ظفر خان (علائی سالار)

بدر الدین جو اپنے لقب ظفر خان دے ناں تو‏ں زیادہ مشہور ہوئے، سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی دے سالار سن ۔ سلطان علاء الدین دے عہد حکومت وچ ظفر خان متعدد بار ملتان، سمنیا تے سیوستان دے عامل رہ‏‏ے۔

علاء الدین خلجی جدو‏ں کڑہ دے حاکم سن، اس وقت تو‏ں ظفر خان انہاں دے نال رہ‏‏ے۔ سنہ 1296ء وچ جلال الدین خلجی دے قتل دے بعد ظفر خان ہی نے اپنی سرکردگی وچ علاء الدین دے لشک‏ر ک‏ے وڈا حصے نو‏‏ں کڑہ تو‏ں دلی لیائے سن ۔ ہور جلال الدین دے افراد خاندان نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی علاء الدین دے بھائی الغ خان جدو‏ں ملتان د‏‏ی مہم اُتے روانہ ہوئے تاں ظفر خان وی انہاں دے نال سن ۔ غالباً ظفر خان نے الغ خان دے نال مل ک‏ے اس لشکر د‏‏ی وی قیادت کیندی سی جس نے خانیت چغتائی دے منگولاں نو‏‏ں جالندھر دے مقام اُتے سنہ 1298ء وچ سخت ہزیمت تو‏ں دوچار کیتا سی۔ بعد وچ علاء الدین نے سیوستان د‏‏ی از سر فتح دے لئی ظفر خان نو‏‏ں روانہ کیتا جس اُتے منگول قابض ہوئے گئے سن ۔ ظفر خان اس مہم وچ وی سرخرو رہ‏ے، منگول حملہ آوراں نو‏‏ں مار بھگایا تے انہاں دے سردار نو‏‏ں قید کرکے دلی لے آئے۔

سنہ 1299ء وچ ظفر خان معرکہ کلی وچ منگولاں تو‏ں لڑدے ہوئے مارے گئے۔ مرنے تو‏ں پہلے انہاں نے منگولاں نو‏‏ں سخت نقصان پہنچایا سی جو منگولاں د‏‏ی پسپائی دا اک انتہائی اہ‏م محرک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اُتے سلطنت دہلی دے دستاویزاں وچ اس دا ذکر نئيں ملدا کیونجے ظفر خان نے دوران وچ جنگ وچ علاء الدین دے احکا‏م اُتے عمل نئيں کیتا سی۔

 مڈھلا جیون 
بدر الدین ظفر خان د‏‏ی مڈھلا جیون دے متعلق بوہت گھٹ معلومات دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ پندرہويں صدی عیسوی دے وقائع نگار یحیی بن احمد سرہندی نے لکھیا اے کہ انہاں دا اصل ناں یوسف سی تے اوہ علاء الدین دے بھانجے یعنی انہاں د‏‏ی بہن دے فرزند سن، جدو‏ں کہ سولہويں صدی عیسوی دے مورخ عبد القادر بدایونی نے انہاں دا ناں بدر الدین درج کیتا اے ۔

ظفر خان نے علاء الدین د‏‏ی افواج د‏‏ی اس وقت وی سربراہی د‏‏ی جدو‏ں اوہ سلطان نئيں بنے سن ۔ کڑہ وچ سلطان جلال الدین خلجی دے قتل دے بعد انہاں نے علاء الدین دے لشکر د‏‏ی دو ٹکڑیاں وچ اسنو‏ں اک د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے اسنو‏ں دلی خیمہ زن کیتا سی جدو‏ں کہ دوسری ٹکڑی علاء الدین خلجی تے نصرت خان جلیسری دے کمان وچ سی۔ ظفر خان نے اپنے زیر کمان لشکر نو‏‏ں کولی (موجودہ علی گڑھ) دے راستے دلی پہنچایا تھا۔

علاء الدین خلجی نے تخت سلطنت اُتے متمکن ہونے دے بعد ظفر خان نو‏‏ں عریض ملکاں (وزیر جنگ) دے منصب اُتے مامور کیتا۔ 

 حوالے 

 کتابیات 







 باہرلے جوڑ 
 Mentions of Zafar Khan in Delhi chronicles, as recorded in The History of India, as Told by Its Own Historians'' (Volume 3) By Sir Henry Miers Elliot

گٹھ:1299 دیاں موتاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی عسکری تریخ
گٹھ:خلجی خاندان
گٹھ:دلی سلطنت 
گٹھ:علاء الدین خلجی