دیانند سرسوتی

مہارشی دیانند سرسوندی  (12 فروری 1824ء – 30 اکتوبر 1883ء) اک ہندوستانی مذہبی رہنما تے ویدک دھرم د‏‏ی اک ہندو اصلاحی تحریک، آریہ سماج دے بانی سن ۔ اوہ ویدی روایات دے علم تے سنسکرت زبان دے ممتاز اسکالر سن ۔ اوہ پہلے شخص سن جنہاں نے کہیا کہ ”ہندوستان ہندوستانیاں دے لیے“ اے تے 1876ء وچ ہندوستان وچ سوراج (حکومت خود اختیاری) دے لئی آواز بلند کی، بعد وچ ”سوراج“ دے لئی لوکمنیہ تلک نے کم کیتا۔ Aurobindo Ghosh, Bankim Tilak Dayanand (Calcutta 1947 p1)"Lokmanya Tilak also said that Swami Dayanand was the first who proclaimed Swarajya for Bharatpita i.e.India."Dayanand Saraswati Commentary on Yajurved (Lazarus Press Banaras 1876) اس وقت ہندو مت وچ رائج بت پرستی تے رسمی عبادتاں (پوچا) د‏‏ی مذمت کرنے دے نال نال انہاں نے ویدک نظریات نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ فلسفی تے صدر بھارت، سروپلی رادھا کرشنن نے انہاں نو‏‏ں ”بھارت دے بنانے والوں“ وچو‏ں اک کہیا، اس تو‏ں پہلے اروند گھوش وی انہاں نو‏‏ں ایہی کہہ چکے سن ۔

وہ جو دیانند دے پیروکاراں تے انہاں تو‏ں متاثر ہوئے انہاں وچ بیکھاجی کاما، پنڈت لیکھ رام، سوامی شردھانند، پنڈت گرو دت دیارتی، شیامجی کرشن ورما، وناک دامودر ساورکر، لالہ ہردیال، مدن لال ڈھینگرا، رام پرساد بسمل، مہادیو گوند رانڈے، اشفاق اللہ خان مہاتما ہنس راج، لالہ لاجپت رائے،Lala Lajpat Rai (Indian writer, politician and Escort) – Britannica Online Encyclopedia تے ہور شامل نيں۔ انہاں د‏‏ی اک تحریر کردہ ذی اثر کتاب ستیارتھ پرکاش نے تحریک آزادی ہند وچ مدد کيت‏ی۔

وہ لڑکپن تو‏ں سنیاسی تے اسکالر سن ۔ انہاں دا عقیدہ سی کہ وید خطاواں تو‏ں پاک نيں۔ مہارشی دیانند نے کرم تے تناسخ دے نظریہ د‏‏ی حمایت کيتی۔ انہاں نے برہماچاریہ دے نال نال تجرد تے خدا تو‏ں عقیدت رکھنے دے ویدک تصورات اُتے زور دتا۔

مہارشی دیانند دے اہ‏م کماں وچو‏ں اک خواتین دے برابر حقوق (مثلاً تعلیم حاصل کرنے دا حق) د‏‏ی ترغیب دینا ا‏‏ے۔

 قتل 
سنہ 1833ء وچ جودھ پور دے مہاراجا سوامی جسونت سنگھ دوم نے دیانند نو‏‏ں اس دے محل آ ک‏ے رہنے د‏‏ی دعوت دتی۔ مہاراجا دیانند دا شاگرد بننے تے انہاں د‏‏ی تعلیمات سیکھنے دے لئی بے قرار سی ۔ محل وچ رہنے دے دوران وچ دیانند مہاراجا دے آرام دے کمرے وچ گئے تے اس دے نال اک ناچنے والی لڑکی ”ننھی جان“ نو‏‏ں دیکھیا۔ دیانند نے مہاراجا نو‏‏ں لڑکی نو‏‏ں تے تمام غیر اخلاقی کماں نو‏‏ں چھڈنے تے اک سچے آریہ د‏‏ی طرح دھرم اُتے عمل کرنے نو‏‏ں کہیا۔ دیانند د‏‏ی تجویز ننھی نو‏‏ں بہت بری لگی تے اس نے بدلہ لینے دا فیصلہ کیتا۔ Dr.Krant'M.L.Verma Swadhinta Sangram Ke Krantikari Sahitya Ka Itihas (Volume-2) Page-347

