گائیکواڑ

گائیکواڑ () ہندو مرہٹاں دا اک قبیلہ ا‏‏ے۔Gandhinagar: Building National Identity in Postcolonial India اس قبیلہ نال تعلق رکھنے والے شاہی خاندان نے مغربی ہندوستان د‏‏ی نوابی ریاست بڑودا اُتے اٹھارواں صدی دے اوائل تو‏ں 1947ء تک حکمرانی کيتی۔ ریاست بڑودا دے سربراہ یا حاکم نو‏‏ں مہاراجا گائیکواڑ کہیا جاندا سی۔ ریاست بڑودا دا صدر مقام بڑودا شہر سی جو اج کل بھارتی صوبہ گجرات وچ واقع ا‏‏ے۔ برطانوی راج وچ ریاست دے انگریزاں تو‏ں تعلقات دا انتظام بڑودا ریزیڈنسی دے ذمہ سی۔ ریاست بڑودا دا برطانوی ہند د‏‏ی وسیع ترین تے مالدار ترین نوابی ریاستاں وچ شمار ہُندا سی۔ ریاست دے ذرائع آمدنی وچ روئی د‏‏ی نفع بخش تجارت ہور چاول، گیہاں تے شکر د‏‏ی تیاری خصوصی اہمیت دے حامل سن ۔

 ابتدائی تریخ 
بڑودا وچ گائیکواڑ سلطنت د‏‏ی ابتدا اس وقت ہوئی جدو‏ں مرہٹہ سالار پیلاجی راؤ گائیکواڑ نے سنہ 1721 وچ اس شہر نو‏‏ں مغلیہ سلطنت تو‏ں حاصل کیتا۔ بعد وچ اس وقت دے مرہٹہ سلطنت دے اصل حکمران پیشوا باجی راؤ اول نے گائیکواڑاں نو‏‏ں ایہ شہر بطور جاگیر بخش دتا۔

ابتدائی برساں وچ گائیکواڑ دابھاڑے پریوار دے ماتحت سن ۔ اس زمانے وچ گجرات وچ دابھاڑے خاندان د‏‏ی طوطی بولدی سی، اوہ گجرات دے مرہٹہ سردار تے سیناپتی (سپہ سالار) کہلاندے سن ۔ جدو‏ں پیشوا بالاجی باجی راؤ دے خلاف تارابائی نے بغاوت د‏‏ی تاں اومابائی دابھاڑے انہاں دے نال نال سن، ہور اس بغاوت وچ دابھاڑے فوج د‏‏ی زمام قیادت پیلاجی دے فرزند داماجی راؤ نے سنبھالی سی۔

اس بغاوت وچ داماجی نو‏‏ں شکست ہوئی تے پیشوا نے اسنو‏ں قید ک‏ر ليا جتھ‏ے اوہ مئی 1751ء تو‏ں مارچ 1752ء تک رہ‏‏ے۔ سنہ 1752ء وچ انہاں نو‏ں اس شرط اُتے رہائی ملی کہ اوہ دابھاڑاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے پیشوا د‏‏ی بالادستی تسلیم کر لین تے ایويں داماجی نو‏‏ں گجرات دا مرہٹہ سردار مقرر کر دتا گیا۔ بعد وچ گجرات تو‏ں مغلیہ اقتدار دے خاتمے دے لئی پیشوا نے انہاں د‏‏ی مدد وی کيتی۔

پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ (1761ء) وچ وی داماجی سداشیو راؤ، وشواس راؤ تے ملہار راؤ ہولکر دے نال شریک رہ‏‏ے۔ پانی پت وچ مرہٹاں د‏‏ی شکست فاش دے بعد پیشواواں د‏‏ی مرکزی کمان خاصی کمزور ہوئے گئی۔ نتیجتاً گائیکواڑاں نے دوسرے طاقت ور مرہٹہ قبیلے دے نقش قدم اُتے مرہٹہ سلطنت تو‏ں علاحدہ ہوئے ک‏ے اپنی خود مختاری دا اعلبن ک‏ے دتا، اُتے اوہ پیشواواں دے اقتدار تے ستارا دے بھونسلے چھترپتیاں د‏‏ی بالادستی دے برائے ناں قائل رہ‏‏ے۔

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 بڑودا دے گائیکواڑاں د‏‏ی باضابطہ ویب سائٹ

گٹھ:1721ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
گٹھ:1947ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں
گٹھ:تریخ وڈودرا
گٹھ:مراٹھا قبیلے
گٹھ:مرہٹہ سلطنت
گٹھ:ہندو شاہی سلسلے
گٹھ:ہندوستان وچ 1721ء دیاں تاسیساں
گٹھ:ہندوستانی خاندانی ناں