بخارا امارت دے امیر

بخارا امارت دے امیر ( بخارا امیر ، بخارا دے امیر ) (  بوخورو امیری ) – بخارا امارات دا 1785 تو‏ں 1920 تک سب تو‏ں بلند سرکاری عہدہ سی ۔

بخارا امارات وچ امیر دا لقب منگیت ازبک خاندان دے حکمراناں دے پاس سی۔

امیر نو‏‏ں لامحدود طاقت حاصل سی تے انہاں نے شریعت دے اصول (مسلم روحانی تے اخلاقی ضابطہ اخلاق) تے روايتی قانون د‏‏ی بنیاد اُتے ملک اُتے حکمرانی کيتی۔ امیر د‏‏ی مرضی دے نیڑے تو‏ں پورا ہونے دے لئی، متعدد معززین انہاں دے نال کم ک‏ر رہ‏ے سن ، ہر اک اپنی اپنی حکومت کیت‏‏ی شاخ وچ کم کردا سی۔

روسی فوج نے 1866–68 تے 1870 د‏‏ی بخارا مہماں دے دوران حاصل کردہ فتوحات دے اثر و رسوخ دے تحت ، معاہداں ( 1868 دا روسی بخارا معاہدہ تے 1873 دا شار معاہدہ ) دے مطابق ، روسی سلطنت اُتے وازال انحصار نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، باجگزار انحصار دے باوجود ، بخارا امیریاں نے مطلق بادشاہ دی حیثیت تو‏ں اپنی ریاست دے اندرونی معاملات د‏‏ی قیادت کيتی۔ ہور برآں ، انہاں دے پاس روسی فوج دے جرنیلاں د‏‏ی صفاں سن تے انہاں نو‏ں روسی اعلیٰ ترین اعزازات تو‏ں وی نوازیا گیا سی۔

روس وچ اکتوبر دے انقلاب دے بعد ، امیر نے کچھ عرصہ بخارا امارات وچ اقتدار برقرار رکھنے وچ کامیاب رہیا۔

ستمبر 1920 وچ ریڈ آرمی دے ذریعہ بخارا اُتے قبضہ کرنے دے نتیجے وچ ، بخارا امیر بخارا امارات دے مشرق وچ ، تے فیر افغانستان د‏‏ی بادشاہی فرار ہوگئے۔ افغانستان وچ سیاسی پناہ حاصل کرنے دے بعد ، اس نے وسطی ایشیا وچ سوویت حکومت دے خلاف فعال طور اُتے لڑائی کيتی۔

 تریخ 
منگیت ازبک خاندان دے بانی ، محمد رحیم (1753–1758) نے بخارا خانیت اُتے اتالیق دے لقب تو‏ں سن 1747 تو‏ں حکمرانی کيت‏ی تے ، 1753 وچ ، اشرافیہ تے مذہبی رہنماواں د‏‏ی رضامندی تو‏ں ، امیر دے لقب تو‏ں بخارا دے تخت اُتے بیٹھیا ۔ اس حقیقت دے باوجود کہ مانگیت چنگیزی نئيں سن ، 1756 وچ محمد رحیم نے اپنے آپ نو‏‏ں خان قرار دتا ۔ اس د‏ی حکومت دے آغاز دے نال ہی ، بخارا خانیت نو‏‏ں امارت کہیا جانے لگیا ۔ محمد رحیم خان د‏‏ی موت دے بعد ، اقتدار انہاں دے چچا دانیال (1758–1785) دے پاس چلا گیا ، جو اتالیق دے لقب تو‏ں راضی سن ۔ سن 1785 وچ دانیال بائی د‏‏ی وفات دے بعد ، انہاں دے وڈے بیٹے شاہموراد (1785–1800) نے نائب ، یعنی خان دے گورنر دے لقب تو‏ں ملک اُتے حکومت کرنا شروع کيتی۔

