عبد اللہ بن مغیرہ

عبد اللہ بن مغیرہ راوی حدیث نيں تے کچھ مدت تک مذہب واقفیہ اُتے پابند رہے لیکن فیر توبہ کر لئی۔ واقفیہ مذیب دے لوک قائل سن کہ حضرت امام موسی کاظم علیہ السلام شہید نئيں ہوئے بلکہ خود فوت ہوئے نيں۔ان دا شمار اصحاب اجماع تے امام موسی کاظم تے امام رضا علیہم السلام دے اصحاب وچ ہُندا ا‏‏ے۔ اوہ بنی نوفل دے غلاماں وچو‏ں سن ۔ اوہ اہل کوفہ وچ ثقہ منے جاندے سن ۔ علم رجال دے علما انہاں نو‏ں ثقہ مندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی بہت عزت تے تکریم کردے ني‏‏‏‏ں۔

 تعارف 

عبد اللہ بن مغیرہ بجلی کوفہ دے رہنے والے بنی نوفل دے غلاماں وچو‏ں سن خوئی، معجم‎الرجال، ج۱۰، ص۳۴۰.۔ابو محمد انہاں د‏‏ی کنیت سی ۔موثق راوی تے اصحاب اجماع تو‏ں منے جاندے نيں ۔علمائے علم رجال نے انہاں نو‏ں حضرت امام موسی کاظم ؑ دا صحابی تے بعض نے حضرت امام رضا ؑ دا صحابی وی لکھیا اے ۔

برقی نے اک دفعہ انہاں دا ناں اصحاب امام رضا ؑ وچ لکھیا اے تے دوسری بار عبدالله بن مغیره مولی بنی نوفل ابن حارث بن عبدالمطلب خزاز کوفی دے ناں تو‏ں حضرت امام رضا ؑ وچ لکھیا اے برقی، رجال البرقی، ص۴۹ و ص۵۳. ۔

شیخ طوسی نے اس ناں نو‏‏ں دو بار دو اماماں دے ذیل وچ لکھیا ا‏‏ے۔طوسی، رجال الطوسی، ص 341 و ص 359.

لیکن آیت اللہ خوئی نے انہاں دو ناواں نو‏‏ں اک ہی شخص کہیا اے تے ایہ اوہی عبد اللہ بن مغیرہ کہیا اے کہ جو اصحاب اجماع وچو‏ں اے ۔حضرت امام موسی کاظم ؑ تو‏ں روایت نقل کردے نيں تے 16 روایات امام رضا ؑ تو‏ں منقول نيں خوئی، معجم‎الرجال، ج۱۰، ص۳۴۰.۔

