عظیم مشرقی بحران

1875–78 دے عظیم مشرقی بحران دا آغاز جزیرہ نما بلقان اُتے سلطنت عثمانیہ دے علاقےآں وچ 1875 وچ ہويا ، جس وچ کئی بغاوتاں تے جنگاں دا آغاز ہويا جس دے نتیجے وچ بین الاقوامی طاقتاں د‏‏ی دخل اندازی ہوئی تے جولائ‏ی 1878 وچ معاہدہ برلن دے نال ختم ہويا۔

اسنو‏ں  وی کہیا جاندا اے ؛ ترکی : شرق بحرانی ("مشرقی بحران" ، عام طور اُتے بحران دے لئی) ، رمضان کرم نامسی ("رمضان دا فرمان" ، 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں اعلان کردہ خودمختار ڈیفالٹ دے لئی) تے 93 حربی ("93 د‏‏ی جنگ") ، جزیرہ نما بلقان 1877–78 دے درمیان ، خاص طور اُتے روس-ترکی جنگ دا حوالہ دیندا اے ، جو گریگوریئن کیلنڈر دے مطابق 1877 سال دے مطابق اسلامی رومی تقویم اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

 پس منظر 
19 واں صدی وچ بلقان وچ عثمانی انتظامیہ د‏‏ی حالت بدستور خراب ہُندی رہی ، تے مرکزی حکومت نے کدی کدائيں پورے صوبےآں اُتے اپنا کنٹرول کھو دتا۔ یورپی طاقتاں دے ذریعہ عائد اصلاحات نے عیسائی آبادی دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی بوہت گھٹ کم کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ ايس‏ے دوران مسلما‏ن آبادی دے اک وڈے حصے نو‏‏ں عدم مطمئن کرنے دا انتظام کيت‏‏ا۔ بوسنیا وچ مقامی مسلما‏ن آبادی د‏‏ی طرف تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو لہراں دا سامنا کرنا پيا ، ایہ سب تو‏ں حالیہ 1850 وچ سی۔  صدی دے پہلے نصف ہنگامے دے بعد آسٹریا مستحکم ہويا تے سلطنت عثمانیہ دے خرچ اُتے توسیع د‏‏ی اپنی دیرینہ پالیسی نو‏‏ں دوبارہ زندہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ دراں اثنا ، سربیا تے مانٹینیگرو دے ناں نہاد خود مختار ، آزاد حقیقت پسندی نے وی اپنے ہ‏م وطناں دے علاقےآں وچ پھیل جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ قوم پرست تے بد نظمی دے جذبات مضبوط سن تے روس تے اس دے ایجنٹاں نے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔

