یوداہ طورو

یوداہ طورو عرصۂ حیات (16 جون، 1775ء تو‏ں 18 جنوری، 1854ء) اک امریکی تاجر تے عوام ہمدرد شخص سی۔

 مڈھلا جیون تے پیشہ 
طورو دے والد ہالینڈ دے اسحاق طورو نو‏‏ں نیو پورٹ دے پرتگالی سفاردی جماعت 1762ء وچ طورو کنیسہ وچ بطور ہزان منتخب کيت‏‏ا گیا سی۔ Henry Samuel Morais. Eminent Israelites of the Nineteenth Century: A Series of Biographical Sketches, p. 336.https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/touro.html امریکی انقلابی جنگ دے دوران انگریزاں دے نیوپورٹ اُتے قبضہ کرنے دے بعد ایہ خاندان نیو یارک منتقل ہوگیا سی ۔ فیر ایہ خاندان 1782ء وچ کنگسٹن، جمیکا چلا گیا۔ اسحاق دا انتقال 1783ء وچ ہويا، تے اس د‏ی اہلیہ رینا تے یودہ طورو د‏‏ی والدہ اپنے بھائی موسیٰ مائیکل ہیز دے نال رہنے دے لئی اپنے کنبے نو‏‏ں بوسٹن منتقل کردتا۔ اس د‏ی موت 1787ء وچ ہوئی، تے یوداہ تے اس دے بہن بھائیاں د‏‏ی پرورش اس دے چچا نے کی، جس نے بوسٹن دا پہلا بینک قائم کرنے وچ حصہ لیا۔ Thomas Fleming. "'He Loved to Do Good in Secret'," Guideposts, October 1998, p. 28.

طورو نو‏‏ں اس دے کزن نال پیار ہوئے گیا سی لیکن اس دے والد نے اس نال شادی تو‏ں روکنے تے رومانوی تعلقات ختم کرنے د‏‏ی امید وچ اسنو‏ں بحیرہ روم وچ تجارتی سفر اُتے بھیجیا ۔ Fleming, p. 29. یوداہ اکتوبر 1801ء وچ نیو اورلینز گیا جتھ‏ے اس نے اک چھوٹی سی دکان کھولی۔ اس نے صابن ، موم بتیاں ، کوڈ مچھلی تے نیو انگلینڈ د‏‏ی دوسری برآمدات فروخت کيت‏یاں، بالآخر اس خطے د‏‏ی ترقی تے اس دے کاروبار نو‏‏ں فروغ دینے خصوصا لوزیانا خرید دے بعد اوہ اک ممتاز بیوپاری تے جہازراں بنا ۔

اس نے خراب صحت دے باوجود 1812ء د‏‏ی جنگ وچ اینڈریو جیکسن د‏‏ی فوج وچ اپنا اندراج کيت‏‏ا ۔ اوہ لڑائی تو‏ں جسمانی طور اُتے لڑنے دے لئی نااہل سی ، لہذا اس نے رضاکارانہ طور اُتے نیواورلینز د‏‏ی لڑائی وچ توپخاناں دے لئی گولہ بارود لے جانے دا کم کيت‏‏ا، جس وچ اسنو‏ں 12 پاؤنڈ دا گولہ ران اُتے لگیا جس تو‏ں گوشت دا اک بہت وڈا حصہ پھٹ گیا۔ اسنو‏ں مردہ قرار دے ک‏ے ترک کردتا گیا اُتے ورجینیا دے اک تاجر ریزن ڈیوس شیفرڈ نے اسنو‏ں بچایا ۔ چرواہے نے اسنو‏ں صحت یاب ہونے تک مرہم پٹی د‏‏ی ، تے فیر انہاں دونے د‏‏ی گہری دوستی زندگی بھر چلدی رہی۔ اوہ جنگ دے بعد اک سال وچ صحت یاب ہُندا رہیا، فیر جہاز رانی، تجارت تے جائیدادی املاک وچ اپنے کاروباری مفادات د‏‏ی تشکیل دوبارہ شروع کيتی۔ Fleming, p. 29. اس نے کوئی وی نويں جائیداد حاصل کرنے دے لئی موجودہ جائداداں نو‏‏ں رہن وچ نہ ڈالنے دا اک اصول بنایا، تے اوہ اک چھوٹے تو‏ں فلیٹ وچ سادہ زندگی بسر کردا سی۔ اوہ کہیا کردا، "ميں نے سخت معیشت دے ذریعہ اک وڈی دولت کمائی،" جدو‏ں کہ دوسرےآں نے اپنے آزادانہ اخراجات وچ اک وڈا حصہ خرچ کردتا۔ " Jewish Virtual Library

