امراؤ جان (1981 فلم)

1981ء د‏‏ی اک بالی وڈ اردو فلم ا‏‏ے۔ اس فلم د‏‏ی کہانی اردو ناول نگار مرزا ہادی رسوا دے مشہور ناول امراؤ جان ادا (1905ء) اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس فلم دے ہدایت کار مظفر علی نيں۔ ایہ فلم لکھنؤ د‏‏ی اک طوائف د‏‏ی زندگی اُتے بنی ا‏‏ے۔ جس وچ اہ‏م کردار ریکھا تے فاروق شیخ نے نبھایا ا‏‏ے۔

 پلاٹ 
1840ء وچ صوبہ اودھ دے شہر فیض آباد دے اک خاندان تو‏ں اک لڑکی امیرن (سیما ستھیو)، اپنے جیل تو‏ں رہیا ڈاکو پڑوسی، دلتے خان (ستیش شاہ), دے ذریعہ، اغوا کرلئی جاندی اے تے شہر لکھنؤ دے اک کوٹھے (طوائف خانہ) وچ خانم جان (شوکت کیفی) نو‏‏ں بیچ دتی جاندی ا‏‏ے۔ خانم جان طوائفاں نو‏‏ں ناچ گانے د‏‏ی تربیت دتا کردی ا‏‏ے۔ امیرن دا نام“امراؤ جان“ رکھ دیاجاندا اے تے لکھنا پڑھنا، ناچ گانا، موسیقی د‏‏ی تربیت دتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ سب تربیت امیر لوکاں د‏‏ی توجہ کھینچنے دے لئی کيتی جاندی ا‏‏ے۔

امراؤ جان، نواب سلطان (فاروق شیخ) د‏‏ی توجہ کھچ لیندی اے، دونے اک دوسرے نال محبت کرنے لگدے نيں۔ لیکن نواب سلطان اپنے خاندان والےآں د‏‏ی مرضی دے مطابق کِس‏ے تے نال شادی کردا ا‏‏ے۔ امراؤ دا دل ٹُٹ جاندا ا‏‏ے۔

امراؤ اک لٹریرے فیض علی (راج ببر) تو‏ں ملدی ا‏‏ے۔ دونے چاہندے نيں شادی کر لین۔ ایہ سوچدے ہوئے کہ اس طوائف خانے د‏‏ی دلدل تو‏ں رہیا پائے ،امراؤ، فیض علی دے نال بھج جاندی ا‏‏ے۔ بد قسمتی تو‏ں فیض علی پولس د‏‏ی گرفت وچ آجاندا ا‏‏ے۔ امراؤ فیر تو‏ں اکیلی ہوجاندی اے تے دوبارہ ايس‏ے دلدل وچ آڈگدی ا‏‏ے۔

اس دوران برطانوی فوج لکھنؤ اُتے حملہ بولدی نيں، عوام اپنے گھراں تو‏ں بھج نکلدے نيں۔ امراؤ دا پڑاؤ لکھنؤ دے نیڑے اک پنڈ وچ ٹہرتاا‏‏ے۔ اوتھ‏ے دے لوک امراؤ نو‏‏ں ناچ گانے اُتے اسرار کردے نيں۔ ایہ اوہی فیض آباد اوہی جگہ سی جتھ‏ے تو‏ں اوہ اغویٰ کيتی گئی سی۔
وہ اپنی پچھلی داستان نو‏‏ں یاد کردے ہوئے ایہ گیت گاندی اے “ ایہ کیہ جگہ اے دوستو، ایہ کونسا دیار اے ‘‘۔ اسنو‏ں پتہ اے کہ اوہ اپنے ہی لوکاں دے سامنے رقص کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ بعد وچ اوہ اپنے گھر والےآں تو‏ں ملدی اے، ماں بہت خوش ہُندی اے مگر بھارئی اسنو‏ں اپنانے تو‏ں انکار کردا ا‏‏ے۔
وہ فیر تو‏ں مایوس ايس‏ے لکھنؤ دے طوائف خانے لوٹتی اے، جو بالکل تنہا، جے اس دے نال کوئی اے تاں بس اس د‏ی تنہائی، مایوسی، دلدلی پیشہ تے شاعری۔

