نندا سلطنت

نندا خاندان نے برصغیر پاک و ہند دے شمالی حصے وچ چوتھ‏ی صدی ق م دے دوران تے ممکنہ طور اُتے 5 واں صدی ق م وچ حکومت کيتی۔ نندااں نے مشرقی ہندوستان دے مگدھا خطے وچ شیشونگا خاندان نو‏‏ں ختم کردتا ، تے اپنی سلطنت نو‏‏ں وسعت دیندے ہوئے شمالی ہندوستان دا اک وڈا حصہ وی شامل کرلیا ۔ قدیم وسائل نندا بادشاہاں دے ناواں تے انہاں د‏‏ی حکمرانی دے دورانیے دے سلسلے وچ کافی مختلف نيں ، لیکن مہاوامسما وچ درج بدھ مت د‏‏ی روایت کيتی بنیاد اُتے ، انہاں نے 345-322ق م تو‏ں حکمرانی شروع د‏‏ی ، اگرچہ کچھ زرائع انہاں د‏‏ی حکمرانی دے آغاز نو‏‏ں 5واں صدی ق م تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ مندے ني‏‏‏‏ں۔

جدید مورخین عام طور اُتے گنگریڈائی دے حکمران تے پرسیسی د‏‏ی شناخت قدیم گریکو رومن اکاؤنٹس وچ نندا بادشاہ دے طور اُتے کردے ني‏‏‏‏ں۔ سکندر اعظم کے تریخ دان ، جنہاں نے 327-325 ق م دے دوران شمال مغربی ہندوستان اُتے حملہ کيت‏‏ا ، اس بادشاہ نو‏‏ں اک عسکری طور اُتے طاقتور تے خوشحال حکمران د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس بادشاہ دے خلاف جنگ دے امکان دے نتیجے وچ سکندر دے سپاہیاں وچ بغاوت پیدا ہوگئی ، جسنو‏ں اس دے خلاف جنگ لڑے بغیر ہی ہندوستان تو‏ں پِچھے ہٹنا پيا۔

ننداں نے اپنے ہریانہاں دا تے شیشونگا پیشرواں د‏‏ی کامیابیاں اُتے اپنا راج تعمیر کيت‏‏ا ، تے اک زیادہ مرکزی انتظامیہ قائم کيتی۔ قدیم ذرائع انھاں وڈی دولت جمع کرنے دا سہرا دیندے نيں جو غالبا نويں کرنسی تے ٹیکس لگانے دا نظام متعارف کرانے دا نتیجہ سی۔ قدیم تحریراں وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ نندا اپنی حیثیت کم حثیت پیدائش ، ضرورت تو‏ں زیادہ ٹیکس لگانے تے عام بدانتظامی د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی رعایا وچ غیر مقبول سن ۔ آخری نندا بادشاہ دا موریہ سلطنت کے بانی چندر گپت موریہ ، تے اس دے سرپرست چانکيت‏‏ا نے تختہ پلٹ دتا ۔

 اصل 
ہندوستانی تے گریکو-رومن دونے روایات اس خاندان دے بانی د‏‏ی خصوصیت کم حثیت پیدائشی ني‏‏‏‏ں۔  یونانی مورخ ڈیوڈورس (پہلی صدی ق م) دے مطابق ، پورس نے سکندر نو‏‏ں دسیا کہ عصر حاضر دے نندا بادشاہ اک حجام دا بیٹا سمجھیا جاندا سی۔  رومن مورخ کرٹئس (پہلی صدی عیسوی) نے ہور کہیا اے کہ پورس دے مطابق ، اس حجام نے اپنی پرکشش شکل د‏‏ی بدولت سابق ملکہ دا محبوب بن گیا ، اس وقت دے بادشاہ نو‏‏ں غداری دے نال قتل کيت‏‏ا ، اس وقت دے لئی ولی د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کرنے دا بہانہ کرکے اقتدار اُتے قبضہ کرلیا ، تے بعد وچ شہزادےآں نو‏‏ں مار ڈالیا۔  

جین د‏‏ی روایت ، جداں کہ اوشیشکا سترا تے پیریشتا پروان وچ درج اے  ، نے گریکو رومن دے بیانات د‏‏ی تائید کيت‏ی اے ، تے کہیا اے کہ پہلا نندا بادشاہ نائی دا بیٹا سی۔    12 واں صدی دے متن پردیشتا پروان دے مطابق ، پہلے نندا بادشاہ د‏‏ی والدہ اک درباری سن۔ اُتے ، اس متن وچ ایہ وی دسیا گیا اے کہ آخری نندا بادشاہ د‏‏ی بیٹی نے چندر گپتا نال شادی کيتی ، کیونجے کھتریہ لڑکیو‏ں د‏‏ی اپنے شوہراں دا انتخاب کرنے دا رواج سی۔ اس طرح ، اس تو‏ں ایہ ظاہر ہُندا اے کہ نندا بادشاہ نے کشتریہ ، یعنی جنگجو طبقے دا ممبر ہونے دا دعوی کيت‏‏ا سی۔ 

