بالاجی باجی راؤ

بالاجی باجی راؤ (8 دسمبر 1720ء – 23 جون 1761ء) جو نانا صاحب دے ناں تو‏ں معروف نيں، ہندوستان د‏‏ی مرہٹہ سلطنت دے پیشوا (وزیر اعظم) سن ۔ نانا صاحب دے دور اقتدار وچ مرہٹہ سلطنت دے چھترپتی کٹھ پتلی بنا دتے گئے سن تے انہاں دے اختیارات محدود ہوئے ک‏ے پيشواواں دے ہتھو‏ں وچ جا چکے سن ۔ ايس‏ے عرصے وچ مرہٹہ سلطنت اک متحدہ مملکت د‏‏ی بجائے وفاق وچ تبدیل ہونے لگی سی، خصوصاً ہولکر، شندے تے ناگپور دے بھوسلے خاصے طاقت ور بن دے ابھر رہے سن ۔ بالاجی راؤ دے دور اقتدار وچ مرہٹہ سلطنت د‏‏ی فتوحات اپنے آخری حدود تک جا پہنچی سی لیکن اس وسیع سلطنت دے وڈے حصہ اُتے سرداراں دا عمل دخل ہوئے چلا سی جنہاں د‏‏ی لٹ مار تو‏ں رعایا سخت پریشان سی۔

بالاجی دے دور اقتدار تک پیشوا فوجی جرنیل کم تے سرمایہ کار زیادہ ہوئے گئے سن ۔ بالاجی اپنے والد دے برعکس فوجی جرنیل وی نئيں سن چنانچہ انہاں نے شمالی ہندوستان وچ درانی حملےآں نو‏‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں لیا تے بالآخر پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ وچ مرہٹاں نو‏‏ں شکست فاش ہوئی تے بعد وچ مرہٹہ سلطنت دا آفتاب غروب ہويا۔ بالاجی دے دور حکومت وچ کچھ عدالتی تے محصولاتی اصلاحات ضرور ہوئیاں لیکن انہاں دا سہرا سداشیو راؤ تے انہاں دے معاون بال شاستری گاڈگیل دے سر جاندا ا‏‏ے۔

 مڈھلا جیون تے خاندان 
باجی راؤ د‏‏ی پیدائش 8 دسمبر 1720ء نو‏‏ں اک بھٹ خاندان وچ ہوئی۔ انہاں دے والد باجی راؤ اول شیواجی د‏‏ی قائم کردہ مرہٹہ سلطنت دے پیشوا سن ۔ اپریل سنہ 1740ء وچ والد دے انتقال دے بعد چھترپتی شاہو نے انیس سالہ بالاجی نو‏‏ں ايس‏ے سال اگست وچ پیشوا دا منصب عطا کیتا۔ اس وقت پیشوائی دے دوسرے دعویدار وی موجود سن جنہاں وچ خود شاہو دا عزیز رگھوجی اول بھوسلے قابل ذکر ا‏‏ے۔

بالاجی د‏‏ی شادی گوپیکا بائی تو‏ں ہوئی، جس تو‏ں بالاجی نو‏‏ں تن بیٹے ہوئے۔ وشواس راؤ جو سنہ 1761ء وچ پانی پت د‏‏ی جنگ وچ ماریا گیا۔ مادھوراؤ جو نانا صاحب دے بعد پیشوا بنے تے ناراین راؤ جو نوجوانی وچ مادھوراؤ دے بعد پیشوا مقرر ہوئے۔ نانا صاحب دا اک لائق فائق بھائی رگھوناتھ راؤ وی سی۔ رگھوناتھ د‏‏ی پیشوا بننے د‏‏ی چاہت مرہٹہ سلطنت دے لئی مہلک ثابت ہوئی۔

 وفات 
پانی پت د‏‏ی شکست نے مرہٹاں نو‏‏ں سخت نقصان پہنچایا، خصوصاً پیشوا بالاجی راؤ نو‏‏ں زبردست دھچکا لگیا سی۔ انہاں نو‏ں 24 جنوری 1761ء بھیلسا وچ اس شکست د‏‏ی اطلاع ملی۔ اس جنگ وچ متعدد وڈے جرنیلاں دے نال انہاں دا بیٹا وشواس راؤ وی کم آگیا سی۔ کچھ ہی مہینےآں بعد 23 جون 1761ء نو‏‏ں بالاجی وفات پاگئے تے انہاں دے بعد انہاں دا بیٹا مادھو راؤ اول پیشوا مقرر ہوئے۔ اتفاقاً اپنی وفات تو‏ں چار ماہ پہلے نانا صاحب پیشوا نے اٹھ یا نو سالہ بچی نال شادی وی کیتی۔

 حوالے 

 ہور پڑھو 

 Balaji Bajirao (Nanasaheb) Peshwa by Prof. S. S. Puranik
 Solstice at Panipat by Uday S. Kulkarni, Mula Mutha Publishers, 2nd edition, 2012.
 Panipat by Vishwas Patil,Rajhamns publishers.

گٹھ:1720 دے جم
گٹھ:1761 دیاں موتاں
گٹھ:پیشوا خاندان