قران السعدین (اخبار)

قران السعدین برطانوی راج وچ دہلی تو‏ں جاری ہونے والا اردو بولی دا اک ہفت روزہ علمی اخبار سی۔ ایہ اخبار پنڈت دھرم نارائن بھاسکر د‏‏ی ادارت وچ 1845ء نو‏‏ں مطبع العلوم دہلی نکلدا سی۔محمد یوسف، دلی وچ اردو صحافت دے ابتدائی نقوش: دہلی اردو اخبار، ایجوکیشنل بک ہاؤس، دہلی، 2008ء، ص 131ڈاکٹر طاہر مسعود، اردو صحافت انیہويں صدی وچ ، مجلس ترقی ادب لاہور، 2016ء، ص 214یہ اخبار دہلی کالج دے پرنسپل ڈاکٹر الواس اشپرنگر د‏‏ی زیرِ نگرانی شائع ہُندا سی۔ ایہ بارہ صفحات دا علمی اخبار سی تے اخبار د‏‏ی قیمت ماہانہ دو روپے، ششماہی 10 تے سالانہ 20 روپے مقرر سی۔نادر علی خاں، اردو صحافت د‏‏ی تریخ، ایجوکیشنل بک ہاؤس، علی گڑھ، 1987ء، ص 160 پنڈت دھرم نارائن دہلی کالج دے سینئر اسکالر سن ۔ انہاں نے جان اسٹیورٹ مل د‏‏ی پولیٹیکل اکانومی تے انگلستان د‏‏ی تریخ دے ترجمے دے علاوہ تے کئی کتاباں دا ترجمہ وی کيت‏‏ا۔ اوہ شعر و شاعری دا وی ذوق رکھدے سن ۔ 1848ء وچ اوہ مالوہ کالج تو‏ں منسلک ہوئے گئے۔ پنڈت دھرم نارائن دے بعد 1848ء تو‏ں اس د‏ی ادارت دے فرائض د‏‏ی ذمہ داری محمد حسین دے حصہ وچ آئی۔ 1849ء وچ اخبار د‏‏ی ادارت د‏‏ی خدمات موندی لال دے سپرد کيتی گئی جو دہلی کالج دے شعبہ انگریزی دے ممتاز طالب علم سن ۔ 1850ء وچ اس اخبار د‏‏ی ادارت سید اشرف علی دے حوالے کيتی گئی۔ سید اشرف علی دو سال تک اس خدمت اُتے فائز رہ‏‏ے۔ اس دے بعد اس اخبار دے ایڈیٹر کریم بخش نامی بزرگ بنائے گئے۔ اس اخبار نے مغربی علوم و فنون نو‏‏ں عام کرنے، صحیح علمی ذوق پیدا کرنے، حاکم و محکوم دے رشتے نو‏‏ں استوار کرنے تے معلومات عامہ دے دائرے نو‏‏ں وسیع کرنے دے لئی غیر معمولی خدمات انجام دتیاں۔محمد یوسف، دلی وچ اردو صحافت دے ابتدائی نقوش: دہلی اردو اخبار، ایجوکیشنل بک ہاؤس، دہلی، 2008ء، ص 132 قران السعدین اپنی علمی افادیت، مضامین دے تنوع تے حسن ترتیب دے اعتبار تو‏ں ہندوستان دے ممتاز اخبارات وچ شمار کيت‏‏ا جاندا سی۔نادر علی خاں، اردو صحافت د‏‏ی تریخ، ایجوکیشنل بک ہاؤس، علی گڑھ، 1987ء، ص 163

گارساں دتاسی دے مطابق:

 حوالے 

گٹھ:ہندوستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت دے کالعدم اخبارات
گٹھ:بھارت دے اردو اخبارات
گٹھ:دہلی وچ شائع ہونے والے اخبارات
گٹھ:اخبار