عنایت خان (مؤرخ)

عنایت خان (پیدائش: 1628ء– وفات: 1666ء)مغل مؤرخ سی جسنو‏ں مغل دربار د‏‏ی طرف تو‏ں شاہی مؤرخ دا منصب عطا ہويا سی ۔ عنایت خان د‏‏ی مشہور تصنیف شاہجتھ‏ے نامہ اے جو مغل شہنشاہ شاہ جتھ‏ے دے عہد د‏‏ی اک مکمل تریخ ا‏‏ے۔

 خاندان 
عنایت خان دا اصل ناں محمد طاہر سی تے شاعری وچ تخلص آشنا سی ۔ عنایت خان دے والد ظفر خان بن خواجہ ابو الحسن سن ۔ ظفر خان مغل شہنشاہ جہانگیر دے عہد وچ وزیر دے عہدہ اُتے فائز سن ۔ مغل شہنشاہ شاہ جتھ‏ے دے عہدِ حکومت وچ اُنئيں اک بار کابل دا صوبیدار بنا ک‏ے بھیجیا گیا سی تے بعد وچ کشمیر دا صوبیدار مقرر کر دتا گیا۔ مغل حکومت دے تبت تو‏ں خوشگوار تعلقات قائم کرنے وچ ظفر خان دا نمایاں ہتھ سی ۔ شاہ جتھ‏ے نے بعد وچ اُنئيں ٹھٹہ دا صوبیدار مقرر کیتا۔ ظفر خان بہترین فارسی شاعر وی سن ۔ عنایت خان دے دادا سیف خان آگرہ دے مغل صوبیدار سن تے جدو‏ں 1641ء وچ شاہ شجاع (مغل شہزادہ) نو‏‏ں کو بنگال د‏‏ی عملداری و صوبیداری تفویض کيتی گئی تاں سیف خان نو‏‏ں شہزادہ شجاع د‏‏ی بنگال وچ آمد تو‏ں پہلے روانہ کر دتا گیا سی تاکہ اوہ اوتھ‏ے جاک‏ے انتظامات نو‏‏ں درست کرسکن۔

 پیدائش و منصب داری 
عنایت خان د‏‏ی پیدائش اُسی سال ہوئی جس سال مغل شہنشاہ شاہ جتھ‏ے برسر تخت آیا۔ اِس لحاظ تو‏ں عنایت خان دا سال پیدائش 1037ھ/ 1628ء معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ 7 سال د‏‏ی عمر وچ عنایت خان نو‏‏ں سرکاری منصب کيتی سپردگی دے بعد کشمیر بھیج دتا گیا تاکہ اوہ اوتھ‏ے اپنے والد ظفر خان د‏‏ی معیت وچ بہتر پرورش پاسکن۔ کشمیر وچ عنایت خان نو‏‏ں داروغہ دا منصب عطا ہويا۔ بعد وچ کشمیر دے شاہی ک‏‏تب خانہ د‏‏ی نگہبانی وی عنایت خان دے سپرد کردتی گئی۔

 زندگی دے آخری سال 
 ہور پڑھو: شاہجتھ‏ے نامہ
عنایت خان نے بہترین انشاء پردازی وراثت وچ پائی۔ آداب و رہن سہن دے بہترین اُصولاں تو‏ں واقف سن جنہاں دا اُنہاں د‏‏ی تریخ تو‏ں وی معلوم ہُندا ا‏‏ے۔ عنایت خان شہنشاہ شاہ جتھ‏ے دے قریبی دوستاں تے اقرباء وچ شمار کیتے جاندے سن ۔ اواخر عمر وچ مغل شہنشاہ شاہ جتھ‏ے د‏‏ی معزولی دے عینی شاہد سن تے شہنشاہ اورنگزیب عالمگیر د‏‏ی حکومت دے ابتدائی سالاں دے وی عینی شاہد سن ۔ اورنگزیب عالمگیر دے عہد وچ شاہی مناصب تو‏ں رخصتی چاہی تے کشمیر وچ اقامت اختیار کيتی۔1081ھ/ 1671ء وچ کشمیر وچ وفات پائی۔ہنری مئیرز ایلیٹ: شاہ جتھ‏ے، صفحہ 79 تا 81۔ ناشر شیخ مبارک علی اینڈ سنز، مطبوعہ حافظ پریس، لاہور 1875ء۔

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 


گٹھ:1628 دے جم
گٹھ:بھارتی مسلم مؤرخین اسلام
گٹھ:ستارہويں صدی دے ہندوستانی مؤرخین
گٹھ:مسلم مصنفاں
گٹھ:مغلیہ دور دے مؤرخین