میر محمد معصوم بکھری

سید میر محمد معصوم بکھری عرف نظام الدین "نامی" تخلص (پیدائش: 944ھ/1537ء - وفات: 1014ھ/1605ء) سولہویں صدی وچ سندھ دے نامور مورخ، قادر الکلام شاعر، طبیب، کتبہ نویس تے بکھر دے سلطان محمود خان کوکلتاش تے مغل شہنشاہ جلال الدین اکبر دے اُمراء وچ شامل سن۔

 حالات زندگی 
میر محمد معصوم بکھری دی پیدائش 944ھ/ 1537ء وچ بکھر (موجودہ سکھر پاکستان) وچ ہوئی۔ انہاں دے والد سید صفائی حسینی (متوفی 991ھ) بکھر دے شیخ الاسلام تے بڑے عالم و فاضل شخص سن۔۔تریخ معصومی، میرمحمد معصوم بکھری، سندھی ادبی بورڈ، جامشورو،2006ء، ص 9 984ھ وچ میر محمد معصوم، مغل سالار امیر آصف خان دی سرداری وچ ایدر دے راجا نوں شکست دینے وچ شریک سن۔ مرزا عبدالرحیم خان خاناں دے ہتھوں گجرات دی مکمل فتح تک میر محمد معصوم مغلاں دیاں ساریاں جنگی مہماں وچ شریک رہےتاریخ معصومی، میر محمد معصوم بکھری، سندھی ادبی بورڈ، جامشورو،2006ء، ص 10 انہوں نے عبدالرحیم خان خاناں دے نال مغربی سندھ فتح کیتا۔ 1005ھ توں 1007ھ تک قندھار وچ رہے۔ 1012ھ وچ سفیر بن کے ایران گئے۔ اگر میر محمد معصوم دے تمام کتبے مختلف جگہاں توں نقل کر کے سامنے رکھیئے تے انہاں دے سفر دا مفصل خاکہ مرتب ہو جائے گا۔تاریخ سکھر، رحیمداد خان مولائی شیدائی، سندھی ادبی بورڈ، جامشورو، 2005ء، ص109

 آثار 
میر محمد معصوم جامع صفات شخصیت سن۔ انہاں نوں عمارت سازی نال بیحد دلچسپی سی۔ سکھر تے روہڑی وچ بہت ساریاں عمارتاں تعمیر کرائیاں، مساجد تے مذہبی عمارتیں تعمیر کرانا انہاں دا مشغلہ سی۔ عمارتاں وچ جو پتھر استعمال ہُندے سن اننہاں نوں اپنی نقاشی دے نمونے اُتے بنوادے سن۔ تاریخ کڈن دے فن تے کتبہ بنوانے وچ وی مہارت حاصل سی، اس دے سوا خوشخطی دے وی ماہر سن۔ اک دفعہ مغل بادشاہ اکبر ولوں  ایران دی سفارت دے نال وی گئے تے ہندوستان توں تبریز تے اصفہان تک، اپنے سفر دے حالات مسجداں تے خاص عمارتاں تے نقش کردے گئے۔ قلعہ آگرہ دے دروازے، فتح پور سیکری دی جامع مسجد تے دوسری مساجد اُتے انہاں دے کتبے لگے ہوئے نیں۔تاریخ سکھر، رحیمداد خان مولائی شیدائی، سندھی ادبی بورڈ،جامشورو،2005ء، ص106

 روہڑی دی عیدگاہ 
بکھر (موجودہ سکھر) وچ جو آثار یا عمارتاں سید معصوم دیاں بنوائیاں ہوئیاں نیں انہاں وچ قدامیت دے لحاظ نال روہڑی والی عید گاہ سب توں نمایاں اے۔ روہڑی شہر دے جنوب مغربی حصے ول پہاڑی اُتے عید گاہ واقع اے۔ دو ایکڑ مربع اُتے چار دیواری بنی ہوئی اے جس دے دونے طرف تے درمیان وچ گنبد بنے ہوئے نیں ایہ گنبد فقط مغربی دیوار دی جانب واقع نیں۔ درمیانی گنبد دے نیچے محراب اے جس دے  اُتے باہر دی جانب سفید پتھر دا کتبہ لگیا ہویا اے جس اُتے تعمیر دی تاریخ 1002ھ واضح اے۔تاریخ سکھر، رحیمداد خان مولائی شیدائی، سندھی ادبی بورڈ،جامشورو،2005ء، ص108

