جنگ حران

حران د‏‏ی لڑائی 7 مئی 1104 نو‏‏ں صلیبی ریاستاں انطاکیہ د‏‏ی ریاست تے اڈیسا د‏‏ی کاؤنٹی ، تے سلجوق ترکاں دے وچکار ہوئی۔ایہ پہلی صلیبی جنگ دے بعد نويں بنی صلیبی ریاستاں دے خلاف پہلی وڈی لڑائی سی، جس نے فرنگی توسیع دے خلاف اک اہ‏م موڑ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ The Crusades, C. 1071-c. 1291 By Jean Richard, Jean Birrell, pg. 128 اس جنگ نے انطاکیہ د‏‏ی پرنسپلٹی اُتے تباہ کن اثر ڈالیا جدو‏ں ترکاں نے پہلے کھو جانے والا علاقہ دوبارہ حاصل کرلیا۔ The Story of the Crusades by Thomas Andrew Archer, Charles Lethbridge Kingsford, Henry Edward Watts, pg. 145

 پس منظر 

1104 وچ ایڈیسا دے بالڈون دوم نے حملہ کيت‏‏ا تے حران شہر دا محاصرہ کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی ہور مدد دے لئی بالڈون نے انطاکیہ دے بوہیمنڈ اول تے گلیل دے شہزادہ ٹینکرڈسے مدد منگی۔ بوہیمنڈ تے ٹنکرڈ ، انتھیاچ تو‏ں بالڈون تے جوسیلین دے نال شامل ہونے دے لئی ، انطاکیہکے لاٹ پادری ، بیت المقدس ، یروشلم دے پیٹریاک ، ڈیمبرٹ ، تے ایڈیسہ دے آرچ بشپ ، بینیڈکٹ دے نال ، انطاکیہسے ادیسہ د‏‏ی سمت روانہ ہوئے۔

موصل دے گورنر جِکرمیش دے ماتحت سلجوق ، تے ماردین دے ارتقی حکمران سوکمان ، غالبا راس العین (ہیلنسٹک ریشینا) وچ ، خبور دے علاقے وچ جمع ہوئے۔ مئی 1104 وچ انہاں نے ایڈیسا اُتے حملہ کيت‏‏ا ، شاید حران تو‏ں صلیبیاں نو‏‏ں ہٹانے دے لئی، شاید اس شہر نو‏‏ں لے جانے دے لئی جدو‏ں صلیبی حملہ آور کدرے تے مصروف سن ۔

 جنگ 
ابن القلیانسی دے مطابق ، ٹینکرڈ تے بوہیمند محاصرے دے دوران ایڈیسہ پہنچے ، لیکن 1234 دے کرانیکل کے مطابق اوہ ہران دے دروازےآں اُتے پہلے پہنچے۔ بہرحال ، سیلجوکس صلیبی حملہ آوراں تو‏ں پِچھے ہٹ گئے ، پسپائی اختیار کيتی تے صلیبی حملہ آور اس دے پِچھے ہوئے گئے۔

سلجوقیاں نے ابتدائی تصادم وچ پسپائی اختیار کيتی جدو‏ں کہ صلیبیاں نے جنوب وچ اپنا تعاقب جاری رکھیا۔ ایڈیسا دے میتھیو نے دو دن دے تعاقب د‏‏ی اطلاع دتی اے جدو‏ں کہ رالف آف کین نے تن دن د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ Bacharach, p. 164. ابن الاثیر دے مطابق ، مرکزی جنگ حران تو‏ں بارہ کلومیٹر دور لڑی گئی سی۔

بیشتر مورخین آچن دے البرٹ تے چارٹرس دے فلچر دے بیانات نو‏‏ں قبول کردے نيں ، جنھاں نے الرقہ، حران تو‏ں دو دن دے فاصلے اُتے واقع ، الرقہشہر دے سامنے واقع میدان وچ لڑائی کيتی۔

بالڈون تے جوسلین نے ایڈیسن دے کبھے بازو د‏‏ی کمان سنائی جدو‏ں کہ بوہیمنڈ تے ٹینکرڈ نے اینٹیوچن دا سجے کمانڈ کيت‏‏ا۔ Although Ralph of Caen says that Tancred commanded the middle (Bacharach, p. 165) رالف آف کین دا کہنا اے کہ جدو‏ں سیلجوکس لڑنے دے لئی مڑ گئے تاں صلیبی حملہ آوراں نو‏‏ں بے خبر ہوئے گئے ، اِنّا ودھ گیا کہ بالڈون تے بوہیمنڈ بغیر کِس‏ے بکتر دے لڑے۔

خود جنگ دے دوران ہی ، بالڈون د‏‏ی فوج نو‏‏ں مکمل طور اُتے اگے ودھیا دتا گیا ، بالڈون تے جوسلین نے ترکاں دے قبضہ ک‏ر ليا۔ The Crusades: The Story of the Latin Kingdom of Jerusalem By Thomas Andrew Archer, Charles Lethbridge Kingsford, pg. 145 اینٹیچینی فوجاں بوہیمنڈ دے ہمراہ ایڈیسہ تو‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئياں۔ اُتے ، جکرمیش نے صرف تھوڑی مقدار وچ مال غنیمت لیا سی ، لہذا اس نے بالڈون نو‏‏ں سوک مین دے کیمپ تو‏ں پاک کردتا۔ اگرچہ تاوان ادا کيت‏‏ا گیا سی ، لیکن جوسلین تے بالڈون نو‏‏ں بالترتیب 1108 تے 1109 تو‏ں پہلے کِس‏ے وقت تک رہیا نئيں کيت‏‏ا گیا سی۔

