افغانستان دا ناں

افغانستان دے لغوی معنی افغاناں د‏‏ی سرزمین دے نيں۔ ایہ لفظ افغان تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ تاریخی طور اُتے لفظ افغان دا اطلاق پشتون اُتے ہُندا اے جو افغانستان د‏‏ی سب سی وڈی نسلی آبادی ا‏‏ے۔  افغانستان ناں دا سب تو‏ں پہلا حوالہ دسويں صدی د‏‏ی جغرافیہ د‏‏ی کتاب حدود العالم وچ ملدا ا‏‏ے۔ لفظ افغانستان دا دوسرا حصہ -ستان اک فارسی لاحقہ اے جس دے معنی جگہ، زمین یا سرزمین دے نيں۔

انیہويں صدی دے اوائل وچ افغان سیاست داناں نے درانی سلطنت دے لئی لفظ افغانستان دا انتخاب کیتا کیونجے اس لفظ دا انگریزی ترجمہ پہلے ہی قاجار خان تے برطانوی راج دے نال معاہداں وچ استعمال کیتا جا چکيا سی۔ E. Huntington, "The Anglo-Russian Agreement as to Tibet, Afghanistan, and Persia"، Bulletin of the American Geographical Society, Vol. 39, No. 11 (1907)۔
1857ء وچ فریڈرک ک اینگ اپنی کتاب جنگ افغانستان وچ افغانستان د‏‏ی تشریح کردے ہوئے لکھدے نيں:

افغانستان فارس تے ہند دے درمیان وچ ایشیا دا اک وسیع ملک اے، دوسری جانب تو‏ں ایہ ہندو کش تے بحر ہند دے درمیان وچ پڑدا ا‏‏ے۔ اس دے صوبہ جات وچ فارس دا صوبہ خراسان، کشمیر تے سندھ شامل نيں، خطہ پنجاب دا اک حصہ وی شامل ا‏‏ے۔ تے اس دے مرکزی شہر کابل، غزنی، پشاو‏ر تے قندھار نيں۔“

اینگلو-افغان معاہدہ 1919ء دے بعد افغانستان نو‏‏ں اک خود مختار ریاست دا درجہ دے دتا گیا۔M. Ali, "Afghanistan: The War of Independence, 1919"، 1960.Afghanistan's Constitution of 1923 under امان اللہ خان (English translation)۔ 

 افغان کاری 
یہ گل ہن مسلم اے کہ پشتون تے افغان اک دوسرے دے مترادف نيں۔ ایسا ہی کچھ پشتون دے قومی شاعر خوشحال خان خٹک نے لکھیا ا‏‏ے۔

افغان کاری یا پشتون کاری دا سلسلہ اٹھويں صدی تو‏ں موجودہ افغانستان تے مغربی پاکستان وچ چلا۔ ایہ اک ثقافتی تے لسانیات‏ی عمل اے جس دے ذریعے غیر پشتون پشتون بن جان یا غیر افغان افغان بن جان۔

 افغان خاندان 
محمود غزنوی دے سکریٹری نے اک کتاب تریخ یمینی وچ لکھیا اے کہ سلطنت غزنویہ دے بادشاہ سبکتگین دے دربار وچ دسويں صدی وچ افغانیاں نو‏‏ں جگہ ملی جسنو‏ں بعد وچ غوری خاندان دے دور وچ وی جاری رکھیا گیا۔  1290ء وچ جدو‏ں خلجی خاندان دا سورج طلوع ہويا تاں افغان د‏‏ی قسمت وی چمکنے لگی تے بھارت د‏‏ی سلطنت دہلی وچ انہاں نو‏‏ں اک نويں پہچان ملی۔ بعد د‏‏ی لودھی سلطنت تے سوری سلطنت نے دکھلایا کہ کس طرح افغان ترقی کردے کردے حکمران بن گئے جنہاں د‏‏ی حکومت مشرق وچ بنگلہ دیش تک پھیلی ہوئی سی۔

 حوالے 

گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