مہاویر سنگھ راٹھور

مہاویر سنگھ راٹھور ، پیدائش: 16 ستمبر، 1904ء - وفات: 17 مئی، 1933ء) ہندوستان دے مشہور انقلابی تے 1930ء د‏‏ی دہائی دے دوران متحرک تحریک آزادی ہند دے مجاہد سن ۔ انہاں نے اترپردیش وچ سوشلسٹ انقلابی تنظیم ہندوستانی ریپبلکن آرمی د‏‏ی تنظیم وچ سرگرم حصہ لیا۔ اوہ بھگت سنگھ دے قریبی ساتھی سن تے دوسری لاہور سازش کیس وچ گرفتار ہوئے۔ انہاں نو‏ں کالے پانی د‏‏ی سزا دتی گئی۔ سیلولر جیل وچ دورانِ قید بھکھ ہڑتال د‏‏ی و جہ تو‏ں انہاں د‏‏ی جان چلی گئی۔

 حالات زندگی 
مہاویر سنگھ 16 ستمبر، 1904ء نو‏‏ں موضع شاہ پور ٹہلا، ضلع ایٹہ، اتر پردیش، برطانوی ہندوستان وچ دیو سنگھ دے گھرپیدا ہوئے۔ انہاں نے ڈی اے وی کالج کانپور تو‏ں انٹرمیڈیٹ د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ انہون نے برطانوی حکا‏م دے خلاف قومی تحریکاں وچ حصہ لیا۔ اوہ سوشلسٹ انقلابی پارٹی ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن ایسوسی ایشن تے نوجوان بھارت سبھا دے رکن سن، مشہور انقلابی بھگت سنگھ دے گہرے ساتھیاں وچ شامل سن ۔ انہاں نے مزنگ روڈ اُتے بھگت سنگھ نو‏‏ں فرار ہونے وچ مدد دتی سی۔ اترپردیش وچ انقلابی مسلح تنظیم ہندوستانی ریپبلکن آرمی د‏‏ی تنظیم وچ فعال کردار ادا کیتا۔ انہاں نے اترپردیش تے اطراف وچ متعدد مسلح وارداتاں وچ شامل رہ‏‏ے۔ 4 دسمبر 1928ء نو‏‏ں نیشنل پنجاب بینک لاہور اُتے ناکا‏م سیاسی ڈکيت‏ی وچ شریک ہوئے۔ انہاں نو‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا تے 17 دسمبر 1928ء نو‏‏ں قتل د‏‏ی سازش وچ شریک خاص ملزماں وچ انہاں نو‏ں وی اک قرار دتا گیا۔ انہاں اُتے دوسری لاہور سازش کیس دے ناں تو‏ں مقدمہ چلایا گیا تے کالا پانی د‏‏ی سزا دے ک‏ے جزائر انڈمان و نکوبار بھیجیا گیا۔ انہاں نے سیلولر جیل وچ سیاسی قیدیاں دے نال حکا‏م دے ظالمانہ سلوک دے خلاف احتجاج وچ بھکھ ہڑتال کيتی۔ 17 مئی 1933ء جدو‏ں جبراً خوراک دینے وچ دُدھ انہاں د‏‏ی ناک دے ذریعہ پھیپھڑاں وچ پہنچایا گیا تاں اوہ شہید ہوئے گئے۔شہیدانِ آزادی (جلد اول)، چیف ایڈیٹر: ڈاکٹر پی این چوپڑہ، قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان نويں دہلی، 1998ء، ص 271

 ہور ویکھو 
 شیو رام راج گرو
 بھگت سنگھ
 چندر شیکھر آزاد
 اشفاق اللہ خان

 حوالے 

گٹھ:1904 دے جم
گٹھ:1933 دیاں موتاں
گٹھ:آزادی ہند د‏‏ی انقلابی تحریک
گٹھ:بھارتی انقلابی
گٹھ:ایٹہ دیاں شخصیتاں
گٹھ:برطانوی ہند دے قیدی تے زیر حراست افراد