تہافت الفلاسفہ

تہافت الفلاسفہ ( عربی زبان: تهافت الفلاسفة) گیاروہویں صدی عیسوی دے فارسی ماہر الہٰیات امام غزالی دی وجہ شہرت اے تے اسلامی الہٰیات دے اشعری مکتب دا ابتدائی اسلامی فلسفہ دے ابن سینائی مکتاباں اُتے تنقید اے۔ مسلم فلسفیاں جداں کہ ابن سینا تے فارابی دی اس کتاب وچ مذمت کیتی گئی اے۔ متن ڈرامائی طور اُتے کامیاب رہیا تے اشعری مکتب دے رجحان دا نمائندہ اسلامی فلسفہ تے کلامی گفتگو دا سنگ میل ثابت ہویا۔

 مسائل 
امام غزالی نے فلسفے دے بیس مسئلے منتخب کر کے انہاں اُتے ناقدانہ نظر ڈالی۔ اوہ بیس مسئلے مندرجہ ذیل نیں:
 عالم دے ازلی (ہمیشہ توں ہونے) ہونے دا ابطال۔
 عالم دے ابدی (ہمیشہ تک رہنے) ہونے دا ابطال۔
 عالم نوں خدا دی صفت ماننا۔
 فلاسفہ صانع عالم (خدا) دا وجود ثابت کرنے توں عاجز نیں، اس دی توضیح۔
 فلاسفہ دو خداؤں دے محال ہونے اُتے دلیل قائم کرنے توں عاجز نیں۔
 فلاسفہ جو خدا دی صفات دی نفی کردے نیں، اس دا ابطال۔
 فلاسفہ جو کہندے نیں کہ اول (خدا) دی ذات جنس تے فصل وچ منقسم ننیں ہو سکتی۔ اس دا ابطال
 فلاسفہ جو ایہ کہندے نیں کہ اول (خدا) موجود بسیط بلا مائیت اے، اس دا ابطال۔
 فلاسفہ کہندے نیں کہ اول (خدا) جسم ننیں اے۔
 دہریت دی توضیح تے اس بات دی وضاحت کہ اس قول دے قائلین دے لئی صانع عالم دی نفی لازم اے۔
 فلاسفہ ایہ ثابت کرنے توں عاجز نیں کہ اول (خدا) اپنے غیر نوں جانتا اے۔
 فلاسفہ ایہ ثابت کرنے توں عاجز نیں کہ اول (خدا) اپنی ذات نوں جانتا اے۔
 فلاسفہ دے اس قول دا ابطال کہ اول (خدا) جزغیات (متغیرہ حادثہ) دا عالم نہيں اے۔
 فلاسفہ جو ایہ کہندے نیں کہ فلک ذی حیات اے تے اپنے ارادے توں حرکت کردا اے، اس دا بطلال۔
 فلاسفہ نے جنہاں اغراض دا ذکر کیتا اے کہ اوہ فلک دی محرک نیں، ان دا ابطال۔
 فلاسفہ جو کہندے نیں کہ نفوس فلک نوں اس عالم دی تمام جزئیات حادثہ دا علم اے، اس دا بطال
 فلاسفہ جو خرق عادت نوں محال کہندے دسدے نیں، اس دا ابطال۔
 فلاسفہ اس بات اُتے کہ نفس انسانی جوہر قائم بنفسہ اے جو نہ جسم اے تے نہ عرض، عقلی دلیل قائم کرنے توں عاجز نیں۔، اس دی توضیح۔
 فلاسفہ نفوس بشرایہ اُتے فنا نوں محال دسدے نیں، اس دا ابطال۔
 فلاسفہ نوں بعث بعد الموت تے حشر اجساد توں انکار اے نیز اس بات توں وی کہ جنت دوذخ وچ جسمانی لذات و تکالیف توں دوچار ہوں گے، اس دا بطال۔ 

 ملاحظے 

 حوالے 

 Aristotelianism in Islamic philosophy
 The Incoherence of the Philosophers Lahore, 1958, 1963 English translation by Sahib Ahmad Kamali. [large pdf file]
 Marmura: Al-Ghazali's The Incoherence of the Philosophers، (2nd ed.)۔ Brigham Young University Press، 2002. A new English translation of tahfut al-falasifa includes the Arabic text. ۔
 The Incoherence of the Incoherence translation by Simon van den Bergh. [N.B.: This also contains a translation of most of the tahafut as the refutations are mostly commentary of امام غزالی statements that were quoted verbatim.]
 Review of Tahafat al-Falasifa

گٹھ:ابن سینا
گٹھ:ادبیات منطق
گٹھ:اسلامی فلسفیانہ متون
گٹھ:امام غزالی
گٹھ:قرون وسطی دا فلسفیانہ ادب
گٹھ:کتاباں اہل سنت
گٹھ:گیارہویں صدی دیاں عربی کتاباں
گٹھ:غزالی دیاں تصنیفاں
گٹھ:کتاباں