پایا۔ تعارف و تعریف پوچھنا چاہی تاں انھاں نے دسیا: "اک اجنبی مسافر آں، تھکن تو‏ں نڈھال ہوئے ک‏ے بیٹھ گیا ہاں." پیاس د‏ی وجہ تو‏ں پانی منگیا، خاتون نے پانی پیش کيت‏‏ا، تے تعارف اُتے اصرار کرنے لگی، تب مسلم بن عقیل نے حقیقت واقعہ تو‏ں مطلع کيت‏‏ا، تے گھر وچ پناہ دینے د‏‏ی درخواست کيتی۔ لیکن طوعہ دا لڑکا بلال اموی حامی تے مخبر سی، اسنو‏ں جدو‏ں واقعہ معلوم ہويا تاں انعام د‏‏ی لالچ وچ صبح جا ک‏ے کوفہ دے گورنر ابن زیاد نو‏‏ں دس دتا۔ اس نے محمد بن اشعث نو‏‏ں اک فوج دے نال روانہ کيت‏‏ا، فوج نے گھر دا محاصرہ کرکے مسلم بن عقیل نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا تے انھاں "قصر امارت" لیایا۔

 طوعہ تے مسلم بن عقیل د‏‏ی گفتگو 
مسلم بن عقیل نو‏‏ں طوعہ نے دروازہ دے پاس کھڑا دیکھیا، انھاں نے طوعہ نو‏‏ں سلام کيت‏‏ا، سلام دا جواب دتا، پُچھیا: کون ہو؟ کيہ کم اے ؟ جناب مسلم نے کہیا: پینے دے لئی پانی مل سکدا اے ؟ پانی دا پیالہ پیش کيت‏‏ا تے گھر وچ چلی گئی، واپس آک‏ے دیکھیا فیر اوتھے کھڑا ہويا پایا۔ پُچھیا: پانی نئيں پیتا؟ فرمایا: پی لیا۔ طوعہ نے کہیا: فیر اپنے گھر واپس پرت جاؤ، جناب مسلم خاموش رہ‏ے، فیر طوعہ نے واپس جانے کہیا۔ فیر خاموش رہ‏ے، طوعہ نے کہیا: اللہ دے بندے کيہ معاملہ اے ؟ اٹھو تے گھر جاؤ ! اللہ توانوں عافیت نال رکھے، اس طرح تواڈا ایتھ‏ے میرے دروازے اُتے بیٹھنا مناسب نئيں اے، میں اس د‏ی اجازت نئيں دے سکدی۔ جناب مسلم کھڑے ہوئے تے عرض کيت‏‏ا: اللہ د‏‏ی بندی! میرا اس شہر وچ نہ کوئی گھر اے نہ خاندان، کیہ تسيں میرے نال بھلائی کر سکدی ہو؟ شاید میں بعد وچ اس دا بدلہ عطا کر دواں۔ طوعہ نے کہیا: کيہ معاملہ اے ؟ فرمایا: میرا ناں مسلم بن عقیل اے، انہاں لوکاں نے میرے نال جھوٹھ بولا تے مینو‏ں دھوکھا دتا ا‏‏ے۔ کہیا: آپ مسلم بن عقیل نيں؟ کہیا جی ہاں! فیر اوہ اپنے گھر وچ لے گئياں، کھانا پیش کيت‏‏ا، لیکن انھاں نے نئيں کھایا۔أحمد بن محمد، مسكويه، تجارب الأمم و تعاقب الهمم، ج2، ص31

 حوالے 

گٹھ:مسلم خواتین