نرمل چندر سنہا

نرمل چندر سنہا (1911ء–1997ء) بھارت نال تعلق رکھنے والے ماہر تبتیات سن ۔ اوہ اک مصنف، بانی ڈائیریکٹر سکم ریسرچ انسٹی ٹیوٹ آف ٹیبیٹالوجی، جسنو‏ں موجودہ طور اُتے نامگیال انسٹی ٹیوٹ آف ٹیبیٹالوجی کہیا جاندا اے،  جو دیورالا وچ واقع تے ایہ گینگٹاک دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ انہاں دا اک ہور کارنامہ ایہ سی کہ اوہ بدھ مت تے تبت تے وسط ایشیا د‏‏ی تریخ نگاری دے معاون سن ۔ انہاں نو‏ں حکومت ہند نے 1971ء وچ پدم شری تو‏ں نوازیا سی جو بھارت وچ چوتھا سب تو‏ں اعلٰی شہری اعزاز ا‏‏ے۔

 سوانح جیات 
نرمل چندر سنہا د‏‏ی پیدائش 1911ء وچ رانچی وچ ہوئی سی جو موجودہ طور اُتے بھارت د‏‏ی ریاست جھارکھنڈ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ کِس‏ے زمانے وچ بہار دا حصہ سی ۔ پریزیڈنسی کالج، کلکتہ تو‏ں ماسٹرز د‏‏ی سند حاصل کرنے دے بعد اوہ ہوگلی محسن کالج، چنسورہ، مغربی بنگال وچ تدریسی عملے دے رکن دے طور اُتے شامل ہوئے۔ اوہ بعد وچ بہرامپور کالج وچ تریخ دے پروفیسر دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ اس دے بعد 1955ء وچ اوہ سرکاری ملازمت اختیار کیتے تے ریزیڈینسی دے سیاسی دفتر اُتے کلچرل اٹاچی دے عہدے اُتے فائز ہوئے۔ کلچرل اٹاچی دے طور اُتے انہاں نے تبت دا 1956ء وچ دورہ کیتا۔ اوہ اس وفد دا حصہ سن جس نے دلائی لاما نو‏‏ں بلانے دے لئی تبت دا دورہ کیتا سی ۔ اس دے بعد تو‏ں اوہ انڈین آرکائیو دے لئی کم کرنے لگے جتھ‏ے انہاں نو‏ں اس گل دا موقع ملیا کہ نامور ماہر تعلیم تے سابق مرکزی وزیر تعلیم تری گنیا سین دے تحت کم کیتا۔  1958ء وچ جدو‏ں سکم ریسرچ انسٹی ٹیوٹ آف ٹیبیٹالوجی، موجودہ طور اُتے نامگیال انسٹی ٹیوٹ آف ٹیبیٹالوجی (این آئی ٹی) قائم ہويا، سنہا اس دے بانی ڈائیریکٹر بنے۔ اوہ اوتھ‏ے اُتے 1987ء تک برسر خدمت رہے جدو‏ں اوہ وظیفہ حسن خدمت اُتے سبک دوش ہوئے۔ وظیفے دے بعد اوہ سلی گوڑی چلے گئے جتھ‏ے اُتے اوہ یونیورسٹی آف کلکتہ وچ بین الاقوامی تعلقات د‏‏ی صدسالہ یاد دے پروفیسر بنے سن ۔

 مضامین 
یہ انہاں مضامین د‏‏ی لسٹ جنہاں نو‏ں سنہا نے لکھ ک‏ے بولیٹین آف ٹیبیٹالوجی وچ شائع کیتا سی:

 Historical status of Tibet
 Hacha for لہاسا
 Tibet's status during the World War
 On tantra
 The missing context of Chos
 Was the Simla Convention not signed?
 The Himalayas
 The Lama
 The grey wolf
 The refuge: India, Tibet and Mongolia
 The sKyabs mgon
 Chos srid gnyis-ldan
 Sino-Indian inroads into North India
 Obituary: Libing Athing
 The Ancient path of the Buddhas
 Brahmana and Kshatriya
 Gilgit (and Swat)
 The Simla Convention 1914: a Chinese puzzle
 Obituary Yapshi Pheunkhang
 Sanskrit across the Himalayas
 India and Tibet
 In memoriam
 Budddhasasana in Tibet
 Stupid barbarian / animal symbols in Buddhist art
 Tibetan Studies in modern India
 Peace and war in man's mind
 Aspects of Buddhism
 Publications through twenty years
 The universal man
 Articles of Tibet trade 1784
 Publications through twenty-five years
 Losar
 About Dipankara Atisa
 Geographical notices of India
 On Tibetology
 Ten priceless images
 Relics of Asokan monks
 Tradition and traditional sources
 Dharma Tantra and Atisa
 On names and titles
 What constitute the importance of Atisa
 Uttarukuru in Tibetan tradition
 Inventory of Tibetan historical literature
 Tantra in Mahayana texts
 Stupa symbol
 Inner Asia and India through the ages
 A preface to Mahayana icononography
 Tibetology contra Nepalese
 Sahasra Buddha
 Kalachakra Tantra
 Buddharupa: observation on the evolution of Buddha image
 Making of Dharmaraja
 Dharamaraja Asoka
 Asoka's dhamma: a testimony of monuments
 Asoka's Dharma

 ہور مطالعات 



 حوالے 

گٹھ:ادب تے تعلیم دے شعبے وچ پدم شری وصول کنندگان
گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین
گٹھ:بھارتی مرد مصنفاں
گٹھ:جھاڑکھنڈ دے سائنس دان
گٹھ:رانچی دیاں شخصیتاں
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:ماہرین تبتیات
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا
گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی
گٹھ:1997 دیاں موتاں
گٹھ:1911 دے جم