خلیل بن احمد الفراہیدی

ابو عبد الرحمٰن خلیل ابن احمد الفراھیدی البصری (پیدائش: 718ء— وفات: نومبر 790ء) علمِ عروض دے بانی تے ماہرِ لغت و موسیقی۔ آپ عمان وچ پیدا ہوئے تے عجمی النسل سن ۔ مشہور عربی مورخ جارج زیدان نے لکھیا کہ اے آپ ایرانی شہزادےآں د‏‏ی نسل تو‏ں سن تے انہاں دے جد نو‏‏ں شہنشاہِ ایران نے یمن بھیجیا تھارموزِ شاعری از ڈاکٹر سید تقی عابدتی، القمر، لاہور، 2003ء۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ خلیل دے والد اوہ پہلے شخص سن جنہاں نو‏ں حضورِ اکرم (ص) د‏‏ی وفات دے بعد پہلی بار "احمد" کہیا گیا۔ آپ نے اپنی زندگی دا اک وڈا حصہ بصرہ وچ گزاریا تے اوتھے وفات پائی تے دفن ہوئے۔

 علمِ عروض دے موجد 
خلیل بن احمد نو‏‏ں متفقہ طور اُتے علمِ عروض دا بانی تے موجد منیا جاندا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں انہاں دا ناں تریخ وچ زندہ و جاوید ا‏‏ے۔ آپ نو‏‏ں علمِ موسیقی تو‏ں وی کامل واقفیت حاصل سی تے سنسکرت بولی تو‏ں وی واقف سن تے انہاں علوم تو‏ں فائدہ اٹھا ک‏ے آپ نے اک نواں علم، علمِ عروض، وضع کيت‏‏ا جس وچ کِس‏ے کلام یا شعر دے بارے وچ ایہ جانچا جاندا اے کہ اوہ وزن وچ اے یا نني‏‏‏‏ں۔ علمِ عروض د‏‏ی بنیاد رکھدے ہوئے آپ نے پنج دائرے تے پندرہ بحراں اختراع کيتیاں جو اج وی عربی، فارسی تے اردو شاعری وچ استعمال ہُندی ني‏‏‏‏ں۔

 لکھتاں 
آپ د‏‏ی دو لکھتاں دے حوالے ملدے نيں۔
 "کتاب النغم" جو علمِ موسیقی وچ سی۔
 "کتاب العین" جو علمِ لغت وچ اے تے عربی لغت د‏‏ی پہلی کتاب سمجھی جاندی ا‏‏ے۔

 حوالے 

گٹھ:718 دے جم
گٹھ:786 دیاں موتاں
گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے عرب مصنفاں
گٹھ:اٹھويں صدی دے مصنفاں
گٹھ:انیہويں صدی تو‏ں پہلے دے زمزنویس
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:عرب لغت نویس
گٹھ:عرب مصنفاں
گٹھ:عربی شاعر
گٹھ:عمانی مصنفاں
گٹھ:عہد عباسی دے شاعر
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ریاضی دان
گٹھ:قرون وسطی دے عرب ماہر لسانیات
گٹھ:ماہر عربیات
گٹھ:عربی بولی دے ماہرین صرف و نحو