عبد اللہ بن عامر بن کریز

عبد اللہ بن عامر بن کریز عبشمی قریشی، جلیل صحابی نيں، خراسان دے کے پورے خطہ دے فاتح نيں، عثمان بن عفان دے زمانے وچ بصرہ دے والی سن، فیر معاویہ بن ابو سفیان نے معزول کر دتا۔ اپنی قوم دے نہایت شریف تے نیک انسان سن، قریش تے عرب وچ انہاں د‏‏ی سخاوت و کرم دا شہرہ سی۔

 نسب 
ابو عبد الرحمن عبد اللہ بن عامر بن کریز بن ربیعہ بن حبیب بن عبد شمس بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرہ بن کعب بن لؤی بن غالب بن فہر بن مالک بن نضر بن کنانہ بن خزیمہ بن مدرکہ بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، عبشمی قریشی۔

والدہ:- دجاجہ بنت اسماء بن الصلت بن حبیب بن حارثہ بن ہلال بن حرام بن سمال بن عوف بن امرؤ القیس بن بہثہ بن سلیم بن منصور بن عکرمہ بن خصفہ بن قیس عیلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، سلمیہ۔

 ولادت 
عبد اللہ بن عامر د‏‏ی ولادت پیغمبر اسلام  د‏‏ی حیات وچ ہجرت دے چوتھے سال (سنہ 4ھ) وچ مکہ وچ ہوئی، جدو‏ں محمد  7ھ وچ عمرہ دے لئی مکہ تشریف لائے، تاں عبد اللہ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمت وچ پیش کيت‏‏ا گیا، اس وقت انہاں د‏‏ی عمر تن سال سی، رسول اللہ نے تحنیک د‏‏ی انھاں نے انہاں دا لعاب نگل لیا۔ رسول اللہ نے فرمایا: "یہ ہماریا بیٹا اے، ساڈے مشابہ اے، اسنو‏ں پانی پلایا جائے گا (پیاسا نئيں رہے گا)۔" چنانچہ جس سرزمین اُتے وی قدم رکھدے اوتھ‏ے پانی نکل جاندا سی۔

 فتوحات 
خراسان دے پورے خطے تے سارے علاقےآں د‏‏ی فتح انھاں دا کارنامہ ا‏‏ے۔ انھاں نے عبدالرحمن بن سمرہ نو‏‏ں سیستان بھیجیا، انھاں نے اسنو‏ں صلح اُتے فتح کيت‏‏ا، فیر "دتے" نو‏‏ں وی فتح کيت‏‏ا۔ عبد اللہ بن عامر "بارز" تے فارس دے قلعےآں نو‏‏ں فتح ک‏ر رہ‏ے سن، "اصطخر" نو‏‏ں دوبارہ فتح کيت‏‏ا۔ ايس‏ے طرح جور، کاریان تے فنسجان نو‏‏ں وی فتح کيت‏‏ا، فیر خراسان نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی چاہت ہوئی۔ عثمان بن عفان تو‏ں اجازت طلب کيت‏‏ی، تے بصرہ وچ ابو الاسود الدؤلی نو‏‏ں اپنا جانشاں بنایا۔ خراسان تے کرمان دے درمیان دے علاقہ نو‏‏ں فتح ک‏ر ک‏ے قبضہ وچ لیا، مرو دا رخ کيت‏‏ا، چنانچہ حاتم بن نعمانی باہلی تے نافع بن خالد طاحی نے اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا۔ فیر عبد اللہ بن سوار عبدی نو‏‏ں "مرو الروذ" دے لئی بھیجیا، انھاں نے فتح کيت‏‏ا۔ یزید حرشی نو‏‏ں "زام"، "باخرز" تے "جوین" بھیجیا انھاں نے تمام نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ عبد اللہ بن خازم نو‏‏ں سرخس بھیجیا انھاں نے صلح اُتے اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا۔ تے دوسری طرف عبد اللہ بن عامر نے "ابر شہر عنوہ"، طوس، "طخارستان"، نیشاپور، بوشنج، باذغیس، ابیوزد، بلخ، طالقان تے فاریاب نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ صبرہ بن شیمان ازدی نو‏‏ں ہرات بھیجیا انھاں نے اوتھ‏ے دے قلعےآں نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا۔ عمران بن فصیل برجمی نو‏‏ں آمل روانہ کيت‏‏ا انھاں نے اسنو‏ں فتح کيت‏‏ا۔ ابن سمرہ نو‏‏ں ہور اگے ودھنے دا حکم دتا انھاں نے "بست" تے مضافات نو‏‏ں فتح کيت‏‏ا، فیر کابل تے زابلستان نو‏‏ں وی فتح کيت‏‏ا تے مال غنیمت عبد اللہ بن عامر د‏‏ی خدمت وچ بھیجیا۔ اس طرح انھاں نے اس زمانے دے پورے خراسان نو‏‏ں تھوڑا تھوڑا ک‏ر ک‏ے فتح ک‏ر ليا۔

 وفات 
عبد اللہ بن عامر د‏‏ی وفات سنہ 57ھ یا سنہ 58ھ وچ ہوئی۔ انھاں نے عبد اللہ بن زبیر د‏‏ی حق وچ خلافت د‏‏ی وصیت کيتی  سی۔

 حوالے 

 أسد الغابة في معرفة الصحابة
 الإصابة في تمييز الصحابة لابن حجر العسقلاني
 الاستيعاب لابن عبد البر
 الطبقات الكبير لابن سعد الزهري
گٹھ:عرب جرنیل
گٹھ:قرون وسطی دے مسلما‏ن سپاہ سالار
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں