حسن مثلث

ابو علی حسن مثلث بن حسن مثنی بن حسن سبط بن علی بن ابی طالب ہاشمی قرشی (77ھ – 145ھ) منصور عباسی دے دور وچ سخت مبارزاں وچو‏ں اک سن ۔ منصور تو‏ں سنجیدہ ٹکراؤ دے بعد کوفہ وچ سنہ 145ھ وچ قید خانہ وچ فوت ہوگئے۔

 نسب 
والد تو‏ں انہاں دا نسب ایہ اے: حسن مثلث بن حسن مثنی بن حسن سبط بن علی بن ابی طالب بن عبد المطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لؤی بن غالب بن فہر بن مالک بن قریس بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان۔

والدہ سے: فاطمہ بنت حسین بن علی بن ابی طالب بن عبد المطلب بن ہاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لؤی بن غالب بن فہر بن مالک بن قریس بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان۔
 لقب 
والد تے انہاں وچ فرق کرنے دے لئی متاخرین نے انہاں نو‏ں 'مثلث' دا لقب دتا۔ شہاب الدین قسطلانی کہندے نيں، انہاں دے والد حسن مثنی دے بارے وچ کہندے نيں: انہاں دا ناں انہاں دے والد دے ناں اُتے سی، انہاں د‏‏ی وفات سنہ 97 ھ وچ ہوئی، ثقہ تابعی سن، انہاں دے وی لڑکے دا ناں حسن سی۔ چنانچہ انہاں دے والد (حسن سبط)، انہاں دا (حسن مثنیٰ) تے انہاں دے لڑکے (حسن مثلث) تِناں دا ناں حسن سی۔إرشاد الساري 3/ 414
 ذریت 
انہاں دے چھے بیٹے سن : طلحہ، عباس، حسن، ابراہیم، عبد اللہ تے علی العابد۔

 روایت حدیث 
ابن سعد (متوفی 230ھ) کہندے نيں، ”قلیل الحدیث سن “،الطبقات الكبير لابن سعد 7/ 479 ابن حبان (354ھ) لکھدے نيں ”تبع تابعی سن “،الثقات لابن حبان مزی (متوفی 742ھ) کہندے نيں ”انہاں نے والد حسن بن حسن، تے والدہ فاطمہ بنت حسین بن علی بن ابی طالب تو‏ں روایت نقل کيتی تے انہاں تو‏ں عبید بن وسیم جمال، عمر بن شبیب مسلی، تے فضیل بن مرزوق نے روایت نقل کيتی۔“تهذيب الكمال في أسماء الرجال للمزي 2 /525 ابن حجر عسقلانی (متوفی 852ھ) نے کہیا، ”مقبول نيں، طبقہ السادسہ تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ 145ھ وچ فوت ہوئے، 68 سال دے سن ۔“تقريب التهذيب لابن حجر ص99 تے کہندے نيں، ”فاطمہ بنت حسین نے ہشام تو‏ں فرمایا جدو‏ں انہاں تو‏ں انہاں دے صاحبزادے تو‏ں متعلق پُچھیا گیا کہ : حسن، ساڈے ترجمان نيں۔“تهذيب التهذيب لابن حجر 2/ 23

حسن بن حسن بن حسن (حسن مثلث) مدینہ دے رہنے والے سن، ثقہ تبع تابعین وچو‏ں سن ۔ متقی، فاضل تے عبادت گزار شخص سن ۔ اجل طالبی علوی اہل بیت وچو‏ں سن تے انہاں دے ترجمان منے جاندے سن ۔ ابن سعد نے انھاں چوتھے طبقے وچ شمار کيت‏‏ا اے تے ابن خیاط (متوفی 240ھ) نے انہاں د‏‏ی موافقت کيتی اے، ابن حجر نے چھیويں طبقے وچ شمار کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ ابن حبان نے ثقہ قرار دتا اے، ابن حجر نے مقبول کہیا اے، حسین سُلیم اسد نے مسند ابن یعلیٰ دے حاشیہ وچ انھاں ثقہ کہیا ا‏‏ے۔

کدرے کوئی ایسا نئيں نظر آیا جس نے انہاں اُتے جرح یا مذمت کيتی ہوئے۔ البتہ ابن ابی حاتم نے انہاں دا تذکرہ جرح وچ کیہ اے لیکن اوتھ‏ے انہاں اُتے کوئی جرح نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ ابن ماجہ (ح3296) تے ابو یعلیٰ موصلی (ح6749) نے انہاں تو‏ں روایت بیان کيتی ا‏‏ے۔
 وفات 
حسن مثلث ﻧﮯ ﻣﻨﺼﻮﺭ دﯽ ﻗﯿﺪ وچ 145 ﮪ نوں وفات ﭘﺎﺋﯽ۔

 حوالے 

گٹھ:بنو ہاشم
گٹھ:علوی