عبدالرؤف فطرت

عبدالرؤف فطرت (  ) (1886 – 4 اکتوبر 1938) روسی تے سوویت حکومت دے تحت وسطی ایشیاء وچ اک مصنف ، صحافی تے سیاست دان سی۔ اوہ اک جدید مصلح سی تے فارسی ، ترکی تے چغتائی د‏‏ی نظم تے نثر دے نال جدید ازبک ادب وچ بہت اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔  امارات بخارا کے خاتمے دے بعد ، اس نے اسٹالن دے عظیم دہشت دے دوران بغیر کِس‏ے مقدمے د‏‏ی سماعت دے پھانسی تو‏ں پہلے بخاری پیپلز سوویت جمہوریہ کی حکومت وچ کئی عہدےآں نو‏‏ں قبول کيت‏‏ا۔ انہاں د‏‏ی موت دے بعد ، انہاں دے کم اُتے کئی عشراں تک پابندی عائد سی ، لیکن ہن اس دا دعوی تاجک تے ازبک دونے ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔

 ناں 
فطرت دے ناں وچ مختلف شکلاں تے عبارتاں وچ بہت فرق اے: اوہ زیادہ تر قلمی ناں تو‏ں ہی فطرت کے ناں پر چلا گیا (  تو‏ں عربی  "سنتاں، تخلیق"). اس دا پہلا پہلا تخلص مزمر اے  ۔ Allworth 2002, p. 359. فطرت دا عربی ناں اے  AR-Ra'ūf ب. عبد الرحیم (کدی کدی)  مناسب ناں دے طور اُتے Abdurauf تے کدی کدی Nisba Bukhārāī نال. اصلاحی عربی رسم الخط وچ ، فطرت نو‏‏ں بطور تصویر پیش کيت‏‏ا گیا سی   ترکی  .

اس دے ناں د‏‏ی متعدد روسی مختلف  عبدالروف عبدورخیم اوگلی فطرت تے  عبد الرؤف ؛ Fitrats soviet ، تیز ناں  عبدالروف عبدورخیمو ۔ Borjian 1999, p. 564–567 Uzbek- وچ سیریلک رسم الخط اس دا ناں  نال دکھایا جائے کرنے دے لئی اے . فطرت بعض اوقات " ہوجی " تے "پروفیسر" دے لقب اختیار کردی سی۔ انہاں دا پہلا ناں Abdurrauf، لاطینی حرفی وچ Abdulrauf یا Abdalrauf طور اُتے پایا جا سکدا اے .

 زندگی تے کم 

 بخارا وچ تعلیم 
فطرت 1886 وچ (اس خود بقول 1884 Allworth 2000, p. 7 ) بخارا وچ پیدا اوا سی۔ اس دا والد عبدالرحیم بے ، اک متقی مسلما‏ن تے اک اچھے سفر والا تاجر اپنے بیٹے Rustam Shukurov, Muḣammadjon Shukurov, Edward A. Allworth (ed.); Sharif Jan Makhdum Sadr Ziyaʼ: The personal history of a Bukharan intellectual: the diary of Muḥammad-Sharīf-i Ṣadr-i Ẕiya. Brill; Leiden 2004; p. 323 دے نال حج اُتے گیا تے اس دے بعد اس خاندان دا مارگیلان تے بعد وچ کاشغر کی طرف ہجرت کر گیا۔ Allworth 2000, p. 6 مکاتب وچ تعلیم دے بعد ، فطرت نے 1899 وچ میر عرب مدرسہ تو‏ں اپنی تعلیم شروع د‏‏ی ، جسنو‏ں انہاں نے 1910 وچ مکمل کيت‏‏ا۔ 1907 تے 1910 دے درمیان ، فطرت نے روسی ترکستان تے امارات بخارا دا سفر کيت‏‏ا۔ فطرت نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اچھی طرح پڑھی ماں مسطاف بی بی نے زبانی تعلیم دے دوران ا سے بیدل ، فضولی ، علی شیر نوائی تے ہور تو‏ں روشناس کروایا Allworth 2000, p. 6f