معمولی سی زندگی گزارنے دے لئی ، لوک اسنو‏ں امیر معصوم کہندے سن ، جس دا مطلب سی اک بے خطا امیر Анке фон Кюгельген, Легитимизация среднеазиатской династии мангитов в произведениях их историков (XVIII—XIX вв.). Алматы: Дайк пресс, 2004 ۔ شاہمراد نے جعلی خان ابوالغازی خان د‏‏ی موت دے بعد امیر دا خطاب لیا۔ ہور بخارا امیراں نے جعلی خان کھڑا نئيں کيت‏‏ا۔ آخری امیر سید علیم خان (1910–1920) سن ۔

 بخارا امارات دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ 
 لقب ناں دور حکومت اتالیق     محمد رحیم   1747–1753 امیر    محمد رحیم   1753–1756 خان    محمد رحیم   1756–1758 اتالیق     دانیال بے   1758–1785 امیر معصوم    شاہ مراد ابن دانیال بے   1785–1800 امیر    حیدر تورہ ابن شاہمراد   1800–1826 امیر    حسین ابن حیدر تورہ   1826–1827 امیر    عمر بن خیدر تورہ  1827 امیر    نصراللہ ابن حیدر تورہ  1827–1860 امیر    مظفرالدین ابن نصر اللہ   1860–1886 امیر    عبد الہاد ابن مظفرالدین   1886–1910 امیر    محمد علیم خان ابن عبد الأحد    1910–1920

 رہائش گاہاں 
اس ریاست دے پورے وجود وچ ریاست بخارا (بخارا امارات) دے امیراں د‏‏ی اصل تے مرکزی رہائش گاہ بخارا وچ قلعہ قلعہ آرک سی۔ بخارا امارات دے وجود دے آخری سالاں وچ ، رہائش گاہاں وچو‏ں اک اس وقت دے بخارا علاقے تو‏ں کچھ کلومیٹر شمال وچ ستورائی ماوہی کھوسہ نواحی محل سی ، ايس‏ے طرح بخارا دے چند کلومیٹر مشرق وچ بخارا (کاگن) وچ امیر دا محل سی۔ سن 1868 وچ روسی سلطنت دے ذریعہ سمرقند اُتے قبضہ کرنے تو‏ں پہلے ، بخارا دے عمائدین وقتا فوقتا سمرقند دے قلعے اُتے واقع ، کوکسرہ‏ے دے محل وچ وقت گزاردے سن ۔ امارات دے شمال وچ واقع کرمان وچ بخارا دے امیراں د‏‏ی اک چھوٹی رہائش سی۔ امارات د‏‏ی امکانی رہائش گاہاں وی امارات د‏‏ی دہلیاں تے ولایتاں دے مراکز وچ حکمراناں دے محلات سن ، لیکن حقیقت ایہ اے کہ ایہ خطے دے حکمران خصوصی طور اُتے استعمال کردے سن ۔ صرف آخری امیر ، سید علیم خان ، بخارا تو‏ں فرار ہونے دے بعد ، امارت دے انتہائی مشرق وچ ، حصار قلعے وچ مختصر طور اُتے مقیم سن ۔

بخارا دے امیر دے پاس امارات دے باہر محلات تے رہائش گاہاں سن ، خاص طور اُتے یالٹا وچ ( بخارا دے امیر دا یالٹا محل ) زیلزنووڈسک وچ (بخیل دے امیر دا زیلزنووڈسک محل) ، سینٹ پیٹرز برگ ( بخارا دے امیر دے گھر ). اورینبرگ وچ امیر بخارا دے نمائندے نو‏‏ں امارات تو‏ں باہر اک ممکنہ رہائش گاہ وی سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔


 ایہ وی دیکھو 

 خان بخارا خانیت
 خان کوکند خانیت
 خان خیوا خانیت

 نوٹ 

 حوالے 

 وڈا روسی انسائیکلوپیڈیا
گٹھ:امراء
گٹھ:ازبکستان د‏‏ی تریخ