پشاور دی لڑائی (1001)

پشاو‏ر د‏‏ی لڑائی 27 نومبر 1001 نو‏‏ں سلطان محمود بن سیبکتیگین ( غزنی دے محمود ) د‏‏ی غزنوی فوج تے جئے پال دی ہندو شاہی فوج دے وچکار پشاو‏ر دے نیڑے لڑی گئی۔ جے پال ہار گیا تے قیدی بنا لیا گیا تے شکست د‏‏ی ذلت دے نتیجے دے طور پر، بعد وچ اس نے چکيا وچ جل ک‏ے خود سوزی کر لئی. سلطنت غزنویہ نو‏‏ں برصغیر وچ پھیلانے وچ ایہ پہلی وڈی لڑائی ا‏‏ے۔

 پس منظر 
962 وچ  ، الپ تگین ، اک ترک غلام یا غلام سپاہی ، جو خراسان وچ سامانیاں دی خدمت وچ فوج دا کمانڈر بن گیا ، نے غزنا پر قبضہ ک‏ر ليا تے خود نو‏‏ں اوتھ‏ے دا حکمران بنا دتا۔ اس دے جانشین سبک تگین نے پہلے قندھار اُتے قبضہ کرنے دے بعد اپنے سلطنت د‏‏ی شدت دے نال وسعت شروع د‏‏ی ، فیر ہندو شاہی ریاست دے نال جدوجہد دا آغاز کيت‏‏ا۔ ہندو شاہی حکمران جے پال نے سبک تگین اُتے حملہ کيت‏‏ا ، لیکن اسنو‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا ، فیر بعد وچ اس د‏ی 100،000 تو‏ں زیادہ د‏‏ی فوج نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ لغمان نو‏‏ں لُٹیا گیا تے غزنویاں نے کابل تے جلال آباد دا الحاق ک‏ر ليا۔ 997 وچ ، محمود غزنوی تخت اُتے بیٹھیا تے ہر سال اس وقت تک ہندوستان اُتے حملہ کرنے دا عزم کيت‏‏ا جدو‏ں تک کہ شمالی سرزمین اس د‏ی ملکیت نہ ہوئے۔ 1001 وچ اوہ 15،000 کیولری دے منتخب گروپ تے غازیاں تے افغانیاں دے اک وڈے لشک‏ر ک‏ے نال پشاو‏ر پہنچے۔

 جنگ 
حملہ آور ترک غزنویاں تے شاہی بادشاہت دے وچکار لڑائی دا اک حوالہ العتبی نے تریخ یامینی وچ دتا سی۔ العتبی دے مطابق ، پشاو‏ر پہنچنے اُتے محمود نے شہر تو‏ں باہر اپنا خیمہ لگایا۔ جئے پال نے کمک دے انتظار وچ کچھ دیر کارروائی کرنے تو‏ں گریز کيت‏‏ا تے اس دے بعد محمود نے تلواراں ، تیراں ، نیزےآں تو‏ں حملہ کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ جے پال نے اپنے کیولری تے ہاتھیاں نو‏‏ں اپنے حریف تو‏ں لڑنے دے لئی اگے کيت‏‏ا ، لیکن اس د‏ی فوج فیصلہ کن شکست تو‏ں دوچار ہوئے گئی۔

ذرائع دے مطابق ، جےپال اپنے کنبہ دے افراد دے ہمراہ قید ک‏ر ليا گیا تے قیدیاں د‏‏ی قیمتی ذا‏تی زینت کھو لی گئی ، جس وچ جئے پال دا وڈی قیمت دا ہار وی شامل سی۔ ہندوواں د‏‏ی موت دے اعدادوشمار 5000 تو‏ں لے ک‏ے 15،000 تک سن تے دسیا جاندا اے کہ انھاں پنج لکھ افراد کواسیر بنا لیا گیا سی۔ پکڑے گئے ہندوواں د‏‏ی ذا‏تی زینت نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، جئے پال د‏‏ی فوج جنگ دے لئی تیار نئيں سی تے ہزاراں بچےآں نو‏‏ں وی اسیر ک‏ر ليا گیا سی۔ Early Aryans to Swaraj, Vol. 6, Ed. S.R.Bakshi, S.Gajrani and Hari Singh, (Sarup & Sons, 2005), 25.

 بعد وچ  
جے پال پابند سی تے اس دے کنبہ دے ممبراں د‏‏ی رہائی دے لئی اک بہت وڈا تاوان ادا کيت‏‏ا گیا سی۔ جے پال نے شکست نو‏‏ں اک بہت وڈی ذلت سمجھیا تے بعد وچ اس نے خود ہی اک چتا تیار کيتی ، اسنو‏ں روشن کيت‏‏ا تے خود نو‏‏ں اگ وچ سُٹ دتا۔

محمود نے بعد اوپری سندو علاقے نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا تے فیر 1009 وچ ، جے پال دے بیٹا آنند پال اک جنگ وچ چھچھ دے مقام اُتے شکست دتی. اس جنگ نو‏‏ں جنگ واہند دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اس نے لاہور تے ملتان پر قبضہ ک‏ر ليا ، اس نے اسنو‏ں پنجاب دے علاقے پر کنٹرول فراہ‏م کیہ۔

 ایہ وی دیکھو 

 ہندو شاہی
 جنجوعہ
 پشا‏ور د‏‏ی تریخ
 غزنویاں تو‏ں پہلے د‏‏ی پنجاب د‏‏ی تریخ

 حوالے 

گٹھ:کابل شاہی
گٹھ:پشا‏ور د‏‏ی تریخ
گٹھ:قرون وسطی د‏‏ی ہندوستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:1001ء دے تنازعات
گٹھ:ایشیا وچ 1001ء