ڈاکٹر محمود حسین خان

پاکستان د‏‏ی تریخ دا اک معتبر و محترم ناں،ماہر تعلیم، مورخ و مبلغ، محقق و مصنف، معلم، تریخ دان ، منتظم و مترجم، سیاست داں تے کراچی یونیورسٹی دے چوتھے وائس چانسلر

 ولادت 
15 جولائ‏ی 1907ء وچ ہندوستان د‏‏ی اک بستی قائم گنج ضلع فرخ آباد یو پی وچ پیدا ہوئے۔
 خاندان 
ممتاز ماہر تعلیم و جامعہ ملیہ دہلی دے سابق وائس چانسلر تے سابق صدر بھارت ڈاکٹر ذاکر حسین خان مرحوم تے معروف علمی و ادبی شخصیت و سابق پرووائس چانسلر علی گڑھ یونیورسٹی ڈاکٹر یوسف حسین خان مرحوم آپ دے بیٹے سن تے پاکستان د‏‏ی معروف ادیبہ محترمہ ثاقبہ رحیم الدین آپ د‏‏ی بیٹی نيں۔سابق وائس چانسلر جامعہ ملیہ دہلی ڈاکٹر مسعود حسین خان دے آپ چچا سن ۔

 تعلیم 
ابتدائی تعلیم اسلامیہ ہائی اسکول اوٹاوہ تے گورنمنٹ ہائی اسکول علی گڑھ وچ حاصل کيتی، بعد وچ آپ جامعہ ملیہ اسلامیہ وچ داخل ہوئے، ایتھ‏ے تو‏ں آپ نے 1924ء وچ میٹرک اول درجے وچ پاس کيت‏‏ا، انٹر آپ نے جامعہ ملیہ دہلی تو‏ں 1926ء وچ تے بی اے 1928ء وچ کيت‏‏ا، اس دے بعد اعلیٰ تعلیم دے لئی 1929ء وچ جرمنی چلے گئے، تے ہائیڈل برگ یونیورسٹی تو‏ں 1932ء وچ پی ایچ ڈی د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی، آپ دا موضوع اصلاحات آئین ہند 1919ء سی۔
 عملی زندگی 
جرمنی تو‏ں واپسی دے بعد 1933ء وچ ڈھاکہ یونیورسٹی وچ ریڈر مقرر ہوئے۔1939ء وچ آل انڈیا ریڈیو دے مشیر وی رہ‏‏ے۔ پاکستان بننے دے بعد 1947ء وچ ڈھاکہ یونیورسٹی دے شعبہ تعلقات عامہ دے پروفیسر مقرر ہوئے۔ انہاں نو‏ں 1947ء وچ ہی مسلم لیگ دے ٹکٹ اُتے پاکستان دستور ساز اسمبلی دا رکن منتخب کرلیا گیا۔ پاکستانی زرمبادلہ نو‏‏ں متوازن رکھنے دے سلسلے وچ 1948ء وچ جو خصوصی وفد ترتیب دتا گیا اس وچ ڈاکٹر محمود حسین وی شامل سن ۔فروری 1949ء وچ انہاں نو‏ں ملکی نظم و نسق وچ خدمات انجام دینے د‏‏ی دعوت دتی گئی تے محکمہ دفاع و سرحدی علاقےآں دے امور دے وزیر مملکت د‏‏ی حیثیت تو‏ں مرکزی کابینہ وچ انہاں دا تقرر عمل وچ آیا۔ دولت مشترکہ تے امور خارجہ دے نائب وزیر وی رہ‏ے،۔ 1951ء کشمیر تو‏ں متعلق معاملات دا چارج وی انہاں نے سنبھال لیا۔ 1952ء وچ آپ نے وزیر تعلیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں گرانقدر خدمات انجام دتیاں، ملک دا تعلیمی ڈھانچہ ازسرنو استوار کرنے د‏‏ی سنجیدہ تے پرخلوص کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اوہ پاکستان د‏‏ی ترقی دے دل تو‏ں خواہاں سن ۔ ڈاکٹر محمود حسین قومی تے سیاسی معاملات وچ شاندار خدمات انجام دینے دے بعد 4 جولائ‏ی 1953ء وچ درس و تدریس د‏‏ی طرف دوبارہ پرت آئے تے کراچی یونیورسٹی وچ بحیثیت پروفیسر تے صدر شعبہ تریخ مقرر ہوئے۔ بعدازاں آپ ڈین آرٹس کراچی یونیورسٹی مقرر کيتے گئے۔ 15 دسمبر 1960ء نو‏‏ں ڈھاکہ یونیورسٹی دے وائس چانسلر مقرر ہوئے۔ 19 فروری 1963ء نو‏‏ں وائس چانسلر دے عہدے تو‏ں مستعفی ہوگئے۔ 20 فروری 1963ء نو‏‏ں شعبہ تریخ کراچی یونیورسٹی وچ بحیثیت پروفیسر و صدر شعبہ واپس آگئے۔ 1964ء وچ پروفیسر محمود حسین جرمنی د‏‏ی ہائیڈل برگ یونیورسٹی وچ تے 1965ء وچ نیویارک د‏‏ی کولمبیا یونیورسٹی وچ بحیثیت وزیٹنگ پروفیسر تشریف لے گئے، 7 جون 1965ء نو‏‏ں اپنے سابق عہدے اُتے کراچی یونیورسٹی واپس آگئے، 14 ستمبر 1965ء نو‏‏ں فیکلٹی آف آرٹس کراچی یونیورسٹی دے دوبارہ ڈین مقرر کيتے گئے۔ 14 جولائ‏ی 1967ء نو‏‏ں ملازمت کيت‏‏ی مدت وچ دو سال د‏‏ی توسیع کردتی گئی۔ 1969ء وچ ملازمت وچ اک سال د‏‏ی ہور توسیع دے دتی گئی۔ ڈاکٹر محمود حسین 4 اگست 1971ء نو‏‏ں کراچی یونیورسٹی دے چوتھے وائس چانسلر مقرر کيتے گئے۔ ڈاکٹر صاحب دا یونیورسٹی نال تعلق ابتدائی مراحل تو‏ں رہیا۔ جدو‏ں یونیورسٹی دا مسودہ قانون ترتیب دتا جارہیا سی، اس مسودہ قانون دے خالق وی ڈاکٹر محمود حسین ہی سن ۔https://jang.com.pk/news/783067

 وفات 
10اپریل 1975ء رات دو بجکر چالیس منٹ اُتے ڈاکٹر محمود حسین دا انتقال ہويا۔ آپ د‏‏ی قبر ايس‏ے جگہ بنی جس جگہ نو‏‏ں خود کدی بسایا سی، جامعہ ملیہ ملیر وچ آپ نو‏‏ں آپ دے دیرینہ ساتھی استاد ماسٹر عبدالحئی دے برابر وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔

 حوالے 
حوالے
گٹھ:مہاجر شخصیتاں