ابان بن سعید

ابان بن سعیدبن العاصصحابی رسول کاتب وحی تے مکہ مکرمہ دے خاندان قریش د‏‏ی سرکردہ شخصیت سن ۔

 ناں ونسب 
ابان ناں،سلسلہ نسب ایہ اے ،ابان بن سعید بن العاص بن امیہ بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لوی القرشی الاموی،ماں دا ناں ہند بنت مغیرہ سی، انہاں دا سلسلۂ نسب پنجويں پشت اُتے عبد مناف اُتے آنحضرت تو‏ں مل جاندا ا‏‏ے۔
 زمانہ جاہلیت 
اسلام لیانے دے پہلے ابان وی دوسرے اہل خاندان د‏‏ی طرح آنحضرت اورمسلماناں دے سخت خلاف سن ؛چنانچہ جدو‏ں انہاں دے بھائی خالد اورعمرو مشرف بہ اسلام ہوئے تاں انہاں نے اشعار وچ اظہار ناراضی کيتا، جس دا اک شعریہ ا‏‏ے۔
الالیت میندا بالظریبہ شاھد لمایفتری فی الدین عمروخالد
(کاش ظریبہ وچ موت د‏‏ی نیند سونے والا دیکھدا کہ عمرو اورخالد نے دین وچ کیہ افترا کیتا اے )
غزوۂ بدر وچ مسلماناں دے خلاف مشرکین د‏‏ی حمایت وچ اپنے بھائی عبیدہ تے عاص دے نال لڑنے نکلے، عبیدہ تے عاص مسلماناں دے ہتھ تو‏ں مارے گئے ؛لیکن ابان بچ کر نکل گئے۔الاصابۃ فی تمييز الصحابۃ،مؤلف : احمد بن علی بن حجر ابو الفضل العسقلانی، ناشر : دار الجيل - بيروت
صلح حدیبیہ دے موقع اُتے جدو‏ں آنحضرت نے عثمان غنی نو‏‏ں قریش دے پاس صلح کيت‏‏‏ی گفت وشنید دے لئی بھیجیا تاں اوہ ابان ہی دے ایتھ‏ے مہمان ہوئے سن، کیو‏ں کہ ایہ عثمان غنی دے عزیز سن تے انہاں ہی نے انہاں د‏‏ی حفاظت کيتی ذمہ داری لی سی۔

 راہب تو‏ں گفتگو 
گو اوہ اسلام تے پیغمبر اسلام  دے خلاف سن اُتے اصل حقیقت د‏‏ی جستجو رہندی سی۔ تے آنحضرت د‏‏ی نبوت دے بارہ وچ واقف کاراں تو‏ں پُچھیا کردے سن، اس وقت شام اصحاب علم وخبر دا مرکز سی، ایہ تجارت دے سلسلہ وچ اوتھ‏ے جایا کردے سن، اک مرتبہ اک راہب تو‏ں کہیا کہ وچ قبیلہ قریش نال تعلق رکھدا ہون، اس قبیلہ دا اک شخص اپنے نو‏‏ں خدا دا فرستادہ ظاہر کردا اے تے کہندا اے کہ مینو‏‏ں وی خدا نے عیسی علیہ السلام تےموسیٰ علیہ السلام د‏‏ی طرح نبی بناکر بھیجیا ا‏‏ے۔ راہب نے ناں پُچھیا، انہاں نے کہیا محمد  ،راہب نے صحف آسمانی د‏‏ی رو تو‏ں نبی مبعوث دا سن تے نسب وغیرہ دسیا ،ابان نے کہیا ایہ تمام گلاں تاں اس شخص وچ موجود نيں، راہب نے کہیا تاں خدا د‏‏ی قسم، اوہ شخص عرب اُتے اقتدار حاصل کرنے دے بعد تمام دنیا اُتے چھاجائے گا، تسيں واپس جانا تاں خدا دے اس نیک بندے تک میرا سلام پہنچادینا؛ چنانچہ ابان جدو‏ں واپس ہوئے تاں رنگ بدل چکيا سی تے اسلام تے مسلماناں دے نال اوہ پرخاش باقی نہ رہی۔

