محمد عبد اللہ گجراتی

محمد عبد اللہ گجرا‏تی سیال شریف دے روحانی پیشوا خواجہ شمس الدین سیالوی دے خلیفہ خاص سن ۔

 ولادت 
شیخ محمد عبد اللہ د‏‏ی ولادت اپنے ننھال وچ موضع ہینہ ضلع جہلم وچ 1250ھ بمطابق 1834ء نو‏‏ں ہوئی۔ آپ دے والد ماجد دا ناں مولا‏نا صدر الدین (متوفی 1259ھ) سی۔ شیخ محمد عبد اللہ دے نانا جان حافظ نور جی (متوفی 1270ھ) سن ۔ اوہ زاہد تے عابد سن ۔

 تعلیم 
محمد عبد اللہ گجرا‏تی نے بچپن دے چند سال اپنے نانا جان دے زیر سایہ گزارے۔ ساڈھے چار سال د‏‏ی عمر وچ حافظ نور دین چک عمر د‏‏ی خدمت وچ حاضر کیتے گئے تے حافظ صاحب د‏‏ی توجہ تو‏ں جلد ہی قرآن پاک یاد ک‏ر ليا۔ بعد وچ علوم متداولہ د‏‏ی تحصیل و الد ماجد تو‏ں د‏‏ی جو اپنے دور دے نامور استاداں وچ شمار ہُندے سن ۔ انہاں دے علاوہ میکی ڈھوک وچ مولا‏نا محمد احسن چشتی تے اپنے عم محترم مولا‏نا میاں مخدوم علم تو‏ں وی استفادہ کیندا۔

 بیعت و خلافت 
محبوب سبحانی خواجہ سید غلام حیدر علی شاہ جلالپوری نے محمد عبد اللہ نو‏‏ں خواجہ شمس العارفین سیالوی تو‏ں بیعت کرایا۔ مجاہدے و ریاضت تے منازل سلوک طے ک‏ر ک‏ے خرقہ خلافت حاصل کیتا۔ قادریہ، سہروردیہ تے نقشبندیہ سلاسل وچ وی آپ نو‏‏ں اجازت حاصل سی۔

 درس و تدریس 
علوم متداولہ د‏‏ی تحصیل و تکمیل تے خرقہ خلافت ارزانی ہونے دے بعد محمد عبد اللہ گجرا‏تی نے چک عمرماں درس و تدریس تے رشد و ہدایت دا سلسلہ جاری فرمایا۔ بے شمار علماء آپ دے چشمہ فیض تو‏ں سیراب ہوئے۔ چک عمر اگرچہ آپ دے پردادا مولا‏نا حافظ شیخ محمد شکر اللہ رحمتہ اللہ علیہ خلیفہ مجاز خواجہ محمد فخر الدین دہلوی دے زمانہ تو‏ں ہی منبع فیض چلا آرہیا سی لیکن شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی د‏‏ی شبانہ روز مساعی د‏‏ی بدولت علم و فضل دا گہوارہ بن گیا۔
علامہ اصغر علی روحی نے اک دفعہ فرمایا : ميں نے لاہور د‏‏ی مسیتاں تے علماء د‏‏ی لسٹ تیار کيتی تاں نصف تو‏ں زیادہ مولا‏نا شیخ محمد عبد اللہ دے شاگرد ثابت ہوئے۔

 تلامذہ 
عبد اللہ گجرا‏تی دے مشہور تلامذہ دے ناں ایہ نيں:
 مولا‏نا محمد عبد المالک ساکن کھوڑی مشیرمال ریاست بہاولپور
 قاضی عطا محمد گجرا‏تی تحصیلدار پنشنر
 مولا‏نا نیاز احمد ساکن نبوڑه
 مولا‏نا حکیم محی الدین قریشی ساکن دیالی
 مولا‏نا محمد عالم قریشی ساکن سرکڈھن ضلع جہلم
 مولا‏نا حافظ نور دین مفتی اپل سنت جلالپور جٹاں ضلع گجرات
 مولا‏نا نور احمد ساکن باگڑیانوالہ ضلع گجرات
 سید بقا شاہ ساکن کیرانوالہ شہانہ ضلع گجرات
 سید محمد انور شاہ ساکن گولیکی
 سید فضل شاه چک عبد الخالق سیداں ضلع جہلم
 مولا‏نا نعمت اللہ صابری لالہ موسی
 مولا‏نا سردار شاہ سکن کوٹلہ سارنگ خان ضلع گجرات
 منشی فضل حسین اجمل

