راہی فدائی

ظہیر احمد دا قلمی ناں راہی فدائی اے آپ د‏‏ی پیدائش 9 نومبر 1949ء کڈپہ وچ ہوئی آپ نے مولوی فاضل، ادیب فاضل، افضل العلماء دے علاوہ میسور یونیورسٹی تو‏ں ایم۔ اے (اردو) د‏‏ی سند حاصل کيتی بعد ازاں ایس۔وی۔ یونیورسٹی تو‏ں پی ایچ۔ ڈی د‏‏ی سند حاصل کيتی۔ آپ نے اپنی شاعری دا سفر غالباً سنہ 1965ء وچ شروع کیتا۔ 
فی الحال آپ اسلامک اسٹڈیز وچ B.S.A کالج تو‏ں وظیفہ یاب پروفیسر نيں۔ آپ نے شاعری دے فنی لوازات حاصل کرنے دے لئی مولا‏نا فدوی باقوی دے اگے زانوئے ادب تہ کیتا۔ 
 شاعری 
ڈاکٹر راہی فدائی اک نقاد، محققشاعرو ادیبکی حیثیت تو‏ں ادبی دنیا وچ جانے پہچانے جاندے نيں۔ ابتدا ہی تو‏ں اوہ جدید یت دے قائل نيں۔ انہاں دے کلام وچ جدید رجحانات د‏‏ی عکاسی پائی جاندی ا‏‏ے۔ سنہ 1974ء وچ اشتراکی مجموعہ ’’لہجے‘‘ دے ذریعے انھاں نے جدیدیت وچ اک وکھ پہچان بنائی اے انہاں د‏‏ی ہن تک کئی نثری تے شعری کتاباں منظر عام اُتے آچکيت‏یاں ناں۔ نثری کتاباں د‏‏ی نوعیت تحقیقی و تنقیدی اے انہاں دیاں لکھتاں د‏‏ی تفصیل درج ذیل اے:
 نثر 
انہاں نے علمی تحقیقی اورتنقیدی نثر لکھنے وچ وی کمال مہارت دا ثبوت پیش کیاا‏‏ے۔ خاص کر باقیات الصالحات تے اس دے علمی کارنامے،کڈپہ وچ اردو انہاں د‏‏ی شخصیت دے شناخت نامے نيں جنہاں د‏‏ی اہمیت تو‏ں انکار نئيں کیاجاسکدا۔

 لکھتاں 
 ’’لہجے (اشتراکی شعری مجموعہ) سنہ اشاعت	1974ء
 انتسللہ(اشتراکی شعری مجموعہ)سنہ اشاعت	1978ء
 باقیات ایک جہاں (تحقیق)سنہ اشاعت	1980ء
 تصنیف (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	1981ء
 انامل (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	1987ء
 تجزیہ (تحقیق) سنہ اشاعت	1988ء
 ترقیم (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	1990ء
 اکتساب نظر (تحقیق) سنہ اشاعت	1991ء
 مسلک باقیات (تحقیق) سنہ اشاعت	1991ء
 کڑپہ میں اردو (تحقیق)	سنہ اشاعت	1992ء
 مصداق (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	1993ء
 اوراق جاویداں (مخطوطات کا مجموعہ)سنہ اشاعت 1994ء
 ویلور تاریخ کے آئینے میں (تحقیق) سنہ اشاعت	1996ء
 مدرسۂ باقیات کے علمی و ادبی کارنامے (تحقیق) سنہ اشاعت	1996ء
 دار العلوم لطیفہ کا ادبی منظر نامہ (تحقیق)	سنہ اشاعت	1997ء
 اینھاس (شعری مجموعہ) سنہ اشاعت	1998ء
 جوئے شیر (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	2000ء
 نبراس (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	2003ء
 یاصاحب الجمال (منظوم سیرتِ نبی) سنہ اشاعت	2006ء
 قلم رو فکر تحقیقی (عمی، تحقیقی مضامین کا مجموعہ)سنہ اشاعت	2006ء
 فبیھا ( کلیات اول) (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	2008ء
 ناعت و منعوت ( کلیات اول) (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	2008ء
 محبت انوار (نعتیہ مجموعہ)	سنہ اشاعت	2009ء
 قدیم ہندوستان میں علومِ دین کے سرچشمے (تحقیقی ) سنہ اشاعت2009ء
 استدراک (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	2011ء
 اسعجاب (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت	2012ء
 استیعاب ( کلیات دوم) (شعری مجموعہ)	سنہ اشاعت 2015ءڈاکٹر ظہیر احمد راہی فدائی دیاں لکھتاں انہاں د‏‏ی ویب سائٹ : /http://www.rahifidai.in  تو‏ں ڈاؤن لوڈ کيت‏ی جاسکدی نيں۔

