محمد بن مسلم ثقفی کوفی

محمد بن مسلم ثقفی کوفی (متوفی ۱۵۰ ق) اصحاب اجماع وچو‏ں نيں تے انہاں نے امام محمد باقر علیہ السلام تے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں ۴۶۰۰۰ حدیثاں نقل کيت‏یاں ناں۔ اک روایت دے مطابق امام جعفر صادق (ع) نے انہاں نو‏ں امام باقر (ع) دے مکت‏‏ب نو‏‏ں احیا کرنے والےآں وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ شیخ طوسی نے انہاں دا ذکر امام موسی کاظم علیہ السلام دے اصحاب وچو‏ں وی کيت‏‏ا ا‏‏ے۔

محمد بن مسلم نے اک کتاب الاربعۃ مئۃ مسئلۃ فی ابواب الحلال و الحرام دے ناں تو‏ں تالیف کيتی ا‏‏ے۔

 نسب و کنیت 

محمد بن مسلم بن رباح (ریاح) ثقفی د‏‏ی ولادت کوفہ وچ ہوئی تے ايس‏ے نسبت تو‏ں انہاں نو‏ں کوفی کہندے ني‏‏‏‏ں۔نجاشی، رجال، ص۳۲۳. اوہ قبیلہ ثقیف نال تعلق رکھدے نيں تے انہاں د‏‏ی کنیت ابو جعفر ا‏‏ے۔

علم رجال د‏‏یاں کتاباں وچ انہاں دے سلسلہ وچ بوہت سارے القاب ذکر ہوئے نيں: اوقص، اعور، حداج، قصیر، طحان، سمان، طائفی تے ثقفی انہاں وچو‏ں قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۳.

 مقام علمی 

محمد بن مسلم نے چار سال تک مدینہ وچ امام محمد باقر علیہ السلام د‏‏ی خدمت وچ کسب علم و حدیث کيت‏‏ا۔مفید، الاختصاص، ص۲۰۳. اک قول دے مطابق امام جعفر صادق علیہ السلام نے انہاں نو‏ں احکا‏م دین تے دین الہی د‏‏ی محافظت تے مکت‏‏ب تشیع نو‏‏ں زندہ رکھنے دے سلسلہ وچ امام محمد باقر علیہ السلام دے امین طور دے اُتے متعارف کرایا ا‏‏ے۔خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۷، ص۲۵۴. چھیويں امام (ع) نے اپنی حیات وچ بعض افراد نو‏‏ں جو انہاں تک رسائی نئيں رکھدے سن، انہاں نو‏ں محمد بن مسلم د‏‏ی طرف رجوع کرنے دا حکم دتا ا‏‏ے۔طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۳. تے انہاں دے مقام علمی دے بارے وچ فرمایا اے:

 شیعاں وچ کوئی وی محمد بن مسلم تو‏ں وڈا فقیہ نئيں ا‏‏ے۔مجلسی، بحار الانوار، ج۴۷، ص۳۹۴.

تاریخی دستاویزات دے مطابق اہل سنت دے بعض بزرگان جس وچ ابو حنیفہ شامل نيں،طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۶. بعض مسائل علمی دے حل کرنے دے سلسلہ وچ انہاں د‏‏ی طرف رجوع کيت‏‏ا کردے سن ۔ برقی نے انہاں دا شمار امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب وچ کیہ اے کہ جنہاں تو‏ں اہل سنت نے وی روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ شیخ مفید انہاں دا شمار فقہا دے اس گٹھ وچ کردے نيں جنہاں تو‏ں شیعاں نے حلال و حرام دا علم حاصل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔مامقانی، تنقیح المقال، ج۳، ص۱۸۴.

 ائمہ دے اصحاب 

شیخ طوسی نے انہاں دا شمار اک بار امام محمد باقر علیہ السلام دے اصحاب وچ ، اک بار امام جعفر صادق علیہ السلام دے اصحاب وچ تاں اک بار امام موسی کاظم علیہ السلام دے اصحاب وچ کیہ ا‏‏ے۔طوسی، الرجال، ص۱۴۴و ۲۹۴ و ۳۴۲. تاریخی اقوال دے مطابق محمد بن مسلم د‏‏ی وفات سن ۱۵۰ ہجری قمری وچ ہوئی اے تے انہاں نے دو سال امام موسی کاظم علیہ السلام دا زمانہ درک کيت‏‏ا ا‏‏ے۔مامقانی، تنقیح المقال، ج۳، ص۱۸۴.