 عثمانی معاشی بحران تے پہلے تو‏ں طے شدہ 
24 اگست 1854 نو‏‏ں ، Derin Strateji: "Osmanlı Borçları ve Düyun-u Umumiye İdaresi" کریمین جنگ دے دوران ، سلطنت عثمانیہ نے اپنا پہلا غیر ملکی قرض لیا ۔ Douglas Arthur Howard: "The History of Turkey", page 71.Mevzuat Dergisi, Yıl: 9, Sayı: 100, Nisan 2006: "Osmanlı İmparatorluğu'nda ve Türkiye Cumhuriyeti'nde Borçlanma Politikaları ve Sonuçları" اس سلطنت نے اس دے بعد دے قرضےآں وچ حصہ لیا ، جزوی طور اُتے ریلوے تے ٹیلی گراف لائناں د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کرنے ، تے جزوی طور اُتے شاہی دربار دے محصولات تے شاہانہ اخراجات دے درمیان خسارے د‏‏ی مالی اعانت دے لئی ، جداں قسطنطنیہ وچ باسفورس آبنائے اُتے نويں محلات د‏‏ی تعمیر۔  کچھ مالیا‏تی مبصرین نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں قرضےآں د‏‏ی شرائط برطانوی تے فرانسیسی بینکاں دے لئی خاص طور اُتے سازگار سن (جو روتھسلڈ کنبے دے ملکیت نيں) جس نے انہاں د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں شرائط تو‏ں سامراجی انتظامیہ اپنے قرضےآں نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں مالی اعانت کرنے اُتے آمادہ ہُندی ا‏‏ے۔ Gold for the Sultan: Western Bankers and Ottoman Finance, 1856–1881, by Christopher Clay, London, 2001, p. 30. سلطان عبد العزیز (دور: 1861–1876) دے عہد وچ عثمانی بحریہ دے لئی نويں بحری جہاز بنانے دے لئی وی وڈی رقم خرچ کيتی گئی سی۔ 1875 وچ ، عثمانی بحریہ دے پاس 21 لڑاکا جہاز تے دوسری نوعیت دے 173 جنگی جہاز سن ، جس نے برطانوی تے فرانسیسی بحری جہازاں دے بعد دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا بحری بیڑا تشکیل دتا۔ اُتے ، انہاں تمام اخراجات نے عثمانی خزانے اُتے بہت زیادہ دباؤ ڈالیا۔ ايس‏ے اثنا وچ ، 1873 وچ اناطولیہ وچ شدید خشک سالی تے 1874 وچ سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت دے قلب وچ قحط تے وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ہويا۔ زرعی قلت نے ضروری ٹیکساں د‏‏ی وصولی نو‏‏ں روک دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی حکومت نو‏‏ں 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں غیر ملکی قرضےآں د‏‏ی ادائیگیاں اُتے خود مختار ڈیفالٹ دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا تے بلقان سمیت اس دے تمام صوبےآں وچ ٹیکس ودھیا دتا گیا۔

 بلقان وچ بغاوت تے جنگاں 
عثمانی سلطنت دے غیر ملکی قرض دہندگان نو‏‏ں قرضےآں د‏‏ی ادائیگی دے لئی ٹیکس وچ اضافے دے فیصلے دے نتیجے وچ بالکان صوبےآں وچ غم و غصہ پایا گیا ، جس دا اختتام عظیم مشرقی بحران تے بالآخر روس-ترکی جنگ (1877–78) وچ ہويا جس نے عیسائی قوماں نو‏‏ں آزادی یا خودمختاری فراہ‏م کيتی۔ سلطنت بلقان دے علاقےآں وچ ، اس دے بعد معاہدہ برلن دے نال 1878 وچ ہويا۔ اُتے ، ایہ جنگ عثمانیہ د‏‏ی پہلے تو‏ں ہی جدوجہد کرنے والی معیشت دے لئی تباہ کن سی تے عثمانی پبلک ڈیبٹ انتظامیہ دا قیام 1881 وچ عمل وچ لیایا گیا سی ، جس نے غیر ملکی قرض دہندگان نو‏‏ں عثمانی ریاست د‏‏ی آمدنی دا کنٹرول فراہ‏م کیہ سی۔  اس تو‏ں یورپی قرض دہندگان بانڈ ہولڈر بن گئے ، تے اوپی ڈی اے نو‏‏ں مختلف قسم دے ٹیکس تے کسٹم محصولات جمع کرنے دے لئی خصوصی حقوق تفویض کردتے گئے ۔ سربیا 18 عثمانی جنگ 1876–78 دے دوران تے اس دے بعد ، 30،000 تو‏ں 70،000 مسلما‏ن ، جنہاں وچ زیادہ تر البانیائی سن ، نو‏‏ں سرب فوج نے نی دے سنجاک تو‏ں بے دخل کردتا تے کوسوو ولایت فرار ہوگئے۔ Pllana, Emin (1985). "Les raisons de la manière de l'exode des refugies albanais du territoire du sandjak de Nish a Kosove (1878–1878) [The reasons for the manner of the exodus of Albanian refugees from the territory of the Sanjak of Niš to Kosovo (1878–1878)] ". Studia Albanica. 1: 189–190.Rizaj, Skënder (1981). "Nënte Dokumente angleze mbi Lidhjen Shqiptare të Prizrenit (1878–1880) [Nine English documents about the League of Prizren (1878–1880)]". Gjurmine Albanologjike (Seria e Shkencave Historike). 10: 198.Şimşir, Bilal N, (1968). Rumeli’den Türk göçleri. Emigrations turques des Balkans [Turkish emigrations from the Balkans]. Vol I. Belgeler-Documents. p. 737.Stefanović, Djordje (2005). "Seeing the Albanians through Serbian eyes: The Inventors of the Tradition of Intolerance and their Critics, 1804–1939." European History Quarterly. 35. (3): 470.

