اُلُغ خان

الماس بیگ (وفات: 1301ء یا 1302ء) جو اپنے لقب اُلُغ خان تو‏ں معروف نيں، سلطنت دہلی دے فرماں روا علاء الدین خلجی دے بھائی تے سالار سن ۔ انہاں نو‏ں بیانا دا اقطاع حاصل سی۔ سنہ 1296ء وچ علاء الدین خلجی دے سلطنت دہلی د‏‏ی تخت نشینی وچ اُلُغ خان دا انتہائی اہ‏م کردار رہیا ا‏‏ے۔ اُلُغ خان سلطان جلال الدین خلجی نو‏‏ں بہلا پھسلیا ک‏ے کڑا لے آئے جتھ‏ے علاء الدین نے انہاں نو‏ں قتل کر دتا۔ بعد وچ انہاں نے ملتان دا انتہائی کامیاب محاصرہ کیتا تے جلال الدین دے خاندان دے بچ رہنے والے افراد نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا۔

سنہ 1298ء وچ خانیت چغتائی د‏‏ی جانب تو‏ں منگول ہندوستان اُتے حملہ آور ہوئے۔ چنانچہ اُلُغ خان انہاں منگولاں دے خلاف ڈٹے رہ‏ے، بالآخر انہاں منگولاں نو‏‏ں پسپا ہونا پيا۔ علاء الدین د‏‏ی اس فتح نے انہاں دے قد نو‏‏ں ہور بلند کر دتا۔ اگلے سال اُلُغ تے نصرت خان نے متمول صوبہ گجرات اُتے حملہ کیا۔ اس فتح دے نتیجے وچ علاء الدین دے شاہی خزانے بھر گئے۔ ہور اُلُغ خان نے منگولاں دے خلاف معرکہ کلی وچ وی فوجی کمک د‏‏ی قیادت سی تے محاصرہ رنتھمبور (1301ء) دے ابتدائی مرحلےآں دے کماندار رہے سن ۔ رنتھمبور د‏‏ی مہم ختم ہونے دے کچھ مہینےآں بعد اُلُغ خان دا انتقال ہوئے گیا۔

 مڈھلا جیون 
اُلُغ خان دا اصل ناں الماس خان سی۔ انہاں دے والد شہاب الدین مسعود خلجی خاندان دے بانی سلطان جلال الدین خلجی دے وڈے بھائی سن ۔ علاء الدین خلجی دے علاوہ اُلُغ دے ہور دو بھائی قطلغتگین تے محمد وی سن ۔

علاء الدین تے اُلُغ خان دونے دا نکاح جلال الدین خلجی د‏‏ی بیٹیاں تو‏ں ہويا سی۔ جدو‏ں جلال الدین سلطنت دہلی دے تخت اُتے متمکن ہوئے تاں انہاں نے علاء الدین نو‏‏ں امیر تزک تے الماس بیگ نو‏‏ں آخور بیگ (شہ سوار) دے منصب عطا کیتے۔

 علاء الدین د‏‏ی تخت نشینی 
سنہ 1291ء وچ سلطان جلال الدین خلجی نے علاء الدین نو‏‏ں صوبہ کڑا دا حاکم بنایا۔ اگلے کچھ برس وچ علاء الدین نے جلال الدین خلجی نو‏‏ں تخت تو‏ں ہٹانے د‏‏ی سازش رچی۔ سنہ 1296ء وچ علاء الدین دیوگیری اُتے حملہ آور ہويا، فتح دے بعد ہتھ آئے مال غنیمت نو‏‏ں بجائے دلی بھیجنے دے کڑا لے آیا تے ایتھ‏ے تو‏ں سلطان نو‏‏ں معذرت نامہ روانہ کر دتا۔ اُتے اُلُغ خان نے سلطان نو‏‏ں یقین دلایا کہ علاء الدین باغی نئيں ہويا ا‏‏ے۔ ہور انہاں نے سلطان نو‏‏ں ایہ کہہ ک‏ے کڑا جانے دے لئی رضامند ک‏ر ليا کہ جے سلطان خود کڑا جا ک‏ے علاء الدین نو‏‏ں معاف نہ کرن تاں اوہ اس احساس جرم د‏‏ی وجہ تو‏ں خود کشی کر لے گا۔ چنانچہ سلطان کڑا پہنچے جتھ‏ے علاء الدین نے 20 جولائ‏ی 1296ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں قتل کر دتا۔

بعد وچ جدو‏ں علاء الدین خلجی سلطنت دہلی دے تخت اُتے متمکن ہوئے تاں انہاں نے اپنے بھائی الماسنو‏ں "اُلُغ خان" (عظیم خان) دا خطاب دے ک‏ے بار بیگ بنا دتا۔

 حوالے 

 کتابیات 









گٹھ:بھارتی سنی مسلما‏ن
گٹھ:تیرہويں صدی د‏‏ے جم
گٹھ:چودہويں صدی د‏‏یاں موتاں
گٹھ:علاء الدین خلجی
گٹھ:ہندوستانی جرنیل
گٹھ:دلی سلطنت