تورمان

تورامن نو‏‏ں تورامنا شاہی جوولا  وی کہیا جاندا اے ( گپتا سکرپٹ : 14px14px14px14px تورامنا ،  نے 493-515 عیسوی حکمرانی کيتی۔) ایلچن ہناں دا اک حکمران سی جس نے 5 واں دے آخر وچ تے چھیويں صدی دے اوائل وچ ہندوستانی خطے اُتے حکمرانی کيتی۔  تورامن نے پنجاب (موجودہ پاکستان تے شمال مغربی ہندوستان ) وچ ہیفتالی طاقت نو‏‏ں مستحکم کیتا ، تے مدھیہ پردیش وچ ایرن سمیت شمالی تے وسطی ہندوستان نو‏‏ں فتح کیتا۔ تورامن لقب"بادشاہاں دے عظیم بادشاہ" (Mahārājadhirāja :12px16px10px13px11px10px14px ) ، "شہنشاہ" دے برابر ، استعمال کردا سی ، "the Huna emperor Toramana" in  جو اس دے نوشتہ جات وچ ، جداں ایرن بوئر نوشتہ وچ ا‏‏ے۔ 

تورامنا دا سنجیلی تحریر مالوا تے گجرات اُتے اس د‏ی فتح تے کنٹرول د‏‏ی گل کردا ا‏‏ے۔ اترپردیش ، راجستھان تے کشمیر وی شامل سن ۔  اوہ غالبا کاسامبی تک گیا سی ، جتھ‏ے اس دا اک مہر دریافت ہويا سی۔

1983 وچ دریافت ہونے والے روستھل نوشتہ دے مطابق ، مالوا دے اولیکار بادشاہ پرکاشادرما نے اسنو‏ں شکست دتی۔ Ojha, N.K. (2001). The Aulikaras of Central India: History and Inscriptions, Chandigarh: Arun Publishing House, , pp.48-50

 جائزہ 
تورامنا راجاترانگینی ، سک‏‏ے تے نوشتہ جات دے ذریعہ جانیا جاندا ا‏‏ے۔

 پنجاب دا نوشتہ 
کھورا نوشتہ (495-500 ، سالٹ رینج تو‏ں پنجاب تے ہن لاہور وچ ) ، تورامن نے ہندوستانی باقاعدہ اعزاز وسطی ایشیاء دے علاوہ سنبھال لیا اے: راجادھیراجا مہاراجا تورامن شاہی جوولا  ۔ جنہاں وچ شاہی نو‏‏ں اس دا لقب سمجھیا جاندا اے تے جوولا نو‏‏ں اک مضمون یا بیروڈہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ہائبرڈ سنسکرت دا ایہ بدھ دا ریکارڈ اے ، جس وچ مہاسکیا اسکول دے ممبراں نو‏‏ں خانقاہ ( ویہارا ) دا تحفہ ریکارڈ کیتا گیا ا‏‏ے۔ 

 میہیرکولا د‏‏ی گوالیار تحریر 

بھارت دے شمالی مدھیہ پردیش دے گوالیارسے آنے والے ، تے سنسکرتماں لکھے ہوئے ، میہیرکولا دے گوالیار تحریر وچ ، تورامنیا نو‏‏ں بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔:

 ایرن بوئر دا نوشتہ 
اس دے پہلے باقاعدہ سال دے ایرن سوار تحریر ( ارن ، مالوا ، نويں دہلی ، ریاست مدھیہ پردیش دے 540 کلومیٹر جنوب) وچ اس گل دا اشارہ اے کہ مشرقی مالوا نو‏‏ں اس د‏ی حکومت وچ شامل کیتا گیا سی۔ برہمی اسکرپٹ وچ سنسکرت دی 8 لائناں وچ لکھیا ہويا بوئر د‏‏ی گردن اُتے لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ اس شلالیھ دا مقصد مندر د‏‏ی عمارت نو‏‏ں ریکارڈ کرنا اے جس وچ موجودہ ورہیا دی تصویر کھڑی اے ، مہیشرا ماتری وشنو دے چھوٹے بھائی دھنیاویشنو نے لکھیا ا‏‏ے۔  484 / 85 عیسوی دے بعد تیار کردہ اس شلالیہ د‏‏ی پہلی سطر وچ " مہاراجادھیراجا تورامنا " ("بادشاہ تورامنا دا عظیم بادشاہ") Hans Bakker 24th Gonda lecture تے ایہ پڑھدا اے:

