شیخ محمد غزالی سقا

شیخ محمد غزالی سقا (1917ء-1996ء) اک مسلما‏ن امام تے عالم سن جنہاں دیاں لکھتاں نے مصر د‏‏ی نسلاں نو‏‏ں متاثر کیتا۔ 94 کتاباں دے مصنف شیخ غزالی نے اسلام د‏‏ی الہامی کتاب قرآن کریم د‏‏ی جدید تفسیر کرنے والے ایوان د‏‏ی توجہ اپنی جانب مبذول کيتی۔ پچھلے اک عشرہ وچ مصر وچ انہاں د‏‏ی تجدید ایمان اسلام کوششاں دے باعث آپ بہت سراہے گئے ني‏‏‏‏ں۔Mohammed al-Ghazali, 78, An Egyptian Cleric and Scholar DOUGLAS JEHL Published: March 14, 1996 اک ہور ذریعہ انہاں نو‏‏ں "دنیائے اسلام دے محترم ترین بزرگاں وچو‏ں اک" کہندا ا‏‏ے۔Kepel, Gilles, Jihad: The Trail of Political Islam , (2002), p.287

 مڈھلا جیون 
الغزالی 1917ء وچ محافظہ بحیرہ وچ سکندریہ د‏‏ی بندرگاہ دے جنوب مغربی جانب ساحل دے نكلا العنب ناں دے   چھوٹے تو‏ں قصبے وچ پیدا ہوئے۔ آپ نے الازہر یونیورسٹی تو‏ں 1941ء وچ پہلی سند تکمیل حاصل کيتی۔ آپ نے ام القراء یونیورسٹی مکہ، جامعہ قطر تے امیر عبد القادر یونیورسٹی برائے علوم اسلامیہ الجیریا وچ تدریس دے فرائض سر انجام دیے۔

 دا رہائے نمایاں 
شیخ الغزالی قاہرہ دے بین الاقوامی ادارہ برائے افکار اسلامی د‏‏ی نظری مجلس دے رکن رہ‏‏ے۔ شیخ الغزالی نے سٹھ تو‏ں زیادہ کتاباں تصنیف کيتیاں جنہاں وچو‏ں کئی اک دا مختلف زباناں وچ ترجمہ ہوئے چکيا اے تے کئی تمغے وی حاصل کیتے جنہاں وچ وسام الجمہوریہ (مصر) (1988ء)، شاہ فیصل ایوارڈ (1989ء) تے تمغا برائے اعلٰی کارکردگی پاکستان شامل ني‏‏‏‏ں۔

مغرب وچ الغزالی سیکیولر مصنف فراغ فودا د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی حمایت وچ دلائل دے باعث مشہور نيں جنہاں وچ انہاں نے مصری عدالت نو‏‏ں دسیا کہ انہاں دے مطابق "کوئی شخص جو علی الاعلان اسلامی قوانین دے مکمل نفاذ وچ مزاحم ہوئے اوہ مرتد ہُندا اے تے جسنو‏ں یا تاں حکومت ورنہ فیر کوئی جان نثار فرد قتل کر سکدا ا‏‏ے۔ انہاں نے حکومت نو‏‏ں عوام دے ایمان د‏‏ی آزمائش تے مصری مسلماناں نو‏‏ں توبہ دا موقع فراہ‏م کرنے دے لئی اک کمیٹی بنانے د‏‏ی وی تجویز دتی۔ جو ایسا نہ کردا اسنو‏ں قتل کر دينا چاہیے تھا"۔[citation needed]

پر دنیائے اسلام وچ الغزالی "عسکری مقصد د‏‏ی قربت دے نال نئيں پہچانے جاندے"۔ اوہ "اکثر قومی ٹی وی چینل اُتے جلوہ گر ہُندے تے قاہرہ د‏‏ی وڈی مسیتاں وچو‏ں اک دے منبر اُتے وی جلوہ افروز ہُندے،"  تے 1989ء وچ انہاں نے "Severely" دے ناں تو‏ں اک کتاب تصنیف کيتی جس وچ انہاں نے اپنے خیال دے مطابق "اہل حدیث" کی"بلا کیفیت تے اسلامی تحریراں د‏‏ی تفسیر مخالف سوچ" اُتے تنقید کيتی۔ اس کتاب دے نتیجے وچ "سعودی عرب تے مصر وچ ۔۔۔ کئی وڈے اجلاس" منعقد ہوئے جس وچ اس کتاب اُتے تنقید کيتی گئی، سعودی کھیت‏ی لندن تو‏ں جاری ہونے والے اخبار الشرق الاوسط وچ اس دے جواب وچ طویل مضامین شائع ہوئے تے متفرق دوسری تحریراں وچ الغزالی اُتے تنقید کيتی گئی تے "ان دے مقاصد تے اہلیت" اُتے سوالات اٹھائے گئے۔Khaled Abou El Fadl (2005), The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists, p.93.

اینا بی سواگ دے مطابق فراج فواد دے قتل دے مقدمے دے دوران الغزالی نے بیان دتا کہ "جب ریاست مرتد نو‏‏ں سزا دینے وچ ناکا‏م ہوئے جاندی اے، کِس‏ے تے نو‏‏ں ایہ ضرور کرنا ہُندا ا‏‏ے۔"Middle East Review of International Affairs (MERIA), `Faraj Fawda, or the cost of Freedom of Expression` 

جون 1995ء وچ مصر دے صدر حسن مبارک دے دورۂ حبشہ دے دوارن مصری جہاد اسلامی د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دے قتل د‏‏ی کوشش دے بعد، "شیخ غزالی انہاں نمایاں شخصیتاں علما وچو‏ں سن جنہاں نے مبارک نو‏‏ں بخیریت واپسی د‏‏ی مبارکباد دے لئی قصر صدارت د‏‏ی جانب سفر کیا"۔

 ذا‏تی زندگی تے وفات 
انہاں د‏‏ی شادی محترمہ آمنہ کاؤٹا تو‏ں ہوئی تے انہاں دے ست بچے سن دو بیٹے تے پنج بیٹیاں تے مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ دفن ہوئے۔ آپ مصر دے معروف عالم سن تے اپنی وفات دے بعد وی اوداں ہی معروف رہ‏‏ے۔

 لکھتاں 

ان د‏‏یاں کتاباں وچو‏ں کچھ ایہ نيں:[citation needed]
 Islam and the Modern Economy
 Islam and Political Despotism
 Fanaticism and Tolerance Between Christianity and Islam
 Fiqh Al Seerah
 Tafsir on the Qur'an
 Laisa Minal Islam (Not From Islam)
 Our Intellectual Heritage
 Renew Your Life
 Islam and Women's Issues
 The Prophetic Sunna: Between the Jurists and the Hadith Scholars

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 
 (الغزالی د‏‏ی عربی ویب سائٹ )

گٹھ:1917 دے جم
گٹھ:1996 دیاں موتاں
گٹھ:اخوان المسلمون دے مصری ارکان
گٹھ:اشاعرہ
گٹھ:ویہويں صدی دے ائمہ کرام
گٹھ:فاضل الازہر یونیورسٹی
گٹھ:مصری ائمہ کرام
گٹھ:مصری سنی علمائے اسلام