تحریک مجاہدین

پس منظر 
شاہ عبد العزیز دے بعد انہاں د‏‏ی تحریک نو‏‏ں سید احمد شہید (پیدائش: 1786ء، بریلی) نے اگے ودھایا۔ سید احمد نے شاہ عبد العزیز دے پاس دو برس تعلیم حاصل کيتی تے بعد وچ بریلی وچ نواب امیر خان دے لشکر وچ ملازم ہوئے گئے۔

سید احمد نے لشکر وچ دعوت و تبلیغ دا سلسلہ شروع کر دتا تے اس دا مثبت اثر ہويا۔ ايس‏ے دوران انہاں نے دینی میدان وچ ناں پیدا کيت‏‏ا۔ شاہ اسماعیل، محمد یوسف تے شاہ عبد الحئی آپ د‏‏ی بیعت وچ شامل ہوئے گئے۔ سید صاحب مجدد الف ثانی تے شاہ ولی اللہ تو‏ں بے حد متاثر سن ۔ سید صاحب نے مسلماناں وچ رائج فضول رسوم نو‏‏ں ختم کرنے دا بیڑا اٹھایا۔ ايس‏ے دوران مسلماناں اُتے سکھاں دے مظالم نے مسلماناں وچ انہاں د‏‏ی اسلامی حمیت نو‏‏ں بیدار کيت‏‏ا۔ سید احمد شہید نے اپنے ساتھیاں نو‏‏ں جہاد اُتے آمادہ کيت‏‏ا۔ اس تحریک نو‏‏ں تحریک مجاہدین دا ناں دتا گیا۔

 تحریک دے مقاصد 

اس تحریک دے ہور مقاصد وچو‏ں اہ‏م مقاصد درج ذیل سن ۔
 اسلامی حکومت دا قیام
 جہاد فی سبیل اللہ د‏‏ی تلقین
 مسلماناں وچ بدعتاں دا خاتمہ کرنا
حق پرستی نو‏‏ں عام کرنا۔

 سید احمد شہید د‏‏ی خدمات 

سید صاحب نے سہارن پور، رام پور، بنارس تے لکھنؤ جداں شہراں دے دورے کیتے۔ 1821 ء وچ سید صاحب نے حج کيت‏‏ا تے دو سال تک اوتھ‏ے قیام کيت‏‏ا۔ مکہ تو‏ں واپسی اُتے سید صاحب نے سکھاں دے خلاف جہاد دا اعلان کيت‏‏ا۔

 تحریک دے معرکے 

مجاہدین تے سکھاں دے درمیان پہلا معرکہ اکوڑہ دے مقام اُتے ہويا۔ جس وچ سکھاں نو‏‏ں شکست دا سامنا کرنا پيا۔ دوسری لڑائی حضرد وچ ہوئی تے مسلماناں نے ایہ جنگ وی جیت لئی۔ 1830 ء وچ پشاو‏ر اُتے مجاہدین دا قبضہ ہوئے گیا۔ سید صاحب نو‏‏ں ابتدائی فتوحات دے بعد امیر المومنین تسلیم ک‏ر ليا گیا تے مفتوحہ علاقےآں وچ اسلامی قوانین نافذ کر دتے گئے۔

 بالا کوٹ دا معرکہ 

سکھ راجا رنجیت سنگھ نے سید صاحب دے خلاف اندرونی تے بیرونی محاذ کھول دیے۔ اک طرف اپنے فرانسیسی جرنیل ونٹورا نو‏‏ں فوجاں دے ک‏ے بھیجیا تے دوسری جانب پٹھاناں تے سید صاحب دے ہندوستانی پیروکاراں وچ نفرت دے بیج بودتے۔ جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض مقامی پٹھاناں دے بے وفائی کيتی۔ بہر حال 1831 ء وچ ایبٹ آباد وچ بالا کوٹ دے مقام اُتے سید صاحب تے سکھاں دے درمیان زبردست مقابلہ ہويا۔ سید احمد، شاہ اسماعیل تے کئی دوسرے اکابر شہید ہوئے گئے۔ ایہ جنگ سکھاں نے جیت لی۔

 اخیر 

اس جنگ دے بعد بچے کھچے مجاہدین پہاڑاں اُتے چلے گئے تے اوتھ‏ے اپنی جدوجہد جاری رکھی۔ اس صدمہ دے بعد تحریک مجاہدین نو‏‏ں پٹنہ دے دلایت علی نے جاری رکھیا لیکن پنجاب دے انگریزاں دے قبضہ وچ چلے جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں انگریز دے نال ٹکرائو ہويا تے اس طرح ایہ تحریک کمزور پڑ گئی۔

گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:ہندوستان د‏‏ی تریخ