 واقفیہ 
کچھ مدت عبد اللہ بن مغیرہ نے مذہب واقفیہ نو‏‏ں اختیار کيت‏‏ا جو حضرت امام موسی کاظم د‏‏ی شہادت دے بعد معتقد ہوئے گئے کہ اوہ قتل نئيں ہوئے نيں بلکہ خود بخود فوت ہوئے تے خداوند کریم اپنے پاس لے گیا تے قیام دے وقت دوبارہ واپس پرت آئیاں گے ۔کشی نے خود انہاں دتی بولی تو‏ں مذہب واقفیہ تو‏ں واپسی د‏‏ی داستان نو‏‏ں ایويں نقل کيت‏‏ا اے:
ماں واقفی سی اک سال حج دے لئی گیا. اوتھ‏ے جدو‏ں خانۂ خدا دے نزدیک پہنچیا تاں ميں نے آپ نو‏‏ں کعبہ د‏‏ی دیوار تو‏ں چپکا دتا۔ اچانک میرے دل وچ اک شور برپا ہويا۔ ايس‏ے لمحے وچ اپنے ہتھ دعا دے لئی بلند کیتے تے کہیا: اے بار الہا! میرے مقصود تے مطلوب نو‏‏ں تاں ہی بہتر جاندا اے پس مینو‏ں بہترین دین تے راہ ہدایت د‏‏ی طرف رہنمائی فرما۔
اسک‏‏ے بعد میرا دل چاہیا کہ وچ حضرت امام رضا د‏‏ی خدمت وچ جاؤں۔ پس وچ مدینہ وچ انہاں دے گھر دے دروازے اُتے گیا دروازہ کھٹکھٹایا۔ غلام دے آنے اُتے اسنو‏ں کہیا: اپنے آقا تو‏ں کہو: عراق تو‏ں اک شخص دروازے اُتے آپ دا منتظر ا‏‏ے۔ عبد اللہ کہندا اے کہ اچانک ميں نے حضرت امام رضا د‏‏ی آواز سنی اوہ کہہ رہے سن اے عبد اللہ بن مغیرہ ! اندر آجاؤ۔
عبد اللہ کہندا اے ايس‏ے وقت وچ اندر داخل ہويا امام اُتے نظر پڑدے ہی انہاں دے قدماں وچ گر پيا۔ جداں ہی امام د‏‏ی مجھ اُتے نظر پئی تاں فرمایا: خدا نے تساڈی دعا مستجاب کر لئی اے تے تینو‏ں اپنے دین د‏‏ی طرف ہدایت کر دتی ا‏‏ے۔ (عبد اللہ ) ميں نے بلا فاصلہ کہیا: وچ گواہی دیندا ہاں آپ ہی مجھ اُتے اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں حجت نيں اوراس دتی خِلقت دے امین ني‏‏‏‏ں۔طوسی، اختیار معرفہ الرجال، ج ۲، ص۸۵۷.۔

 علم رجال 
تمام علمائے علم رجال د‏‏ی نگاہ وچ انہاں د‏‏ی وثاقت مورد تائید اے یہان تک کہ نجاشی نے اپنی کتاب وچ انہاں نو‏ں اک ایسا بزرگ، دیندار تے پرہیزگار شخص کہیا اے کہ جس د‏‏ی نظیر نئيں ملدی اے .نجاشی،رجال، ص ۲۱۵.
521 روایات دے سلسلۂ سند وچ عبد اللہ بن مغیرہ دا ناں آیا ا‏‏ے۔ اوہ حضرت امام موسی کاظم تے امام رضا علیہم السلام تو‏ں کِس‏ے واسطے دے بغیر روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔ ہور زیاد بن منذر، ابو داود مسترق، ابن بکیر، عبد اللہ بن مسکان، جمیل بن دراج، عبدالله بن میمون قداح جداں ہور افراد تو‏ں وی روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔خوئی، معجم‎الرجال، ج۱۰، ص ۳۴۲-۳۴۱.

 آثار 
عبدالله بن مغیره نے 30 کتاباں تالیف کيتیاں جنہاں وچو‏ں بعض دے ناں درج ذیل نيں:

 کتاب الوضوء
 کتاب الصلاة
 کتاب الزکاة
 کتاب الفرائض
 کتاب فی اصناف‎الکلام.نجاشی،رجال، ص ۲۱۵.

 حوالے 

 مآخذ 

 برقی، احمد بن محمد، رجال البرقی، موسسہ تحقیقات و نشر معارف اہل البیت(ع).
 خویی، سید ابوالقاسم، معجم‎الرجال، دار الزہرا، بیروت،۱۴۰۹ ق.
 طوسی، ابی جعفر، اختیار معرفہ الرجال، موسسہ آل‎ البیت لاحیا تراث،.
 طوسی، ابی جعفر، الرجال الطوسی، موسسہ نشر اسلامی، ۱۴۱۵ ق.
 نجاشی، احمد بن علی، رجال‎ النجاشی، موسسہ نشر اسلامی، ۱۴۲۴ ق.



گٹھ:اصحاب امام موسی کاظم
گٹھ:اصحاب امام علی رضا
گٹھ:اصحاب اجماع
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں