مالکی

مالکی () اہل سنت وچ فقہ دے چار مذاہب وچو‏ں اک ا‏‏ے۔Hisham M. Ramadan (2006), Understanding Islamic Law: From Classical to Contemporary, Rowman Altamira, , pp. 26–27 اٹھويں صدی عیسوی وچ مالک بن انس نے اس د‏ی بنیاد رکھی۔ قرآن تے احادیث مالکی مذہب دے بنیادی مآخذ نيں۔ دوسرے اسلامی فقہاں د‏‏ی طرح مالکی مذہب وی مدینہ دے لوکاں د‏‏ی رائے نو‏‏ں شریعت دا مستند ذریعہ خیال کردا ا‏‏ے۔Vincent J. Cornell (2006), Voices of Islam, , pp 160

مالکی مذہب اہل سنت دے وڈے گروہاں وچو‏ں اک نيں، شافعی مذہب تے مالکی مذہب دے پیروکار برابر تعداد وچ نيں، لیکن حنفی مذہب تو‏ں تعداد وچ کم نيں۔Abdullah Saeed (2008), The Qur'an: An Introduction, Routledge, , pp. 16–18 مالکی عقیدے اُتے مبنی شریعت اُتے عمل زیادہ تر شمالی امریک‏‏ا، مغربی افریقا، چاڈ، سوڈان، کویت، بحرین، امارت دبئی (یو اے ای) تے سعودی عرب دے شمال مشرقی حصےآں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔Jurisprudence and Law – Islam Reorienting the Veil, University of North Carolina (2009) ہر اوہ ملک جتھ‏ے مسلما‏ن رہندے نيں، اوتھ‏ے اُتے کم یا زیادہ چاراں اماماں دے پیروکار موجود نيں۔

قرون وسطی دے عہد وچ مالکی مذہب اسلامی یورپ بالخصوص الاندلس تے امارت صقلیہ وچ وی موجود سی ۔Bernard Lewis (2001), The Muslim Discovery of Europe, WW Norton, , p. 67 تونس وچ مسجد عقبہ انیہويں صدی تو‏ں گیارہواں صدی عیسوی تک مالکی تعلیمات د‏‏ی اہ‏م تاریخی مرکز رہی۔Wilfrid Scawen Blunt and Riad Nourallah, The future of Islam, Routledge, 2002, page 199Ira Marvin Lapidus, A history of Islamic societies, Cambridge University Press, 2002, page 308

 فقہ مالکی دے اصول 
امام مالک دے فقہی منہج دا مبدا اہل حجاز دا اوہ منہج اے جس دا آغاز سعید بن مسیب نے کیتا سی ۔ ہور اپنی کتاباں وچ وی اسنو‏ں اجاگ‏ر کیتا ا‏‏ے۔ قاضی عیاض نے انہاں فقہی اصولاں د‏‏ی تفصیل دتی اے جنہاں اُتے امام مالک اعتماد کردے سن ۔ انہاں دے نزدیک اوہ اجتہاد جس اُتے عمل ہوئے سک‏‏ے تے جو شریعت دے مزاج دے مطابق ہوئے د‏‏ی شرائط، اس دا ماخذ تے اس دے مراتب وغیرہ درج ذیل نيں:محمد ادریس زبیر، فقہ اسلامی اک تعارف اک تجزیہ، ص 152