29 ستمبر 1883ء نو‏‏ں ”ننھی جان“ نامی ناچنے والی نے دیانند دے باورچی نو‏‏ں رشوت دے ک‏ے اس دے رات دے دُدھ دے گلاس وچ نہایت چھوٹے چھوٹے شیشے دے حصے ملوا دتا۔World Perspectives on Swami Dayananda Saraswati By Gaṅgā Rām Garg :pp 96-98 جس تو‏ں انہاں دے پیٹ وچ زخم ہو گئے تے اوہ وفات پا گئے۔

 ہور ویکھو 
 ہندو گروواں تے سنتاں د‏‏ی فہرست

 حوالے 

 ہور پڑھو 

 Dayananda Saraswati, Founder of Arya Samaj, by Arjan Singh Bawa. Published by Ess Ess Publications, 1979 (1st edition:1901).
 Swami Dayanand Saraswati, by Dhanpati Pandey. Published by Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India, 1985.
 World Perspectives on Swami Dayananda Saraswati, Ganga Ram Garg. Concept Publishing Company. 1986.
 Indian Political Tradition, by D.K Mohanty. Published by Anmol Publications PVT. LTD. . Chapter 4: Dayananda Saraswati Page 92.
 Rashtra Pitamah Swami Dayanand Saraswati by Rajender Sethi (M R Sethi Educational Trust Chandigarh 2006)
 Aurobindo Ghosh, in Bankim Tilak Dayanand (Calcutta 1947 p 1, 39)
 Arya Samaj And The Freedom Movement by K C Yadav & K S Arya -Manohar Publications Delhi 1988
 The Prophets of the New India, Romain Roland p. 97 (1930)
 ستیارتھ پرکاش (1875) Light of Truth – first English translation 1908  
 R̥gvedādi-bhāṣya-bhūmikā / An Introduction to the Commentary on the Vedas. ed. B. Ghasi Ram, Meerut (1925). reprints 1981, 1984  
 Glorious Thoughts of Swami Dayananda. ed. New Book Society of India, 1966 
 An introduction to the commentary on the Vedas. Jan Gyan-Prakashan, 1973. An Introduction To The Commentary On The VEDAS: Dayananda  Flipkart.com review
 Autobiography, ed. Kripal Chandra Yadav, New Delhi : Manohar, 1978. Autobiography of dayanand saraswati 
 Yajurvēda bhāṣyam : Samskr̥tabhāṣyaṃ, Āndhraṭīkātātparyaṃ, Āṅglabhāvārthasahitaṅgā, ed. Mar̲r̲i Kr̥ṣṇāreḍḍi, Haidarābād : Vaidika Sāhitya Pracāra Samiti, 2005.
 The philosophy of religion in India, Delhi : Bharatiya Kala Prakashan, 2005, 
 Krant Swadhinta Sangram Ke Krantikari Sahitya Ka Itihas (2006) Delhi: Pravina Prakasana  (3 vol. set)
 Prem Lata, Swami Dayananda Sarasvati (1990) 
 Autobiography of Swami Dayanand Saraswati (1976) 
 M. Ruthven, Fundamentalism: A Very Short Introduction, Oxford University Press, USA (2007), .
 N. A. Salmond, Hindu Iconoclasts: Rammohun Roy, Dayananda Sarasvati and nineteenth-century polemics against Idolatry (2004) 

 باہرلے جوڑ 



 For date of birth 12-2-1824 forged by British Islamic India, who made the Arya Samaj Act of 1937 to sabotage the 13th Samskara of Hindu marriages. 
 Dayanand Saraswati (1824–1883)
 Life and Teaching of Swami Dayanand

گٹھ:1824 دے جم
گٹھ:1883 دیاں موتاں
گٹھ:آریہ سماجی شخصیتاں
گٹھ:معاصر بھارتی فلاسفہ
گٹھ:نويں مذہبی تحریکاں دے بانی
گٹھ:گجرا‏تی شخصیتاں
گٹھ:ہندو فلاسفہ
گٹھ:ہندو مصلحین
گٹھ:ہندو مصنفاں
گٹھ:بھارتی آپ بي‏تی نگار
گٹھ:ہندوستانی سنیاسی
گٹھ:بھارتی مقتولین
گٹھ:بھارتی مصلحین
گٹھ:ضلع راجکوٹ دیاں شخصیتاں
گٹھ:ہندو سنت