 کوسامبی د‏‏ی تباہی 
کوسامبی وچ "تورامنا" تے "ہناراجا" دے ناں اُتے مہراں د‏‏ی موجودگی تو‏ں پتہ چلدا اے کہ شاید الخونس نے تورامنا دے تحت 497-500 وچ اس شہر نو‏‏ں تباہ کردتا سی۔ Indian History, Allied Publishers p.81Dynastic History of Magadha, Cir. 450-1200 A.D., by
Bindeshwari Prasad Sinha p.70Geography from Ancient Indian Coins & Seals, by Parmanand Gupta p.175

 شکست 
[[فائل:Maharajadhiraja Sri Toramana on Eran boar inscription.jpg|thumb|265x265px| کتبہ 12px16px10px13px11px10px14px12px12px12px12px14px مہاراجادھیراجا شری تورامینا' '("بادشاہاں دا عظیم بادشاہ ، لارڈ تورامنا") ، گپتا اسکرپٹ وچ ،  ایرن بوئر کتبہ وچ 
  ]]
1983 وچ دریافت ہونے والے رشتل پتھر دے سلیب کے'' مطابق ، مالوا دے اولیکارا بادشاہ پرکاشادرما نے اسنو‏ں 515 عیسوی وچ شکست دتی۔ Ojha, N.K. (2001). The Aulikaras of Central India: History and Inscriptions, Chandigarh: Arun Publishing House, , pp.48-50

ایرن شلالیھ دے مطابق تورامن نو‏‏ں 510 ء وچ گپتا سلطنت دے ہندوستانی شہنشاہ بھنگوپت نے وی شکست دتی سی ، حالانکہ بھانگپت نے جس "عظیم جنگ" وچ حصہ لیا اس د‏ی وی توجیہ نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ Archaeological Excavations in Central India: Madhya Pradesh and Chhattisgarh, by Om Prakash Misra p.7Encyclopaedia of Indian Events & Dates by S. B. Bhattacherje A15The Classical Age by R.K. Pruthi p.262

تورامنا دے چند چاندی دے سکےآں نے گپتا دے چاندی دے سکےآں نو‏‏ں نیڑے تو‏ں پیروی کيتی۔ مقابل وچ صرف اِنّا ہی فرق اے کہ بادشاہ دا سر کھبے طرف مڑا جاندا ا‏‏ے۔ الٹ تصورات‏‏ی مور نو‏‏ں برقرار رکھدا اے تے علامات تقریبا ايس‏ے طرح د‏‏ی اے ، سوائے ناں تورامنیا دیوا د‏‏ی تبدیلی کے۔ Gupta, P.L. (2000). Coins, New Delhi: National Book Trust, , p.78The Identity of Prakasaditya by Pankaj Tandon p.661, with photograph

اٹھويں صدی دا اک جینا کم ، کووالالمالا نے دسیا اے کہ اوہ چندربھجیا (دریائے چناب)کے کنارے پاوویہ وچ رہندا سی تے دنیا د‏‏ی خودمختاری تو‏ں لطف اندوز ہُندا سی۔ Mahajan V.D. (1960, reprint 2007). Ancient India, S.Chand & Company, New Delhi, , p.519

 جانشین 
ترامن دا جانشین اس دا بیٹا مہر گل ہويا.

 ہور ویکھو 

 ہیفتالی سلطنت
 میہیرکولا
 ایلچن ہن

 نوٹ 

گٹھ:ہن
گٹھ:کشمیر د‏‏ی تریخ
گٹھ:چھیويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ
گٹھ:پنجويں صدی دے ہندوستانی بادشاہ