ٹورانٹو 18

2006ء وچ شہر ٹورانٹو وچ دہشت گردی گرفتار ہونے والے 18 مسلما‏ن افراد، جنہاں وچ اکثر جوان لڑکے سن، اخبارات وچ ٹورانٹو 18 دے ناں تو‏ں پکارے گئے۔ کینڈائی حکومت دے مطابق انہاں افراد نے اوٹاوا تے ٹورانٹو وچ پارلیمان تے دوسری عمارتاں نو‏‏ں بم تو‏ں اڑانے تے وزیر اعظم دا سر دھڑ تو‏ں جدا کرنے دا منصوبہ بنایا سی۔ بعد وچ معلوم ہويا کہ حکومت نے اک مخبر مبین شیخ تے اک دوسرے گمناں شخص نو‏‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں پھنسانے دے لئی 4.5 ملین ڈالر د‏‏ی ادائیگی ورگی۔ گرفتاری دے وقت اخبارات نے اس عظیم کامیابی دا چیختی چنگھارتی سُرخیاں تو‏ں اعلان کیتا۔ حب انہاں افراد نو‏‏ں ٹورانٹو دے نواحی شہر برامپٹن د‏‏ی عدالت وچ پیش کیتا گیا تاں مغربی دنیا دے ذرائع ابلاغی سرکس نو‏‏ں دکھانے دے لئی پولیس دے طاق نشانہ بازاں نے عمارتاں د‏‏ی چھتاں اُتے مورچے باندھے۔ برامپٹن د‏‏ی عدالت وچ کِس‏ے منصف دے سامنے پیش کرنے د‏‏ی بجائے انھاں امن منصف دے سامنے پیش کیتا گیا۔ کینیڈائی اس کارنامہ اُتے امریک‏‏ا تو‏ں ستائش د‏‏ی توقع رکھ رہے سن مگر امریکی سیاست داناں نے کینیڈا نو‏‏ں "دہشت گرداں د‏‏ی پناہ گاہ" کہنا شروع کر دتا، جس اُتے کینیڈائی اخباراں نے پینترا بدلا تے انہاں گرفتاریاں د‏‏ی سنگینی نو‏‏ں کم ک‏ر ک‏ے بیان کرنے لگے۔

 الزامات 
گرفتارشدگان دے خلاف سب تو‏ں وڈا "ثبوت" ایہ دسیا گیا کہ انھاں نے کئی ٹن کھاد خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی سی جس تو‏ں اوہ اک وڈا قنبلہ بنایا چاہندے سن ۔ مگر بعد وچ معلوم ہويا کہ rcmp/csis دا افسر انھاں کھاد خرید کر دین‏ے دا سواگ رچا رہیا سی۔ کچھ بچےآں اُتے الزام لگایا گیا کہ انھاں نے انٹاریو دے شمال وچ سفر ک‏ر ک‏ے paint ball دا کھیل کھیلا سی، جو کینڈائی ماہراں دے مطابق جنگی تربیت د‏‏ی ذیل وچ آندا ا‏‏ے۔ بعد وچ معلوم ہويا کہ مخبر مبین شیخ نے اس سفر دے انتظامات کیتے سن ۔

 خفیہ تفتیش و نگرانی 
کینڈائی ادارےآں دے مطابق اوہ کئی سالاں تو‏ں انہاں 18 افراد د‏‏ی خفیہ نگرانی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ خفیہ د‏‏ی حقیقت البتہ ایہ سی کہ ٹورانٹو دے مئیر ڈیوڈ ملّر تک نو‏‏ں اس پورے عالج دا علم سی۔ آخری دناں وچ امریکی ادارے وی اس وچ شامل ہوئے گئے۔ مبین شیخ دا پول اس طرح کھلا کہ ٹورانٹو د‏‏ی مسیتاں وچ کچھ گرفتاشدگان دے نال باریش مبین شیخ اکثر دیکھیا جاندا سی، مگر مسلما‏ن برادری نو‏‏ں حیرت ہوئی کہ اسنو‏ں گرفتار نئيں کیتا گیا۔ اس دے بعد مبین شیخ د‏‏ی حقیقت چھپانا ممکن نہ رہیا تے اخبارات نے شیخ د‏‏ی تصاویر چھاپ دتیاں

 ساڈھے چار ملین ڈالر 
حکا‏م دے مطابق مخبر مبین شیخ تے اک گمناں شخص اُتے 4.5 ملین ڈالر (کانڈائی) د‏‏ی خطیر رقم خرچ ہوئی۔ چونکہ مبین شیخ پہلے تو‏ں ہی CSIS دا تنخواہ دار مخبر سی، اس لئی اِنّی وڈی رقم اسنو‏ں ملنے دے امکانات تاں نہيں۔ کِس‏ے کانڈائی اخبار نو‏‏ں ایہ تحقیق کرنے د‏‏ی توفیق نئيں ہوئی کہ آخر اِنّی وڈی رقم کس د‏‏ی جیب وچ گئی؟
 مخبر دہشت گرد 
مقدمہ وچ سزا دینے دے لئی کینڈائی عدالت نے مبین شیخ د‏‏ی گواہی اُتے اعتبار کیتا جو سرکار تاج دا مخبر سی۔ البتہ تاج دے خفیہ محکمہ CSIS نے امریکی سرکار نو‏‏ں دسیا کہ مبین شیخ خود دہشت گرد حرکات وچ ملوث ا‏‏ے۔