 بعد وچ  
1878 وچ برلن دے معاہدے دے بعد ، آسٹریا ہنگری نے بوسنیا دے عثمانی ولایت تے نووی پازار دے عثمانی سنجک وچ فوجی دستے قائم کیتے ، جو باضابطہ طور اُتے ( ڈی جور ) عثمانی علاقےآں دے طور اُتے جاری رہیا۔ ینگ ترک انقلاب دے دوران 1908 وچ پیدا ہونے والی انتشار دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، بلغاریہ نے 5 اکتوبر 1908 نو‏‏ں اپنی باضابطہ آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ۔ اگلے دن ، آسٹریا ہنگری نے 6 اکتوبر 1908 نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے بوسنیا دا الحاق کرلیا ، لیکن عثمانی حکومت تو‏ں سمجھوتہ کرنے تے کسی جنگ تو‏ں بچنے دے لئی اپنی فوجی فوجاں نو‏‏ں نووی پازار تو‏ں کھچ لیا (سلطنت عثمانیہ نے نووی پازر دے سنجک نو‏‏ں اس دے نال کھو دتا۔ 1912–1913 د‏‏ی بلقان د‏‏ی جنگاں ۔ )

1881 وچ ، فرانس نے تیونس دے عثمانی بیئلک اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، اس بہانے تو‏ں کہ تیونس دیاں فوجاں سرحد عبور کرکے ان د‏‏ی کالونی الجیریا وچ داخل ہوگئياں ، جو پہلے وی سلطنت عثمانیہ نال تعلق رکھدی نيں جو 1830 ء تک جاری رہی۔ اک سال بعد ، 1882 وچ ، برطانوی سلطنت نے عاربی بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی عثمانیاں نو‏‏ں فوجی امداد دینے دے بہانے تو‏ں ، مصر د‏‏ی عثمانی خدیویت اُتے قبضہ کيت‏‏ا (بعد وچ برطانیہ نے 5 نومبر 1914 نو‏‏ں مصر نو‏‏ں اک برطانوی سرپرستی دا اعلان کيت‏‏ا ، عثمانی حکومت دا مرکزی طاقتاں دی طرف تو‏ں پہلی جنگ عظیم وچ  شامل ہونے دا فیصلہ۔ Articles 17, 18 and 19 of the Treaty of Lausanne (1923) ) قابل غور گل ایہ اے کہ عثمانی حکومت نے بار بار برطانوی تے فرانسیسی بینکاں تو‏ں قرض لینے دے لئی مصر تو‏ں ٹیکس د‏‏ی محصول نو‏‏ں ضامن قرار دتا سی۔  اس تو‏ں پہلے عثمانی حکومت نے ايس‏ے سال برلن د‏‏ی کانگریس وچ برطانوی مدد دے بدلے وچ ، قبرص نو‏‏ں برطانیہ نو‏‏ں کرایہ اُتے دے دتا سی (بعد وچ 5 نومبر 1914 نو‏‏ں قبرص دا برطانیہ نے الحاق کرلیا سی ، .پہلی جنگ عظیم وچ عثمانیاں د‏‏ی شرکت تو‏ں متعلق ايس‏ے مذکورہ بالا وجوہ د‏‏ی بنا اُتے Articles 20 and 21 of the Treaty of Lausanne (1923) ) قبرص تے مصر نو‏‏ں حاصل کرنے تو‏ں ، برطانیہ نے مشرقی بحیرہ روم وچ اک اہ‏م قدم حاصل کيت‏‏ا تے نہر سویز اُتے کنٹرول حاصل کيت‏‏ا ۔ فرانس دے مغربی بحیرہ روم دے ساحل وچ اپنی زمیناں وچ اضافہ ہويا جدو‏ں کہ فرانس نے شمالی افریقہ دے بحیرہ روم دے ساحل وچ اپنی سرزمیناں وچ اضافہ کردے ہوئے تیونس نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ اک فرانسیسی زیر تحفظ علاقہ دے طور پر تو‏ں شامل کيت‏‏ا۔

