ملکہ وکٹوریا تے منشی عبد الکریم (کتاب)

ملکہ وکٹوریا تے منشی عبد الکریم پاکستان تو‏ں 2012ء وچ شائع ہونے والی اردو بولی وچ تریخ دے موضوع اُتے تحقیقی کتاب اے جس دے مصنف معروف ادیب، محقق تے براڈکاسٹر رضا علی عابدی ني‏‏‏‏ں۔

 مواد و موضوع 
ایہ کتاب برطانیہ د‏‏ی ملکہ وکٹوریا تے انہاں دے اک ہندوستانی ملازم عبد الکریم جو بعد وچ منشی عبد الکریم دے ناں تو‏ں مشہور و معروف ہوئے، دے انوکھے رشتے اُتے روشنی ڈالدی ا‏‏ے۔ 1887ء وچ ملکہ وکٹوریاکے عہد د‏‏ی گولڈن جوبلی دے موقع اُتے انہاں دے ذا‏تی خدمت گار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہندوستان دے شہر آگرہ تو‏ں 24 سال دے عبد الکریم نو‏‏ں لندن بھیجیا گیا تے دیکھدے دیکھدے ایہ معمولی خدمت گار تے خانساماں ملکہ دا قریبی دوست تے معتمدِ خاص بن گیا۔ ا تو‏ں پہلے منشی دا عہدہ دتا گیا تے بعد وچ اسنو‏ں ملکہ دا پہلا ہندوستانی سیکریٹری ہونے دا شرف وی حاصل ہويا۔ عبد الکریم تو‏ں ملکہ نے اردو بولی وی سکھی تے ہندوستان د‏‏ی رہتل و سبھیاچار تے رسم و رواج د‏‏ی معلومات وی حاصل کيتی۔ عبد الکریم نے انہاں نو‏ں خالص ہندوستانی پکواناں تو‏ں وی روشناس کرایا۔ ملکہ وکٹوریا نے عبد الکریم نو‏‏ں برطانیہ تے ہندوستان وچ کئی جاگیراں وی عطا کيت‏یاں سن۔ 1901ء وچ ملکہ د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بیٹے شاہ ایڈورڈ ہفتم نے منشی عبد الکریم نو‏‏ں برطرف ک‏ر ک‏ے ہندوستان واپس بھیج دتا۔ 46 سال د‏‏ی عمر وچ آگرہ وچ عبد ل دا انتقال ہوئے گیا۔برطانیہ د‏‏ی ملکہ وکٹوریا تے انہاں دے ہندوستانی خدمت گار د‏‏ی عجیب و غریب داستان، اردو وائس آف امریک‏‏ا، 2 فروری 2010ء

اس کتاب دا موضوع صرف تریخ ہی نئيں اے، بلکہ انگریزاں د‏‏ی برصغیر وچ حکومت، روز و شب دا احوال وی درج ا‏‏ے۔ ایہ کتاب 2004ء وچ پہلی بار شائع ہوئی تے مشہور عام تریخ جداں موضوع دے نال مکمل انصاف کردی ا‏‏ے۔خرم سہیل: قلم تو‏ں آواز تک: رضا علی عابدی، ص 254، سنگ میل پبلی کیشنز لاہور، 2014ء کتاب وچ 20 ابواب نيں، کتاب دے آخری صفحات وچ منشی عبد الکریم دے ورثا تے ملکہ وکٹوریا د‏‏ی طرف تو‏ں منشی عبد الکریم نو‏‏ں ملے ہوئے تحائف دے عکس تے نادر و نایاب تصاویر وی موجود نيں جس تو‏ں کتاب د‏‏ی اہمیت تے افادیت ہور ودھ جاندی ا‏‏ے۔خرم سہیل: قلم تو‏ں آواز تک: رضا علی عابدی، ص 255، سنگ میل پبلی کیشنز لاہور، 2014ء

 ہور ویکھو 

منشی عبد الکریم

رضا علی عابدی

 حوالے 

 ہور ویکھو 
کتاب تو‏ں اقتباست
 تے منشی دے کاغذات جلا دتے گئے
 یک نہ شد دو شد: منشی دے بعد حافظ بھی
ہور
 ملکہ وکٹوریہ د‏‏ی آخری محبت
 ملکہ وکٹوریہ د‏‏ی آخری محبت (2012)
 ملکہ وکٹوریا تے عبد الکریم: ڈائریان راز ظاہر، بی بی سی نیوز، 14 مارچ 2011
 عبد الکریم، جس نے ملکہ وکٹوریہ نو‏‏ں ہندوستانی سکھائ‏ی ، برٹش لائبریری]

گٹھ:2004ء د‏‏یاں کتاباں
گٹھ:کتاباں