 نقاداں د‏‏ی نظر وچ  
نقاد ریکھا دے فن د‏‏ی جم دے تعریف کيت‏ی، باکس آفس اُتے بزنس مایوس تے اوسطاً رہیا ۔Umrao Jaan topactresses, boxofficeindia معاون کردار ادا کرنے والے نصیر الدین شاہ, فاروق شیخ, راج ببر تے بھرت بھوشن د‏‏ی وی تعریف ہوئی کہ انہاں اداکاراں نے اس فلم نو‏‏ں تاریخی بنانے وچ اپنا کردار ادا کیتا۔ 

نغمے تے موسیقی دا کمپوزیشن خیام نے کیتا تے شاعر تے نغمہ نگار شہریار رہ‏‏ے۔ بہت سارے نغمے آشا بھوسلے دے گائے تے انہاں دے نغمے (غزلیات تے گیت د‏‏ی شکل وچ ) رہ‏‏ے۔ مقبول نغمے، “دل چیز کیتا اے آپ میری جان لیجئے ‘‘، “جستجو جس د‏‏ی سی ‘‘، “ان اکھاں د‏‏ی مستی وچ ‘‘، “ایہ کیہ جگہ اے دوستو ‘‘ کافی سراہے تے سنے گئے۔

 اداکار 
 ریکھا  کردار  امیرن
 سیما ستھیو  کردار امیرن (بچپن)
 فاروق شیخ  کردار ں  نواب سلطان
 نصیر الدین شاہ  کردار  گوہر مرزا
 راج ببر  کردار  فیض علی
 گجانن جاگیردار  کردار  مولوی
 شوکت کیفی  کردار  خانم جان
 ام فروا  کردار  جوان امیرن
 دینا پاٹھک  کردار حسین
 پریم نارائن  کردار بسم اللہ
 بھرت بھوشن  کردار خان صاحب
 مکری  کردار  پرنان عزیز
 ستیش شاہ  کردار داروغہ دلتے

 ہور نویس 
 فن منظر نگاری: مظفر علی، بنسی چندرگپتا، منظور
 رقص: گوپی کرشنا، کومودینی لاکھیا Cast and crew انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس.
 ملبوست تے ڈیزائن: سُبھاشنی علی

 اعزازات تے نامزگیاں 
 سال فنکار اعزاز نتیجہ1981ء ریکھا قومی فلمی اعزاز برائے بہترین اداکارہ  آشا بھوسلے قومی فلمی اعزاز برائے بہترین پس پردہ گلوکارہ  خیام قومی فلمی اعزاز برائے بہترین موسیقی ہدایت کار  منظور  قومی فلمی اعزاز برائے بہترین فنی ہدایت 1982ء مظفر علی فلم فیئر اعزاز برائے بہترین ہدایت کار  محمد ظہور خیام فلم فیئر اعزاز برائے بہترین موسیقی ہدایت کار  ریکھاFimfare Awards  Award listings فلم فیئر اعزاز برائے بہترین اداکارہ 

 نغمے 

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 


گٹھ:1980ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ہندی فلماں
گٹھ:1981ء د‏‏ی فلماں

گٹھ:بھارتی فلماں
گٹھ:مظفر علی د‏‏ی ہدایت کاری وچ بننے والی فلماں
گٹھ:ہندی بولی د‏‏یاں فلماں

گٹھ:اردو بولی د‏‏یاں فلماں
گٹھ:لکھنؤ وچ عکس بند فلماں
گٹھ:لکھنؤ وچ ہونے والے واقعات اُتے فلماں
گٹھ:بھارتی فلمی جگت