غلام یزدانی (ماہر آثار قدیمہ)

ڈاکٹر غلام یزدانی د‏‏ی شہرت دا اصل سبب بھارت د‏‏ی ریاست کارناٹک دے بیدر شہر د‏‏ی چھ سو سالہ قدیم تاریخی عمارتاں د‏‏ی بازتعمیر ا‏‏ے۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی ولادت مارچ 22، 1885 نو‏‏ں دہلی وچ ہوئی سی، اُتے انہاں دے تعمیری کارنامے جنوبی ہند تے مہاراشٹر تو‏ں جڑے ني‏‏‏‏ں۔

 عملی زندگی 
ڈاکٹر غلام یزدانی نو‏‏ں حیدرآباد دے محکمہ آثار قدیمہ دے قیام د‏‏ی ذمے داری 1914 وچ دتی گئی سی۔ بعد وچ اوہ محکمے دے ناظم بنے تے 1904 تو‏ں 1943 تک برسرخدمت رہ‏‏ے۔
وہ بیدر پہلی بار 1915 وچ گئے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی بہمنی سلطنت د‏‏ی خستہ حال عمارتاں د‏‏ی تعمیر نو دے لئی انہاں نے تفصیلی منصوبہ بنایا۔ اس عظیم کارنامے ا د‏‏ی انجام دہی دے لئی نظام حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں فراخ دلانہ مالیی تعاون کیتا۔ اس سلسلے وچ انہاں نے اک تصویری کتابچہ پیش کیتا جس دا مقصد کم د‏‏ی انجام دہی وچ رہنما کتاب بننا سی۔ کتابچے دا ناں “The Antiquities of Bidar” یا نوادر بیدر سی۔ ایہ 1917 وچ شائع ہوئی۔

اس دے بعد انہاں نے اک کتاب انہاں تھک کوششاں تو‏ں شائع د‏‏ی جس دا عنوان “Bidar-Its History and Monuments” یعنی بیدر- اس د‏ی تریخ تے یادگار عمارتاں سی۔ اس کتاب د‏‏ی اشاعت نظام حکومت دے زیراہتمام ہوئی، جدو‏ں کہ طبارعت آکسفورڈ د‏‏ی یونیورسٹی پریس د‏‏ی جانب تو‏ں 1947 وچ عمل وچ آئی۔ 1995 وچ چھپنے والے بھارتی انطباع وچ 240 صفحات دا متن اے، جسنو‏ں چار ابواب وچ تقسیم کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ بیدر د‏‏ی طبعی خصوصیات، تریخ، فن تعمیر تے مختلف تاریخی عمارتاں د‏‏ی تفصیلات جنہاں وچ تعمیری شاہ کار، منادر، مسیتاں، مقابر تے تقریبًا 130 سیاہ و سفید تصاویر شامل ني‏‏‏‏ں۔

بیدر د‏‏ی تاریخی عمارتاں اُتے کم کرنے دے علاوہ ڈاکٹر غلام یزدانی نو‏‏ں اجنت‏ا تے ایلورا اُتے وی کم کیتا تے انہاں تاریخی تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی تعمیرجدید تو‏ں پہلے تے بعد د‏‏ی کیفیات اُتے اٹھ جلداں لکھی سی۔ انہاں نے کئی منادر تے مقابر د‏‏ی تزئین نو دا کم وی کیتا سی۔

 اعزازات 
ڈاکٹر غلام یزدانی نو‏‏ں کئی اعزازات ملے جنہاں وچ رائل ایشاٹیک سوسائٹی دا فیلو، بھنڈارکر اورینٹل ریسرچ انسٹی تے اسلامک ریسرچ ایسوسی ایشن، ممبئی دا فیلو جداں اعزازات شامل ني‏‏‏‏ں۔ 1936 وچ انہاں نو‏ں برطانوی حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں "آفیسر آف دتی ڈسٹنگوئشڈ آرڈر آف دتی برٹش ایمپائر" (“Officer of the Distinguished Order of the British Empire”) دا خطاب ملیا سی۔ اس دے علاوہ انہاں نو‏ں کئی یونیورسٹیاں د‏‏ی جانب تو‏ں اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں د‏‏ی دتی گئی سی۔ بھارت سرکار نے 1959 وچ انہاں نو‏ں پدما بھوشن تو‏ں نوازیا سی۔

 انتقال 
ڈاکٹر غلام یزدانی دا انتقال نومبر 13، 1962 نو‏‏ں ہويا سی۔Karnataka Muslims » Padma Bhushan Dr. Ghulam Yazdani – A Hero Ignored 

 حوالے 

 کتابیات 










 COMMEMORATION VOLUME: 

گٹھ:1885 دے جم
گٹھ:1962 دے جم
گٹھ:1962 دیاں موتاں
گٹھ:بھارتی ماہرین آثار قدیمہ
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:پدم بھوشن وصول کنندگان
گٹھ:دہلی دے سائنس دان
گٹھ:ریاست حیدرآباد دیاں شخصیتاں