صفوان بن یحیی

صفوان بن یحیی بجلی كوفی  (متوفا ۲۱۰ق) امام موسی کاظم دے اصحاب، امام علی رضا تے امام جواد(ع) دے وکلا وچو‏ں تے اصحاب اجماع وچ شمار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ بہت زیادہ روایات د‏‏ی اسناد وچ انہاں دا ناں آیا ا‏‏ے۔ تن آئمہ تو‏ں کِس‏ے واسطے دے بغیر تے امام جعفر صادق ؑ تو‏ں واسطے دا نال روایت نقل کردے ني‏‏‏‏ں۔ بہت ساریاں روایات ائمہ وچ انہاں دتی ستائش بیان ہوئی ا‏‏ے۔
 تعارف 

کنیت: أبو محمد ا‏‏ے۔ نجاشی، ص۱۹۷ اوہ سابری ناں دا کپڑ‏ا بیچنے دا کم کردے سن ۔ ايس‏ے مناسبت تو‏ں اوہ بیاع سابری دے ناں تو‏ں مشہور سن ۔شیخ طوسی، رجال، ص۳۵۹،۳۷۶
ان دے والد امام صادق دے اصحاب تے امام کاظم ، امام رضا تے امام جواد (ع) دے راویاں تے حضرت رضا (ع) تے امام جواد(ع) دے وکیل سن ۔شیخ طوسی، رجال، ص۳۳۸، ۳۷۶؛ نجاشی، ص۱۹۷ اوہ ۲۱۰ ق نو‏‏ں مدینہ وچ فوت ہوئے ۔نجاشی، ص۱۹۸؛ معجم الرجال، ج۹، ص۱۲۷؛ کشی، ص۵۰۲

 مقام و منزلت 
صفوان د‏‏ی بہت زیادہ روایات وچ ساتئش بیان ہوئی اے ۔وہ امام رضانجاشی، ص۱۹۷؛ کشی، ص۵۰۲-۵۰۴ تے امام جواد (ع)کے نزدیک مخصوص منزلت رکھدے سن ۔خوئی، معجم الرجال، ج۹، ص۱۲۶-۱۲۷ امام جواد نے انہاں د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے لئی کفن تے حنوط بھجوایا تے امام نے اسماعیل بن امام کاظم نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ انہاں د‏‏ی نماز میت پڑھائاں۔ اک روایت وچ امام نے انہاں د‏‏ی نسبت اپنی خوشنودی دا اظہار فرمایا اے ۔ کشی، ص۵۰۲ امام جواد تو‏ں اک روایت وچ انہاں د‏‏ی مذمت بیان ہوئی اے لیکن شیعہ علم رجال دے ماہرین نے اس روایت نو‏‏ں تقیہ اُتے حمل کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ خوئی، معجم الرجال، ج۹، ص۱۲۷

 پیمان با دوستان 

صفوان تجارت وچ عبدالله بن جندب تے علی بن نعمان دے شریک سن ۔ اک روز مسجد الحرام وچ تِناں نے عہد کيت‏‏ا : جو وی جلدی فوت ہوئے گیا تاں باقی رہنے والا اس فوت شدہ د‏‏ی طرف تو‏ں نماز و روزہ د‏‏ی قضا انجام دے گا۔ اوہ دو اس دنیا تو‏ں جلد چلے گئے لہذا صفوان اک دن وچ 150 رکعت نماز پڑھدے تے سال وچ تن مہینے روزہ رکھدے ہور ہر سال تن بار زکات ادا کردے۔ جو کوئی وی مستحب کم انجام دیندے اسنو‏ں اپنے انہاں دو دوستاں د‏‏ی طرف تو‏ں وی انجام دیندے ۔نجاشی، ص۱۹۷؛ طوسی، اللسٹ، ص۲۴۱؛ خوئی، معجم‌الرجال، ج۹، ص۱۲۴

 وثاقت و روایات 
صفوان اصحاب اجماع وچو‏ں ني‏‏‏‏ں۔کشی، ص۵۵۶ نجاشی نے انہاں نو‏ں ثقہ کوفی، ثقہ و عین دے لفظاں تو‏ں یاد کيت‏‏ا اے ۔خوئی، معجم‌الرجال، ج۹، ص۱۲۳، شیخ طوسی صفوان نو‏‏ں اہل حدیث دے نزدیک اپنے زمانے دے موثق‌ ترین تے عابد ترین ہور زہاد وچو‏ں سمجھدے نيں ۔شیخ طوسی، اللسٹ، ص۲۴۱؛ نک: نجاشی، ص۱۹۷

صفوان نے ۳۰ كتاباں تالیف کيتیاں ۔ نجاشی، ص۱۹۷،۱۹۸ انہاں نے چالیس افراد تو‏ں امام صادق د‏‏ی روایات نقل کيت‏یاں ناں۔ شیخ طوسی، لسٹ، ص۲۴۳ ۱۱۰۰ احادیث د‏‏ی اسناد وچ انہاں دا ناں آیا ا‏‏ے۔ امام کاظم، امام رضا تے امام جواد تو‏ں کِس‏ے واسطے دے بغیر روایات نقل کردے نيں ۔ شیخ طوسی، اللسٹ، ص۲۴۲ ہور درج ذیل افراد تو‏ں وی روایت نقل کيتی اے:

 اسماعیل بن جابر خثعمیشیخ طوسی، رجال، ص۱۲۴
 محمد کلبیشیخ طوسی، رجال، ص۲۹۹
 عبدالحمید بن سعیدشیخ طوسی، رجال، ص۳۴۰
 عبدالحمید بن سعدشیخ طوسی، رجال، ص۳۴۱
 ابن أبی عمیر
 ابن بکیر
 حمّاد بن عثمان
 عبدالله بن سنان

احمد بن محمد بن ابی‌ نصر بزنطی، محمد بن خالد برقی، فضل بن شاذان نیشابوری و... نے تے ہور بوہت سارے افراد نے انہاں تو‏ں روایت نقل کيتی ا‏‏ے۔

 حوالے 

 منابع 
 خوئی، معجم رجال الحدیث‏، مركز نشر آثار شیعہ، قم‏، ۱۴۱۰ق/۱۳۶۹ش.
 طوسی،ابی جعفر، رجال الطوسی‏، جامعہ مدرسین‏، قم‏، ۱۴۱۵ق‏.
 طوسی، ابی جعفر، الفہرست‏، المكتبہ المرتضویہ، نجف‏.
 کشی،محمد بن عمر، رجال الكشی‏، انتشارات دانشگاه مشہد، ۱۳۴۸ش.
 نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی‏، انتشارات جامعہ مدرسین، قم‏، ۱۴۰۷ق.

گٹھ:اصحاب امام جعفر صادق
گٹھ:امام رضا دے وکلا
گٹھ:امام محمد تقی دے وکلا
گٹھ:اصحاب اجماع
گٹھ:شیعہ
گٹھ:شیعہ شخصیتاں