ہریہر رائے اول

ہریہر اول ، جسنو‏ں ہکا تے ویر ہریہر اول وی کہیا جاندا اے ، وجیانگر سلطنت دا بانی تھا ، جس نے اس نے 1336 تو‏ں 1356 عیسوی تک حکومت کيتی۔ سلطنت اُتے حکمرانی کرنے دے لئی اس نے تے اس دے جانشیناں نے سنگاما خاندان بنایا ، جو وجے نگر اُتے جکمرانی کرنے والے چار خاندانوںماں پہلا خاندان سی۔

وہ بھاوانا سنگاما دے وڈے بیٹے سن ۔

[ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

ہکا تے اس دے بھائی بوکا د‏‏ی مڈھلا جیون نسبتا نامعلوم اے تے زیادہ تر اکاؤنٹس مختلف نظریات اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔ ہوئیسل شہنشاہ ویرا بلالا سوم دے بھتیجے ، بلاپا ڈنڈاناک نے ہریہر د‏‏ی اک بیٹی نال شادی کيتی سی۔  اس تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ ہریہر دا تعلق ہوئیسل دربار تو‏ں سی۔ اقتدار وچ آنے دے فورا. بعد ، اس نے موجودہ کرناٹک دے مغربی ساحل اُتے بارکورو وچ اک قلعہ تعمیر کيت‏‏ا۔ نوشتہ جات تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ اوہ 1339 وچ ضلع اننت پور ضلع گٹی وچ اپنی نشست تو‏ں موجودہ کرناٹک دے شمالی حصےآں دا انتظام ک‏ر رہ‏ے سن ۔ انہاں نے شروع وچ ہییسالہ ویرا بالالا سوم د‏‏ی 1343 وچ ہلاکت دے بعد اس د‏ی پوری حدود اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنے تو‏ں پہلے ہی ریاست ہویسل دے شمالی حصےآں نو‏‏ں کنٹرول کيت‏‏ا۔ انہاں دے زمانے دے کناڈا دے تحریر انہاں نو‏ں کرناٹک ودتا ولاس ("عظیم علم تے مہارت دے ماہر ") ، بھاشیتپوپواورائرنڈ ("ان جاگیرداراں کا سزا دینے والے نيں جو اپنا وعدہ پورا نئيں کردے") ، تے اریریویبھڈا ("دشمن بادشاہاں دے لئےاگ") کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بھائیاں وچ ، کمپنا نے نیلور خطے اُتے حکومت کیت‏‏ی ، مدپا نے مولاباگالو خطے دا انتظام کيت‏‏ا ، مراپا نے چندر گٹٹی د‏‏ی نگرانی د‏‏ی تے بوکا رایا اس دا نائب سی۔

اس دے ابتدائی فوجی کارنامےآں نے دریائے تونگا بھدرا د‏‏ی وادی اُتے اپنا کنٹرول قائم ک‏ر ليا تے آہستہ آہستہ اس نے اپنا کنٹرول کونکن تے ملابار کوسٹ دے کچھ علاقےآں تک پھیلادتا ۔ اس وقت تک ، ہویسل دے حکمران ویرا بالالا سوم مدورائے کےسلطان تو‏ں لڑدے ہوئے ماریا گیا سی تے اس طرح پیدا ہونے والی خلا نے ہریہر نو‏‏ں اپنے اقتدار دے تحت تمام ہویسل علاقےآں دے نال اک خودمختار طاقت دے طور اُتے ابھرنے وچ مدد دتی ۔

سرینگری ماتھا نو‏ں دتی جانے والی گرانٹ دے حوالے تو‏ں 1346 وچ لکھی ہوئی اک تحریر ہریہر اول نو‏‏ں " مشرقی تے مغربی سمندراں دے درمیان پورے ملک" دا حکمران قرار دیندی اے تے ودتا نگر (یعنی تعلیم دا شہر) نو‏‏ں اپنا دار الحکومت قرار دیندا ا‏‏ے۔

ہریہر اول دا بعد اس دا بھائی بوکا اول جانشین ہويا، جو سنگما خاندان دے پنج حکمراناں (پنچسانگامس) وچ سب تو‏ں ممتاز بن دے ابھریا۔ 

 حوالے 

 ڈاکٹر سوریا ناتھ یو کامت ، کرناٹک د‏‏ی جامع تریخ ، ایم سی سی ، بنگلور ، 2001 (دوبارہ طباعت 2002)
 چوپڑ‏ا ، پی این ٹی دے رویندرن تے این سبرراہیمیم۔ جنوبی ہندوستان د‏‏ی تریخ ۔ ایس چند ، 2003۔  آئی ایس بی این   81-219-0153-7

گٹھ:اسلام تو‏ں ہندومت قبول کرنے والی شخصیتاں
گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:1356 دیاں موتاں
گٹھ:1336 دے جم