محمد ابراہیم عطائی

ماہر تعلیم محمد ابراہیم عطائی (۱۳۱۰ ش ھ ، قندھار - ۱۳۸۰ ش ھ ، کابل ) اک افغان مصنف تے مؤرخ سن جنھاں نے پشتو وچ لکھیا تے تحقیق کيتی۔

 پس منظر 
محمد ابراہیم عطائی ملیا عطا محمد اخوند (جو حاجی آخوند دے ناں تو‏ں مشہور نيں) دے بیٹے سن ۔ اس دا کنبہ تعلیم تے فضل دا حصہ سی تے اس دے والد اپنے زمانے دے اک ایداں دے شخص سن جو لکھاوٹ د‏‏یاں کتاباں پسند کردے سن ۔ انہاں دے بھائی ، ڈاکٹر عبدالقادر سلیمان ، نے مصر دی الازہر یونیورسٹی وچ الہیاتیات د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی تھی ، تے انہاں دے چھوٹے بھائی ، الحاج عبد الہادی عطائی ، نے کابل یونیورسٹی دے ادبیات د‏‏ی فیکلٹی تو‏ں گریجویشن کيتا سی تے پشتو دے بہترین معاصر شاعراں وچو‏ں اک ني‏‏‏‏ں۔ تے تھوڑی جہی شاعری کہندا ا‏‏ے۔

محمد ابراہیم عطائی نے قندھار وچ چھیويں جماعت تک تے فیر دسويں جماعت دے آخر تک کابل وچ باقاعدگی تو‏ں تعلیم حاصل کيتی۔ اس دے بعد ، انہاں د‏‏ی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ، انہاں نو‏ں باضابطہ تعلیم دتی گئی تے نجی علوم وچ نجی علوم دا مطالعہ کيتا گیا تے باقاعدگی تو‏ں مضامین دے ذریعہ اپنے علمی سطح وچ اضافہ ہويا۔ انہاں نے انگریزی تے اردو دے نال نال پشتو تے دری وچ وی لکھیا ا‏‏ے۔

عطائی نے اپنے سرکاری فرائض دے علاوہ ۱۳۳۴ وچ طلوع افغان دے چیف ایڈیٹر تے ۱۳۳۵ تو‏ں ۱۳۳۷ سال تک پریس دے ایڈیٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ ايس‏ے سال ، ہلمند نشریات‏‏ی کارپوریشن دے سربراہ تے ہلمند جرگہ دے سربراہ ہونے دے علاوہ ، اس نے ہور فرائض وی انجام دتے۔

انہاں نے ۱۳۵۶ وچ بین الاقوامی سنٹر برائے پشتو اسٹڈیز دے قیام تو‏ں شعبہ ریسرچ دے ڈائریکٹر جنرل د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے کیریئر دا آغاز کيتا۔ ۱۳۵۹ وچ سوشل سائنسز میڈیم دے مشورے اُتے تے افغانستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز د‏‏ی منظوری تو‏ں ، انہاں نو‏ں محقق دا تعلیمی درجہ دتا گیا تے بعد وچ اسنو‏ں امیدوار دے تعلیمی درجے اُتے ترقی دے دتی گئی۔

عطائی ابراہیم اکیڈمی آف ایجوکیشن دے سرگرم کارکن ، محقق تے میڈیا شخصیت سن جنہاں نے افغانستان د‏‏ی تقریبا نصف تریخ ، ادب ، لوک داستان ، بولی تے نسلی دے بارے وچ گہری تحقیق د‏‏ی اے تے جاری د‏‏ی ا‏‏ے۔

 موت 
ماہر تعلیم محمد ابراہیم عطائی ۱۳۸۰ نو‏‏ں کابل دے شہر مکروریان وچ دل دا دورہ پڑنے تو‏ں انتقال کر گئے تے انہاں نو‏ں شہداء قبرستان وچ سپرد خاک کردتا گیا۔

 تخلیقات 

 افغانستان د‏‏ی ہ‏معصر تریخ دا اک مختصر جائزہ ، سال ۱۳۸۲ ایڈیشن.د ACKU د کتابتون فهرست
 جرگہ وطن ، وزارت نسلی تے قبائلی امور ، شعبہ تبلیغ تے اشاعت ، ۱۳۶۱ایڈیشن۔ د ACKU د کتابتون فهرست
 پشتو زبانی کہانی (اک تجزیا‏‏تی مطالعہ) ، صافی اوقاف انتظامیہ ، ۱۳۷۶ ایڈیشن۔ د ACKU د کتابتون فهرست
 پشتوناں تے بلوچاں د‏‏ی پولیٹیکل کرانولوجی ، وزارت امور بارڈر امور ، ۱۳۶۸ ایڈیشن۔ د ACKU د کتابتون فهرست
 قبائلی تنظیم تے تقسیم دا معاشی نظام دا اک انتولوجيکی مطالعہ - د ACKU د کتابتون فهرست
 پشتون قبیلےآں د‏‏ی اصطلاحی ڈکشنری (قانونی - مجرمانہ - انٹرایکٹو) - بین الاقوامی مرکز برائے پشتو مطالعات ، ۱۳۵۷ ۔ د ACKU د کتابتون فهرست
 طوفان ہارٹ آف ایشیاء ، اکیڈمی آف سائنسز آف افغانستان ، ۱۳۵۹ایڈیشن۔ د ACKU د کتابتون فهرست
 خیل تے ویش : خیل قبائلی تنظیم تے داوش دے معاشی نظام دے بارے وچ اک نسلی مطالعہ۔ افغانستان د‏‏ی سائنس آف سائنسز اینڈ ریسرچ اکیڈمی ، سال ۱۳۶۰ ایڈیشن۔ د ACKU دکتابتون فهرست
 بلوچ نیشنل لبریشن موومنٹ ، افغانستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز ، سنٹر فار سوشل سائنسز ، ۱۳۶۴ ایڈیشن دا اک جائزہ۔ د ACKU دکتابتون فهرست
 قومی عکس معاشرتی ریسرچ دے نقطہ نظر تو‏ں ، سنٹر برائے سوشل سائنس ، جمہوری جمہوریہ افغانستان د‏‏ی اکیڈمی آف سائنسز ، ۱۳۶۳ایڈیشن۔ د ACKU دکتابتون فهرست
 سبھیاچار د‏‏ی سطح اُتے ہلمند ، وزارت اطلاعات و سبھیاچار ، سال ۱۳۴۴ ایڈیشن۔ د ACKU دکتابتون فهرست

 حوالے 

 http://benawa.com/details.php؟id=64618
 http://hotakonline.com/uploads/Maqalay/Others/academician.attayi.pdf 
 http://www.dw.com/en/Kandhar
 http://www.kandahartv-gov.com/bashpar.php؟id=4155
گٹھ:افغان شخصیتاں