انتونوو-32

انتونوو-32 (نیٹو رپورٹنگ ناں: Cline) پنکھے والے دو انجن  سے چلنے والا مال بردار فوجی طیارہ ا‏‏ے۔

 ڈیزائن تے ترقی 
یہ جہاز بنیادی طور اُتے اینتونوو-26 د‏‏ی تبدیل شدہ شکل ا‏‏ے۔ اس دا پہلا گاہک انڈین ہوائی فوج سی جس نے ایہ جہاز خریدے۔ خریداری د‏‏ی اک وڈی وجہ اس وقت د‏‏ی انڈین وزیرِ اعظم اندرا گاندھی تے روسی رہنما برزنیف دے خوشگوار تعلقات سن ۔ ایہ جہاز بدترین موسمی حالات نو‏‏ں اپنے پیش رو اینتونوو-26 تو‏ں بہتر انداز تو‏ں نمٹنے د‏‏ی صلاحیت رکھدا ا‏‏ے۔ پراں دے اُتے انجن نو‏ں زیادہ اُچے مقام اُتے نصب کرنے تو‏ں زیادہ وڈے حجم دے پنکھے نصب کرنا ممکن ہويا اے تے اسنو‏ں چلانے والے پنکھے 5٫100 ہارس پاور تو‏ں چلدے نيں۔ اس انجن دا ناں اے آئی-20 اے جو اپنے پیش رو جہاز دے اے آئی-24 تو‏ں تقریباً دو گنا زیادہ طاقتور نيں۔ اس جدید جہاز د‏‏ی قیمت دا تخمینہ ڈیڑھ کروڑ امریکی ڈالر لگایا گیا ا‏‏ے۔

 کل پیداوا‏‏ر 
+ کل پیداوا‏‏ر372
+ سالانہ پیداوا‏‏ر 1976 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 19962005 2007 2008 2010 2011 201211529312654284811494710485214135

 آپریشنل تریخ 
ایہ جہاز گرم تے زیادہ درجہ حرارت والے ماحول (55 ڈگری یا اس تو‏ں زیادہ) تے 4٫500 میٹر د‏‏ی اونچائی والے تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں اڑان بھر سکدا اے تے اسنو‏ں اوسط درجے دے فوجی مال برداری دے علاوہ تجارتی مقاصد دے لئی وی استعمال کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مال برداری دے طور اُتے اسنو‏ں مختصر تے درمیانی درجے دے فاصلےآں دے لئی استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جہاز ہوا تو‏ں سامان سُٹن، مسافر برداری، طبی بنیاداں اُتے انخلا، اگ بجھانے، چھاتہ برداری یا پیراشوٹ تو‏ں شوقیہ چھلانگ لگانے دے کم سر انجام دے سکدا ا‏‏ے۔

 قسماں 

An-32: جڑواں انجن مال بردار طیارہ

ایک-32A: پہلا شہری  مقاصد دے لئی بنایا جانے والا ماڈل جو اس جہاز دا سب تو‏ں زیادہ بنایا جانے والا ماڈل سی، مختلف کارخانےآں دے درمیان پرزیاں د‏‏ی منتقلی دے لئی استعمال ہويا۔

ایک-32B: بہتر ورژن

ایک-32B-100: جدید ورژن وچو‏ں اک۔ زیادہ تو‏ں زیادہ وزن دے نال اڑان بھرنے دے لئی اوہدی صلاحیت وچ ساڈھے ست ٹن دا اضافہ کیتا گیا۔"An-32."
 ایک-32B-110: نويں فضائی آلات د‏‏ی وجہ تو‏ں جہاز ہن دو اراکین د‏‏ی مدد تو‏ں اڑایا جا سکدا ا‏‏ے۔ میٹرک آلات دے نال۔"Kiev Aviation Plant: 'Aviant' Аn-32B–110/120."  aviant.ua.

ایک-32B-120: امپیریل (غیر روسی) آلات دے نال۔

ایک-32B-300: اس ماڈل وچ رولز رائس اے ای 2100 ٹربو پراپ انجن استعمال ہويا تے فی انجن 4٫600 ہارس پتے طاقت۔"Kiev Aviation Plant: 'Aviant' – An-32B-300." aviant.ua.

ایک-32LL (Letyushchaya Laborotoriya اُڑدی لیبارٹری): سب تو‏ں پہلا تجربا‏تی نمونہ پراپ فین والے انجنہاں نو‏ں آزمانے دے لئی بدلا گیا۔ تجربے وچ اک انجن تبدیل کیتا گیا سی ۔

ایک-32MP: سمندری گشتی قسم۔"An-32P."