 مینارہ معصوم 
339x339px|thumb|میرمعصوم شاہ دا مینار سکھر
عید گاہ دی تعمیر دے دوسرے سال یعنی 1003ھ نوں میر صاحب نے سکھر والے معصومی مینارہ دی تعمیر دا کم شروع کرایا جسنوں میر صاحب دے انتقال دے بعد انہاں دے فرزند میر بزرگ نے 1027ھ وچ مکمل کرایا۔ ایہ مینارہ پہاڑی اُتے واقع اے اس مینارہ وچ پکیاں اٹاں تے چونے دا پتھر استعمال ہویا اے۔ ایہ مینارہ بنیاد توں 84 فٹ چوڑا اے، لمبائی وی 84 فٹ اے تے گولائی وچ سیڑھی دے قدماں دی تعداد وی 84 اے۔ مینارہ دی چوٹی گنبد نما اے۔تاریخ سکھر، رحیمداد خان مولائی شیدائی، سندھی ادبی بورڈ،جامشورو،2005ء، ص108-109

 آرامگاہ یا فیض محل 
1004ھ وچ مینارہ معصوم دے قریب اٹھ نو فٹ دے فاصلہ اُتے اک ہشت پہلو گنبد نال عمارت تعمیر ہوئی جس دا اصل نام "فیض محل" اے مگر عوام اتوں آرامگاہ کہندے نیں۔ ایہ عمارت برج دے نمونے اُتے 50 فٹ اونچی اے تے اندر توں چوڑائی 17 فٹ اے۔ چار دروازے نیں تے سطح زمین توں 14 فٹ اونچائی اُتے اندرونی طرف اک گیلری اے جس وچ چار کھڑکیاں آر پار نیں۔ چاروں کھڑکیاں دروازےآں دے  اُتے واقع نیں۔ عمارت پکیاں اٹاں دی اے تے خوبصورتی دے لئی کاشی دیاں اٹاں دا کثرت نال استعمال ہویا اے۔تاریخ سکھر، رحیمداد خان مولائی شیدائی، سندھی ادبی بورڈ،جامشورو،2005ء، ص110

 ادبی تے علمی خدمات 
میر معصوم بیک وقت شاعر، مورخ، کتبہ نویس تے طبیب سن۔ انہاں دا سب توں وڈا ادبی کارنامہ سندھ دی تاریخ بنام تریخ معصومی اے جسنوں انہاں نے فارسی زبان وچ تحریر کیتا اے، اسنوں چچ نامہ دے بعد سندھ دی تاریخ دا سب توں اہم مآخذ منیا جاندا  اے، اس کتاب نوں انہاں نے 1009ھ وچ تصنیف کیتا۔ اس دے علااوہ طب دے موضوع اُتے فارسی زبان وچ طب نامی لکھی۔میر علی شیر قانع ٹھٹوی، تحفۃ الکرام، سندھی ادبی بورڈ، جامشورو،1957ء، ص 319 شاعری وچ دیوان نامی (فارسی) تے مثنویوں وچ معدن الافکار، حسن وناز، اکبر نامہ تے پری صورت شامل نیںمیرمحمد معصوم بکھری، تاریخ معصومی، سندھی ادبی بورڈ، جامشورو، 2006ء، ص 16

 لکھتاں
 تریخ 
 تریخ معصومی

 طب 
 طب نامی

 شاعری 
 دیوان نامی
 عدن الافکار
 حسن وناز
 اکبر نامہ
 پری صورت

 وفات 
میر محمد معصوم بکھری دی وفات 1014ھ/1605ء وچ بکھر (سکھر پاکستان) وچ ہوئیتاریخ معصومی، میر محمد معصوم بکھری، سندھی ادبی بورڈ، جامشورو، 2006ء، ص 28 تے سکھر وچ میر معصوم شاہ دے مینارے دے پہلو وچ مدفون نیں۔

 ہور ویکھو 
 میر معصوم شاہ دا مینار
 تریخ معصومی

 حوالے 

گٹھ:سندھ دیاں شخصیتاں
گٹھ:سندھی شخصیتاں
گٹھ:سندھ دے مؤرخین
گٹھ:سولہویں صدی دے شعراء
گٹھ:ضلع سکھر دیاں شخصیتاں
گٹھ:فارسی زبان دے شعرا
گٹھ:فارسی شعراء
گٹھ:مغلیہ دور دے مؤرخین
گٹھ:مغلیہ سلطنت دے شعراء
گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں
گٹھ:مسلم شخصیتاں