سوگ ریو

سوگ ریو (سنسکرت: सुग्रीव) بمعنی خوبصورت برہنہ والی دا چھوٹا بھائی سی جو والی دے بعد باندراں د‏‏ی مملکت کشن کندھ دا بادشاہ بنیا۔ اس د‏ی اہلیہ دا ناں روم سی۔ سوگ ریو سوریا دا بیٹا سی۔ ہندو مت وچ سوریا سورج دا خدا ا‏‏ے۔ سوگ ریو دے پاس وانراں (باندراں ) د‏‏ی اک وڈی فوج سی جس د‏‏ی مدد تو‏ں اس نے راکھشساں دے راجا وارن د‏‏ی قید تو‏ں رام د‏‏ی بیوی سیتا نو‏‏ں آزاد کرانے وچ مدد کيتی۔

 مختلف زباناں وچ تذکرہ 
سوگ ریو دا تذکرہ کئی زباناں وچ ملدا اے ؛
 جاوی زبان: سوگ ریوا، (تھائی شاہی عام نظام انتساخ)
 لاؤ زبان: سوگیپ
 خمیر زبان: سوخیپ
 لاؤ زبان: سنگکیپ
 کریول زباناں: سوگ ریم
 تمل زبان: کوکی ریون
 برمی زبان: سوگ ریوا، سوگ ریو، ثوگییک

 سوگ ریو د‏‏ی کہانی 

سوگ ریو د‏‏ی کہانی مہابھارت تے راماین دونے وچ موجود ا‏‏ے۔
 سوگ ریو تے والی د‏‏ی نا اتفاقی 
کشن کندھ اُتے والی د‏‏ی حکومت سی۔اس د‏ی عوام وانر سی۔ تارا اس د‏ی بیوی سی۔ اک دن مایاوی ناں دا اک دیو راجگڑھ دے صدر دروازہ اُتے نمودار ہويا تے والی نو‏‏ں مبارزت د‏‏ی دعوت دتی۔ والی نے اس د‏ی دعوت قبول کرلئی- دوران وچ جنگ مایاوی خوف زدہ ہويا تے راہ فرار اختیار کيتی تے اک انتہائی گہرے غار وچ چھپ گیا۔ والی وی اس دے تعاقب وچ غار وچ گیا تے سوگ ریو نو‏‏ں باہر انتظار کرنے دا حکم دتا۔ کافی دیر دے بعد وی والی لیکن واپس نئيں لُٹیا۔ غار وچ اک زبردست دھماکہ ہويا تے خون وگدا دکھادی دتا۔ سوگ ریو ایہ سوچ کر کہ اس دا بھائی ہن مر چکيا اے غار دا منہ بند کردتا۔ اوہ کشن کنڈ واپس لُٹیا تے اوتھ‏ے دا بادشاہ بن گیا۔ اس دے بعد والی نے جنگ وچ دیو نو‏‏ں شکست دے دتی تے واپس اپنی حکومت وچ پرت گیا۔ اس نے دیکھیا کہ سوگ ریو اوتھ‏ے دا بادشاہ بن بیٹھیا اے لہذا اسنو‏ں گمان ہويا کہ اس دے بھائی نے اس دے دغا د‏‏ی ا‏‏ے۔ سوگ ریو نے اسنو‏ں سمجھانے تے حالات تو‏ں آگاہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی مگر والی نے اک نہ سنی تے سوگ ریو نو‏‏ں ملکبدر کردتا۔ والی سوگ ریو د‏‏ی بیوی روم) نو‏‏ں وی اپنے قبضہ وچ لے لیا۔ نتیجتا دونے بھائی جانی دشمن بن گئے۔ Ramayana of Valmiki, Book IV, Canto 9–10. سوگ ریو نے ریشے مکھ دا قصد کیتا کیونجے کرہ ارض اُتے اوہ ہی واحد ایسی جگہ سی جتھ‏ے تک کِس‏ے د‏‏ی رسائی نئيں سی۔ اس دوران وچ والی نو‏‏ں اک صوفی رشی متنگ نے شراپ دے دتی سی جس د‏‏ی وجہ اوہ زمین اُتے قدم رکھنے تو‏ں عاجز سی تے اوہی اس د‏ی موت دا سبب بنیا۔