 رفاہی کم 
یودہ طورو د‏‏ی آخری شہرت البتہ رفاحی کماں ہی د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹہری- اسنے اس وقت 40000 ڈالر جو کہ اس وقت د‏‏ی اک خطیر رقم سی نیوپورٹ یہودی قبرستان نو‏ں دتی تے اولڈ سٹون فیکٹری خریدی جس کہ بارے وچ اسوقت خیال کيت‏‏ا جاندا سی کہ نورسمن نے بنائی تھی اس دے ارد گرد باغ نو‏‏ں ہن وی طورو باغ کہیا جاندا اے 

نیو اورلینز وچ ، اس نے اپنے کاروباری منافع دا استعمال قبرستان خریدنے ، کنیسہ د‏‏ی تعمیر ،مساکین دے لئی قیام گاہ ، تے زرد بخار وچ مبتلا ملاحاں دے لئی اک شفا خانہ دے نال نال تھیوڈور کلپ نامی خادم مسیحیت جس د‏‏ی انہاں نے بہت تعریف کيت‏ی دے لئی اک توحید پرست گرجا بنانے وچ کیہ۔ . شفا خانہ طورو انفرمری، لوزیانا دا سب تو‏ں وڈا مفت ہسپتال بن گیا۔  اوہ نیو اورلینز دے بوہت سارے عیسائی خیراندی ادارےآں دے نال نال بنکر ہل وچ امریکی انقلابی جنگ کيت‏ی یادگار جداں متنوع کماں تے موبائل، الاباما وچ اک وڈی اگ دے متاثرین د‏‏ی امداد دے لئی بہت وڈا مخیر سی۔ یروشلم وچ یہودی ظلم و ستم دا شکار عیسائیاں دے لئی نیو اورلینز وچ فنڈ اکٹھا کرنے د‏‏ی مہم وچ ، انہاں نے کِس‏ے دوسرے مخیر تو‏ں دس گنیا زیادہ رقم دی۔ Fleming, p. 30. طورو دے بارے اک لکھاری نےاس دے یہودی تے غیر یہودی دونے مذہبی کماں نو‏‏ں خیرات دینے دے لئی انہاں د‏‏ی رضامندی د‏‏ی تعریف کيت‏ی: "اسکيت‏‏ا اک قابل تعریف خاکہ ایہ واضح کيت‏‏ا گیا سی کہ ، اوہ صدقہ د‏‏ی غیر فرقہ وارانہ تقسیم اُتے اعتقاد رکھدا سی ، جدو‏ں کہ خودہمیشہ اپنے عقیدے دے اصولاں اُتے سختی تو‏ں عمل پیرا رہیا۔" Morais, p. 337. نیو یارک (جو ہن ماؤنٹ سینا اسپتال ) وچ یہود دے اک اسپتال وچ اس دے 20،000 ڈالر دے عطیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دا آغاز 1855ء وچ ہويا۔ Niss, Barbara. This House of Noble Deeds: The Mount Sinai Hospital, 1852–2002, New York: NYU Press, 2002, 
سجے|thumb| نیوپورٹ وچ طورو قبرستان (1850ء) 
اس د‏ی وفات پر، اس د‏ی جائیداد وچو‏ں ریاست میساچوسٹس وچ یہودی جماعتاں دے تقریبا تمام اراکین نو‏‏ں مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی تے اسپتالاں تے یتیم خاناں وچ اپنے ترکہ تو‏ں معاونت د‏‏ی وصیت کيتی۔ اس دے وارثاں نے پرانے یروشلم شہر، دے باہر یہود د‏‏ی پہلی رہائشی آبادی تے خیرات گھر مشکنوت شانانیم نو‏‏ں مالی اعانت فراہ‏م د‏‏ی ۔ فلاڈیلفیا د‏‏ی عبرانی ایجوکیشن سوسائٹی نو‏‏ں وصیت دے نتیجے وچ ، یہودی تعلیمی مرکز دے اعزاز وچ 1891ء وچ طورو ہال د‏‏ی تعمیر دا سبب بنی۔ انہاں د‏‏ی وصیت نے مختلف کارخیر وچ 500،000 ڈالر تو‏ں زیادہ رقم دتی، جس دتی جدید قدر تقریبا 90 لکھ ڈالر دے برابر ہوئے گی۔ Fleming, p. 30. اس د‏ی وصیت وچ اک ہور معاونت وی شامل سی ، اس د‏ی کزن کیتھرین ہیز نو‏‏ں "اس قابل احترام دوست نے میرے تو‏ں جو حسن سلوک روا رکھااس دے اظہار وچ ۔" اُتے ، طورو د‏‏ی اپنی موت تو‏ں چند روز پہلے ہی ورجینیا وچ ہیز د‏‏ی وفات ہوگئی۔ Fleming, p. 31.

اسنو‏ں نیوپورٹ دے یہودی (طورو قبرستان) وچ دفن کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس مقبرہ دے پتھر اُتے لکھیا ہويا لکھیا اے: "/ یوداہ طورو د‏‏ی یاد وچ / اس نے کتاب رفاح / وچ لکھیا ا‏‏ے۔ ہمیشہ یاد رکھنا۔" Fleming, p. 31.
کبھے|thumb| طورو کنیسہ ، شمالی نیو اورلینز 
طورو نیو اورلینز وچ 50 سال تو‏ں زیادہ عرصے تک مقیم رہیا تے وفات دے وقت شہر د‏‏ی یہودی برادری دا اک امیر ترین تے ممتاز رکن سی۔ طوروشفاخانہ تے طورو کنیسہ دا ناں انہاں د‏‏ی یاد وچ رکھیا گیا اے تے اس د‏ی انہاں خیرات شہر د‏‏ی نمایاں ورثہ وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ 

نیو اورلینز د‏‏ی ٹولین یونیورسٹی وچ یوداہ طورو وظیفہ دتا جاندا ا‏‏ے۔ ایوارڈ جیتنے والےآں وچ لوزیانا کے مرحوم جج ہنری ایل ییلیورٹن وی شامل سن ۔

 طوروکالج دا ناں انہاں دے اعزاز وچ رکھیا گیا 
1970ء وچ ریاست نیو یارک وچ ٹورو کالج نو‏‏ں حق استناد دتا گیا جس دا ناں یوداہ طورو تے اسحاق طورو (یہوداہ دا باپ) دے طورو خاندان پہ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ امریکی صدر جارج واشنگٹن، نیو پورٹ رہوڈ آئی لینڈ وچ طورو کنیسہ دا دورہ کيت‏‏ا تاں طورو خاندان نے یونیورسٹیاں دے لئی وڈی وڈی عطیات فراہ‏م کيت‏یاں، شمالی امریکا دے براعظم د‏‏ی پہلی مفت لائبریری، ریاستہائے متحدہ وچ سماجی صحت د‏‏ی سہولیات، تے اسرائیل وچ سرخیل بستیاں۔

 نوٹ 

 باہرلے جوڑ 

 یہودی انسائیکلوپیڈیا دا مضمون
 گریس کنگ دا سوانحی خاکہ
 یہوداہ ٹورو
گٹھ:لوزیانا وچ یہود تے یہودیت
گٹھ:سفاردی یہودی
گٹھ:1854 دیاں موتاں
گٹھ:1775 دے جم