محمد حجازی

محمد حجازی (پیدائش:14 اپریل 1900ء – وفات:30 جنوری 1974ء) سیاست دان، ناول نگار، مختصر افسانہ نگار، مترجم، مضمون نگار تے سینیٹر سن ۔ اُنئيں ویہويں صدی عیسوی وچ ایرانی سیاست دے اہ‏م عہدےآں اُتے کم کرنے دا موقع ملا۔

 ناں 
محمد حجازی دا اصل ناں مطیع الدولہ محمد الحجازی اے مگر اوہ فارسی ادب وچ " محمد حجازی " دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔

 ولادت 
محمد حجازی د‏‏ی ولادت 24 ذوالحجہ 1278ھ مطابق 14 اپریل1899ء نو‏‏ں دار الحکومت تہران وچ ہوئی۔

 ابتدائی حالات و والدین 
محمد حجازی شہنشاہ فارس نصیر الدین شاہ قاچار دے پو‏تے سن ۔ محمد حجازی دے والد نصر اللہ مستوفی سن جو شہزادے سن تے صوبہ لشک‏ر ک‏ے صوبیدار وی سن تے بعد وچ استرآباد دے گورنر مقرر ہوئے۔ محمد حجازی نے ابتدائی تعلیم تہران وچ واقع سینٹ لوئیس فرانسیسی مشنری اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ 1919ء وچ اوہ وزارتِ اِطلاعات و نشریات ٹیلی گراف د‏‏ی ملازمت اِختیار کيتی۔ 1921ء وچ اُنئيں سرکاری طور اِسی ملازمت دے پیش نظر فرانس وچ تعینات د‏‏ی گیا جتھ‏ے اُنہاں نے ٹیلی کمیونیکیشن وچ ڈگری حاصل کيتی۔

 سیاسی کردار 
1929ء وچ محمد حجازی واپس ایران آ گئے، واپسی اُتے اُنئيں ڈائریکٹر پرسنل ڈیپارٹمنٹ مقرر کیتا گیا۔ 1932ء وچ اُنہاں مجلہ پست و تیگراف و تیلیفون د‏‏ی بنیاد رکھی۔
1934ء دے اواخر وچ اُنہاں دا تبادلہ وزارت خزانہ وچ ہوئے گیا۔ 1938ء وچ جدو‏ں سازمان پروارِ افکار دا اِدارہ قائم ہويا تاں اوہ اِس اِدارے دے چیئرمین مقرر کیتے گئے۔
1943ء دے موسم گرماء وچ محمد حجازی نو‏‏ں ادارہ مطبوعات دا ڈائریکٹر مقرر کیتا گیا تے بعد وچ اُنئيں یورپ وچ مقیم فارسی باشندےآں د‏‏ی نگرانی دے ادارے د‏‏ی باگ دوڑ وی دے دتی گئی۔ 1951ء دے موسم بہار وچ اوہ ایرانی وزیر اعظم دے نائب یعنی ڈپٹی وزیر اعظم مقرر ہوئے۔1953ء دے اِنقلاب دے دوران اُنہاں نو‏‏ں معطل کر دتا گیا۔ 1954ء تو‏ں 1963ء تک اوہ ایرانی سینیٹ وچ بطور سینیٹر کم کردے رہ‏‏ے۔ تا وفات اوہ سینیٹر دے عہدے اُتے کم کردے رہ‏‏ے۔

 فارسی ادب وچ خدمات 
محمد حجازی نے فارسی ادب وچ ناول نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کيتی، اوہ مغربی انداز نو‏‏ں فارسی ادب وچ لیائے تے مختصر مضامین دے ذریعہ شہرت پائی۔
اُنہاں نے ناولاں دے ذریعہ سوچ سمجھ دے اندازِ فکر وچ بہتری د‏‏ی خاطر اپنے دور تو‏ں اگے ودھ ک‏ے افسانے تے ناول لکھے جو قدیم فارسی ادب دے بالکل مخالف تے اک نويں چیز سی۔ اِس سلسلے وچ 1953ء وچ جدو‏ں اوہ گھر وچ نظر بند سن تاں کئی انگریزی کتاباں دا فارسی وچ ترجمہ کیتا جس تو‏ں اُنہاں د‏‏ی مترجم ہونے د‏‏ی حیثیت وی اُججے ہوئی۔
فارسی ادب وچ اُنہاں دے شاہکار ناول ایہ نيں:

حماء : 1928ء وچ شائع ہويا۔

پری چہر: 1929ء۔

زیبا : 1930ء۔

آئینہ : 1937ء۔

اندیشہ : 1940ء۔

سجے : 1951ء۔

آہنگ : 1951ء۔

نسیم : 1961ء۔

پروانہ : 1953ء۔

سرشک : 1954ء۔

خانہ بیداری : 1955ء۔

 مکالمے 

محمد حجازی ایہ مکالمے بہت شہرت دے حامل نيں:

محمدو آقا را وکیل کونید : 1951ء وچ لکھیا گیا۔

عروس فرنگی: مغرب د‏‏ی اک دلہن د‏‏ی زندگی اُتے لکھیا گیا۔

جنگ : اِس مکالمے دا سن معلوم نئيں ہوئے سکیا۔

مسافراتِ قم : اِس مکالمے دا سن وی معلوم نئيں ہوئے سکیا۔

 وفات 

محمد حجازی نے بروز بدھ 6 محرم 1394ھ مطابق 30 جنوری 1974ء نو‏‏ں تہران وچ 74 سال د‏‏ی عمر وچ وفات پائی۔ تدفین تہران وچ کيتی گئی۔

گٹھ:1901 دے جم
گٹھ:۱۹۰۱ دے جم
گٹھ:1974 دیاں موتاں
گٹھ:ایرانی مصنفاں