ہیرابائی بڑودکر

ہیرابائی بڑودکر (پیدائش: 30 مئی 1905ء– وفات: 20 نومبر 1989ء) کیرانہ گھرانہ نال تعلق رکھنے والی ہندوستانی کلاسیکی گلوکارہ سی۔ ہیرابائی استاد عبدالوحید خان د‏‏ی شاگرد سی۔http://www.veethi.com/india-people/hirabai_barodekar-profile-3248-24.htm
 مڈھلا جیون 
ہیرابائی د‏‏ی پیدائش بمقام مراج وچ 30 مئی 1905ء نو‏‏ں ہوئی۔ اُس دا اصل ناں چمپاکلی سی۔ ہیرابائی دے والد استاد عبد الکریم خان تے والدہ تارابائی منے سی۔ تارابائی منے دے والد سردار ماروندی راؤ منے سی جو ریاست وڈودرا د‏‏ی راج ماندا دا بھائی سی۔ انیہويں صدی عیسوی دے ابتدائی عشراں وچ استاد عبدالکریم خان ریاست وڈودرا دے شاہی موسیقار و گلوکار سن، جتھ‏ے اوہ تارابائی نو‏‏ں موسیقی سکھاندے سن ۔ دونے دے وچکار سلسلہ محبت د‏‏ی شروعات ہوئی لیکن تارابائی دے خاندان والے اِس رشتے تو‏ں ناراض ہوئے گئے تے تارابائی تے استاد عبدالکریم خان نے ریاست وڈودرا چھڈ دتی تے ممبئی آ گئے۔ اِس دوران وچ عبدالکریم خان دے بھائی استاد عبد الحق خان وی اُنہاں دے ہمراہ ممبئی آ گئے سن ۔

 موسیقی 
ہیرابائی تے اُس دے بھائی سریش بھاؤ مانے نے موسیقی د‏‏ی ابتدائی تعلیم استاد عبدالوحید خان تو‏ں حاصل کيتی۔ بعد وچ اپنے خالص کلاسیکی موسیقی د‏‏ی تعلیم والد عبدالکریم خان تو‏ں حاصل کيتی جو کیرانہ گھرانہ نال تعلق رکھدے سن ۔ 1922ء وچ جدو‏ں استاد عبدالکریم خان نے ممبئی وچ اپنی اک کمپنی قائم کيتی جس وچ موسیقی د‏‏ی تعلیم تے موسیقی دے اسرار و روموز سکھائے جاندے سن ۔ اِس کمپنی وچ ہیرابائی وی موسیقی سیکھدی رہی۔ غالباً 1920ء یا 1921ء وچ ہیرابائی نے پہلی بار عوامی سطح اُتے کیسربائی کیرکر دے زیر اثر 15 سال د‏‏ی عمر وچ گایا۔ ہیرا بائی نے گانے وچ خیال، ٹھمری، غزل تے بھجن نو‏‏ں اختیار کيت‏‏ا جو جنوبی ہند وچ اُس وقت مشہور ترین اصنافِ موسیقی سمجھی جادیاں سن۔ بھارت وچ ہیرابائی پہلی خاتون گلوکارہ سی جس د‏‏ی تقاریبِ موسیقی د‏‏ی خاطر ٹکٹ فروخت ہوئے۔ ہندوستان وچ کیرانہ گھرانہ د‏‏ی مقبولیت نو‏‏ں ہیرابائی نے ہور ترقی دتی۔ ہیرابائی نے مختلف فلماں وچ وی کم کيت‏‏ا جنہاں وچ سورن مندر، جانابائی تے میونسپلٹی شامل ني‏‏‏‏ں۔ نوتن سنگیت ودیالہ وچ ہیرابائی نے موسیقی د‏‏ی تعلیم دینا شروع د‏‏ی جس دے باعث اُسنو‏‏ں گن ہیرا دا خطاب دتا گیا۔ ہیرابائی د‏‏ی موسیقی اُس د‏‏ی مڈھلا جیون وچ ہی ریکارڈ د‏‏ی جانے لگی سی۔ عاجزی و انکسار تے سچ بولنے د‏‏ی خوبیاں ہیرابائی د‏‏ی زندگی وچ بدرجہ اُتم موجود رني‏‏‏‏ں۔ ہیرابائی نے اپنی بہن سرسوت‏ی رانے دے نال ہمیشہ گایا۔Wade, Bonnie C. (1994)۔ "Saraswati+Rane"+-inpublisher:icon&cd=2#v=onepage&q="Saraswati%20Rane"%20-inpublisher:icon&f=false Khyāl: creativity within North India's classical music tradition۔ Cambridge University Press Archive. p. 196.

 اعزازات 
ہیرابائی د‏‏ی موسیقی و گلوکاری دے عوض اُسنو‏‏ں 1965ء وچ سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا جدو‏ں کہ 1970ء وچ بھارت دے تیسرے وڈے شہری اعزاز پدم بھوشن تو‏ں نوازیا گیا۔ ہیرابائی نو‏‏ں تقسیم ہند 1947ء دے موقع اُتے 15 اگست 1947ء نو‏‏ں لال قلعہ، دہلی وچ بھارت دے قومی ترانہ بندے ماترم دے گانے دے لئی منتخب کيت‏‏ا گیا سی۔ 1953ء وچ بھارت دے افریقائی ملکاں دا دورہ کرنے والے وفد وچ شامل رہی۔

 وفات 
20 نومبر 1989ء نو‏‏ں 84 سال د‏‏ی عمر وچ ہیرابائی دا ممبئی وچ انتقال ہويا۔

 ہور ویکھو 
 عبدالکریم خان
 استاد عبدالوحید خان
 سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ
 پدم بھوشن
 سرسوت‏ی رانے

 حوالے 

گٹھ:1905 دے جم
گٹھ:1980 دیاں موتاں
گٹھ:1989 دیاں موتاں
گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی گلوکارائاں
گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار
گٹھ:سنگیت ناٹک اکیڈمی ایوارڈ وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:علوم و فنون وچ پدما بھوشن اعزاز وصول کردہ شخصیتاں
گٹھ:غیر موجود جائے وفات
گٹھ:کیرانہ گھرانہ
گٹھ:ہندوستانی خواتین موسیقار
گٹھ:ہندوستانی گلوکار
گٹھ:ہندوستانی کلاسیدیاں عورتاں گلوکار