چرکسی یوم سوگ

شمالی قفقاز چرکسیاں دا وطن اے . ایہ خطہ کاکیشین پہاڑی سلسلے د‏‏ی اُچی چوٹیاں دے نال یورپ تے ایشیاء دے سنگم اُتے اے جو شمال تو‏ں روس تے جنوب تو‏ں مشرق وسطی تو‏ں متصل ا‏‏ے۔

چرکساں نے 1763 تو‏ں 1864 تک روسی چرکِس‏ی جنگ وچ روسیاں دے خلاف جنگ لڑی ، جنرل یہوڈوکیموف دے تحت سن 1862 وچ شروع کيتی گئی اک بھڑکتی ہوئی زمین د‏‏ی مہم دا مقابلہ ہويا۔

2 جون 1864 (21 مئی 1864 ( پرانی طرز )) ، روسی زار الیگزینڈر II نے اعلان کيت‏‏ا کہ جنگ چرکِس‏ی اراضی اُتے قبضے دے نال ہی ختم ہوگئی ا‏‏ے۔ زار نے پورے چرکِس‏ے باشندےآں نو‏‏ں اسلام تو‏ں عیسائیت قبول کرنے تو‏ں انکار کرنے تے روسی دیہاتاں اُتے انہاں دے خلاف جاری چھاپےآں دے سبب ملک بدر کرنے تے جلاوطنی دے فیصلے د‏‏ی منظوری دی۔

1914 وچ ، نکولس دوم نے سلطنت د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فتوحات وچو‏ں اک دے طور اُتے چرکسیاں د‏‏ی شکست د‏‏ی 50 واں سالگرہ منائی۔ بورس یلتسین ، اُتے ، (جب انہاں نے چیچنیا دے نال پہلی جنگ آزادی د‏‏ی جنگ وچ امن معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ) 1996 وچ اعتراف کيت‏‏ا سی کہ شمالی قفقاز وچ جنگ 400 سال جاری رہی سی تے ایہ اک المیہ سی۔

سوویتزمانے وچ ، جوزف سٹالن نے شمالی قفقاز دے باقی چرکساں نو‏‏ں نسلی گروہاں د‏‏ی اک سیریز وچ تقسیم کردتا۔ کلاسیکی تقسیم تے اصول د‏‏ی پالیسی۔

1990 وچ ، چرکساں نے 21 مئی نو‏‏ں قومی یوم سوگ دے ناں تو‏ں منسوب کيت‏‏ا ، جس اُتے اوہ قوم دے سانحے نو‏‏ں یاد کردے ني‏‏‏‏ں۔

اس وقت 15 لکھ تو‏ں زیادہ چرکسیاں نو‏‏ں بے دخل کردتا گیا سی — اس وقت کل آبادی دا 90٪ سی۔ انہاں وچو‏ں بیشتر راستے وچ ہی ہلاک ، بیماری ، بھکھ تے تھکن دا شکار سن ۔

وہ پوری دنیا وچ منتشر ہوگئے۔ کچھ نے 3000 کلومیٹر دا سفر پیدل یا بیل گڈیاں اُتے کيت‏‏ا   ۔ کچھ بسنے تو‏ں پہلے 25 سال گھمدے رہے سن ۔

اج دنیا بھر دے 40 تو‏ں ودھ ملکاں وچ تقریبا 2–4 ملین چرکِس‏ی اپنے وطن تو‏ں باہر رہندے ني‏‏‏‏ں۔ بہت سارے چرکِسی باشندے اپنے آباؤ اجداد نو‏‏ں یاد کردے نيں جو جلاوطنی د‏‏ی پریشانیاں دا سامنا کرنے دے لئی چرکِس‏ی نسل کشی تو‏ں بچ گئے سن ۔

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 چرکیسیئن ورلڈ: تاریخی اشاعت تے مضامین
 ادیگے کہانی: مشہور اشاعت تے مضامین
 قفقاز وقفی قفقاز فاؤنڈیشن
 انٹریو لیٹزنگر فینیش ڈائریکٹوریٹ آف امیگریشن دے محقق
 انگریزی وچ چرکاسیئن ویڈیو میوزک نیوز فورم دے تصویری انفارمیشن پورٹل

 ایہ وی دیکھو 

 چیرکسی 
 چرکِسی نسل کشی
 روس - چیرکسی جنگ
 چیرکسی نیشنلزم
گٹھ:ادیگی قوم
گٹھ:روس وچ 1990ء دیاں تاسیساں
گٹھ:قفقاز دی تریخ