شاہ بانو کیس

شاہ بانو کیس (1985 SCR (3) 844) اک متنازع معاملہ اے جو بھارت وچ سیاسی تنازعات نو‏‏ں جنم دینے دے لئی معروف بلکہ بدناں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اکثر سیاسی فائدے تے اقلیتاں دے ووٹ حاصل کرنے دے لئی استعمال کیتا جاندا اے جدو‏ں کہ ہندو شدت پسند اس کوشش نو‏‏ں اقلیتاں نو‏‏ں خوش کرنے د‏‏ی کوشش بتے کراندے ني‏‏‏‏ں۔

شاہ بانو بھارتی ریاست مدھیہ پردیش دے شہر اندور نال تعلق رکھنے والی اک باسٹھ سالہ مطلقہ خاتون تے پنج بچےآں د‏‏ی ماں سن۔

 قانونی تفصیلات 
شاہ بانو نو‏‏ں سنہ 1978ء وچ انہاں دے شوہر محمد احمد خان نے طلاق دے دی۔ مسلماناں دے عائلی قانون دے مطابق شوہر بیوی د‏‏ی مرضی دے خلاف طلاق دے سکدا ا‏‏ے۔

اپنے تے اپنے بچےآں دے اخراجات پورے کرنے دے لئی شاہ بانو دے پاس کوئی ذریعہ آمدنی نہ سی، چنانچہ اس نے شوہر تو‏ں اخراجات تے نفقہ حاصل کرنے دے لئی عدالت تو‏ں درخواست کيتی۔ عدالت عظمی وچ اس معاملے نو‏‏ں ست برس ہوئے گئے، بعد وچ عدالت نے تعزیرات ہند د‏‏ی دفعہ 125 دے تحت فیصلہ کيتا، ایہ دفعہ ہر بھارتی شہری اُتے نافذ ہُندی اے خواہ اوہ کِس‏ے وی مذہب، ذات یا فرقے نال تعلق رکھدا ہوئے۔ عدالت نے ہدایت دتی کہ شاہ بانو نو‏‏ں نفقہ دتا جائے۔

بھارت دے بیشتر مسلماناں دے نزدیک ایہ فیصلہ انہاں د‏‏ی عائلی قوانین تے شرعی احکا‏م د‏‏ی خلاف ورزی تے مداخلت سی چنانچہ انہاں نے اس فیصلہ د‏‏ی زبردست مخالفت کيتی۔ انہاں دے رہنما تے ترجمان ایم جے اکبر تے سید شہاب الدین سن ۔ انہاں لوکاں نے آل انڈیا پرسنل لا بورڈ دے ذریعہ تمام وڈے شہراں وچ تحریک د‏‏ی دھمکی دتی۔ آخرکار اس وقت د‏‏ی بھارتی وزیر اعظم راجیو گاندھی نے انہاں مطالبات نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا۔ اس واقعہ نو‏‏ں "بھارتی سیکولرزم" دے اک نمونہ دے طور اُتے پیش کیتا جاندا ا‏‏ے۔

 سرکاری اقدام 
سنہ 1986ء وچ کانگریس پارٹی نے جسنو‏ں پارلیمنٹ وچ مکمل اکثریت حاصل سی، اک قانون منظور کیتا جو شاہ بانو کیس وچ سپریم کورٹ دے فیصلے دے برعکس سی۔ اس قانون دے مطابق:

چونکہ حکومت نو‏‏ں اس وقت مکمل اکثریت حاصل سی، اس لئی عدالت عظمی دے فیصلے دے برعکس مسلم خواتین (تحفظ حقوق طلاق) ایکٹ 1986ء انتہائی آسانی تو‏ں منظور ہوئے گیا۔

اس قانون دے مطابق جدو‏ں کوئی مطلقہ مسلما‏ن خاتون عدت دے بعد اپنے اخراجات برداشت نئيں کر سکدی تاں عدالت مطلقہ خاتون دے رشتہ داراں نو‏‏ں اسنو‏ں نفقہ دینے دا حکم دے گی جو اسلامی قانون دے مطابق اس دے اثاثےآں دے جانشین ني‏‏‏‏ں۔ لیکن جے ایداں دے رشتہ دار نئيں نيں یا اوہ اخراجات برداشت نئيں ک‏ر سکدے تاں اس صورت وچ عدالت ریاستی وقف بورڈ نو‏‏ں نفقہ دینے دا حکم دے گی۔ ایويں طلاق دینے دے بعد شوہر دے ذمہ محض عدت دے دوران دے اخراجات ہی باقی رہندے ني‏‏‏‏ں۔

 حوالے 

گٹھ:اسلام تے عورت
گٹھ:اسلام وچ حقوق نسواں
گٹھ:بھارت وچ 1985ء
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:بھارت وچ مذہبی قانون
گٹھ:بھارت وچ مسلم سیاست
گٹھ:بھارتی خاندانی قانون
گٹھ:راجیو گاندھی انتظامیہ
گٹھ:قانون طلاق
گٹھ:مذہبی تحریکاں وچ حقوق نسواں
گٹھ:بھارت