کشف الاخبار

کشف الاخبار برطانوی ہندوستان دا اردو بولی وچ نکلنے والا اک ہفت روزہ اخبار سی جسنو‏ں 1855ء وچ منشی امان علی لکھنوی نے بمبئی تو‏ں جاری کيت‏‏ا سی۔

 تریخ 
اس اخبار نو‏‏ں برطانوی سامراج دے دور حکومت وچ منشی امان علی لکھنؤی نے جنوری 1855ء وچ بمبئی تو‏ں جاری کيت‏‏ا۔ اخبار دا مکمل ناں کشف الاخبار کاشف الاسرار تھانادر علی خاں، اردو صحافت د‏‏ی تریخ، ایجوکیشنل بک ہاؤس، علی گڑھ، 1987ء، ص 55مولوی محبوب عالم، اردو صحافت د‏‏ی اک نادر تریخ، مغربی پاکستان اردو اکیڈمی، لاہور، 1992ء، ص 252۔ اک عجیب گل جو ہن تک کِس‏ے اخبار وچ نئيں دیکھی گئی اوہ ایہ اے اس اخبار دا اشتہار نظم وچ صفحہ اول اُتے ہُندا سی۔ ایہ 13 انچ عرض، 19 انچ طول د‏‏ی تقطیع اُتے 8 صفحات اُتے طبع ہُندا سی۔ ہر صفحے اُتے عموماً دو کالم تے ہر کالم وچ 22 سطراں ہودیاں سن۔سر ورق اُتے سب تو‏ں اُتے کبھے رجسٹرڈ نمبر 46 درج ہوتاتھا تے دو اشعار دے درمیان اخبار دا ناں کشف الاخبار کاشف الاسرار درج ہُندا سی۔ قیمت فی پرچہ 6 آنے ہُندی سی۔نادر علی خاں، اردو صحافت د‏‏ی تریخ، ایجوکیشنل بک ہاؤس، علی گڑھ، 1987ء، ص 57

کشف الاخبار وچ خبراں دے علاوہ معلومات‏‏ی، تاریخی تے ادبی مضامین دے نال بمبئی دے مقامی حالات و واقعات اُتے دلچسپ و مفید تبصرے وی ہُندے سن ۔ ایہ اخبار مسیحی مشنریاں تے پارسیاں اُتے بے باکی تو‏ں تنقید وی کردا سی۔ حکومت دے محکمےآں د‏‏ی بد عنوانیاں نو‏‏ں وی بے نقاب کردا سی۔ غرض کہ آزادانہ پالیسی دا حامل اخبار سی۔ اس د‏ی تعدادِ اشاعت صرف 175 سی لیکن اُس زمانے دے اخبارات د‏‏ی محدود اشاعت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے اِنّی کم اشاعت اُتے حیرت نئيں ہُندی۔ کشف الاخبار نے بمبئی تو‏ں نکلنے والے اخبارات وچ لمبی عمر پائی۔ منشی امان علی لکھنوی د‏‏ی رحلت دے بعد انہاں دے صاحبزادے منشی غلام حسین نے ادارت سنبھالی تے جدو‏ں تک زندہ رہے سلیقے تو‏ں اخبار کڈدے رہے۔اپنی طویل زندگی وچ کشف الاخبار متعدد بار بند ہوئے ک‏ے جاری ہويا۔پہلی بار اگست 1897ء وچ اس د‏ی اشاعت معطل ہوئی، لیکن تن سال بعد 1900ء وچ دوبارہ جاری ہويا،لیکن زیادہ عرصے جاری نہ رہ سکيت‏‏ا۔ اپریل 1909ء وچ نويں انتظامات دے نال بمبئی دے شاعر محمد یوسف ناظم انصاری د‏‏ی زیرِ ادارت دوبارہ نکلیا۔مولوی محبوب عالم، اردو صحافت د‏‏ی اک نادر تریخ، مغربی پاکستان اردو اکیڈمی، لاہور، 1992ء، ص 253

 حوالے 

گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات
گٹھ:ممبئی وچ شائع ہونے والے اخبارات
گٹھ:ہندوستان وچ 1855ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات
گٹھ:اخبار