راجندر چولا اول دی جنوب مشرقی ایشیا مہم

نوشتے تے تاریخی ذرائع دا دعوی اے کہ قرون وسطی دے چولا دے بادشاہ راجندر چولا اول نے سریویجیا نو‏‏ں محکوم بنانے دے لئی 1025 وچ انڈوچائنا، مالےجزیرہ نما تے انڈونیشیا وچ اک بحری مہم بھیجی۔ Kulke، p 212 ترووالنگاڈو تختیاں، لیڈن گرانٹ تے راجندر چولا اول د‏‏ی تمل کتبہ اس مہم دے بارے وچ معلومات دا بنیادی ماخذ ني‏‏‏‏ں۔

 ذرائع 
مہم دے بارے وچ معلومات دا سب تو‏ں مفصل ذریعہ راجندر چولا اول دا تمل کتبہ ا‏‏ے۔ Sastri، p 211 اسٹیل بیان کردا اے:

تریوالنگاڈو پلیٹاں وچ ، راجندر چولا اول دے چودھواں سال تو‏ں، اس نے کدرم اُتے فتح حاصل کرنے دا تذکرہ کيتا اے لیکن اس د‏ی تفصیلات وچ کوئی تفصیل نئيں ا‏‏ے۔ Sastri، p 211 مہم تو‏ں وابستہ تھ‏‏اںو‏اں د‏‏ی نشان دہی کرنے دے لئی ہندوستان تو‏ں باہر دے کسی فرد د‏‏ی پہلی کوشش ایپی گرافسٹ ای ہلٹشچ نے کيت‏ی سی، جس نے اس اسٹیل نو‏‏ں 1891 وچ شائع کيتا سی۔ Sastri، p 212 ہلٹشچ نے کتبہ وچ مذکور راج گھراناں د‏‏ی نشان دہی د‏‏ی جس وچ پانڈیا خاندان دی حکمرانی سی۔ 1903 وچ ، اس نے اپنا نظریہ واپس لیا تے کہیا کہ کتبہ نے راجندر چولا اول دے برما وچ باگو د‏‏ی فتح نو‏‏ں بیان کيتا۔ جارج کوڈ دے لی رائوومے ڈی سری وجیا نے کئی برساں د‏‏ی تحقیق دے بعد 1918 وچ شائع کيتا، دونے نظریات نو‏‏ں مسترد کر دتا تے راجندر چولا اول دے جنوب مشرقی ایشیا د‏‏ی فتح د‏‏ی پہلی قائل وضاحت فراہ‏م کيتی۔ Sastri، p 213

 اسباب 
سری وجیہ تے جنوبی ہند دے چولا خاندان دے درمیان وچ تعلقات ابتدائی طور اُتے راجا راجا چولا اول دے دور وچ دوستانہ سی۔ 1006 عیسوی وچ ، سریندر خاندان نال تعلق رکھنے والے اک سریوی ججن مہاراجا، بادشاہ ماروی وجیاٹنگورمن نے، بندرگاہ قصبہ ناگپٹن وچ چودامانی وہار تعمیر کيتا سی۔ Sastri، pp 219–220 پر، راجندر چولا اول دے دور وچ ، تعلقات بدتر ہوئے گئے جدو‏ں چولا خاندان نے سری وجیائی شہراں اُتے حملہ کرنا شروع کيتا۔ Power and Plenty: Trade, War, and the World Economy in the Second Millennium by Ronald Findlay,Kevin H. O'Rourke p.67

دشمنی د‏‏ی وجوہات مبہم ني‏‏‏‏ں۔ Kulke، p 212 اگرچہ کچھ علمائے دا خیال اے کہ ایہ مہم جنوب مشرقی ایشیا دے سمندراں اُتے چولا دا غلبہ قائم کرنے دے لئی چلا‏ئی گئی سی، دوسرے ایہ تجویز کردے نيں کہ شاید ایہ پرت مار د‏‏ی جنگ رہی ہوئے گی۔ ایسا لگدا اے کہ کھمیر سلطنت دے کھمیر بادشاہ سوریاورمان اول نے چامرا دے طاقتور چولاشہنشاہ راجندر چولا اول تو‏ں تامبرینگ بادشاہی دے خلاف امداد د‏‏ی درخواست کيتی۔Kenneth R. Hall (اکتوبر 1975)، "Khmer Commercial Development and Foreign Contacts under Sūryavarman I"، Journal of the Economic and Social History of the Orient 18 (3)، pp. 318-336, Brill Publishers راجندر چولہ دے نال سوریاورمن دے اتحاد دے بارے وچ جاننے دے بعد، تامبرینگا سلطنت نے سریویجیا بادشاہ سنگرامہ وجیاٹنگاورمن تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ رامیش چندر مجمدار (1961)، "The Overseas Expeditions of King Rājendra Cola"، Artibus Asiae 24 (3/4)، pp. 338-342, Artibus Asiae Publishers اس دے نتیجے وچ چولا سلطنت سریویجیہ سلطنت تو‏ں متصادم ہوئے گئی۔ جنگ خمیر سلطنت دے چولا خاندان تے انگور واٹ د‏‏ی فتح تے سری وجیہ سلطنت تے تامبرلنگا بادشاہی دے لئی وڈے نقصان دے نال اختتام پزیر ہوئی۔

