بدرالدین طیب جی

بدرالدین طیب جی ( 10 اکتوبر 1844 – 18 نومبر 1939 ) اک برطانوی آزادی د‏‏ی تحریک دے اک ہندوستانی وکیل ، کارکن تے سیاست دان سن ۔ اوہ انگلینڈ جانے تے بیرسٹر بننے والے پہلے ہندوستانی سن ۔  اوہ ممبئی ہائی کورٹ دے پہلے بیرسٹر ہندوستانی جج سن ۔ اوہ انڈین نیشنل کانگریس دے تیسرے صدر تھے ۔ انڈین نیشنل کانگریس دے بانی ممبر تے پہلے مسلم صدر سن ۔ 

 زندگی 
بدرالدین طیب جی سال 10 اکتوبر 1844 نو‏‏ں ممبئی دے اک بوہرا خاندان وچ پیدا ہويا سی ۔ انہاں دے والد دا ناں طیب علی بھمیہ تے والدہ دا ناں آمنہ سی۔ اس دے آبا و اجداد عرب دنیا تو‏ں آئے سن تے گجرات دے کھمبیات وچ تجارت شروع د‏‏ی تے بعد وچ ممبئی چلے گئے۔ 

اس وقت ہندوستان وچ مسلماناں وچ انگریزی تعلیم نو‏‏ں اک لعنت سمجھیا جاندا سی۔ اس وقت بدرالدین دے والد نے اپنے ساتاں بچےآں نو‏‏ں ہور تعلیم دے لئی یورپ بھیج دتا سی۔ بدر الدین دا وڈا بھائی ، کمار الدین ، انگلینڈ تے ویلز وچ  داخل ہونے والا پہلا ہندوستانی وکیل سی ، جس نے انہاں نو‏ں قانونی پیشہ وچ داخل ہونے د‏‏ی تحریک دی۔ 

 تعلیم 
بچپن وچ ہی انہاں نے دادا مکھرا مدرسہ وچ اردو تے فارسی د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد اس نے ممبئی دے ایلفن اسٹون اسکول (اب ایلفن اسٹون کالج ) وچ داخلہ لیا۔ 1860 وچ ، اوہ ہور تعلیم دے لئی انگلینڈ گیا تے لندن دے نیو بیری ہائی پارک کالج وچ داخلہ لیا۔ 

نیوبری وچ تعلیم دے بعد ۔ 1863 وچ ، طیب جی نے لندن وچ میٹرک دا امتحان پاس کيتا تے بطور طالب علم لندن یونیورسٹی تے درمیانی مندر وچ داخلہ لیا۔  جزوی نظر سی ای د‏‏ی وجہ تو‏ں 1864 دے آخر وچ ، انہاں نو‏ں ہندوستان واپس جانا پيا۔ ہندوستان وچ ، انہاں نے تقریبا اک سال آرام کيتا۔ لیکن یہ اوہ 1865 وچ  لندن واپس آئے تے مشرق دے مندر وچ اپنی تعلیم دوبارہ شروع د‏‏ی ۔ 1867 وچ ، بدرالدین طیب جی بیرسٹر بن گئے۔ 
 کیریئر 

 ہندوستان واپس لُٹنا 
یکم دسمبر 1867 نو‏‏ں طیب جی ممبئی واپس چلے گئے ۔ انہاں نے ممبئی ہائی کورٹ وچ اپنے قانونی کیریئر دا آغاز کيتا۔ اس وقت تک ، ممبئی ہائی کورٹ دی اصل شاخ وچ موجود تمام بیرسٹر وکیل انگریز سن ۔ اوہ ممبئی ہائی کورٹ وچ پہلے ہندوستانی بیرسٹر سن ۔  بہت ہی کم وقت وچ ، بدرالدین طیب جی اک کامیاب وکیل بن گئے۔ ابتدا ہی تو‏ں ، اوہ اک ماہر وکیل دے طور اُتے جانا جانے لگا۔

وکالت دے نال ہی ، طیب جی نے ممبئی د‏‏ی سیاسی ، تعلیمی ، معاشرتی تے ثقافتی زندگی وچ ودھ چڑھ کر حصہ لینا شروع کيتا۔ 1873 وچ ، اوہ ممبئی میونسپل کارپوریشن انتخابات وچ نامزد ہوئے سن ۔ لیکن اس انتخاب وچ ، جمشید جی جیجی بھائی ، جمشید جی کاپڑیا ، سیمس بلائن ، نورجی فردونجی تے بدر الدین طیب جی ورگی نامور شخصیتاں نو‏‏ں صرف اک ووٹ ملا۔ 1875 وچ ، طیب جی ممبئی میونسپل کارپوریشن دے انتخاب دے لئی کھڑے ہوئے تے منتخب ہوئے۔ اگلے چار انتخابات وچ اوہ منتخب ہوئے سن ۔ 

1875 تو‏ں 1905 دے دوران اوہ ممبئی یونیورسٹی دے سینیٹ دے ممبر رہ‏‏ے۔ 1882 انہاں نو‏ں ممبئی قانون ساز کونسل وچ مقرر کيتا گیا سی ، لیکن صحت د‏‏ی خرابی وغیرہ د‏‏ی وجہ تو‏ں 1886 وچ  انہاں نے رکنیت تو‏ں استعفی دے دتا۔ 