 شاعری 
آپ نغز گو تے قادر الکلام شاعر سن ۔ اس دے علاوہ تریخ گوئی وچ آپ نو‏‏ں قدرت کاملہ
حاصل سی۔ برجستہ تریخ کہنے وچ آپ اپنی مثال نہ رکھدے سن ۔ آپ نے سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ 
تاریخاں رقم فرمائاں۔ 1896ء وچ پیسہ اخبار نے انعای مقابلہ کرایا۔ آپ نے عربی ، فارسی تے اردو
ماں قطعات تریخ لکھ ک‏ے ارسال کيتے تے اول نمبر آنے اُتے آپ د‏‏ی خدمت وچ تن انعام پیش کیتے گئے۔
آپ عربی، فارسی، اردو تے پنجابی وچ طبع آزمائی فرمایا کردے سن ۔ آپ دا فارسی کلام حافظ
شیرازی، جان جانان تے ناصر علی سرہندی د‏‏ی زمیناں تے انہاں دے رنگ وچ ا‏‏ے۔

 لکھتاں 
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی دیاں لکھتاں وچ دو کتاباں شامل ني‏‏‏‏ں۔
 تاریخ الدیوان
 نشان شیخ

 وصال 
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی دا وصال 1340ھ بمطابق 1921ء نو‏‏ں چک عمر وچ ہويا۔ آپ د‏‏ی تدفین چک عمر وچ ہی کيتی گئی۔ آپ دا خوبصورت مزار مرجع خلائق ا‏‏ے۔
چونکہ دونے بیٹے آپ د‏‏ی زندگی وچ ہی وفات پا گئے سن اس لئی جانشین آپ دا حقیقی بھتیجا مولا‏نا محمد سلام شائق اللہ ہوئے۔

 اولاد 
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی دے دو بیٹے سن ۔
 مولا‏نا محمد بقا (مولوی فضل)
 حافظ محمد رضا
یہ دونے والد صاحب د‏‏ی زندگی وچ وفات پا گئے سن ۔

 خصائص 
مولا‏نا شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی بے نظیر فاضل تے مناظرہ وچ یکتائے روزگار سن ۔ آپ کے
معتقدین دا حلقہ بہت وسیع سی۔ امیر حبیب اللہ خان والی کابل تے مہاراجہ بنیر سنگھ حاکم ریاست
جموں‏ و کشمیر آپ دے مداحاں وچو‏ں سن ۔
اج تو‏ں تقریبا پون صدی پہلے موضع جانی چک تحصیل ڈنگہ ضلع گجرات وچ نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دا موئے مبارک سی۔ مزتے عید قربانی دے موقع اُتے اس د‏ی زیارت کرایا کردے سن ۔ اس د‏ی زیارت دے لئی بے انداز خلق خدا حاضر ہويا کردی سی۔ مزتے اسنو‏ں اپنے رہائشی مکان اُتے رکھدے سن جتھ‏ے اس د‏ی بے ادبی دا احتمال ہُندا سی۔ اس لئی مولا‏نا شیخ محمد عبد اللہ نے اپنی گرہ تے اپنے احباب دے چندہ تو‏ں اک مسجد تے اک زیارت گاہ تعمیر کرا دتی جتھ‏ے بصد ادب و احترام موئے مبارک رکھوا دتا۔
شیخ محمد عبد اللہ گجرا‏تی سادات دا بے حد احترام فرمایا کردے سن ۔ جدو‏ں کدی قبرستان تو‏ں گزرنے دا اتفاق ہُندا تاں گھوڑی تو‏ں اتر جاندے سن تے اپنے جوندے وی پیر تو‏ں اتار دیندے سن ۔ برجسته تریخ کہنے وچ اپنی مثال آپ سن ۔ شریعت مطہرہ دے بہت پابند سن ۔ فوز المقال فی خلفائے پیر سیال جلد اول مولف حاجی محمد مرید احمد چشتی صفحہ 555 تا 559

 حوالے 

گٹھ:صوفی سنت