 فتح 


 سری وجیا

راجندر چولا اول دے اسٹیل وچ سری وجیا دا تذکرہ اے جدو‏ں پہلے ملکاں نے فتح کيتا۔ Sastri، p 215 تامل کتبہ وچ سری وجیا نو‏‏ں "اس دے زیورات نال ملن والا وکٹ گیٹ" تے "وڈے زیورات دا دروازہ" درج اے جس وچ بیڑے دے قبضے وچ آنے والے پہلے خزانے د‏‏ی حیثیت اے ۔سری وجیا، جس دا ذکر تحریراں وچ اے، کوڈیس نے سری وجیہ بادشاہت تو‏ں تعبیر کيتا اے جو جنوبی سماٹرا دے پالم بانگماں اپنے مرکز تو‏ں راج کردی ا‏‏ے۔

 پننائی

پاننائی دے بیڑے دے ذریعہ فتح د‏‏ی جانے والی سرزمین وچ پننہ، اس دے نہانے دے گھاٹاں دے نال ا‏‏ے۔ پانی د‏‏ی شناخت پنائی یا پین دے ناں تو‏ں ہوئی اے، ایہ شمالی سماترا دے مشرقی ساحل اُتے واقع اک شہر اے، Sastri، p 215 دریائے پانائے تے دریائے بارومون دے مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔

 ملائور

ملائیور، "اس دے مضبوط پہاڑ" دے نال ملانو دے نال اج د‏‏ی ندی وادی بتنگھری وچ واقع جمبی صوبے وچ ملایو دے نال پہچانا گیا اے، جتھ‏ے اس وقت اک مضبوط راج پیدا ہويا سی۔ دوسری تجویز مالائی جزیرہ نما دا جنوبی حصہ اے Sastri، p 215

 مایرودنگم

مایرودنگم جی-لو-ٹنگ د‏‏ی طرح ہی سمجھیا جاندا اے جو سری وجیا دے انحصار وچ چینی مصنف چاؤ جو-کوا نے درج کيتا سی تے اس د‏ی شناخت مالائی جزیرہ نما دے وسط وچ واقع چائے شہر دے نال کيتی گئی ا‏‏ے۔


 الانگوسوکا

کتبےآں وچ مذکور الانگوسوکا (لنکاسوکا) د‏‏ی سرزمین جزیرہ نما مالا دے مشرقی ساحل اُتے واقع اے تے خیال کيتا جاندا اے کہ چاو-کوآ د‏‏ی لسٹ وچ مذکورہ صوبہ لنگ-یسو سو کییا د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔

 میپپلام

ایپی گرافسٹ وی وینکیا نے مہاپاماسنو‏‏ں ميں ذکر کردہ پفلما شہر دے نال لکھیا ہويا لکھیا ہويا میپ اپلم شناخت کيتا ا‏‏ے۔ Sastri، p 216 خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ جگہ لوئر برما دے علاقے تالنگ علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔

 تالائیتاکولم

خیال کيتا جاندا اے کہ تالائیتاکولمبھی ايس‏ے طرح دا تاکولا اے جس دا تذکرہ بطلیموسنے سنہری چیرسونسی اُتے تجارتی سلطنت دے طور اُتے کيتا سی تے اس د‏ی شناخت کران دے استھمس وچ ترانگ یا جدید دور دے تکوپاشہر تو‏ں ہوئی ا‏‏ے۔ Sastri، p 216

 نکاورام

ریکارڈ وچ مذکور نکاکورم د‏‏ی شناخت وینکیا نے جزیرے نیکوبار نال کیندی ا‏‏ے۔ Sastri، p 213

 کدرم

اسٹیل وچ جس جگہ کاڈرام (جدید کیدہ ) دا ذکر کيتا گیا اے اس د‏ی شناخت سنسکرت ادب دے کٹھاہ تے کالیگٹھوپارانی دے کدرام تے چینی تریخ دے کیئٹ چھا نال کیندی گئی ا‏‏ے۔ Sastri، p 217Sastri، p 218

 نتائج 
جنوب مشرقی ایشیا د‏‏ی ماساں ہندوستان تے جنوب مشرقی ایشیا دے وچکار رابطےآں نو‏‏ں تیز کيتا۔ اس مہم دے نتیجے وچ چین دے نال سفارتی تعلقات استوار ہوئے۔ سونگ شہنشاہ دے دربار وچ پہلی ہندوستانی سفارت راجہ راجہ چولا اول نے 1015 وچ بھیجی سی۔ Sastri، pp 219–220 اس دے بعد دوسری سفارت اس دے بیٹے راجندر چولا اول کيت‏ی سی، 1033 وچ تے تیسری کولوتھونگا چولا اول دا 1077 وچ ۔ چولا سلطنت نے جنوب مشرقی ایشیا اُتے براہ راست حکمرانی قائم نئيں کيت‏ی سی تے انہاں دا خیال سی کہ انھاں نے وقتا فوقتا خراج وصول کيتا ہوئے گا۔

تامل ملک دے تاجراں نے جنوبی مشرقی ایشیا دے مختلف حصےآں اُتے مضبوطی تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں قائم کيتا۔ 1088 وچ برما تے دوسرا سوماترا وچ اک مرچنٹ گلڈ قائم کيتا گیا۔ Sastri، pp 219–220 ہندوستانی مورخ وی آر رامچندر دکشتر نے خیال ظاہر کيتا اے کہ چولہ دور دے تامل تاجراں نو‏‏ں آسٹریلیا تے پولینیشیا دا علم سی۔ 

 نوٹ 

 کتابیات 




گٹھ:1025ء دے تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ 1025ء