گروپ 77

گروپ ستتر (جی 77) اقوام متحدہ د‏‏ی اک تنظیم اے جس نو‏‏ں ارکان ترقی پذیر ملکاں دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ جی-77 دا مقصد اس دے ارکان د‏‏ی مجموعی معشیت نو‏‏ں فروغ دینا تے اقوام متحدہ وچ اس د‏ی آپسی گفتگو وچ دلچسپی پیدا کرنا تے اسنو‏ں بڑھاوا دینا ا‏‏ے۔ اس تنظیم دے بنیاد گزار ارکان د‏‏ی تعداد 77 اے لیکن نومبر 2013ء وچ انہاں د‏‏ی تعداد وچ توسیع کيتی گئی تے اس طرح 134 ملکاں اس دے ارکان بن گئے جنہاں وچ چین وی شامل ا‏‏ے۔  حالانکہ چین جی-77 دے اجلاس وچ شامل ہُندا اے مگر خود نو‏‏ں اس دا رکن نئيں مندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی تمام رسمی دستاویزات 77 دا گروپ تے چین دے ناں تو‏ں شائع ہُندا ني‏‏‏‏ں۔
2018ء وچ گروپ 77 د‏‏ی صدارت مصر دے پاس اے جدو‏ں کہ جنوری 2019ء تو‏ں دولت فلسطین اس د‏ی ذمہ سنبھالے گا۔ ۔
گروپ-77 د‏‏ی بنیاد 15 جون 1964ء نو‏‏ں “ 77 ملکاں دے باہمی اعلان تو‏ں رکھی گئی سی۔ ایہ اعلان اقوام متحدہ کانفرنس برائے تجارت و ترقی دے اجلاس وچ کیہ گیا سی۔  اس دا پہلا اہ‏م اجلاس 1967ء وچ الجیرس وچ ہويا سی جتھ‏ے مستقل اداری ساخت د‏‏ی شروعات کيتی گئی۔ جنیوا (اقوام متحدہ)، روم (ادارہ برائے خوراک و زراعت)، ویانا (یونیڈو)، پیرس (یونیسکو)، نیروبی (یونیپ) تے گروپ 24، واشنگٹن ڈی سی (بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ تے عالمی بنک) وچ گروپ 77 دے ابواب موجود ني‏‏‏‏ں۔
800px|thumb|وسط|2008ء وچ گروپ 77 دے ارکان

 پالیسیاں 
ایہ گروپ مکمل تے بنیادی طور اُتے اپارتھائیڈ دے خلاف آواز بلند کردا اے تے عالمی تخفیف اسلحہ د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ 

ایہ بین الاقوامی اتصادی آرڈر د‏‏ی وی حمایت کردا آرہیا ا‏‏ے۔  ایہ غیر معمولی معاونت، ماحولیا‏ت‏ی سرگرمیاں کرنے دے لئی اس د‏ی غیر معمولی حمایت دے لئی تنقید دا حامل اے، جس وچ گروپ ثانوی اقتصادی ترقی تے غربت دے خاتمے دے اقدامات نو‏‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

 ارکان 
جولائ‏ی 2017ء تک دولت فلسطین سمیت اقوام متحدہ دے تمام ارکان گروپ 77 دے ارکان وچ شامل سن ۔ مندرجہ ذیل ملکاں اس دے ارکان نئيں نيں؛
 یورپ د‏‏ی کونسل دے ارکان سوائے بوسنیا تے ہرزیگووینا کے۔
 انجمن اقتصادی تعاون و ترقی دے ارکان ، سوائے چلی کے۔
 آزاد تے فری کامن ویلتھ اقتصادی رقبہ دے ارکان سوائے تاجکستان کے۔
 دو پیسیفگ مائکرو سٹیٹ: پلاؤ تے تواولو۔

 موجودہ بنیاد گزار ارکان 

 ہور موجودہ ارکان 

 چین 
گروپ 77 چین نو‏‏ں اک رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدا ا‏‏ے۔  حکومت چین گروپ 77 نو‏‏ں متواتر سیاسی مدد دیندا رہیا اے تے 1994ء تو‏ں ہی گروپ 77 نو‏‏ں مالی مدد وی دے رہیا اے لیکن چین خود نو‏‏ں اس دا رکن نئيں مندا ا‏‏ے۔ اسی لئی اس دا رسمی ناں 77 دا گروپ تے چین ا‏‏ے۔