 مسلم برادری د‏‏ی تعلیم دے لئی کوششاں 
بدر الدین انجمن اسلام دا بانی رکن سی ، جس د‏‏ی بنیاد 1876 وچ رکھی گئی سی۔ بدر الدین دے وڈے بھائی کمار الدین ، ناخدا محمد علی روزے ، منشی ہدایت اللہ ، منشی غلام محمد ، تنظیم دے ہور بانی ممبر سن ۔ انجمن اسلام د‏‏ی مجلس منسارم اک ایگزیکٹو کمیٹی سی۔ اس وچ بدرالدین طیب جی تے ست دوسرے ممبر سن ۔ 

انجمن اسلام نے ممباڈیوی دے علاقے وچ گوکلسداس تیجپال اسکول وچ اینگلو ہندی بولی د‏‏ی اک وکھ کلاس شروع کيتی۔ انہاں نو‏ں جلد ہی معلوم ہوگیا کہ آپ نو‏‏ں اپنا اسکول شروع کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ انہاں نے 28 مارچ 2006 کو اسکول دے لئی فنڈ اکٹھا کرنے د‏‏ی پہل د‏‏ی ۔ 1880 وچ  ، مسلم برادری دا اک اجلاس ممبئی وچ طلب کيتا گیا سی۔ ، اس اسکول د‏‏ی کلاساں20 ستمبر 1880 وچ شروع ہوئیاں سن۔ بدرالدین طیب جی نے اپنے دونے بچےآں نو‏‏ں وی اسکول دے بارے وچ دوسرےآں نو‏‏ں راضی کرنے دے لئی ايس‏ے اسکول بھیج دتا۔ ممبئی حکومت نے اسکول نو‏‏ں سالانہ 6000 روپے د‏‏ی گرانٹ دی۔ لیکن ایہ گرانٹس تے جمع کيتی گئی رقم اسکول دے لئی ناکافی سی۔ تب بدرالدین نے اس دے بعد ممبئی بلدیہ نو‏‏ں اس اسکول دے لئی سالانہ 6،000 روپئے منظور کرنے اُتے راضی کيتا۔ 

ممبئی وچ مسلماناں دے وچکار معاشرتی مکالمے نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی قائم کیتے گئے اسلام کلب تے اسلام جم خانہ دونے دے قیام وچ طیب جی دا اہ‏م کردار سی۔ 

 انڈین نیشنل کانگریس وچ شرکت 
بمبئی پریذیڈنسی ایسوسی ایشن دے قیام وچ فیروز شاہ مہت‏ا ، کاشیناتھ تریمبک تلنگ تے بدر الدین طیب جی دا اہ‏م کردار سی۔ جمشید جی جیجی بھائی بمبئی پریذیڈنسی ایسوسی ایشن آف آرگنائزیشن دے صدر سن تے بدر الدین طیب جی چیئرمین سن ۔  1885 نو‏‏ں انڈین نیشنل کانگریس دا پہلا اجلاس ممبئی وچ ہويا۔ 

بدر الدین تے اس دے وڈے بھائی کمال الدین انڈین نیشنل کانگریس دی تشکیل وچ بہت زیادہ ملوث سن ۔ ہندو تے مسلم دونے جماعتاں د‏‏ی حمایت تو‏ں کانگریس دی قومی پہنچ نو‏‏ں وسعت دینے وچ طیب جی دا اہ‏م کردار سی۔ وچ 1887 وچ ، طیب جی مدراس وچ منعقدہ ہندوستانی نیشنل کانگریس دے تیسرے اجلاس دے صدر منتخب ہوئے۔ اوہ انڈین نیشنل کانگریس دے پہلے مسلما‏ن صدر تھے ۔  اس تنقید دے جواب وچ کہ مسلماناں نو‏‏ں کانگریس دا بائیکاٹ کرنا چاہیدا ، طیب جی نے تمام نسلی تے فرقہ وارانہ عقائد د‏‏ی مذمت کيتی۔ 

 زندگی دے آخر کار وچ  
جون 1895 سال وچ طیب جی ممبئی ہائی کورٹ دے جج بنے ۔ وہ ممبئی ہائی کورٹ دے پہلے ہندوستانی بیرسٹر جج سن ۔ اوہ ممبئی ہائی کورٹ دے تیسرے ہندوستانی تے پہلے مسلما‏ن جج سن ۔ 

1906 وچ  انہاں دا انتقال لندن وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں ہويا ۔

 حوالے 

 حوالےآں د‏‏ی لسٹ 




گٹھ:1844 دے جم
گٹھ:1939 دیاں موتاں
گٹھ:آزادی ہند دے فعالیت پسند
گٹھ:انیہويں صدی دے ہندوستانی قانون دان
گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور
گٹھ:برطانوی ہند دیاں شخصیتاں
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی قانون دان
گٹھ:بھارتی اسماعیلی
گٹھ:بھارتی سیاست دان
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:بھارتی منصفین
گٹھ:یونیورسٹی لندن دے فضلا
گٹھ:سلیمانی بوہرے
گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات
گٹھ:مہاراشٹر دے سیاست دان