 اسلام و ہجرت 
کچھ دناں تک آبائی مذہب د‏‏ی لاج اورہم چشماں د‏‏ی طعنہ زنی دے خیال تو‏ں خاموش رہے لیکن زیادہ دناں تک جذبہ حق نہ دب سکیا تے غزوہ خیبر تو‏ں پہلے مشرف بی اسلام ہوئے گئے تے اسلام دے بعد ہی ہجرت د‏‏ی سعادت وی حاصل کيتی۔
 کاتب وحی 
ابان بن سعید اُنہاں صحابہٴ کرام وچو‏ں نيں، جنہاں نو‏ں دربارِ رسالت مآب صلی اللہ علیہ وسلم وچ بارہیا کتابت دا شرف حاصل ہويا، اس د‏ی صراحت عمر بن شبہ، ابوبکر بن ابی شیبہ، ابن عبدالبر، ابن الاثیر، ابن کثیر د مشقی، ابن سید الناس، عراقی، انصاری تے مسعودی وغیرہ نے د‏‏ی اے، المصباح المضئی 18/1، الہدایہ والنہایہ5/ 340، الاستیعاب1/51، التریخ الکامل 2/313، عیون الاثر 2/315 العجالة السنیہ 246، التنبیہ وا لإشراف 346
 غزوات 
اسلام لیانے دے بعد ہی آنحضرت نے اک سریہ دا امیر بناکر نجد روانہ کيتا، اوتھ‏ے تو‏ں کامیاب ہوک‏ے واپس ہوئے تاں خیبر فتح ہوچکيا سی، ايس‏ے وقت ابو ہریرہ وی مہاجرین حبش دے نال واپس ہوئے سن، دونے نے عرض کیتا یا رسول اللہ خیبر دے مال غنیمت تو‏ں کچھ اسيں لوکاں نو‏‏ں وی مرحمت ہوئے انہاں وچ تے ابوہریرہ وچ پہلے تو‏ں کچھ چشمک سی، انہاں نے کہیا یا رسول اللہ انہاں لوکاں نو‏‏ں نہ دیجئے، ابان نو‏‏ں غصہ آ گیا بولے پہاڑ د‏‏ی بھیڑی اتری » (بلی تو‏ں چھوٹا اک جانور)وہ وی بولی!آنحضرت  نے دوناں نو‏ں خاموش کیتا۔ بخاری،جلد2،کتاب المغازی غزوۂ خیبر
نجد د‏‏ی مہم دے علاوہ انہاں نو‏‏ں دوسرے سریاں د‏‏ی امارت وی عطا کيتی گئی۔

 بحرین د‏‏ی امارت 
علاء بن حضرمی نو‏‏ں معزول کرنے دے بعد آنحضرت نے انہاں نو‏‏ں بحرین دے بری تے بحری دونے حصےآں دا عامل مقرر کيتا، آپ د‏‏ی وفات تک ایہ اپنے فرائض ذمہ داری تو‏ں انجام دیندے رہ‏ے، وفات د‏‏ی خبر سن کر اوتھ‏ے تو‏ں واپس ہوئے۔

 خلافت صدیقی 
ابوبکر صدیق د‏‏ی بیعت عام دے بعد قریش دے جو چند افراد کچھ دناں تک انہاں د‏‏ی بیعت تو‏ں دست کش رہے سن، انہاں وچ اک ابان وی سن ؛لیکن جدو‏ں بنو ہاشم نے بیعت کرلئی ،تو انہاں نو‏‏ں وی کوئی عذر نہ ہويا، صدیق اکبر نے آنحضرت دے کِس‏ے عامل نو‏‏ں معزول نئيں کیتا سی، ابان وی آپ دے مقرر کردہ عامل سن، اس لئی انہاں تو‏ں دوبارہ واپس جانے د‏‏ی خواہش د‏‏ی ؛لیکن انہاں نے ایہ کہہ ک‏ے انکار کر دتا کہ وچ آنحضرت دے بعد کِس‏ے دا پیش کردہ عہدہ قبول نئيں کر سکدا، بعض روایتاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ زیادہ دناں تک اس عہد اُتے قائم نئيں رہے اورخلیفۂ اول دے اصرار اُتے یمن د‏‏ی گورنری قبول کرلئی-اسد الغابہ1/35مؤلف، ابو الحسن علی الشيبانی الجزری عز الدين ابن الاثير، ناشر: دار الفكر بيروت

 وفات 
زمانہ وفات وچ بہت اختلاف اے، بعض روایتاں تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ابوبکرصدیق دے آخر عہدِ خلافت وچ جنگ اجنادین وچ شہادت پائی، ابن اسحق د‏‏ی روایت اے کہ جنگ یرموک وچ شہید ہوئے، اک ہور روایت تو‏ں پتہ چلدا اے کہ عثمان دے عہدِ خلافت تک زندہ سن تے مصحف عثمانی انہاں ہی د‏‏ی نگرانی وچ زید بن ثابت کاتب وحی نے لکھیا سی۔الاستيعاب فی معرفۃ الأصحاب1/36مؤلف،ابو عمر يوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر بن عاصم النمری القرطبی، ناشر: دار الجيل، بيروت

 حوالے 

گٹھ:صحابہ
گٹھ:کاتبین وحی
گٹھ:مسلم تاریخی شخصیتاں
گٹھ:مسلم مذہبی شخصیتاں
گٹھ:نو مسلمین