 عظیم مشرقی بحران تے اس دے بعد د‏‏ی تریخ 

 ہرزیگوینا بغاوت (1875–77)
 اپریل بغاوت (1876)
 رزلوٹسی بغاوت (1876)
 28 جون ، 1876 نو‏‏ں ، مونٹینیگرو تے سربیا نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔
 سربیا – عثمانی جنگ (1876–1878)
 مونٹینیگرین – عثمانی جنگ (1876–78)
 پہلا آئینی دور (1876–1878)
 قسطنطنیہ کانفرنس (1876–77)
 روس-ترکی جنگ (1877–1878)
 رومانیہ د‏‏ی جنگ آزادی
 بلغاریہ وچ عارضی روسی انتظامیہ
 سان اسٹیفانو دا معاہدہ (1878)
 البانیاں دا اخراج 1877–1878
 برلن د‏‏ی کانگریس (1878)
 کمانوو بغاوت (1878)
 1878 یونانی مقدونیائی بغاوت
 1878 دا ایپیروس انقلاب
 کریٹن انقلاب (1878)
 1878 وچ بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ آسٹریا ہنگری مہم
 کریسنیا – رزلوک بغاوت (1878)

 معاہدے 

 ریخ اسٹڈٹ معاہدہ
 1877 دا بوڈاپسٹ کنونشن
 سان اسٹیفانو دا معاہدہ
 قبرص کنونشن
 معاہدہ برلن (1878)

 بعد وچ  

 آرمینیائی سوال
 لیگ آف پرزن (1878)
 پلاو تے گوسنجے دے لئی لڑائیاں (1879–1880)
 حلیپا تو‏ں معاہدہ (1878)
 دوہرا اتحاد (1879)
 اورابی بغاوت (1879–1882)
 برساک بغاوت (1880–1881)
 تیونس اُتے فرانسیسی فتح (1881)
 آسٹرو – سربیاوی اتحاد 1881
 قسطنطنیہ دا کنونشن (1881)
 ہرزیگووینا بغاوت (1882)
 مصر اُتے برطانوی قبضہ (1882)
 آسٹرو ہنگری – جرمن – رومانیہ دا اتحاد (1883)
 تیموک بغاوت (1883)
 بلغاریہ بحران (1885–88)

 حوالے 

 ہور پڑھو 



 اینڈرسن ، ایم ایس دی ایسٹرن سوال ، 1774–1923: بین الاقوامی تعلقات وچ اک مطالعہ (1966) آن لائن 

 Goldfrank, David M. (2003). "برلن ، کانگریس آف" ۔ ملیر وچ ، جیمس آر (ایڈی.) روسی تریخ دا انسائیکلوپیڈیا ۔ میکملن ریفرنس USA۔ آئی ایس بی این  Goldfrank, David M. (2003).  Goldfrank, David M. (2003).

 لینجر ، ولیم ایل۔ یورپی اتحاد تے سیدھ: 1871–1890 (1950) پی پی 151-70۔ آن لائن

  ، اس دے بعد دے واقعات اُتے توجہ دتیاں
 منرو ، ہنری ایف . برلن کانگریس (1918) آن لائن مفت ، متن دا 41pp ، 600 pp دستاویزات


گٹھ:1870ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات
گٹھ:آسٹریا ترکی تعلقات
گٹھ:تریخ بین الاقوامی تعلقات
گٹھ:تریخ بلقان
گٹھ:سفارتکاری
گٹھ:سلطنت عثمانیہ د‏‏ی سیاست
گٹھ:بوسنیا تے ہرزیگووینا د‏‏ی تریخ وچ عثمانی دور
گٹھ:سلطنت عثمانیہ دے مخالف بغاوتاں
گٹھ:حوالے وچ اغلاط: تریخ