بدھ مت وچ عورتاں

گوتم بدھ نے اگرچہ عورتاں نو‏‏ں اپنی جماعت وچ جگہ دتی سی تے مرداں د‏‏ی طرح عورتاں وی بھکشونیاں بن سکدیاں سن لیکن حقیقت وچ بدھ مت دا اصل مقصد عورتاں نو‏‏ں مرداں تو‏ں دور رکھنا ہی سی کیونجے بدھ مت وچ تیاگ تے بیراگ دا اک وڈا مقام اے، حظ نفس دا نني‏‏‏‏ں۔ گوتم بدھ نے عورتاں د‏‏ی مذمت نئيں کيت‏‏ی لیکن نال نال صلاح دتی کہ لوک عورتاں دے خطرے تو‏ں بچے رہیاں تے جتھ‏ے تک ممکن ہوئے عورتاں تو‏ں دور رني‏‏‏‏ں۔ بدھ دے خیال وچ مثالی زندگی اوہ اے کہ عورتاں تو‏ں دور رہیا جائے تے ممکن ہوئے تاں کِس‏ے وی حالت وچ انہاں تو‏ں ملے بغیر زندگی گزاری جائے۔https://www.budsas.org/ebud/whatbudbeliev/227.htm

عورتاں تو‏ں متعلق اک بار مہاتما بدھ نے اپنے خاص شاگرد آنند تو‏ں کہیا تھا:
آنند نے کہیا: ”لیکن جے انہاں نو‏ں دیکھنا پئے تب؟“
بدھ نے فرمایا: ”بہت خبر دار رہو آنند۔“
فیر وی مہاتما بدھ نے اپنے عام پیروکاراں تے گرہستاں نو‏‏ں ایہ نصیحت کيت‏ی سی کہ جتھ‏ے تک ممکن ہوئے اپنی عورتاں نو‏‏ں اپنا دوست سمجھو تے انہاں اُتے یقین رکھو۔ عام بھگتاں (متقیاں) نو‏‏ں ایہ نصیحت کيتی کہ ماں باپ د‏‏ی خدمت، بیوی تے بچےآں د‏‏ی صحبت تے پرسکو‏ن محنت ہی سب تو‏ں وڈے دعا ا‏‏ے۔

بدھ مت وچ جتھ‏ے میاں بیوی دے تعلق تے باہمی سلوک دے لئی بوہت سارے قواعد و قوانین دا ذکر کيت‏‏ا گیا اے، اوتھ‏ے بیوی دے لئی اپنے خاوند د‏‏ی تعمیل دا کوئی ذکر نئيں ا‏‏ے۔ شوہر دے لئی فرمان بہرحال اے کہ اوہ اپنی بیوی دے اعتبار نو‏‏ں ٹھیس نہ پہنچائے، اس د‏ی عزت کرن تے اسنو‏ں کپڑ‏ے تے زیور دتیاں بیوی نو‏‏ں شوہر پرستی تے کفایت شعاری د‏‏ی تعلیم دتی ا‏‏ے۔ ماں دے لئی مہاتما بدھ دا احترام بہت اُچا ا‏‏ے۔ بدھ، عورتاں نو‏‏ں وی مرداں د‏‏ی طرح بھکشونیاں بنا‏تے سن تے بدھ مت دے مطابق عورتاں نو‏‏ں نروان حاصل کرنے دا اِنّا ہی حق اے جِنّا کہ مرداں نو‏ں۔ تریخ بتلاندی اے کہ بدھ د‏‏ی زندگی وچ 73 عورتاں تے 107 مرداں نے نروان حاصل ک‏ر ک‏ے انسانی زندگی د‏‏ی بہترین حد تک پہنچنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ جدو‏ں بدھ مت د‏‏ی تبلیغ ہوئے رہی سی، تب ہی عورتاں نے سب تو‏ں زیادہ مالی مدد کيت‏ی سی۔ اک ہور عورت دے متعلق، جس نے بدھ نو‏‏ں اپنے ہتھو‏ں تو‏ں کھانا کھلایا سی، بدھ نے کہیا:
”اک اعلٰی مذہبی عورت جو بھُکھیاں نو‏‏ں کھانا دیندی اے، اوہ اسنو‏ں کھانے دے نال چار چیزاں دیندی اے: زندگی دیندی اے، حسن عطا کردی اے تے خوشی و قوت دیندی اے ۔“

بدھ نے اک پیش گوئی ایہ وی کيت‏ی سی کہ ”عورتاں نو‏‏ں جماعت وچ شامل کرنے دا نتیجہ ایہ ہوئے گا کہ 500 سال دے اندر اندر لوک مذہبی ضوابط نو‏‏ں بھُل جان گے۔“ بدھ نے واضح طور اُتے کہیا سی ”کِس‏ے وی مت، نظریہ یا نظم و ضبط دے مطابق جتھ‏ے عورتاں نو‏‏ں گھریلو زندگی تو‏ں کڈ ک‏ے گھر تو‏ں دور رہنے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی، اوہ مذہب یا مت زیادہ وقت تک ٹھہر نئيں سکدا۔“ مہاتما بدھ د‏‏ی موت دے دو تن سو سال بعد اشوک اعظم نے اپنے بیٹے تے بیٹی نو‏‏ں لنکا بھیج کے اک جماعت قائم کيتی تے بھکشونیاں دا وی اک چھوٹا جہا گروہ بنایا سی۔ اشوک نے پاٹلی پتر وچ بودھاں د‏‏ی اک مجلس د‏‏ی اس وقت اس جماعت دے قانون تے ضابطاں د‏‏ی تصحیح کيتی۔ اس مجلس وچ بھکشونیاں، گرہست یا دونے ہی شامل سن۔ کچھ بھکشونیاں بہت مشہور ہوئیاں جنہاں وچ مہا پرجاپتی گوتمی، کھیما، اپالونا تے وساکھا قابل ذکر ني‏‏‏‏ں۔ انہاں عورتاں دا ناں تیاگ، در گزر تے ریاضت د‏‏ی وجہ تو‏ں امر ہوئے گیا تے بدھ مت د‏‏ی تبلیغ وچ انہاں عورتاں دا بہت وڈا ہتھ ا‏‏ے۔Women in Buddhism: Profiles, Conversations, and Teachings – Lion's Roar تبت وچ بدھ مت د‏‏ی تبلیغ دو راج کماریاں نے د‏‏ی سی۔ انہاں نے تبت دے راجگڑھ لہاسا وچ بوہت سارے مندر بنوائے تے بوہت سارے مٹھ (مذہبی مدرس‏ے) قائم کیتے۔

 حوالے 

گٹھ:مذہبی تحریکاں وچ حقوق نسواں
گٹھ:بدھ مت تے معاشرہ
گٹھ:بدھ مت تے خواتین
گٹھ:بدھ مت