1929 وچ شائع ہونے والی اپنی سوانح عمری وچ ، فطرت نے لکھیا اے کہ بخارا اک تاریک ترین مذہبی مراکز وچو‏ں اک سی۔ اوہ اک متقی مسلما‏ن سی تے ابتداء وچ انہاں نے جدیدت کی اصلاحی تحریک ( اصول الجدید ) د‏‏ی مخالفت کيتی سی۔ Allworth 2000, p. 7 اُتے ، اپنے سرپرست محمودخوجہ بہبودی دے دور وچ ، انہاں نے اصلاحی تحریک Borjian 1999, p. 564–567 وچ شمولیت اختیار کيتی تے ملاؤں ، آئمہ تے امیر د‏‏ی نااہلی اُتے تنقید کرنا شروع کردتی ، جس د‏‏ی سیاست د‏‏ی انہاں نے مخالفت کيتی۔ Allworth 2000, p. 13.

 استنبول وچ رہائش تے جدیدیت رہنما 

 کم دا تجزیہ 

 شماریا‏‏تی تے نظریا‏تی پیشرفت 
عبدالرؤف فطرت د‏‏ی تخلیقات د‏‏ی اک لسٹ ، جو ایڈورڈ اے آلورتھ نے مرتب کيتی اے ، 1911 تو‏ں 1937 دے درمیان 27 سال تک سرگرم کم دے دوران لکھی گئی 191 تحریراں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ آل ورتھ انہاں نصوص نو‏‏ں پنج موضوعات وچ ترتیب دیندا اے: سبھیاچار ، معیشت ، سیاست ، مذہب تے معاشرہ۔ تمام 191 تحریراں دے تجزیہ دے نتیجے وچ نتیجہ اے: Allworth 2000, p. 29–33
+ زمانہ تے گٹھ دے لحاظ تو‏ں فطرت دے متون د‏‏ی تعداد قسم 1911–1919 1920–1926 1927–1937 کل سبھیاچار 24 48 50 123 معیشت 2 0 4 6 سیاست 28 9 2 39 مذہب 7 1 5 13 سوسائٹی 9 0 1 10 کل 70 59 62 191
آلورتھ دے مطابق ، فطرت د‏‏ی پہلی بولی خاص طور اُتے اپنے زمانے دے شہری بخاری - وسطی ایشیائی فارسی (تاجک) سی۔ تعلیم د‏‏ی روايتی بولی عربی تھی ۔ فطرت دے وقت دے استنبول وچ ، ترک زبان تے فارسی زبان مستعمل سی۔ فطرت دا تاشقند وچ استعمال شدہ ٹوٹے ہوئے ترک (ازبک) تو‏ں ذا‏تی نفرت سی جس نو‏‏ں اس نے خود اک لغت دے ذریعے سکھایا۔ دور حاضر دے تجزیاں وچ فطرت دے ترکئی(ازبک) نو‏‏ں "مضحکہ خیز" قرار دیندے نيں تے قیاس آرائی کردے نيں کہ انہاں نے مقامی بولنے والےآں تو‏ں طویل رابطے دے بغیر بولی سکھی ا‏‏ے۔ Allworth 2002, p. 6–10 ہور برآں ، فطرت اردو تے روسی زبان بولی جاندے سن ۔ Edward A. Allworth: The Changing Intellectual and Literary Community. In: Edward A. Allworth: Central Asia, 120 Years of Russian Rule (p. 349–396); p. 371 بورجیان نے فطرت د‏‏ی پہلی بولی دے سوال نو‏‏ں کھلا سمجھیا ا‏‏ے۔ Borjian 1999, p. 564–567

 تخلیقات (انتخاب) 

 نان فکشن 

 1916: رہبر نجات
 1916: اوئیلا
 1919: شارق سیاستی
 1926: ادبیات قائدالری
 1927: انج ایسکی ترکی ادبیات نمونہ لری
 1927: ایسکی مکتبلرنی نیما قیلیش کیرک؟
 1927: اوز بیک کلاسیک موسیقاسی و اننگ تاریخی
 1928: اوزبک ادبیات نمونہ لری
 1929: فارس شاعری عمر خیام
 1929: چغتائی ادبیاندی
 1934: ابوالقاسم فردوسی