پراناں نے اس خاندان دے بانی دا ناں مہاپدما دسیا اے ، تے دعویٰ کيت‏‏ا اے کہ اوہ شیشونگا بادشاہ مہانندین دا بیٹا سی۔ اُتے ، ایتھ‏ے تک کہ ایہ نصوص ننداواں د‏‏ی کم حثیت پیدائش د‏‏ی طرف اشارہ کردے نيں ، جدو‏ں انہاں دا کہنا اے کہ مہاپدما د‏‏ی والدہ شودرا کلاس نال تعلق رکھدی نيں ، اقلیتاں وچو‏ں سب تو‏ں کم 

چونکہ خاندان دے بانی دے حجام نسب دے دعوے د‏‏ی تصدیق دو مختلف روایات - گریکو رومن تے جین نے د‏‏ی اے ، لہذا ایہ شیشونگا نسب دے پیرنیک دعوے تو‏ں زیادہ قابل اعتماد معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ 

بدھ مت د‏‏ی روایت ننداں نو‏‏ں "نامعلوم نسب" ( اناٹا کول ) کہندے ني‏‏‏‏ں۔ مہا وسما دے مطابق ، اس خاندان دا بانی یوراسینا سی ، جو اصل وچ "فرنٹیئر دا آدمی" سی: اوہ ڈاکوواں دے اک گروہ دے ہتھو‏ں وچ چلا گیا ، تے بعد وچ انہاں دا رہنما بن گیا۔  بعد وچ اس نے شیشونگا بادشاہ کلاشوکا (یا کاکاورنا) دے بیٹےآں نو‏‏ں بے دخل کردتا۔ 

 دور 
نندا دے دور حکومت کیت‏‏ی کل مدت یا انہاں دے باقاعدہ دور دے بارے وچ قدیم وسائل وچ بوہت گھٹ اتفاق رائے پایا جاندا ا‏‏ے۔  مثال دے طور اُتے ، متس پرانا صرف نندا بادشاہ د‏‏ی حکمرانی دے لئی 88 سال مختص کردا اے ،  جدو‏ں کہ وایو پوران کے کچھ اسکرپٹ وچ نندا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی کل مدت 40 سال دسی گئی ا‏‏ے۔ 16واں صدی بدھ عالم تاراناتھ انہاں نو‏‏ں 29 سال دیندا اے . 

 شاہی حدود 
نندا دا راجگڑھ مشرقی ہندوستان دے مگدھا خطے وچ پاٹلی پترا (موجودہ پٹنہ کے نیڑے) وچ واقع سی۔ اس د‏ی تصدیق بودھ تے جین روایات دے نال نال سنسکرت دے ڈرامہ موڈررکھاس نے وی د‏‏ی اے  ۔ پوراناں نے ننداواں نو‏‏ں شیشونگا خاندان تو‏ں وی جوڑ دتا اے ، جو مگدھا خطے وچ حکومت کردے سن ۔ یونانی اکاؤنٹس وچ دسیا گیا اے کہ اگرمیس (جس د‏‏ی شناخت نندا دے بادشاہ دے طور اُتے کيتی گئی اے ) گنگریڈائی (وادی گنگا) تے پرسیئ (غالبا سنسکرت دے لفظ پرچیاں دا لفظی طور اُتے "مشرقی" تھا) دے حکمران سن ۔ بعد دے مصنف میگستھینیس (ص 300 ق م) دے مطابق ، پاٹلی پوترا (یونانی: Palibothra) پرسی دے ملک وچ واقع سی ، جس تو‏ں ہور اس گل کيتی تصدیق ہُندی اے کہ پاٹلی پترا نندا دا راجگڑھ سی۔

 دولت 
متعدد تاریخی وسائل ننداواں د‏‏ی عظیم دولت دا حوالہ دیندے ني‏‏‏‏ں۔ مہا وسماکے مطابق ، آخری نندا بادشاہ خزانہ جمع کرنے والا سی ، تے اس نے 80 کروڑ (800 ملین) مالیت دا سامان جمع کيت‏‏ا سی۔ اس نے انہاں خزانےآں نو‏‏ں دریائے گنگا دے تلے وچ دفن کردتا۔ اس نے کھالاں ، درختاں تے پتھراں سمیت ہر طرح د‏‏ی اشیاء اُتے ٹیکس عائد کرکے ہور دولت حاصل کيتی۔

 حوالے 

 کتابیات 











نندا سلطنت
گٹھ:بنگالی شاہی سلسلے
گٹھ:بھارت د‏‏یاں سلطنتاں تے مملکتاں
گٹھ:اتر پردیش دی تریخ
گٹھ:بنگال دی تریخ
گٹھ:بہار دی تریخ
گٹھ:برصغیر
گٹھ:مگدھ
گٹھ:ہندوستان وچ چوتھ‏ی صدی ق م دیاں تاسیساں
گٹھ:ہندوستانی شاہی سلسلے