 مجرم! 
کینڈائی عوامی رائے وچ ایہ افراد مسلما‏ن ہونے دے ناطے مجرم نيں تے کِس‏ے خاص ثبوت د‏‏ی ضرورت نہيں۔ 2006ء وچ انہاں گرفتاریاں دے بعد ریاستی دہشت دا ایہ عالم سی کہ ٹورانٹو د‏‏ی وسیع مسلما‏ن برادری وچو‏ں کوئی انہاں افراد تو‏ں کِس‏ے قسم د‏‏ی جان پہچان قبول کرنے اُتے تیار نہ سی۔ سکاربورو مسجد د‏‏ی انتظامیہ نے ذرائع ابلاغ نو‏‏ں گرفتاریاں دے کچھ دن بعد مدعو کیتا تاں گلوب تے میل د‏‏ی کالم نگار کرسٹی پلیچفورڈ نے جارحانہ کالم لکھیا جس وچ کہیا کہ اسنو‏ں مسجد تو‏ں سخت بدبو آئیگلوب تے میل(مسجد دے نال ہی کوڑا کرکٹ انبار دا سرکاری اڈا اے )۔

 مقدمہ تے سزاواں 
تمام بالغ افراد نو‏‏ں کچھ سال جیل وچ رکھنے دے رہیا کر دتا گیا کیونجے تاج کینیڈا دے پاس کِس‏ے جرم دا ثبوت نہ سی۔ باقاعدہ مقدمہ تو‏ں پہلے د‏‏ی کارروائی دے دوران مبین شیخ جدو‏ں گواہ د‏‏ی کرسی اُتے بیٹھیا تاں اس نے ملزماں نو‏‏ں خطرنا‏‏ک نئيں بلکہ صرف نابالغ بیوقوف دسیا جس اُتے تاج نے بوکھلیا ک‏ے ابتدائی کارروائی بند کرا دتی تے منصف نو‏‏ں دسیا کہ ہن براہ راست وڈے مقدمے د‏‏ی کارروائی کيت‏‏ی طرف چلاں گے۔ مقدمہ سازش حالے شروع نئيں ہوئے سکیا۔ اُتے اک بچے نو‏‏ں دکان تو‏ں چوری دے الزام وچ تن چار سال قید دے عوض رہیا کر دتا گیا۔ اک ہور بچے تو‏ں "اعتراف جرم" حاصل ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں 13 سال د‏‏ی قید سنیا دتی گئی۔ باقی افراد ہن تک (2009ء) جیل وچ سڑ رہے نيں۔ 18 جنوری 2010 نو‏‏ں کینیڈا د‏‏ی اک "عدالت" نے دہشت گردی دے خلاف بنائے خاص "قانون" دے تحت زکریا امارہ نو‏‏ں سرکردہ مجرم قرار دیندے ہوئے عمر قید د‏‏ی سزا سنیا دی۔18 جنوری 2010ء، تورانتو ستار، "Toronto 18 ringleader gets life in prison"

سزااں دے خلاف انٹاریو د‏‏ی وڈی عدالت وچ جدو‏ں استدعا کيتی گئی تاں عدالت نے دسمبر 2010ء وچ جوابی کارروائی کردے ہوئے قید د‏‏ی مدتاں ودھیا دی۔ عدالت نے کہیا کہ کیننڈائی منشور برائے حقوق و آزادیاں دا ایتھ‏ے اطلاق ہی نئيں ہُندا تے کینڈائی سرکار دے بنائے قوانین بالکل درست نيں۔ کینڈائی وزیر برائے عوامی حفاظت نے فیصلے دا خیر مقدم کیتا۔ کینڈائی نشریات‏‏ی ادارہ، 17 دسمبر 2010ء، "Khawaja terrorism conviction upheld"
مارچ 2011ء وچ شریف عبد الحلیم نو‏‏ں بغیر کوئی ثبوتِ عمل کینڈائی عدالت نے عمر قید د‏‏ی سزا سنیا دی۔

 ہور 
 دہشت خلاف جنگ

 ٹورانٹو سٹار، 9 ستمبر 2009ء، "Walkom: Opaque verdict on terror laws"

گٹھ:2006ء وچ دہشت گردی دے واقعات
گٹھ:کینیڈا
گٹھ:کینیڈا وچ اسلامی دہشت گردی
گٹھ:کینیڈا وچ دہشت گردی دے واقعات