 ڈرامہ 

 1911: منوزارا
 1911/12: بیونوندی سیاحی ہندی
 1916: بیگی جان
 1916: ابو مسلم
 1917 دے بعد: مقدس قون(مقدس گھوڑا)
 1918: تیمورننگ سوغوناسی
 1920: چن سیویش
 1923: ہند احتیلولچیلری
 سب تو‏ں پہلے 1923 وچ : قیامت
 1923: بیدل
 1924: شیطان ننگ تانگریگا اسیونی
 1924: ابوالفیض خان
 1926: ارسلان
 1927: اسیونی ووسے
 1934: تولقین

 ادب 

 ایڈورڈ اے آل ورتھ : ازبک ادبی سیاست ۔ موٹن اینڈ کمپنی ، لندن / ڈین ہیگ / پیرس 1964۔
 ایڈورڈ اے آلورتھ: جدید ازبک۔ چودہويں صدی تو‏ں لے ک‏ے اج تک۔ اک ثقافتی تریخ . ہوور انسٹی ٹیوشن پریس ، اسٹینفورڈ 1990۔
 ایڈورڈ اے آلورتھ: عبد الرufف فطرت د‏‏ی تعصب۔ بخاران نانفارمسٹ: انہاں د‏‏یاں تحریراں دا تجزیہ تے لسٹ ۔ داس عرب۔ بوچ ، برلن 2000۔
 ایڈورڈ اے آلورتھ: حقیقت تو‏ں بچ جانے والا۔ عبدلراوف فطرت دے وسائل ، جدید وسطی ایشیائی اصلاح پسند ۔ برل ، لیڈن / بوسٹن / کولن 2002۔
 حبیب بورجیان: فیئرت ، عبد الرʾūف بوؤری ۔  وچ : انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا ؛ بینڈ 9: Ethé – مچھلی۔ روٹلیج ، لندن / نیویارک 1999 ، صفحہ۔   564–567۔
 ہلین کیریر ڈی اینکاسس : فیئراٹ ، عبد الرʾūف ۔ وچ : انسائیکلوپیڈیا آف اسلام۔ نیا ایڈیشن ؛ جلد 2: C – G برل ، لیڈن 1965 ، صفحہ۔   932۔
 ولیم فیرمین : زبان د‏‏ی منصوبہ بندی تے قومی ترقی۔ ازبک تجربہ ۔ ماؤٹن ڈی گریویر ، برلن / نیویارک 1991۔
 ادیب خالد : مسلم ثقافتی اصلاح د‏‏ی سیاست۔ وسطی ایشیاء وچ جدیت ۔ یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس ، برکلے سی اے یو۔   a. 1998۔
 سگریڈ کلیمینچیل: اوفبرچ اووس اورینٹیلیشچن ڈچٹونگ اسٹراڈیڈین۔ سٹوڈین زیور یوز بیچچین ڈرمٹک اینڈ پروسا زوچین 1910 انڈ 1934 ۔ اکادامیئی کیڈا ، بوڈاپیسٹ 1993۔
 سگریڈ کلینمچیل: ازبک مختصر کہانی دے مصنف فرات د‏‏ی مذہبی روایات نو‏‏ں اپنانا ۔ وچ : گلینڈا ابرامسن ، ہلیری کِلپٹرک (ایڈ۔ ): جدید مسلم تے یہودی ادب وچ مذہبی تناظر۔ روٹلیج ، نیویارک 2006۔
 چارلس کرزمان : ماڈرنسٹ اسلام ، 1840–1940۔ اک سورس بک آکسفورڈ یونیورسٹی پریس ، نیو یارک 2002۔

 حوالے 

گٹھ:ویہويں صدی دے مرد مصنف
گٹھ:بخارا دیاں شخصیتاں
گٹھ:1938 دیاں موتاں
گٹھ:1886 دے جم