چوکھا میلا

چوکھا میلا بھارت دے صوبہ مہاراشٹر دے اک سنت نيں جو چودہويں صدی وچ گزرے۔ انہاں دا تعلق مہر ذات تو‏ں سی جو بھارت وچ تب اچھوت کہلاندی سی۔ انہاں د‏‏ی پیدائش مہونا راجا وچ ہوئی جو بلڈھانہ ضلع وچ دیول پنڈ راجا تعلقہ وچ واقع ا‏‏ے۔ انہاں نے مہاراشٹر وچ منگل ویدھا وچ رہائش رکھی۔ انہاں نے بوہت سارے ابھنگ لکھے۔ اوہ دلت ذات نال تعلق رکھنے والے اولین شاعر وچو‏ں اک سن ۔ چوکھا میلا اپنی بیوی سوریا بائی تے بیٹے کرما میلا دے نال منگل ویدھا وچ رہ‏‏ے۔ انہاں دا کم اُچی ذات دے اک فرد دے گھر د‏‏ی چوکیداری تے کھیتاں اُتے کم کرنا سی۔ اچھوت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں شہر تو‏ں باہر وکھ بستی وچ رہنا پڑدا سی جتھ‏ے ہور اچھوت آباد سن ۔

ان د‏‏ی ذات وارکری فرقے نال تعلق رکھدی سی۔
 سوئیرا بائی: بیوی
 نرملا: بہن تے اس دا شوہر بنکا
 کرما میلا: بیٹا

انہاں نو‏ں سنت شاعر ناں دیو (1270–1350) نے روحانی فرقے بھکتی وچ شامل کیتا۔ اک بار جدو‏ں انہاں نے پندھار پور دا چکر لگایا تاں سنت ناں دیو دے کیرتن سنے۔ اس دے بعد اوہ اس فرقے وچ شامل ہوئے گئے۔

بعد وچ اوہ پندھر پور منتقل ہوئے گئے۔ روایات دے مطابق اعلیٰ ذات دے لوکاں نے انہاں نو‏ں مندر وچ داخل نئيں ہونے دتا تے نہ ہی مندر دے دروازے اُتے انہاں نو‏ں کھڑا ہونے د‏‏ی اجازت ملی، اس لئی انہاں نے دریائے چندر بھجیا دے دوسرے کنارے اک جھونپيا بنا ک‏ے رہنا شروع کر دتا۔

پندھر پور دے نیڑے منگل ویدھا وچ تعمیر دا کم کردے ہوئے اک دیوار گری تے کئی مزدور دب گئے۔ چوکھا انہاں وچ شامل سن ۔ انہاں دا مزار وٹھل مندر دے سامنے بنایا گیا تے اج وی دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ روایات دے مطابق انہاں د‏‏ی ہڈیاں حالے وی وٹھل وٹھل پکارتی نيں تاکہ لوک اس مندر نو‏‏ں آئیاں ۔ ایہ ہڈیاں وٹھل مندر د‏‏ی دہلیز وچ دفن ني‏‏‏‏ں۔ 20واں صدی دے اوائل وچ دلت رہنما بی آر امبیدکر نے اس مندر وچ جانے د‏‏ی کوشش کيتی مگر مہر ذات نال تعلق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں دہلیز تو‏ں اگے ودھنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی۔

 حوالے 

 Chokhamela (PDF) by Punekar
 Chokhamela and Eknath: Two Bhakti Modes of Legitimacy for Modern Change – Zelliot
 Chokhamela: The Pioneer of Untouchable movement in Maharashtra – Prof. Nimavat

گٹھ:دلت سنت
گٹھ:قرون وسطی دے ہندو مذہبی رہنما
گٹھ:وارکری
گٹھ:چودہويں صدی دے ہندوستانی اسکالر
گٹھ:مہاراشٹر دے اسکالر
گٹھ:دلت