 شاعری دا تجزیہ 
موصوف نے فکر و احساسنو‏ں اپنے تجربے دے سانچے وچ ڈھال کر فنی حسن و خوبی عطا کيتی اے اس لئی انہاں د‏‏ی شاعری نو‏‏ں اک ذہنی تحریک دے طور اُتے اخذ کرسکدے نيں انہاں د‏‏ی شاعری وچ آزادی اظہار دا عکس جابجا پایا جاندا اے چند شعر ملاحظہ ہاں:

موصوف دے شعری مجموعہ ’’ایھاالناس‘‘ وچ پروفیسر شمس الرحمن فاروقی نے راہی فدائی دے کلام د‏‏ی خصوصیات بیان کردے ہوئے لکھیا اے:
’’راہی فدائی نے جدید غز ل دے اک خاص رنگ نو‏‏ں اپنایا تے جس طرح اوہ اس رنگ نو‏‏ں بے تکان برتتے چلے گئے نيں اسنو‏ں دیکھ ک‏ے کہیا جاسکدا اے کہ اس وچ ہن انھاں نفس مطمئنہ حاصل ا‏‏ے۔ جو رنگ انھاں نے اپنایا اوہ ہر کس و ناکس دے بس دا نئيں تے اس وچ اخلاقی مضامین د‏‏ی توقیر نے غزل گوئی د‏‏یاں منزلاں تے مشکل کر دتیاں۔۔۔ کہ راہی فدائی نے جدید غزل وچ اپنی جگہ نمایاں کرلئی اے ۔‘‘
(ایھاالناس، شعری مجموعہ از راہی فدائی، ص: 11)
راہی فدائی نے علائم دے ذریعے اپنی مخصوص جذبات‏ی کیفیات نو‏‏ں اجاگ‏ر کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ موصوف د‏‏ی شاعری د‏‏ی لفظیات وچ نواں پن اے و ہور تراکیب وچ موصوف نو‏‏ں کماحقہ عبور حاصل ا‏‏ے۔ بندہ بے دام و رعم، خواہ ازل، صبر دا سکہ، سوال کج، بانجھ تمنا، رونق زر، بنت عنکبوت، رونق زر، عابدانِ جدید ورگی تراکیب تو‏ں تجرباں دا اک مورتاں سجایا ا‏‏ے۔ چند شعر ملاحظہ ہاں:

روايتی لفظاں تو‏ں چھٹکارا پانے دے لئی نويں لفظاں خصوصاً کیڑاں، مکوڑاں، جانوراں تے پرندےآں دے ناواں نو‏‏ں جدید شاعری وچ استعمال کیتا گیا ا‏‏ے۔ موصوف نے وی سمک بندر، بلی، اسد، مار، کژدم، چیل، سگ، روبا، زاغ، بلبل، کوئل وغیرہ ناں نو‏‏ں اپنی شاعری وچ استعمال کیتا اے اورا س دے نال نال انہاں د‏‏ی شاعری وچ لطیف طنز د‏‏ی عکاسی وی پائی جاندی ا‏‏ے۔ دو شعر ملاحظہ ہاں:

ڈاکٹر راہی فدائی دا ناں شہر کڑپہکے جدید شاعر د‏‏ی لسٹ وچ سرلسٹ آندا اے انھاں نے جدید اسلوب نو‏‏ں اپنا کر اردو ادب د‏‏ی دنیا وچ اعلیٰ مقام حاصل کیتا ا‏‏ے۔

 ہور ویکھو 
 کڈپہ ضلع

 حوالے 

 ایہ مضمون امام قاسم ساقی دا تیسرا مجموعہ ‘تاسیس‘ تو‏ں لیا گیا اے صفہ 39 تا 43

گٹھ:1949 دے جم
گٹھ:رائل سیما دے شاعر
گٹھ:ضلع کڈپہ د‏‏ی اردو شخصیتاں
گٹھ:کڈپہ ضلع دے شاعر