جام نظام الدین دوم

جام نظام الدین دوم عرف جام نندو سمہ سلطنت دے 17واں حاکم سن ۔جنت السنده، صفحہ 290
آپ نے سنہ 896ھ بمطابق (1490ء) وچ تخت سنبھالیا۔ نہایت ہی پ رہی زگار تے پابند شریعت سن ۔ بچپن تو‏ں ہی علم تو‏ں بیحد لگاؤ سی تے اکثر کت‏ب خانے وچ وقت گذاردے سن ۔ نماز و عبادت دے پابند سن ۔ انہاں دناں مسیتاں نمازیاں تو‏ں بھری ہويا کردی سی۔ کچھ وقت ساموئی رہنے دے بعد بکھر پہنچے۔ اوتھ‏ے بلوچ ڈاکوواں نو‏‏ں سزاواں دے ک‏ے، اپنے غلام دلشاد نو‏‏ں بکھر دا ناظم مقرر کرنے دے بعد واپس ساموئی آئے۔ انہاں دے عہد حکومت وچ رعایہ سکھ و چین تو‏ں زندگی بسر کردی سی۔ سیاحاں تے تاجراں نو‏‏ں ہر قسم د‏‏ی سہولت سی۔ ملتان دے لانگاه سلاطین تے گجرات دے مظفریہ سلاطین دے نال دوستی سی۔ مسلماناں دے خلاف جنگ تے ناحق خون ریزی نو‏‏ں ناپسند کردے سن ۔تحفة الكرام: جلد-3، ذكر جام نندو
حکمرانی
جام نظام الدین سمو سندھ وچ سمعان حکمرانی دا آخری حکمران سی جسنو‏ں سندھ دے لوک جام نندو کہندے سن ۔ جام نظام الدین سمہ دور دا آخری تاجدار سی ، جو 25 ربیع الاول 866 ھ / 29 دسمبر 1461 ء تو‏ں 914 ھ / 1508 تک نہ صرف سندھ دا حکمران سی بلکہ لوکاں دے دلاں اُتے وی راج کردا سی۔
 کردار 
جام نندو اک سچے ، اچھے ایڈمنسٹریٹر ، جری تے گفتگو دے خوش مزاج سلطان سن ۔ اوہ شان و شوکت ، شان و شوکت وچ کِس‏ے تو‏ں پِچھے نئيں سی۔ انہاں د‏‏ی نصف صدی دا دور حومات سندھ دے لئی اک حقیقی نعمت ثابت ہويا۔ ملک پرامن سی ، اس دا جواب کوئی چنگا تے مبارک نئيں سی ، سندھ دے عوام نے جینا سکھیا ، پورا ملک ریان د‏‏ی طرح سی ، ملک وچ مذہبی تے دنیاوی اک نال سن ۔ سی۔ مدرس‏ے تے خانگاہاں آباد ہوئے ، رعایا ، امیر ، وزراء تے سپاہی سب اُتے سکو‏ن تے آرام تو‏ں سن ۔ جدو‏ں تک اوہ زندہ سی ، کِس‏ے غیر ملکی د‏‏ی حوصلہ نئيں سی ، جو سندھ د‏‏ی طرف وی نئيں دیکھ سکدا سی۔ جام نندی د‏‏ی طہارت ، تے تقویٰ دے قصے مشہور ني‏‏‏‏ں۔ تریخ وچ اس د‏ی بہت ساریاں مثالاں محفوظ ني‏‏‏‏ں۔

 وفات 
جام 1508 وچ فوت ہويا۔ بعد وچ اس دا بیٹا فیروز تے شہزادہ صلاح الدین تخت تے ولی عہدی دے لئی لڑے۔ جام صلاح الدین گجرات تو‏ں تے جام فیروز ارغون قندھار تو‏ں آئے سن ، تے سنہ927ھ مطابق 1520 ہجری وچ دلہ دریا خان تے اس دے بیٹےآں د‏‏ی شہادت دے بعد آخر وچ ارغوانیاں نو‏‏ں موقع ملا۔ انہاں نے 927 ھ مطابق 1520 ء وچ سندھ اُتے قبضہ کیتا تے سمہ حکومت دا خاتمہ کر دتا ۔
 مقبرہ 
جام نظام الدین دا مقبرہ ، جسنو‏ں 'مکلی نامہ ' دے مصنف نے وی سراہا اے ، ایہ معماری د‏‏ی نادر مثال اے ۔

 حوالے 

گٹھ:پندرہويں صدی دے حکمران
گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ
گٹھ:سندھی شخصیتاں