نویں فوج(سلطنت عثمانیہ)

سلطنت عثمانیہ دی نويں فوج ( تردی : Dokucuncu Ordu) عثمانی فوج د‏‏ی میدانی فوجاں وچو‏ں اک سی ۔ ایہ پہلی جنگ عظیم دے دوران تشکیل دتی گئی سی۔

 جنگ عظیم اول 

 نظام جنگ، جون 1918 
جون 1918 وچ ، فوج د‏‏ی تشکیل اس طرح کيتی گئی تھی: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, , p. 188.

 نويں فوج، ( میرلیوا يعقوب شوقی پاشا)
 اول قفقازی دستہ ( میر لیوا موسیٰ کاظم قرۃ بکر پاشا )
 نويں قفقازی ڈویژن ، دسويں قفقازی ڈویژن ، پنررھواں ڈویژن
 چہارم دستہ (میر لیوا علی احسان پاشا )
 پنجويں ڈویژن ، گیارھواں ڈویژن ، بارھواں ڈویژن
 خود مختار گھڑسوار دستہ

 نظام جنگ ، ستمبر 1918 
ستمبر 1918 وچ ، فوج د‏‏ی تشکیل اس طرح کيتی گئی تھی: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, , p. 197.

 نويں فوج، ( میرلیوا يعقوب شوقی پاشا)
 نويں قفقازی ڈویژن، گیارھواں ڈویژن ، بارھواں ڈویژن ،خود مختار گھڑسوار دستہ

 مدروس دے بعد 

 نظام جنگ ، نومبر 1918 
نومبر 1918 وچ ، فوج نو‏‏ں اس طرح تشکیل دتا گیا: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, , p. 202.

 نويں فوج، ( میرلیوا يعقوب شوقی پاشا)
 تیسری کاکیشین ڈویژن ( اخسکيت‏‏ا )
 نويں قفقازی ڈویژن ( ارزنجان دے جنوب وچ )
 دسويں قفقازی ڈویژن ( باتومی - قسطنطنیہ وچ منتقل)
 گیارھواں ڈویژن ( ہوائی )
 چھتسواں ڈویژن ( تیسری فوج ، گیومری سے )
 بارھواں ڈویژن ( سردارآباد )
 خود مختار گھڑسوار دستہ

 نويں فوج دا فوجی نظارت ، مئی 1919 
اپریل 1919 وچ ، شوکت ترگت پاشا ، جواد پاشا تے چکماق مصطفیٰ فوزی پاشا نے قسطنطنیہ دے مقام اُتے اک خفیہ اجلاس کيت‏‏ا۔ انہاں نے "تین حلف" ( Üçler Misâkı ) دے ناں تو‏ں اک رپورٹ تیار کيتی تے وطن دے دفاع دے لئے آرمی انسپکٹریٹ(نظارت) قائم کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ اپریل دے آخر وچ ، چکماق مصطفیٰ فوزی پاشا نے ایہ رپورٹ وزیرجنگ شاکر پاشا نو‏‏ں پیش د‏‏ی ۔ 30 اپریل ، 1919 نو‏‏ں ، وزارت جنگ تے سلطان محمد ششم نے فوجی نظارت (انسپکٹریٹ) دے قیام دے فیصلے د‏‏ی توثیق د‏‏ی جسنو‏ں سپہ سالار اعلیٰ نے وی قبول ک‏ر ليا Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918–1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, , p. 105.  تے فیر پہلی فوج دا فوجی انسپکٹریٹ(نظارت) (قسطنطنیہ وچ واقع ، چکماق مصطفیٰ فوزی پاشا) ، یلدرم فوجی انسپکٹریٹ(نظارت) (کونیا ، مرسینلی جمال پاشا ، بعد وچ دوسری فوج دا نظارت) ، نويں فوج دا فوجی نظارت (جو ارض روم وچ سی ، مصطفیٰ کمال پاشا ، بعد وچ تیسری فوج دا نظارت) تشکیل دتے گئے۔ ہور برآں ، رومییلی فوجی دستےآں دا نظارت ( نورالدین پاشا ) دا قیام عمل وچ لیایا جائے گا تے اٹھواں دستہ وزارتِ جنگ دے ماتحت ہوئے گا۔ Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918–1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, , p. 106.  مئی 1919 وچ ، فوجی نظارت (انسپکٹریٹ) نو‏‏ں کچھ اس طرح تشکیل دتا گیا: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918–1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, , p. 333. Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918–1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, , pp. 111-112. 

 نويں فوج دا فوجی نظارت ( دوکوزنکو اردو کیٹی موفیٹیشلیگی ، ارض روم ، ناظر(انسپکٹر): میر لیوا مصطفیٰ کمال پاشا ، جس دا ناں 15 جون 1919 کوتیسری فوج دا فوجی نظارترکھیا گیا)
 تیسرا دستہ ( سیواس ، کرنل(میرِاعلیٰ) رفعت بے )
 پنجويں قفقازی ڈویژن
 پندرھواں ڈویژن
 XV کور (ارض روم، میرِلیوا موسیٰ کاظم قرۃ بکرپاشا )
 تیسری قفقازی ڈویژن
 نوواں قفقازی ڈویژن
 گیارہويں قفقازی ڈویژن
 بارھواں ڈویژن

 حوالے 
گٹھ:سلطنت عثمانیہ
گٹھ:سلطنت عثمانیہ متعلقہ کم
گٹھ:عثمانی فوج