عرب بہار

عرب بہار، عرب دنیا وچ شروع ہونے والی اک انقلابی لہر سی، جو تونس وچ 18 دسمبر 2010ء نو‏‏ں شروع ہوئی، جس نے کئی ملکاں نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے لیا۔ کئی بادشاہتاں دا تختہ الٹ گیا۔ چھوٹے تے وڈے (پر امن تے کچھ اُتے تشدد) کئی احتجاجی مظاہر ہوئے، یمن، لیبیا، عراف تے سوریہ وچ خانہ جنگی شروع ہوئے گی۔ لیبیا دے حکمران معمر القذافی نو‏‏ں عوام نے مار ڈالیا۔
2011 ء دے اوائل وچ ، جدو‏ں مشرق وسطیٰ دے ملکاں (تیونس، مصر، یمن، لیبیا ) وچ حکمراناں دے خلاف احتجاجی تحریکاں شروع ہوئیاں تے اَگڑ پِچھڑ کامیاب وی ہوئے گئياں، تاں اسنو‏ں عرب بہار قرار دتا گیا؛ یعنی عرب دنیا نو‏‏ں موروثی بادشاہتاں تے فوجی آمریتاں دے تسلط تو‏ں آزادی مل رہی اے تے اس پرجمہوریت د‏‏ی بہار چھا رہی ا‏‏ے۔

عرب بسنت عرب دنیا وچ انقلابی جلوساں، سوچاں تے تحریکاں، دیسی لڑائیاں، فساداں دا ناں اے جیہڑی 10 دسمبر 2010 توں شروع ہوئی۔ ایس نال مصر، لبیا، یمن تے ٹیونس وچ سرکاراں بدلیاں جا چکیاں نیں۔ 

