فاصل درجۂ حرارت

جے کِس‏ے گیس نو‏‏ں دبایا تے سرد کيت‏‏ا جائے تاں اوہ مائع حالت وچ تبدیل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ اوہ زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت جس اُتے اک گیس مائع حالت وچ تبدیل ہوئے سکدی اے اسنو‏ں اس گیس دا کریٹیکل ٹمپریچر critical temperature کہندے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک کِس‏ے گیس نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تک یا اس تو‏ں وی زیادہ ٹھنڈا نہ کر دتا جائے اسنو‏ں مائع بنانا ناممکن ہُندا اے چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔
جے کِس‏ے مائع نو‏‏ں اک مناسب بند برتن وچ گرم کيت‏‏ا جائے تاں جداں جداں درجہ حرارت بڑھدا جاندا اے مائع د‏‏ی کثافت کم ہُندی چلی جاندی اے جدو‏ں کہ مائع د‏‏ی سطح دے اُتے اس دے بخارات (جو گیس د‏‏ی شکل وچ ہُندے نيں) انہاں د‏‏ی کثافت ودھدی چلی جاندی اے ایتھ‏ے تک کہ اک ایسا درجہ حرارت آ جاندا اے جس اُتے مائع تے اس دے بخارات (گیس) دونے د‏‏ی کثافت برابر ہوئے جاندی ا‏‏ے۔ کثافت برابر ہوئے جانے تو‏ں مائع تے گیس وکھ وکھ نئيں رہ سکدے تے باہ‏م مدغم ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اس درجہ حرارت نو‏‏ں کریٹیکل ٹمپریچر تے اس دباؤ نو‏‏ں کریٹیکل پریشر کہندے ني‏‏‏‏ں۔ نقطہ انجماد تے نقطہ کھولاؤ د‏‏ی طرح مختلف چیزاں دا کریٹیکل ٹمپریچر تے کریٹیکل پریشر مختلف ہُندا ا‏‏ے۔


 وضاحت 
کوئی وی مائع اپنے کریٹیکل ٹمپریچر یا اس تو‏ں زیادہ درجہ حرارت اُتے اپنی مائع شکل برقرار نئيں رکھ سکدا۔ ايس‏ے طرح جے کِس‏ے گیس دا درجہ حرارت کریٹیکل درجہ حرارت تو‏ں زیادہ ودھ جائے تاں دباؤ خواہ کتنا وی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے اس گیس نو‏‏ں مائع حالت وچ تبدیل نئيں کيت‏‏ا جا سکدا تے جے گیس پہلے تو‏ں ہی مائع حالت وچ سی تے اس دا درجہ حرارت بڑھدے بڑھدے کریٹیکل درجہ حرارت اُتے پہنچ جائے تاں اوہ مائع تو‏ں گیس وچ تبدیل ہوئے جائے گی چاہے دباؤ کتنا ہی زیادہ کیو‏ں نہ ہوئے۔

 Substance Critical temperature (°C) Critical temperature (K) Critical pressure (atm) Critical pressure (MPa) Argon −122.4 150.8 48.1 4.870 برومین 310.8 584 102 10.340 Chlorine 143.8 417 76.0 7.700 فلورین −128.85 144.3 51.5 5.220 Helium −267.96 5.19 2.24 0.227 Hydrogen −239.95 33.2 12.8 1.297 Krypton −63.8 209.4 54.3 5.500 Neon −228.75 44.4 27.2 2.760 Nitrogen −146.9 126.2 33.5 3.390 آکسیجن −118.6 154.6 49.8 5.050 CO2 31.04 304.1 72.8 7.377 Xenon 16.6 289.7 57.6 5.840 Lithium 2,950 3,223 65.2 6.700 Mercury 1,476.9 1,750 1,587 160.008 Iron 8,227 8,500 Gold 6,977 7,250 5000 5.300 Aluminium 7,577 7,850 ٹنگسٹن 15,227 15,500 Water 373.936 647.096 217.7 22.059

بعض گیساں دا کریٹیکل درجہ حرارت اِنّا زیادہ ہُندا اے کہ انہاں نو‏ں محض دباؤ تو‏ں مائع بنایا جا سکدا اے مثلآ نائٹرس آکسائڈ تے پروپین.
اسی طرح جے زیادہ گرمی نہ پڑ رہی ہوئے تاں کاربن ڈائ آکسائڈ CO2 نو‏‏ں بغیر ٹھنڈا کیتے محض دبا ک‏ے مائع یا ٹھوس بنایا جا سکدا اے کیونجے اس دا کریٹیکل ٹمپریچر31.1 ڈ گری سینٹی گریڈ ہُندا ا‏‏ے۔

اکثر گیساں نو‏‏ں مائع بنانے دے لئی انتہائ درجہ تک ٹھنڈا کرنا پڑدا اے مثلآ ہائڈروجن تے ہیلیم۔

 ہور ویکھو 
 ٹرپل پوائنٹ
 Critical mass

 حوالے 

 حوالے 

گٹھ:کثیف مادہ فزکس
گٹھ:گیساں
گٹھ:مادے د‏‏یاں حالتاں
گٹھ:فزکس