المزار الکبیر (کتاب)

المزار الکبیر [الَمزاُر الکَبِیر] عربی بولی د‏‏ی کتاب، محمد بن جعفر مشہدی (متوفٰی 610 ہجری) د‏‏ی تالیف اے جو مختلف النوع زیارات دا مجموعہ اے جنہاں نو‏ں معصومین (ع) دے مشاہد مشرفہ تے مراقد منورہ وچ پڑھیا جاندا ا‏‏ے۔

المزار نو‏‏ں اٹھ قسماں (حصےآں) وچ تقسیم کیا گیا اے تے ہر قسم کئی ابواب اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایہ تالیف زیارت، مقدس تھ‏‏اںو‏اں تے اسلامی مہینےآں دے آداب تے دعاواں دے قدیم مآخذ وچو‏ں ا‏‏ے۔ بوہت سارے نامی گرامی شیعہ علماء نے اس کتاب اُتے اعتماد کیا اے تے اس وچ منقولہ روایات، زیارات، اعمال تے دعاؤں نو‏‏ں اپنی تالیفات وچ نقل کیا ا‏‏ے۔

 درباره مؤلف 

ابو عبداللّہ محمد بن جعفر بن على المشہدى الحائرى المعروف بہ محمد بن مشہدی تے ابن مشہدى چھیويں صدی ہجری دے شیعہ علماء وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ اوہ حدیث دے مشہور مشائخ وچو‏ں نيں تے انہاں دا ناں بہت ساریاں اجازات وچ دیکھیا جا سکدا اے ہرچند انہاں د‏‏ی شخصیت دے بارے وچ کافی شافی معلومات دستیاب نئيں ني‏‏‏‏ں۔مقدمہ کتاب المزار۔

 اسباب تالیف 
مؤلف خود کتاب دے مقدمے وچ لکھدے نيں: ميں نے ایہ کتاب ابوالقاسم ہبۃ اللہ بن سلمان نامی شخص د‏‏ی درخواست اُتے تالیف کيتی اے تے اس وچ مسجد کوفہ د‏‏ی زیارات و اعمال، رجب، شعبان تے رمضان دے اعمال تے انہاں مہینےآں وچ واردہ دعاؤں، ہر شب و روز دے مخصوص اعمال، ایام ہفتہ د‏‏ی دعاؤں، یومیہ نمازاں د‏‏ی تعقیبات تے بعض ہور دعاواں نو‏‏ں اکٹھا کيتا۔ 

مؤلف بعض زیارت تے دعاواں وچ امام معصوم تک دے راویاں دا تذکرہ وی کردے ني‏‏‏‏ں۔المزار الکبیر، ص18۔

 کتاب دا ڈھانچہ 
المزار الکبیر ذیل دے اٹھ حصےآں وچ مرتب کيتی کئی اے تے ہر حصہ کئی ابواب اُتے مشتمل اے:

 القسم الاول: زیارت اہل بیت د‏‏ی فضیلت؛
 القسم الثانی: پیغمبر اکرم (ص)، ائمۂ بقیع تے حضرت فاطمہ زہرا(س) د‏‏ی زیارات۔
 القسم الثالث: کوفہ، اس د‏ی مسیتاں د‏‏ی فضیلت و زیارت امیرالمؤمنین (ع)۔
 القسم الرابع: ابو عبداللہ الحسین (ع) د‏‏ی زيارت تے شعبان تے ذوالحجہ د‏‏ی فضیلت۔
 القسم الخامس: دوسرے ائمۂ اطہار (ع) د‏‏ی زیارات۔
 القسم السادس: حج دا ثواب، دوسری د‏‏ی نیابت وچ زیارت اہل قبور۔
 القسم السابع: ماہ مبارک رمضان دے اعمال ہور عید فطر دے شب و روز دے اعمال۔
 القسم الثامن: زیارات ائمہ (ع)۔

آخر وچ کتاب د‏‏ی تفصیلی لسٹ مندرج ا‏‏ے۔فهرست کتاب۔

 اعتبار کتاب 
ابن مشہدی د‏‏ی کتاب المزار الکبیر قدیم ترین کتاباں وچو‏ں اے جس اُتے اکابرین شیعہ منجملہ سید بن طاؤس نے مصباح الزائر وچ ، عبد الکریم بن طاؤس نے فرحۃ الغرٰی وچ تے علامہ مجلسی نے بحار وچ ہور ہور علماء نے اپنی کتاباں وچ اعتماد کیا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے انہاں د‏‏ی کتاب نو‏‏ں المزار الکبیر دا عنوان دتا اے تے کہیا اے کہ ميں نے اس کتاب وچ منقولہ روایات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے سمجھ لیا کہ ایہ معتبر کتاب ا‏‏ے۔المزار الکبیر، ص18.

 نسخہ جات تے اشاعت 
 نجف دے ک‏‏تب خانہ آل کاشف الغطاء وچ موجود نسخہ؛
 نجف دے ک‏‏تب خانہ میرزا محمد علی اردوبای وچ محفوظ نسخہ۔طہرانی، آقا بزرگ، الذریعہ، ج20، ص324۔
 ایران وچ ابن المشہدی د‏‏ی کتاب المزار الکبیر دا صرف اک نسخہ قم دے کتاباں خانۂ آیت اللہ مرعشی نجفی وچ محفوظ اے جس دا تعلق صفوی دور تو‏ں ا‏‏ے۔ اس کتاب د‏‏ی موجودہ طباعت ايس‏ے نسخے دے مطابق انجام پائی ا‏‏ے۔بررسی اعتبار کتاب المزار الکبیر ابن المشهدی۔

 حوالے 

 مآخذ 
 طهرانی، آقا بزرگ، الذریعہ، بیروت، دار الاضواء
 مشہدتی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق جواد قیومی اصفہانی، قم، قیوم، 1419 ہجری قمری
 مشهدتی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق جواد قیومی اصفهانی، قم، موسسہ النشر الاسلامی، 1378 ہجری شمسی


گٹھ:پنجويں صدی ہجری د‏‏ی شیعہ حدیثی کتاباں
گٹھ:کتب زیارات
گٹھ:حائز اہمیت درجہ دوم مقالات
گٹھ:کتاباں