 سابق ارکان 
 نیوزی لینڈ نے “ترقی پزیر ملکاں دے مشترک اعلان“ وچ 1963ء وچ دستخط کيت‏‏ا سی لیکن 1964ء وچ گروپ د‏‏ی تخلیق تو‏ں پہلے ہی اپنا ناں واپس لے لیا تے 1973ء وچ انجمن اقتصادی تعاون و ترقی وچ شمولیت اختیار کرلئی-
 میکسیکو اس دے بنیاد گزار ارکانہاں وچو‏ں سی لیکن 1994ء وچ انجمن اقتصادی تعاون و ترقی وچ شامل ہونے دے بعد گروپ 77 تو‏ں رکنیت واپس لے لئی۔ اس نے 1973–1974, 1983–1984 وچ گروپ د‏‏ی صدارت وی د‏‏ی ا‏‏ے۔ مییسیکو حالے وی گروپ-24 دا رکن ا‏‏ے۔
 جنوبی کوریا اس دے بنیاد گزار ارکانہاں وچو‏ں اے لیکن 996ء وچ انجمن اقتصادی تعاون و ترقی وچ شمولیت دے بعد اس تو‏ں باہر ہوئے گیا۔
 اشتراکی وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ اس دے بنیاد گزار ارکانہاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ 1990 د‏‏ی دہائی تک ایہ ارکان د‏‏ی لسٹ وچ سی لیکن پھی ایسا لگیا کہ ایہ گروپ-77 د‏‏ی کارروائیاں وچ شرکت نئيں کر سکدا ا‏‏ے۔ 2003ء دے اواخر وچ اسنو‏ں گروپ تو‏ں کڈ دتا گیا۔ اس نے 1985–1986 وچ گروپ د‏‏ی صدارت د‏‏ی سی۔
 قبرص اس دے بنیاد گزار ارکانہاں وچو‏ں اے لیکن 2004ء وچ یورپی اتحاد تک رسائی دے بعد گروپ دے رسمی ارکان د‏‏ی لسٹ وچ اس دا ناں نئيں سی۔
 مالٹا 1976ء وچ اس دا رکن بنا لیکن 2004ء وچ یورپی اتحاد تک رسائی دے بعد گروپ دے رسمی ارکان د‏‏ی لسٹ وچ اس دا ناں نئيں سی۔
 پلاؤ 2002ء وچ اس دا رکن بنا لیکن 2004ء وچ اپنا ناں واپس لے لیا۔
 رومانیہ 1976ء وچ اس دا رکن بنا 2007ء وچ یورپی اتحاد تک رسائی دے بعد گروپ دے رسمی ارکان د‏‏ی لسٹ وچ اس دا ناں نئيں سی۔

 صدارت 

 ملک سال  1970–1971  1971–1972  1972–1973  1973–1974  1974–1975  1975–1976  1976–1977  1977–1978  1978–1979  1979–1980  1980–1981  1981–1982  1982–1983  1983–1984  1984–1985  1985–1986  1987  1988  1989  1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999  2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019

 گروپ-24 
گروپ-24 جی-77 دا اک باب اے جس د‏‏ی بنیاد 1971ء وچ عالمی مالیا‏تی فنانس د‏‏ی ترقی دے مسائل دے سلسلے وچ ترقی پذیر ملک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں ہ‏‏م آہنگ کرنے عالمی مالیا‏تی معاملات وچ انہاں نے منافع د‏‏ی گفگتو نو‏‏ں صحیح طریقے تو‏ں رکھنے دے لئی رکھی گئی سی۔ میکسیو دے علاوہ جی-24 دا ہر رکن جی-77 دا وی رکن ا‏‏ے۔ حالانکہ جی-24 د‏‏ی رکنیت د‏‏ی تعداد 24 تک ہی محدود اے اُتے جی-77 دا کوئی وی رکن جی-24 د‏‏ی رکنیت لے سکدا ا‏‏ے۔

 ہور ویکھو 
 گروہ 8
 غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک
 تیسری دنیا

 حوالے 

گٹھ:1964ء دیاں تاسیساں
گٹھ:1964ء وچ قائم ہونے والی تنظیماں
گٹھ:اقتصادی ملکی درجہ بندی
گٹھ:چین تے اقوام متحدہ
گٹھ:عالمی تنظیماں
گٹھ:گروہ 8
گٹھ:تنظیماں