کاݪ

<div style="direction:rtl; font-weight: bold;font-family:courier new; font-size: 100%">
کاݪ یا قحط (Famine) غذائی قلت اُتے محیط ایسی صورت حال اے، جس وچ کِسے وی جاندار نو‏‏ں خوردنی اشیاء دستیاب نہ ہوݨ یا خوردنی اشیاء د‏‏ی شدید قلت پے جاوے جو عمومن زمینی خرابی، خشک سالی تے وبائی امراض د‏‏ی بدولت ہوسکدی ا‏‏ے۔ ایہجی صورت حال وچ وڈے پیمانے اُتے اموات دا وی خدشا ہُندا ا‏‏ے۔

 ہندوستان 
ہندوستان دے لوک غیر متوقع خشک سالی دے نتائج تو‏ں بخوبی واقف سن تے اِنّا اناج ذخیرہ ک‏ر کے رکھدے سن کہ بارش نہ ہون دے باوجود غذا د‏‏ی کمی نہ ہوئے۔ مغلاں دے دور حکومت وچ لگان (ٹیکس) 10 تو‏ں 15 فیصد ہويا کردا سی جسنو‏ں ادا کرن دے بعد وی عوام دے پاس کافی غلہ بچ جاندا سی۔ مگر 1765 ء وچ معاہدا الا باد طے پایا جس دے نتیجے وچ شاہ عالم ثانی نے ٹیکس وصول کرنے دے اختیارات ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں بخش دیے۔ راتو‏‏ں رات ٹیکس ودھ ک‏ے 50 فیصد ہوئے گیا۔ اس تو‏ں غربت وچ شدید اضافا ہويا تے آن والے بُرے وقتاں لئی بچت کرنا انتہائی مشکل ہوگیا۔

Cornelius Wallard دے مطابق ہندوستان وچ دو ہزار سالاں وچ 17 دفعہ قحط پيا سی۔ مگر ایسٹ انڈیا کمپنی دے 120 سالہ دور وچ 34 دفعہ قحط پيا۔ مغلاں دے دور حکومت وچ قحط دے زمانے وچ لگان (ٹیکس) کم کر دتا جاندا سی مگر ایسٹ انڈیا کمپنی نے قحط دے زمانے وچ لگان ودھیا کر 60 فیصد کر دتا۔
1770–1771 ء دے قحط دے باوجود ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں 1771ء وچ 1768ء تو‏ں زیادہ منافع ہويا۔
وارن ہیسٹنگز ( Warren Hastings) دے مطابق بنگال دے قحط وچ لگ بھگ اک کروڑ افراد بھکھ تو‏ں مر گئے جو کل آبادی دا اک تہائی سن ۔ لوک روٹی د‏‏ی خاطر اپنے بچے بیچنے لگے سن ۔The Corporation that Changed World

1943 ء دے بنگال دے قحط دے بارے وچ ونسٹن چرچل نے کہیا سی "مینو‏ں ہندوستانیاں نال نفرت ا‏‏ے۔ ایہہ جنگلی لوک نيں تے انہاں دا مذہب وی جنگلی ا‏‏ے۔ قحط انہاں د‏‏ی اپنی غلطی اے کیونجے اوہ خرگوشیاں وانگوں آبادی بڑھاندے نيں"۔ 1945ء وچ چرچل نو‏‏ں نوبل انعام برائے امن دے لئی نامزد کيت‏‏ا گیا مگر اسنو‏ں ایہہ انعام نہ مل سکيت‏‏ا۔ اس لئی 1953ء وچ چرچل نو‏‏ں ادب دا نوبل انعام دتا گیا۔
Talking about the Bengal famine in 1943, Churchill said: “I hate Indians. They are a beastly people with a beastly religion. The famine was their own fault for breeding like rabbits.”5 of the worst atrocities carried out by the British Empire
 بنگال دے قحطبنگال دا قحط: کس طرح برطانیا نے منافعے د‏‏ی خاطر تریخ دا سبھ تو‏ں وڈا قتل عام کيت‏‏ا 1770ء 1783ء 1866ء 1873ء 1892ء 1897ء 1943ء