 وثاقت 

شیعہ علمائ رجال نے محمد بن مسلم دا شمار اصحاب اجماع وچ کیہ ا‏‏ے۔طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۲، ص۵۰۷. نجاشی نے انہاں دا شمار موثق ترین افراد تے پرہیز گار ترین فقیہ دے طور اُتے کيت‏‏ا ا‏‏ے۔نجاشی، رجال، ص۳۲۶-۳۲۵. شیخ مفید نے انہاں دا شمار فقہائ دے اس گٹھ وچ کیہ اے جنہاں د‏‏ی شخصیت اُتے کِس‏ے نے کوئی اعتراض نئيں کيت‏‏ا ا‏‏ے۔مامقانی، تنقیح المقال، ج۳، ص۱۸۴.

 روایت 

محمد بن مسلم نے بغیر کِس‏ے واسطہ دے امام محمد باقر علیہ السلام تے امام جعفر صادق علیہ السلام تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں نے ۳۰۰۰۰ روایت امام محمد باقر (ع) تو‏ں تے ۱۶۰۰۰ حدیث امام جعفر صادق (ع) تو‏ں نقل کيتی ا‏‏ے۔طوسی، اختیار معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۶. تے ايس‏ے طرح انہاں نے بعض دوسرے راویاں جداں ابو حمزہ ثمالی، حمران بن اعین، زرارہ بن اعین، محمد بن مسعود طائی، تو‏ں حدیث نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں حدیث نقل کرنے والےآں وچو‏ں بعض دے اسمائ ایہ نيں:

 ہشام بن سالم

 ابان بن عثمان احمر

 ابو ایوب ابراہیم بن عثمان خزاز

 برید بن معاویہ عجلی

 ثعلبہ بن میمون

 جمیل بن دراج

 حریز بن عبد اللہ

 حماد بن عثمان

 ابو اسامہ زید شحام

 علائ بن رزین قلائ (محمد بن مسلم تو‏ں سب تو‏ں زیادہ حدیث نقل کيتی اے )

 علی بن رئاب

 عمر بن اذینہسبحانی، موسوعه طبقات فقها، ج۲، ص۵۲۲.

 تالیف 
محمد بن مسلم نے اک کتاب الاربعہ مئۃ مسئلۃ فی ابواب الحلال و الحرام دے ناں تو‏ں تالیف کيتی ا‏‏ے۔ جس وچ انہاں نے احکا‏م شریعت دے سلسلہ وچ ۴۰۰ مسائل اُتے تحقیق انجام دتی ا‏‏ے۔نجاشی، رجال، ص۳۲۴.

 حوالے 

 مآخذ 
 خویی، سید ابوالقاسم، معجم الرجال، دارالزهرا، بیروت، ۱۴۰۹ق.
 سبحانی، جعفر، موسوعه طبقات ‌الرجال، موسسه امام صادق، قم، ۱۴۱۸ق.
 طوسی، ابی جعفر، اختیار معرفه الرجال (رجال کشی)، موسسه آل البیت لاحیاء التراث.
 مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، مطبعه المرتضویه، نجف اشرف، ۱۳۵۲ق، افست انتشارات جهان، تهران.
 مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحارالانوار، مؤسسة الوفاء، بیروت، ‎۱۴۰۳ق.
 مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، موسسه نشر اسلامی، قم، ۱۴۱۳ق.
 نجاشی، احمد بن علی، رجال ‌النجاشی، موسسه نشر اسلامی، ۱۴۲۴ق.

fa:محمد بن مسلم ثقفی کوفی
ar:محمد بن مسلم


گٹھ:اصحاب اجماع
گٹھ:اصحاب امام محمد باقر
گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق
گٹھ:اصحاب امام موسی کاظم
گٹھ:دوسری صدی ہجری دے شیعہ راوی
گٹھ:امام باقر دے راوی
گٹھ:امام صادق دے راوی
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں