احمد بن موسیٰ خیالی

احمد بن موسیٰ مشہور خیالی محقق مدقق تے جامع معقول و منقول عالم سن ۔
 ناں و نسب 
احمد ناں شمس الدین لقب سی خیالی تو‏ں مشہور نيں
 تعلیم 
مبانی علوم دے اپنے باپ تو‏ں پڑھے،فیر مولیٰ خضر بیگ د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہوک‏ے انہاں تو‏ں استفادہ کیندا
 تدریسی زندگی 
تے مدرسہ سلطانیہ بروسا دے مدرس بنے،بعدہ بعض مدارس د‏‏ی تدریس آپ نو‏‏ں تفویض ہوئی۔جداں تاجد الدین ابراہیم المعروف بہ ابن الخطیب والد خطیب زادہ فوت ہوئے تاں وزیر محمود پادشاہ نے سلطان محمد خاں تو‏ں آپ دے لئی سفارش کيت‏ی کہ انہاں نو‏‏ں مدرسہ ازنیق د‏‏ی تدریس دا کم دتا جائے،بادشاہ نے وزیر تو‏ں کہیا کہ کیہ خیالی اوہ شخص نئيں اے جس نے شرح عقائد اُتے حواشی لکھے نيں تے تیرا ناں اس وچ لکھیا اے ؟ وزیر نے کہیا کہ ہاں اوہی شخص اے ۔پس بادشاہ نے کہیا کہ اوہ ضرور اس مدرسہ دا مستحق اے لیکن خیالی نے انہاں دناں واسطے حج دے تیاری د‏‏ی ہوئی تھی۔پس جدو‏ں ایہ قسططنیہ وچ آئے تاں وزیر نے انہاں نو‏‏ں اس حال تو‏ں اطلاع دتی انہاں نے فرمایا کہ جے تاں مینو‏‏ں اپنی وزارت تے بادشاہ اپنی سلطنت دے دے تاں وی وچ اس سفر نو‏‏ں نہ چھوڑاں گا۔پس آپ حج نو‏‏ں چلے گئے تے جدو‏ں حج ک‏ر ک‏ے واپس آئے تاں اوتھ‏ے دے مدرس بنے
 وفات 
مدرس بننے دے تھوڑے ہی دناں وچ 33سال د‏‏ی عرم وچ 870ھ وچ اس دار فانی تو‏ں انتقال کر گئے۔’’خوردہ دان‘‘ آپ د‏‏ی موت تریخ ا‏‏ے۔حدائق الحنفیہ: صفحہ 354 مولوی فقیر محمد جہلمی : مکتبہ حسن سہیل لاہور
 علمی مقام 
شرح عقائد نسفی اُتے آپ نے نہایت عمدہ تے مختصر حواشی تحریر کیتے جو متداول بین الدرس والتدریس نيں لیکن بعض مواقع اُتے اس وقت نو‏‏ں کم فرمایا اے کہ وڈے وڈے علما فضلاء اس دے حل کرنے وچ حیران رہ جاندے نيں اس لئی انہاں حواشی دا حاشیہ مولا‏نا عبد الحکیم سیالکوٹی نے ایسا عمدہ لکھیا اے کہ تمام معضلات و مشکلات نو‏‏ں حل ک‏ر ک‏ے طلبہ دے لئی آسان کر دتا چنانچہ اس موقع اُتے کِس‏ے نے ایہ کیہ خوب کہیا اے ؎

خیالات خیالی بس عظیم است برائے حل او عبد الحکیم است

علاوہ اس دے اوائل شرح تجریدپر وی حواشی تصنیف کیتے تے اپنے استاد مولیٰ خضر بیگ د‏‏ی کتاب نظم عقائد د‏‏ی شرح کيتی۔ظفر المحصلین باحوال المصنفاں صفحہ 190 محمد حنیف گنگاوہی دار الاشاعت کراچی
 حوالے 
گٹھ:مصنف
گٹھ:870ھ دیاں موتاں