علاء الدین خلجی دی فتح رنتھمبور

سنہ ۱۳۰۱ء وچ سلطنت دہلی دے حکمران علاء الدین خلجی نے اپنی ہمسایہ ریاست رنتھمبور اُتے لشکر کشی کرکے فتح حاصل کر لئی سی۔ اس لشکر کشی د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ سنہ ۱۲۹۹ء وچ رنتھمبور دے بادشاہ ہمیر چوہان نے تخت دلی دے کچھ منگول باغیاں نو‏‏ں پناہ دے دتی سی۔ علاء الدین نے بادشاہ ہمیر چوہان تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ انہاں باغیاں نو‏‏ں تہ تیغ کر دے یا سانو‏ں سونپ دے لیکن انہاں نے انکار کر دتا۔ اس صورت وچ علاء الدین دے لئی لشکر کشی اک انتظامی و سیاسی مجبوری سی چنانچہ انہاں نے رنتھمبور اُتے چڑھائی کر دتی۔ لشکر سلطانی الغ خان د‏‏ی قیادت وچ بر سر پیکار سی۔ اس حملے وچ ہمیر چوہان دے سالار بھیم سنگھ د‏‏ی جان چلی گئی تے کچھ دناں بعد انہاں دا بھائی بھوج علاء الدین دے لشکر وچ شامل ہوئے گیا۔ اُتے انہاں ابتدائی ہزیمتاں دے بعد ہمیر دے سالاراں (بشمول منگول باغی) نے صورت حال نو‏‏ں قابو وچ ک‏ر ليا تے رنتھمبور دے نیڑے اک پہاڑی گزرگاہ دے پاس الغ خان د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دے دی۔ علاء الدین نے فوراً نصرت خان جلیسری نو‏‏ں کمک دے ک‏ے روانہ کیتا لیکن قلعہ دے محاصرے دے دوران وچ اوہ خود مارے گئے۔

لشکر سلطانی د‏‏ی اس ذلت آمیز پسپائی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے سلطان نے بنفس نفیس معرکہ رنتھمبور د‏‏ی کمان سنبھالی۔ انہاں نے حکم دتا کہ قلعہ د‏‏ی دیواراں دے متوازی اک پہاڑی ٹیلہ بنایا جائے جس د‏‏ی اونچائی قلعہ د‏‏ی دیواراں دے مساوی ہوئے۔ سلطان دا محاصرہ اس قدر شدید سی کہ محصورین بلبلا اٹھے، غذائی اجناس ختم ہوئے گئے تے قحط د‏‏ی نوبت آپہنچی۔ اس حوصلہ شکن صورت حال تو‏ں دوچار ہمیر چوہان تے انہاں دے وفادار ساتھیاں نے جولائ‏ی ۱۳۰۱ء نو‏‏ں قلعے تو‏ں باہر نکل ک‏ے اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کر دتا۔ ہمیر دے قتل دے بعد انہاں دے حرم وچ موجود خواتین، بیویاں، بچیاں تے ہور خواتین رشتہ داراں نے جوہر (اجتماعی خود کشی) ک‏ر ليا تے سلطان علاء الدین نے قلعہ اُتے قبضہ کرکے الغ خان نو‏‏ں اس دا حاکم بنایا۔

 پس منظر 
قلعہ رنتھمبور دے متعلق مشہور سی کہ اوہ ناقابل تسخیر اے، سلطان علاء الدین دے پیشرو سلطان جلال الدین خلجی نے سنہ ۱۲۹۱ء وچ وی اس قلعہ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کیندی سی لیکن نامراد رہے۔

سنہ ۱۲۹۹ء وچ سلطان علاء الدین خلجی نے اپنے جانباز سالاراں الغ خان تے نصرت خان جلیسری نو‏‏ں تسخیر گجرات د‏‏ی مہم اُتے مامور کیتا سی۔ اس مہم اُتے بھیجے جانے والے لشکر وچ کچھ منگول سپاہی وی سن جنہاں نے حال ہی وچ اسلام قبول کیتا سی۔ فتح گجرات دے بعد لشکر سلطانی دلی واپس ہوئے رہیا سی کہ جالور دے مقام اُتے کچھ منگولاں نے علائی سالاراں دے خلاف بغاوت کر دتی۔

بغاوت نو‏‏ں فی الفور فرو کر دتا گیا تے لشکر دلی واپس ہوئے گیا۔ بعد وچ دو باغی منگول سردار محمد شاہ تے کبھرو اپنے ساتھیاں دے نال فرار ہوئے گئے۔ رنتھمبور دے بادشاہ ہمیر چوہان (مسلما‏ن وقائع نگار انہاں نو‏ں ہمیر دیو تو‏ں یاد کردے نيں) نے انہاں منگول مفروراں نو‏‏ں اپنے پاس پناہ دے دی۔

 حوالے 

 کتابیات 






گٹھ:سلطنت دہلی نال وابستہ معرکے
گٹھ:علاء الدین خلجی
گٹھ:جنگاں