بحرین، مراکش، اردن تے کویت وچ وی سیاسی حقاں لئی لوک سڑکاں تے آۓ نیں۔



 خلاصہ بلحاظ ملک 
400px|thumbnail|وسط|       

 ملک تریخ آغاز احتجاج د‏‏ی حیثیت نتائج تعداد اموات صورت حالحکومت دا خاتمہ، 14 جنوری 2011Overthrow of زین العابدین بن علی; Ben Ali flees into exile in Saudi Arabia
 Resignation of Prime Minister Ghannouchi
 Dissolution of the political police
 Dissolution of the RCD, the former ruling party of Tunisia and liquidation of its assets
 Release of political prisoners
 Elections to a Constituent Assembly on 23 October 2011
 2013–2014 احتجاج against the interim Islamist-led government.
 Adoption of a new constitution
 On October 2014, election of a parliament, end of the transition, Tunisia, becomes a یک ایوانیت parliamentary جمہوریہ.E Government overthrownاختتام جنوری 2012ء Lifting of the 19-year-old state of emergencyB وڈا احتجاج   Ended فروری 2011، بادشاہ عبد اللہ دوم مسترد وزیر اعظم رفاعی تے his cabinet
 On October 2011, Abdullah dismisses Prime Minister معروف البخیت تے his cabinet after complaints of slow progress on promised reforms
 On April 2012, as the احتجاج continues, Al-Khasawneh resigned, تے the King appoints Fayez al-Tarawneh as the new وزیر اعظم اردن
 On October 2012, King Abdullah dissolves the parliament for new early elections, تے appoints Abdullah Ensour as the new وزیر اعظم اردنC احتجاج تے governmental changesاخیر مئی 2011 Economic concessions by Sultan قابوس بن سعید آل سعید
 Dismissal of ministers
 Granting of lawmaking powers to Oman's elected legislature 2–6C احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاںحکومتاں گر گئياں فروری 2011، مصری بحران مندرجہ ذیلحسنی مبارک د‏‏ی حکومت دا خامتہ اوہ گیا، who is later convicted of corruption تے ordered to stand trial for ordering the killing of protesters.
 Resignation of Prime Minister(s) Nazif تے Shafik
 Assumption of power by the Armed Forces
 Suspension of the Constitution, dissolution of the Parliament
 Disbanding of State Security Investigations Service
 Dissolution of the NDP, the former ruling party of Egypt and transfer of its assets to the state
 Prosecution of Mubarak, his family and his former ministers
 Lifting of the 31-year-old state of emergency
 Democratic election held to replace Mubarak as the new صدر مصر; محمد مرسی منتخب تے inaugurated
Sinai insurgency
 Egyptian Armed Forces launch anti-terror military operations in the Sinai.
 Increase in violence تے attacks by insurgents since the ouster of Morsi.
| 4000+
! style="color:#fff; background:#31002f;"|Eحکومت دا خاتمہ
|-
|
|
|حکومت دا خاتمہ فروری 2012۔ یمن بحران مندرجہ ذیل۔
|Overthrow of علی عبداللہ صالح; Saleh granted immunity from prosecution.
 Resignation of وزیر اعظم Mujawar
 Resignation of MPs from the ruling party
 Occupation of several areas of Yemeni territory by جزیرہ نما عرب وچ القاعدہ تے حوثی rebels
 Restructure of the military forces by sacking several of its leaders
 Approval of Saleh's immunity from prosecution by Yemeni legislators
 Presidential election held to replace Saleh as the new صدر یمن کا; عبد ربہ منصور ہادی منتخب تے inaugurated10000+Eحکومت دا خاتمہمارچ 2011ء وچ خاتمہA چھوٹے درجے دا احتجاجاختتام پزیرA چھوٹے درجے دا احتجاج صدر بشیر announces he will not seek another term in 2015
 President Bashir nevertheless chosen as Ruling Party candidate for 2015 election ABDELAZIZ, KHALID. "Sudan's Bashir chosen by ruling party as candidate for 2015 elections", روئٹرز, KHARTOUM, 21 October 2014. Retrieved on 21 October 2014.+A وڈا احتجاججاری وزیر اعظم Maliki announces that he will not run for a 3rd term;
 Resignation of provincial governors تے local authorities
 Two-third wage increase for Sahwa militia members
 Release of 3,000 prisoners, including 600 female prisoners
 Crackdown by Security Forces results in renewed violence in Anbar
 ISIS launches offensives in northern Iraq capturing Mosul تے large swathes of territory
 Regional تے extra-regional hegemonic powers including Iran تے the United States enter the war on the side of the Iraqi حکومت to defeat ISIS
 Prime Minister Haider al-Abadi تے the Iraqi parliament reform the governmental structure by reducing the size of the cabinet, eliminating various governmental positions, merging ministries, تے removing sectarian quotas in political appointments.+B Civil war تے governmental changes Economic concessions by King حمد بن عیسی آل خلیفہ
 Release of political prisoners
 Negotiations with اہل تشیع representatives
 GCC intervention at the request of the Government of Bahrain
 Head of the National Security Apparatus removed from post
 Formation of a committee to implement BICI report recommendationsD مسلسل اندرونی خلفشار تے حکومت تبدیلحکومت دا خاتمہ 23 اگست 2011، بحران جاریOverthrow of معمر القذافی; Gaddafi killed by rebel forces
 Government defeated by armed revolt with UN-mandated military intervention
 Assumption of interim control by the National Transitional Council
 Beginning of sporadic low-level fighting تے clashes 40,000+خانہ جنگیدسمبر 2012ء وچ اختتام Resignation of Prime Minister Nasser Mohammed Al-Ahmed Al-Sabah
 Dissolution of the ParliamentC احتجاج تے governmental changesمارچ اپریل 2012ء وچ اختتام Political concessions by King Mohammed VI;
 Referendum on constitutional reforms;
 Respect to civil rights تے an end to corruptionC احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاںاختتام پزیرA چھوٹے درجے دا احتجاجدسمبر 2011ء وچ اختتامD احتجاج تے حکومت‏ی تبدیلیاںاختتام پزیر Economic concessions by King Abdullah
 Male-only municipal elections held 29 September 2011
 King Abdullah announces women's approval to vote تے be elected in 2015 municipal elections تے to be nominated to the Shura CouncilA چھوٹے درجے دا احتجاجCivil uprising transformed into شامی خانہ جنگی after August 2011 Release of some political prisoners
 Dismissal of Provincial Governors
 Resignation of the Government
 End of Emergency Law
 Resignations from Parliament
 Large defections from the Syrian army تے clashes between soldiers تے defectors
 Formation of the آزاد شامی فوج تے full-scale civil war 230,620–320,620خانہ جنگی صوبہ خوزستان18 اپریل 2011ء وچ اختتامB وڈا احتجاج اسرائیل د‏‏ی سرحداں5 جون 2011ء اختتام Arab demonstrations on the borders of Israel 67B وڈا احتجاجArrests made in the name of national security تے some activists had their nationality revoked. Some activists deported.Tensions Beneath the Stability in the U.A.E. - The New York TimesC چھوٹے درجے دا احتجاج Then Palestinian prime minister Salam Fayyad states that he is "'willing to resign"
 Fayyad resigns on 13 April 2013 but because of political differences between him تے the Palestinian صدر محمود عباس over the finance portfolioC چھوٹے درجے دا احتجاجکل تعداد اموات تے ہور نتائج:294,251+ –384,255+ (بین الاقوامی تخمینہ،> 80% سوریہ وچ جاری)''' چھ حکومتاں دا خاتمہ (مصر تے یمن وچ دو دو بار)
 تن خانہ جنگیاں (سوریہ، عراق، لیبیا)
 حکومت‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ خانہ جنگیاں
 حکومت‏ی تبدیلیاں دے نتیجے وچ پنج بار احتجاج
 پنج وڈے احتجاج
 پنج چھوٹے احتجاج

 حوالے 

عرب بہار
گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی وچ فوجی تاخت تے فوجی بغاوت دیاں کوششاں
گٹھ:2010ء دے احتجاجات
گٹھ:2010ء وچ ایشیا
گٹھ:2011ء دے احتجاجات
گٹھ:2011ء وچ ایشیا
گٹھ:2012ء دے احتجاجات
گٹھ:2012ء وچ ایشیا
گٹھ:2013ء وچ ایشیا
گٹھ:احتجاجی مارچ
گٹھ:افریقا وچ 2010ء
گٹھ:افریقا وچ 2011ء
گٹھ:افریقا وچ 2012ء
گٹھ:اکیہويں صدی دے انقلابات
گٹھ:انقلابی لہراں
گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب
گٹھ:تریخ شمالی افریقا
گٹھ:تریخ مشرق وسطی
گٹھ:جالبینی مراقبت
گٹھ:شام
گٹھ:شام دی تریخ