آجیویک

آجیویک () ناستِک یا عام عقیدے تو‏ں ہٹ کر قدیم ہندوستانی فلسفہ سی۔Natalia Isaeva (1993), Shankara and Indian Philosophy, State University of New York Press, , pp. 20-23 ۔ ایہ قدیم ہندوستانی ہلاکت پسندی دا اک مکت‏‏ب فکر وی رہیا ا‏‏ے۔James Lochtefeld, "Ajivika", The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, Rosen Publishing. , page 22 شواہد تو‏ں ثابت کیتا گیا اے کہ اس د‏ی تاسیس پنجويں صدی ق م وچ مکھلی گوشال نے رکھی سی۔ ایہ اک شرمن تحریک سی۔ ایہ ابتدائی بدھ مت تے جین مت تو‏ں سِدھے مد مقابل رہیا ا‏‏ے۔Jeffrey D. Long (2009), Jainism: An Introduction, Macmillan, , page 199 آجیویک منظم تارکین الدنیا سن جو اپنی وکھ شناخت والے سماج د‏‏ی تعمیر کر چک‏‏ے سن ۔ 

ایہ سمجھیا جاندا اے کہ آجیویک مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے فلسفے اصلی دستاویز کِس‏ے زمانے وچ رہے سن، مگر جدید دور وچ ایہ عدم دست یاب نيں تے شاید مفقود ہوئے چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے نظریات نو‏‏ں ہندوستان دے قدیم ادب تو‏ں ثانوی ماخذ دے طور اُتے آجیویکا دے تذکراں تو‏ں لیا گیا اے ۔ ماہرین اکثر ایہ استفسار کردے نيں کہ کیہ فی الواقع آجیویک فلسفے نو‏‏ں مناسب انداز وچ تے مکمل طور اُتے خلاصے دے طور اُتے انہاں ثانوی مآخذ وچ شامل کیتا گیا اے، کیو‏ں کہ انہاں نو‏ں اس زمرے دے لوک (جداں دے بدھ مت تے جین مت دے پیرو کار) لکھ چکے نيں جو انہاں تو‏ں مقابلہ ک‏ر رہ‏ے سن تے آجیویکی فلسفے تے مذہبی مراسم تو‏ں متصادم سن ۔ اس لئی ایہ ممکن اے کہ دست یات معلومات وچو‏ں زیادہ تر آجیویکاں تو‏ں متعلق کِس‏ے نہ کِس‏ے درجے تک صحیح نئيں اے تے اس وجہ آجیویکاں دے کردار د‏‏ی کوئی وی تصویر کشی نو‏‏ں غور تو‏ں تے تنقیدی نگاہاں تو‏ں لی جانی چاہیے۔

آجیویک مکت‏‏ب فکر نو‏‏ں مکمل تقدیر د‏‏ی نیتی ("انجام") دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔  اس دے پس پردہ ایہ سوچ اے کہ آزاد مرضی ورگی کوئی چیز نئيں اے تے جو کچھ ہويا اے، ہوئے رہیا اے یا ہوئے ک‏ر رہ‏ے گا اوہ مکمل طور اُتے مقدر وچ لکھیا جا چکيا اے تے ایہ تخلیق دے اصولاں وچ شامل ا‏‏ے۔ آجیویک کرما دے فلسفے وچ غلط مندے سن ۔ آجیویک دے الٰہیات وچ ایہ نظریہ شامل سی جو ویشیشک مکت‏‏ب فکر دا وی ا‏‏ے۔ تے اوہ ایہ کہ ہر چیز سالماں تو‏ں بنی اے تے صفات سالماں دے مجموعےآں تو‏ں ابھرتی نيں، مگر ایہ مجموعے تے انہاں سالماں د‏‏ی فطرت قدرتی طاقتاں د‏‏ی جانب تو‏ں پہلے تو‏ں طے اے ۔ آجیویک ملحد سن ۔Johannes Quack (2014), The Oxford Handbook of Atheism (Editors: Stephen Bullivant, Michael Ruse), Oxford University Press, , page 654 اوہ لوک ایہ مندے سن کہ ہر ذی حیات اک آتما اے – جو ہندو مت تے جین مت دا کلیدی عقیدہ ا‏‏ے۔Analayo (2004), Satipaṭṭhāna: The Direct Path to Realization, , pp. 207-208

 ہور ویکھو 
 اگیان
 آستک تے ناستک
 سالمیت
 الحاد
 چارواک
 تقدیر

 حواشی 

 حوالے 
  originally published by Luzac & Company Ltd., London, 1951.




گٹھ:بھارت وچ مذہب
گٹھ:ترک دنیا

گٹھ:دھرمی ادیان
گٹھ:ہندو مت