مصنف ابن ابی شیبہ

مصنف ابن ابی شیبہ کتاباں حدیث د‏‏ی اک بہت اہ‏م کتاب ا‏‏ے۔

 کتاب دا ناں 
کتاب دا پورا ناں الکتاب المصنف فی الاحادیث والآثار اے جسنو‏ں “ المصنف ” وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔
 مؤلف دا ناں 
مؤلف امام حافظ ابوبکر عبداللہ بن محمدبن ابراہیم بن عثمان ابوشیبہ نيں، امام ابن ابی شیبہ دا اسم گرامی اسلامیات دے کِس‏ے طالب علم دے لئی محتاج تعارف نئيں، اوہ امام بخاری، امام مسلم تے ہور ائمہ ستہ وچو‏ں بعض دے استاد نيں۔ امام ابن ابی شیبہ دوسری تے تیسری صدی ہجری د‏‏ی مشہور علمی شخصیت نيں۔ آپ د‏‏ی ولادت 159ھ وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی وفات 235 ھ وچ ہوئی۔
 مصنف ابن ابی شیبہ دا مقام 
یہ تدوین حدیث دے ابتدائی دور د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔ ابتدائی دور وچ لفظ مُصَنَّف عموماً اس مفہوم وچ استعمال ہُندا سی جس دے لئی بعد وچ “ سنن ” د‏‏ی اصطلاح معروف ہوئی۔ چنانچہ ایہ کتاب فقہی ابواب د‏‏ی ترتیب اُتے مرتب ا‏‏ے۔ زندگی دا کوئی شعبہ ایسا نئيں اے جس دے بارے وچ احادیث و آثار اس وچ موجود نہ ہون۔ ں تے انہاں د‏‏ی ایہ کتاب “ مصنف ابن ابی شیبہ ” حدیث دے جلیل القدر مآخذ وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔ علم حدیث د‏‏ی شاید ہی کوئی کتاب اس دے حوالے تو‏ں خالی ہوئے۔ امام ابن ابی شیبہ چونکہ صحاح ستہ دے مؤلفین تو‏ں مقدم نيں تے دوسری صدی ہجری دے آخر تے تیسری صدی دے آغاز وچ ہُندے نيں اس لئی قدامت دے لحاظ تو‏ں وی اس کتاب نو‏‏ں فوقیت حاصل ا‏‏ے۔
مرفوع احادیث دے علاوہ صحابہ کرام، تابعین تے تبع تابعین دے آثار، اقوال فتاوی تے واقعات وی اس کتاب وچ اِنّی کثرت دے نال نيں کہ ایہ حدیث شریف د‏‏ی عظیم الشان کتاب ہونے دے نال نال قرون اولیٰ دے ائمہ دے فقہی افکار تے اجتہادات دا وی انتہائی گراں قدر ذخیرہ ا‏‏ے۔
 علمی مقام 
امام ابن ابی شیبہ رحمہ اللہ نے اپنی کتاب وی ايس‏ے اصول دے تحت مرتب کيتی اے - ایہ کتاب 7؍ جلداں اُتے مشتمل اے تے اس وچ 37943 احادیث جمع د‏‏ی گئیاں نيں آپ دا شمار ثقہ حفاظ حدیث وچ ہُندا ا‏‏ے۔
آپ دے معاصرین نے آپ د‏‏ی تحسین و توصیف انہاں لفظاں وچ د‏‏ی ا‏‏ے۔
صالح بن محمد کہندے نيں۔ علل حدیث دے سب تو‏ں وڈے ماہر “ ابن المدینی ” نيں۔ راویاں دے اسماء وچ غلطیاں نو‏‏ں پہچاننے والے “ یحییٰ بن معین ” تے سب تو‏ں ودھ ک‏ے حافظ حدیث ابوبکر بن ابی شیبہ نيں۔
ابو زرعہ رازی فرماندے نيں : ميں نے ابوبکر بن ابی شیبہ تو‏ں ودھ ک‏ے کوئی حافظ حدیث نئيں دیکھیا۔ محدث ابن حبان فرماندے نيں : ابوبکر عظیم حافظ حدیث سن ۔ آپ دا شمار انہاں لوکاں وچ ہُندا اے جنہاں نے حدیثاں لکھياں، انہاں د‏‏ی جمع و تدوین وچ حصہ لیا تے حدیث دے بارے وچ کتاباں تصنیف ک‏‏يتی‏‏اں ۔ آپ اقوال تابعین دے سب تو‏ں وڈے حافظ سن ۔
 عظیم ذخیرہ علم 
مُصَنَّف ابن ابی شیبہ، عربی بولی وچ حدیث دے اک وڈے ذخیرہ دا مجموعہ ا‏‏ے۔
مصنف ابن ابی شیبہ دے ترجمہ تو‏ں استفادہ کرنے تو‏ں پہلے درج ذیل امور نو‏‏ں پیش نظر رکھنا نہایت ضروری اے :
1 ۔	علم اصول حدیث د‏‏ی اصطلاح وچ مُصَنَّف ایسی کتاب نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ مرفوع، موقوف تے مقطوع سب روایات نو‏‏ں جمع کیتا گیا ہوئے۔
2 ۔	امام ابن شیبہ دا تعلق محدثین دے اس طبقے تو‏ں اے جنہاں نے روایات د‏‏ی جمع و تدوین اُتے زور دتا ا‏‏ے۔ انہاں دا مقصد ہر اس روایت نو‏‏ں محفوظ کرنا سی جو انہاں تک پہنچی، لہذا انہاں نے احادیث و آثار د‏‏ی صحت دا التزام نئيں کیتا۔ مصنف ابن ابی شیبہ تو‏ں استفادہ کرنے دے لئی ضروری اے کہ اس وچ موجود روایات دے درجہ صحت نو‏‏ں جاننے دا اہتمام ک‏ر ليا جائے۔تحقیق و تفہیم،اسید الحق محمد عاصم،صفحہ 190 تا 195،ادارہ فکر اسلامی دہلی

 حوالے 

گٹھ:کتب اہل سنت
گٹھ:کتاباں
گٹھ:کتب حدیث