 اہمیت 
یہ لڑائی پہلی فیصلہ کن صلیبی جنگ وچ شکست خوردہ سی جو انٹیوچ د‏‏ی ریاست دے سنگین نتائج دے نال سی۔ The Crusades, C. 1071-c. 1291 By Jean Richard, Jean Birrell, pg. 128. بازنطینی سلطنت انطاکیہ اُتے انہاں دعوےآں نو‏‏ں مسلط کرنے د‏‏ی شکست دا فائدہ اٹھایا، تے دوبارہ گرفتار لطاکیہ تے دے کچھ حصےآں کلکیہ . انطاکیہ دے زیر اقتدار بوہت سارے قصبے بغاوت کر چک‏‏ے سن تے حلب تو‏ں مسلم فوجاں نے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا سی۔ آرمینیائی علاقےآں نے وی بازنطینی یا آرمینیا دے حق وچ بغاوت کيتی۔ ہور برآں ، انہاں واقعات دے نتیجے وچ بوہیمنڈ نے ہور فوجیاں د‏‏ی بھرتی کرنے دے لئی اٹلی واپس لُٹنا شروع کيت‏‏ا ، جس تو‏ں ٹینکرڈ نو‏‏ں اینٹیوچ دے ریجنٹ د‏‏ی حیثیت تو‏ں چھڈ دتا گیا۔

صور دے ولیم نے لکھیا اے کہ اس تو‏ں زیادہ تباہ کن جنگ کوئی نئيں سی۔ اگرچہ اگلے سال تک انطاکیہ بازیافت ہويا ، لیکن بازنطینی شہنشاہ الیکسس I کومنینوس نے بوہمنڈ اُتے دیوول دا معاہدہ نافذ کردتا ، جس تو‏ں ٹینکرڈ اس اُتے راضی ہوجاندا تاں انتونیوچ نو‏‏ں سلطنت دا اک اہ‏م حصہ بنا دیندا۔ 1119 وچ ایگر سانگوئینس د‏‏ی لڑائی وچ انطاکیہ نو‏‏ں اک بار فیر کچل دتا گیا۔ ایڈیسا واقعی کدی وی صحت یاب نئيں ہوسکی تے 1144 تک زندہ رہی لیکن صرف مسلماناں وچ تفرقہ ڈالنے د‏‏ی وجہ تاں۔

 حوالے 

 ذرائع 

 برنارڈ ایس بچراچ تے ڈیوڈ ایس بچراچ ، 2005۔ رالف آف کین دا گیسٹا ٹنکرڈی: پہلی صلیبی جنگ اُتے تریخ د‏‏ی تریخ ۔ پہلا انگریزی ترجمہ۔ 
 بیومونٹ ، آندرے ایلڈن۔ "البرٹ وون آچن تے ایڈیسا دا کاؤنٹی" ، لوئس جے پاٹو وچ ، ایڈ۔ صلیبی جنگ تے ہور تاریخی مضامین۔ ڈانا سی منرو نو‏‏ں اپنے سابقہ طلباء نے پیش کيت‏‏ا . نیویارک ، 1928 ، پی پی.   101–138 ، ایس ایس پی۔ 124-127۔
 چارٹرس دے فلچر ، یروشلم د‏‏ی مہم د‏‏ی تریخ ، 1095–1127 ، ٹرانس۔ فرانسس ریٹا ریان۔ یونیورسٹی آف ٹینیسی پریس ، 1969۔
 ہیڈیمن ، اسٹیفن۔ ڈو رینیسانس ڈیر اسٹڈٹی انہاں نورڈسیرین اینڈ نورڈمیسپوٹامین: اسٹڈیٹشی اینٹویکلونگ اینڈ ورسٹا شافٹلیش بیڈنگنگن انہاں آر-رقع اینڈ ہاران وان ڈیر بیڈوینیشین ورورشافٹ ویہہ زو ڈین سیلڈسکوین ۔ اسلامی تریخ تے رہتل: مطالعات تے متن 40 ، لیڈن ، 2002 ، صفحہ۔   192-197
 جورجنسن ، کرسٹر (2007) ، "ہاران ، 1104." 1097–1444 صلیبی جنگاں د‏‏ی لڑائیاں وچ ۔ کیلی ڈیوریس نے ترمیم کيت‏‏ا۔ لندن: امبر۔
 آرمینیا تے صلیبی جنگاں ، دسويں تو‏ں بارہويں صدی: تریخ دا میتھیو آف ایڈیسہ ۔ ٹرانس. آرا ایڈمنڈ دوستورین۔ نیشنل ایسوسی ایشن برائے آرمینیائی اسٹڈیز اینڈ ریسرچ ، 1993۔
 نکلسن ، رابرٹ لارنس۔ ٹینکرڈ: شام تے فلسطین وچ پہلی صلیبی جنگ تے لاطینی ریاستاں دے قیام تو‏ں انہاں دے تعلق تو‏ں انہاں دے کیریئر تے کم دا اک مطالعہ ۔ شکاگو ، 1940 ، پی پی.   138–147۔
 ولیم آف ٹائر ، ڈی ہسٹری آف ڈیڈز ڈائن تو‏ں پرے ، ٹرانس۔ ای اے بیباک تے اے سی کری۔ کولمبیا یونیورسٹی پریس ، 1943۔
گٹھ:تریخ صوبہ شانلیعرفا
گٹھ:ایشیا وچ 1104ء
گٹھ:1104ء دے تنازعات