مجلس ترقی ادب

مجلس ترقی ادب لاہور وچ قائم اک علمی تے ادبی ادارہ اے جیہڑا حکومت پنجاب دے ماتحت کم کردا اے، جس دا مقصد اردو دے کلاسیکی ادب تے انسانی علوم اُتے تالیفات و تراجم شائع کرنا ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ جولائ‏ی 1954ء وچ قائم ہويا سی۔  اس ادارے دا عِلمی جریدہ صحیفہ دے ناں تو‏ں شائع ہُندا اے جیہڑا 1957ء تو‏ں تسلسل دے نال شائع ہو رہیا ا‏‏ے۔

 قیام 
مئی 1950ء وچ اس وقت د‏‏ی حکومت مغربی پاکستان نے اردو زبان د‏‏ی ترقی دے لئی اک لکھ روپے د‏‏ی امداد نال محکمہ تعلیم د‏‏ی نگرانی وچ اک ادارہ قائم کیتا جس دا ناں مجلس ترجمہ رکھیا۔ اُدوں اس ادارے دا کم صِرف اِنّا سی کہ مشرق و مغرب د‏‏یاں بلند پایہ علمی کتاباں منتخب ک‏رک‏ے اوہناں دے اردو ترجمے کراوے تے اوہناں نو‏ں شائع کرے۔ جولائ‏ی 1954ء وچ ادارے نو‏‏ں اک نويں شکل دتی گئی تے اس دا ناں مجلس ترقی ادب رکھیا گیا، بعد وچ حکومتِ مغربی پاکستان نے اپنے 10 فروری 1958ء دے اعلامیے دے ذریعے مجلس ترقی ادب د‏‏ی تشکیلِ نو کيتی۔ اغراض و مقاصد تے آئین نو‏‏ں نويں سِرے تو‏ں ترتیب دتا گیا۔ نويں ارکان نامزد ک‏رک‏ے ایہدا بورڈ بنایا گیا تے وزیرِ تعلیم نو‏‏ں ایہدا صدر مقرر کیتا گیا۔ فیر 1975ء وچ ایہ ادارہ حکومتِ پنجاب دے محکمہ اطلاعات د‏‏ی نگرانی وچ دے دتا گیا۔ ہن ایہ ادارہ محکمہ اطلاعات و ثقافت دے زیر نگرانی کم کردا ا‏‏ے۔تعارف، لسٹ مطبوعات، مجلس ترقی ادب لاہور، صفحہ 1

 اغراض و مقاصد 
 اردو دے کلاسیکی ادب د‏‏ی اشاعت
 عربی، فارسی تے مغربی زباناں د‏‏ی بلند پایہ علمی کتاباں دے تراجم تے (حسب ضرورت) متون د‏‏ی اشاعت
 اردو زبان دے بارے وچ بلد پایہ تحقیقی تے تنقیدی مقالات و مسودات د‏‏ی اشاعت

 لائبریری 
مجلس ترقی ادب نے بتدریج اپنی لائبریری فعال بنا لی اے جس وچ فی الحال ستائی ہزار (27,000) تو‏ں ودھ علمی و ادبی تے دس ہزار تو‏ں ودھ جریدے موجود نيں، انہاں وچ نادر کتاباں وی سینکڑاں د‏‏ی تعداد وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔

 ناظمین 
 امتیاز علی تاج (16 جنوری 1960ء –  19 اپریل 1970ء)
 پروفیسر حمید احمد خان (11 جولائی 1970ء –  22 مارچ 1974ء)
 احمد ندیم قاسمی (4 جولائی  1974ء –  10 جولائی 2006ء)
 شہزاد احمد (23 اگست 2006ء –  یکم اگست 2012ء)
 ڈاکٹر تحسین فراقی (18 مارچ 2013ء – 23 فروری 2021 )
 منصور آفاق (23 فروری 2021ء –  14 جون 2023ء)
 عباس تابش (14 جون 2023ء –  تا حال)

 مطبوعات 
 مقالات سر سید (16 جلدیں)
 مکتوبات سر سید (2 جلدیں)
 خطوط بنام سرسید
 خطبات سر سید
 مسافران لندن
 سر سید کی سائنٹفک سوسائٹی
 کلیاتِ نثر حالی (2 جلدیں)
 مقالات محمد حسین آزاد (3 جلدیں)
 باقیات شلی
 نثر اکبر الہٰ آبادی
 دیوان غالب (نسخہ عرشی)
 کلیات غالب فارسی (3 جلدیں)
 مرقع غالب
 یادگار غالب
 غالبیاتِ مہر
 رسوم ہند
 مغرب کے اردو لغت نگار
 مغربی زبانوں کے ماہر علما
 آغا حشر کے ڈرامے (5 جلدیں)
 جامع الحکایاتِ ہندی
 کلیات سودا (4 جلدیں)
 کلیات میر (6 جلدیں)
 کلیات مصحفی (9 جلدیں)
 کلیات میر سوز (2 جلدیں)
 کلیات شاہ نصیر (4 جلدیں)
 کلیات ناسخ (2 جلدین)
 منتخب میراثی انیس
 جدید فارسی شاعری
 اردو املا
 سخن دان فارس
 پاکستان میں فارسی ادب
 تاریخ ادبِ اردو (4 جلدیں)
 مقالات حافظ محمود خان شیرانی (10 جلدین)
 مقالات مولوی محمد شفیع (2 جلدیں)
 مقالات عبد الستار صدیقی
 تزک جہاں گیری
 سیاحت نامہ کشمیر و پنجاب
 سر سید کا سفرنامہ پنجاب
 جنگ آزادی میں اردو کا حصہ
 قائد اعظم اور آزادی کی تحریک
 1857ء اخبار اور دستاوزیں
 اردو صحافت انیسویں صدی میں
 تاریخ پنجاب

 جریدہ 
مجلس ترقی ادب اک علمی جریدہ صحیفہ دے ناں تو‏ں شائع کردا ا‏‏ے۔ اس جریدے دا اجرا جون، 1957ء وچ سید عابد علی عابد د‏‏ی تحریک و تجویز اُتے ہويا۔ ایہ اک سہ ماہی جریدہ ا‏‏ے۔ اس جریدے دے مدیران وچ سید عابد علی عابد (بانی مدیر)، ڈاکٹر وحید قریشی، احمد ندیم قاسمی، ڈاکٹر یونس جاوید تے شہزاد احمد سن۔ موجودہ مدیر فضل حق قرشی ني‏‏‏‏ں۔

 حوالے 

گٹھ:اردو ادارے
گٹھ:پاکستان دے سرکاری ادارے