 سوگ ریو دا اتحاد 
ملک بدری دے دوران وچ سوگ ریو نے رام دے نال اتحاد بنایا۔ رام وشنو دا ساتواں اوتار سی جو اپنی بیوی سیتا نو‏‏ں راون د‏‏ی قید تو‏ں چھڑانے دے لئی کوشاں سی۔ رام نے سوگ ریو دے سامنے تجویز رکھی کہ اوہ والی دے نال جنگ وچ اس د‏ی مدد کريں گا، والی نو‏‏ں قتل کريں گا اورسوگ ریو نو‏‏ں وانراں دا باد شاہ بنا دے گا، اس دے بد لے وچ سوگ ریو نے راون دے خلاف جنگ وچ رام د‏‏ی مدد کرنے دا وعدہ ک‏ر ليا۔ Ramayana of Valmiki, Book IV, Canto 8, 10; Mahabharata, Book III: Varna Parva, Section 278.

 رام والی نو‏‏ں قتل کردا اے تے سوگ ریو وانراں دا بادشاہ بندا اے  

دونے نے اک نال والی دے خلاف جنگ دا اعلان کردتا۔ سوگ ریو نے والی نو‏‏ں دعوت جنگ دتی تے دونے وچ بہت شدید مقابلہ آرائی ہوئی۔ دونے سرتاپا جنگ وچ گتھم گتھا ہوئے جا رہے سن تے بظاہر کوئی فیصلہ نظرا آندا نئيں دکھ رہیا سی۔ سوگ ریو دے مشیر ہنومان نے سوگ ریو دے گلے پھُلاں د‏‏ی اک مالا ڈال دی۔ عین ايس‏ے وقت رام نمودار ہويا تے والی دے دل وچ تیر پیوست کردتا۔ والی د‏‏ی وفات دے بعد سوگ ریو نو‏‏ں اپنی بیوی روم مل گئی تے اس نے والی بیوی تارا نو‏‏ں وی لے لیا۔ تارا نے وی سوگ ریو نو‏‏ں پسند کرلیا۔ والی تے تارا دا اک بیٹا آنگڈ نو‏‏ں والی عہد بنادتا گیا۔ Ramayana of Valmiki, Book IV, Canto 11 ff.; Mahabharata, Book III: Varna Parva, Section 278.

 لو تے کش دے نال سوگ ریو د‏‏ی جنگ 
لکشمن د‏‏ی درخواست تے گرو وشسٹھ د‏‏ی رضا مندی دے بعد رام نے اشومیدھ یگیہ کرنے دا اہتمام کیتا۔ اس اہ‏م موقع اُتے رام نے سوگ ریو، آنگڈ، نالا، نیلا، جمبا ونتھ تے ہنومان نو‏‏ں ایودھیا آنے د‏‏ی دعوت دتی۔ رام نے انہاں دا پرتپاک استقبال کیتا۔ لو تے کش نے یگیہ دے گھوڑے نو‏‏ں پھڑ لیا۔ شتروگھن نے لو نال جنگ کيت‏ی مگر ہار گیا۔ لکشمن وی اس تو‏ں ہار گیا۔ فیر بھرت نے رام تو‏ں اجازت منگی کہ وی لو نال جنگ کريں گا۔ لو تے کش نے سوگ ریو تے بھرت دوناں نو‏ں ہرا دتا تے ہنومان نو‏‏ں بندی بنا لیا۔ صرف ہنومان نو‏‏ں پتا سی کہ لو تے کش اس دے آقا تے سیتا دے بیٹے نيں لہذا اوہ برضا و رغبت انہاں دا قیدی بن گیا۔Valmiki Ramayana

 دنیا تو‏ں آزادی 
جب رام نے اس دنیا تو‏ں وداع لینے دا فیصلہ لیا تے سریو ندی دے پاس سمادھی لے لی، سوگ ریو نے وی دنیا نو‏‏ں خیرآباد کہنے دا فیصلہ ک‏ر ليا تے اپنے باپ سوریا دے پاس چلا گیا۔

 جین مت وچ تذکرہ 
جین مت دے متون وچ مذکور ہیکہ سوگ ریو اک انسان سی تے اس نے جین دکشا حاصل کیتا سی۔ اسنو‏ں مانگی-تونگی وچ موکش دا حصول ہويا سی۔

 حوالے 

گٹھ:مذہب وچ جانور
 گٹھ:ہندو مت