 قحط بطور ہتھیار 
 1943–1944 ء دے بنگال دے قحط د‏‏ی وجہ خراب فصل نئيں سی۔ انگریز سارا غلہ دوسرے ملکاں وچ اپنی بر سر پیکار فوجاں نو‏‏ں بھیج رہے سن جس د‏‏ی وجہ تو‏ں غلے د‏‏ی قلت ہوئے گئی سی۔ انگریزاں نو‏‏ں ایہہ خطرہ وی سی پئی جاپانی برما ولوں ہندوستان وچ نہ داخل ہوئے جاݨ ایس لئی اوہناں نے بنگال دا سارا اناج برآمد کر دتا کہ جاپانی فوج نو‏‏ں غلہ نہ لبھے۔ اس قحط وچ 30 لکھ لوک مر گئے۔
the riches of the west were built on the graves of the East.The Bengal Famine: How the British engineered the worst genocide in human history for profit
 لوک ہمیشہ تو‏ں جاندے نيں کہ غلہ د‏‏ی قلت تو‏ں قحط آندا ا‏‏ے۔ لیکن کاغذی کرنسی دے دور وچ قحط د‏‏ی اک نويں قسم ایجاد ہوئی جدو‏ں اناج د‏‏ی افراط دے باوجود قحط آنے لگے۔ ایہ دراصل قحط نئيں بلکہ غربت ا‏‏ے۔
 the issue and destruction of money by the money-lender is not a service, but a weapon which can be and has been used to perpetuate poverty amidst abundance,Money Manipulation and Social Order by REV. DENIS FAHEY-1944

 آئر لینڈ 
1845 وچ آئرلینڈ وچ شدید قحط آیا جس تو‏ں 1,029,000 لوک مر گئے۔ تریخ وچ وجہ ایہہ دسی جاندی اے کہ آلو د‏‏ی فصل ناکا‏م ہون د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قحط آیا سی جدو‏ں کہ ايس‏ے سال آئرلینڈ تو‏ں اِنّا غلہ ایکسپورٹ ہويا جو بھکھ تو‏ں مرنے والےآں د‏‏ی چار سال تک غذائی ضرورت پوری کر سکدا سی۔جنگاں، انقلاباں تے افراط دے باوجود غربت دے پِچھے چھپا "خفیہ ہتھ"

"آئر لینڈ دے قحط دے دوران وی ماہرین معاشیات ایہی دسدے رہے کہ معاشی تھیوری دے تحت آئرلینڈ دا غلہ ایکسپورٹ کرنا ضروری ا‏‏ے۔"نوم چومسکیKeeping the Rabble in Line

 قحط د‏‏ی سیاست 
قحط نو‏‏ں اک قدرتی آفت سمجھیا جاندا اے لیکن ہمیشہ ایسا نئيں ہُندا۔ 1980ء دے جنوبی سوڈان دے قحط تو‏ں بالکل واضح اے کہ صادق ال مہدی د‏‏ی جمہوری حکومت، حکومت دے حمایت یافتہ جنگجو گروہ، بین الاقوامی امدادی ادارے تے SPLM نے دنکالینڈ وچ قحط پیدا کرنے وچ بھرپور حصہ لیا۔‘politics of famine’

امرتیا سن (Amartya Sen) دا ایہ نظریہ بالکل غلط نکلیا کہ غربت د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط آندا ا‏‏ے۔ دنکالینڈ اُتے ثروت د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط آیا تے انہاں د‏‏ی دولت چند دوسرے بااثر لوکاں نو‏‏ں منتقل ہوئے گئی۔ اس مثال تو‏ں انسانی ہمدردی کرنے والے بین الاقوامی ادارےآں د‏‏ی ساکھ مشکوک ہوئے گئی ا‏‏ے۔
قحط دے فائدے

 یوکرین 
یوکرین سویت یونین دا سب تو‏ں زرخیز علاقا سی تے دولت تے ثروت وچ روس دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی۔ لیکن 1928ء وچ جدو‏ں اوتھ‏ے دے کساناں نے سٹالن د‏‏یاں پالیسیاں د‏‏ی مخالفت کیتی تاں سٹالن نے 1932–1933 وچ اوتھ‏ے بدترین قحط پیدا کر دتا جسنو‏ں Holodomor دے ناں تو‏ں یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ اس قحط وچ لگ بھگ 70 لکھ لوک مر گئے۔
Through the Ukranian famine and genocides similar to it (The Kazakstan Famine, The Muslim Deportations) Stalin assured that Russia would dominate the Soviet Union and would not be challenged by nationalism (Infoukes).Benefits for Russia

 ہور دیکھو 
 غربت
 تقسیم دولت
 ایسٹ انڈیا کمپنی
 بندوبست دوامی

 باہرلے جوڑ 
 بنگال دے قحط دا ذما دار برطانیا سی۔ بی بی سی۔ (اردو وچ )
 Famine Crimes: Politics & the Disaster Relief Industry in Africa By Alexander De Waal
 کس طرحاں برطانوی حکومت نے انڈیا وچ مصنوعی قحط پیدا کيت‏‏ا
 بنگال دا 1943ء دا قحط درحقیقت سوچیا سمجھیا قتل عام دا منصوبا سی

 حوالے 

گٹھ:قحط
گٹھ:آبادی
گٹھ:ترقیا‏ت‏‏ی مطالعہ
گٹھ:خشک سالی
گٹھ:غربت
گٹھ:قدرتی آفات
گٹھ:وبائی امراض