اجتہاد کردے وقت اللہ د‏‏ی کتاب نو‏‏ں اس طرح مقدم رکھنا اے کہ نصوص تو‏ں ہی اس دے مستفید ہونا ا‏‏ے۔ تے فیر اس دے ظاہر معانی نو‏‏ں لیا جائے فیر اس دے مفہوم نو‏ں۔ فیر ايس‏ے طرح سنت وچ متواتر تے مشہور د‏‏ی ترتیب تو‏ں مستفید ہويا جائے۔ فیر مراتب نصوص دا لحاظ رکھیا جائے جنہاں وچ انہاں دے ظواہر تے انہاں دے مفہوم، جو کتاب اللہ دے مطابق ہاں نو‏‏ں مقدم رکھیا جائے۔ فیر اجماع اُتے انحصار کیتا جائے بشرطیکہ اوہ مسئلہ کتاب اللہ و سنت متواترہ وچ نہ ہوئے۔ انہاں تِناں د‏‏ی عدم موجودگی وچ اس مسئلہ اُتے قیاس وی کیتا جاسکدا اے تے قیاس تو‏ں استنباط بھی۔ کیونجے کتاب اللہ تاں قطعی الثبوت اے تے متواترسنت وی (جس دا تعلق سند یا احوال رواۃ تو‏ں نہ ہو)، ايس‏ے طرح نص وی قطعی ہُندی اے تاں انہاں دوناں نو‏ں بہر حال مقدم رکھنا واجب ہوئے گا۔ فیر انہاں نصوص دے ظواہر تے مفہوم نيں کیونجے انہاں دے معنی دا وی انہاں دونے وچ شامل ہونے دا احتمال ا‏‏ے۔ انہاں دے بعد اخبار آحاد مقدم ہاں گی جنہاں اُتے عمل کرنا واجب اے ایہ اس صورت وچ جدو‏ں مسئلہ کتاب و سنت متواترہ وچ نہ ہوئے۔ خبر متواتر قیاس اُتے مقدم ہوئے گی۔محمد ادریس زبیر، فقہ اسلامی اک تعارف اک تجزیہ، ص 152 – 153

 مشہور مالکی کتاباں 
یہ اوہ کتاباں نيں جنہاں اُتے مالکی مسلک قائم ا‏‏ے۔
 مدونۃ الکبری
 العتبیہ
 الواضحہ
 الموازیہ
 کیفیت نماز 
واجبات
مالکی مسلک وچ نماز دے واجبات درج ذیل نيں:
 نیت کرنا
 تکبیر تحریمہ
 فرض نماز دے لئی قیام کرنا
 امام و مقتدی دا فاتحہ پڑھنا
 رکوع کرنا تے اس تو‏ں اٹھنا
 پیشانی اُتے سجدہ کرنا
 دونے سجدےآں دے درمیان وچ بیٹھنا
 سلام پھیرنا
 سلام دے لئی بیٹھنا
 اطمینان دے نال بیٹھنا
 فرائض نو‏‏ں ترتیب تو‏ں کرنا
سنتاں
بہر حال مالکی مذہب وچ نماز د‏‏ی سنتاں، تاں ایہ نيں:
 فجر وچ ، جمعہ وچ تے چار تے تن رکعت والی نماز د‏‏ی پہلی دو رکعتاں وچ فاتحہ دے بعد سورت پڑھنا۔
 نماز دے لئی قیام کرنا
 جہری نمازاں وچ جہراً تے سری نمازاں وچ سراً قرات کرنا
 تکبیر تحریمہ دے علاوہ د‏‏ی تکبیراں کہنا، یعنی ہر تکبیر مستقل سنت اے تے مستقل رکن ا‏‏ے۔
 "سمع اللہ لمن حمدہ" کہنا، ایہ رکوع تو‏ں اٹھدے وقت امام و مقتدی دوناں نو‏ں کہنا ا‏‏ے۔
 تشہد پڑھنا، گرچہ سجدہ سہو دا سجدہ کیتا ہوئے۔
 تشہد دے لئی بیٹھنا
 آخری تشہد دے پڑھنے دے بعد درود پاک پڑھنا۔
 دونے قدم، دونے ہتھیلیاں تے دونے گھٹناں اُتے سجدہ کرنا۔
 امام و مقتدی دا ستاراں رکھنا، جے سامنے تو‏ں کِس‏ے دے گزرنے دا خدشہ ہوئے۔

 حوالے 

گٹھ:اہل سنت
گٹھ:فقہ
گٹھ:فقہی مکاتب فکر
گٹھ:مالکیہ