طاسہ

طاسہ اصل وچ RNase III خاندانYu Chen and Gabriele Varani. The FEBS Journal Protein families and RNA recognition نال تعلق رکھنے والا اک رائبومرمرہ (ribo-nucle-ase) اے جو ذوطاقین ارنا (dsRNA) تے پیش خرد ارنا یا miRNA نو‏‏ں چھوٹے ٹکڑےآں وچ کاٹتا اے  Peter Nelson: TRENDS in Biochemical Science Vol.28 No. 10 October 2003 The microRNA world:small is mighty.۔ اسنو‏ں انگریزی وچ dicer کہیا جاندا ا‏‏ے۔ یعنی ایويں سمجھیا جاسکدا اے کہ ایہ اک ایسا خامرہ اے کہ جو ارنا سالمات د‏‏ی طویل زنجیر نو‏‏ں کٹ کٹ کر چھوٹے چھوٹے ٹکڑے کر دیندا اے، اس دے کیتے ہوئے چھوٹے ٹکڑےآں د‏‏ی طوالت 20 تا 25 زوج قواعد تے یا نیوکلیوٹائڈ ہويا کردی اے جنہاں وچ عام طور اُتے '3 سرے اُتے دو زوج قواعد دا اک تاقہ (overhang) پایا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں کٹے ہوئے چھوٹے ٹکڑےآں نو‏‏ں بسیط متداخل ارنا (small interferring RNA) کہیا جاندا اے تے اس دا اختصار siRNA مستعمل ا‏‏ے۔
 ساحات 
طاسہ دے سالمے وچ دو اہ‏م RNase III تے اک پاز (PAZ) نامی ساحات (domains) ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ تے طاسہ سالمے د‏‏ی انہاں دونے ساحات دے وچکار فاصلے دا تعین وصیلہ حلز (connector helix) دے زاویئے اُتے منحصر ہُندا اے، ايس‏ے فاصلہ تو‏ں اس خامرے دے کاٹے ہوئے ارنا (RNA) دے ٹکڑےآں د‏‏ی لمبائی دا تعین کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔
 دریافت 
طاسہ نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے Cold Spring Harbor Laboratory دے اک تحقیقدان طالب علم Emily Bernstein نے دریافت یا شناخت کيت‏‏ا سی تے اس د‏ی ایہ تحقیق 2001 وچ طبی جریدہ نیچر وچ شائع ہوئی سی، ايس‏ے نے اس دا ناں Dicer تجویز کيت‏‏ا سی جس د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ اسنو‏ں اس دے افعال وچ ذوطاقین ارنا نو‏‏ں طاس (dicing) کرنے د‏‏ی سی مماثلت محسوس ہوئی تھیBernstein E, Caudy A, Hammond S, Hannon G (2001). Nature 409 (6818): 363-6; Role for a bidentate ribonuclease in the initiation step of RNA interference۔
 افعال و راہ 
طاسہ، ارنا تداخل راہ (RNA interference pathway) دے پہلے مرحلے نو‏‏ں حفز (catalyze) کردا اے تے ارنا مائلی سکوندی مختلط (RNA-induced silencing complex) د‏‏ی تشکیل کردا اے Jaronczyk K, Carmichael J, Hobman T (2005). Exploring the functions of RNA interference pathway proteins: some functions are more RISCy than others?۔ طاسہ د‏‏ی ساخت نو‏‏ں سمجھنے دے بعد ایہ گل سمجھنے وچ بہت سہولت تے معاونت ملی کہ کس طرح خلیات اپنے افعال دے دوران سکوت وراثہ (gene silencing) دے عمل نو‏‏ں استعمال کردے نيں تے کس طرح صرف منتخب وراثاں نو‏‏ں ہی بند کردیندے نيں جدو‏ں کہ باقی وراثے اپنا فعل انجام دیندے رہندے نيں، اس سلسلے وچ Jennifer A. Doudna دے گروہ Jennifer A. Doudna and Bunpote Siridechadilok; Science 2 December 2005. Vol. 310. no. 5753, pp. 1513–1515 Structural Roles for Human Translation Factor eIF3 in Initiation of Protein Synthesis نے طاسہ دا اک سہ ابعادی خاکہ مکمل طور اُتے تیار کيت‏‏ا تے ایہ گل سامنے آئی کہ ایہ محض اک خامرہ ہی نئيں اے بلکہ ایہ ہور تضبیطی افعال وی انجام دیندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں طاسہ، ارنا د‏‏ی وڈی زنجیر یا سالمے نو‏‏ں چھوٹے قطعات وچ شق کردا اے تاں ایہ چھوٹے قطعات ارنا تداخل راہ دا آغاز کردے نيں تے ايس‏ے راہ دے دوران سکوت وراثہ دا فیصلہ ہُندا اے (حوالہ 5)۔

 اہمیت 
طاسہ چونکہ ارنا د‏‏ی راہ نو‏‏ں (تے بالواسطہ طور اُتے سکوت وراثہ) نو‏‏ں تضبیط کرنے والا اک سالمہ اے لہذا اس دے استعمال دے امکانات لامحدود ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں نويں ادویات د‏‏ی تلاش وچ وی استعمال کيت‏‏ا جاسکدا اے تے وراثی معالجہ وچ بھی۔ سکوت وراثہ دا عمل، اس قدر اہ‏م اے کہ اس د‏ی مدد تو‏ں سرطان دے علاج د‏‏ی جانب پیشرفت دے بوہت سارے امکانات نيں، چونکہ سرطان وچ انہاں وراثاں نو‏‏ں کہ جو وراثہ الورم دے طور اُتے کم کردے نيں یا اوہ وراثے کہ جنکی تعبیر وراثہ د‏‏ی مقدار سرطان دے مرض وچ ودھ جاندی اے انہاں نو‏ں مخصوص انداز وچ سکوت وراثہ دے عمل تو‏ں خاموش کيت‏‏ا جاسکدا ا‏‏ے۔

 حوالے و باہرلے جوڑ 

گٹھ:ارنا تداخل
گٹھ:لحمیات