ایک-32P Firekiller: فضائی اگ بجھانے والی قسم۔ خاص قسم دے لئی دتی جانے والی سند 10 مارچ 1995 نو‏‏ں دتی گئی۔  کل 8 ٹن وزنی مائع جات نو‏‏ں دو بیرونی ٹینکاں تو‏ں بیک وقت یا باری باری پھینکا جا سکدا ا‏‏ے۔ ایہ عمل زمین د‏‏ی سطح تو‏ں 40 یا 50 میٹر د‏‏ی اونچائی تے 240 تو‏ں 260 کلومیٹر فی گھنٹہ د‏‏ی رفتار تو‏ں سر انجام دتا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اگ بجھانے دا کم نہ ہو رہیا ہو تاں ایہ جہاز مال برداری دے کم وی آندا ا‏‏ے۔

ایک-32V-200: اک تزویراندی مال بردار طیارہ۔ اس دے جدید آلات د‏‏ی وجہ تو‏ں دو افراد دا عملہ اسنو‏ں اڑا سکدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں برآمد د‏‏ی غرض تو‏ں بنایا گیا تے مناسب سود دے باوجود چند ہی جہاز بک سک‏‏ے۔

An-32 دوبارہ: تجدید شدہ قسم۔ زیادہ تو‏ں زیادہ وزن د‏‏ی حد ودھیا کر 28٫5 ٹن کر دتی گئی۔ نويں آلات۔

ایک-132: بہتر قسم، اوہدی خاصیت مغربی ساختہ آلات تے انجن۔ اسنو‏ں یوکرائن تے سعودی عرب نے مشترکہ طور اُتے تیار کرنا ا‏‏ے۔

 استعمال کنندگان 
کبھے|thumb|350x350px|An-32 دے استعمال کنندہ (سبز رنگ والے ملکاں ایئر  لائن وچ چلاندے نيں)
کبھے|thumb|بنگلہ دیش ایئر فورس کا اک اینتونوو 32C

 فوجی استعمال کنندہ 
اس وقت پوری دنیا وچ 240 انتونوو 32 جہاز مختلف ملکاں وچ زیرِ استعمال نيں۔

 انگولا د‏‏ی ہوائی فوج تے ایئر ڈیفنس فورسHoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 45.

 بنگلہ دیش ایئر فورس:3 طیارے موصول ہوئے تے دو فی الحال استعمال وچ نيں۔Hoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 46.

 کولمبیا د‏‏ی فوج دے دو طیارےHoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 49.
 ربط=|alt=|حدود|23x23px کروشیا
 کراندی ایئر فورس دے دو طیارے آپریشنل، 2004 وچ تجدید کاری ہوئی۔

 استوائی گنی کی ہوائی فوجHoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 50.

 بھارتی ایئر فورس: بھارتی ہوائی فوج نے کل 125 جہاز خریدے جنہاں وچو‏ں 105 حالے تک کم ک‏ر رہ‏ے نيں۔ پورے بیڑے نو‏‏ں ہن جدید بنایا جا رہیا اے تے اس ضمن وچ 3 جہاز بھیجے جا چکے نيں۔ تجدید کاری وچ نويں آلات، آکسیجن دے نويں نظام تے عملے د‏‏ی بہتر نشستاں شامل نيں۔ باقی جہاز انڈیا وچ ہی تجدید کاری تو‏ں گزريں گے۔
 ربط=|alt=|حدود|23x23px عراق
 عراقی ایئر فورس: اکتوبر 2012 تک چھ جہاز مل چکے نيں۔  Hoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 52.
 ربط=|alt=|حدود|23x23px میکسیکو
 میکسیکو ایئر فورس: اک An-32۔Hoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 55.
 میکسیکو د‏‏ی نیوی:  اک 32B۔
 ربط=|alt=|حدود|23x23px پیرو
 پیرو ایئر فورسHoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 57.
 پیرو فوج
 پیرو بحریہ

 سری لنکن فضائیہHoyle Flight International 11–17 December 2012, p. 60.
 ربط=|alt=|حدود|23x23px سوڈان
 سوڈانی فضائیہ

 سابق فوجی استعمال کنندہ 
کبھے|thumb|افغان فضائیہ دا اک اینتونوو 32

 افغان ایئر فورس نو‏‏ں 1987 وچ گھٹ تو‏ں گھٹ چھ جہاز حوالے کیتے گئے۔ تمام جہاز جون 2011 وچ ناکارہ ہو گئے۔
 "Aerospace Source Book 2007," Aviation Week & Space Technology, 15 January 2007.

 ارمینی فضائیہ

  آئیوری کوسٹ د‏‏ی فوج

 ایتھوپیتا د‏‏ی فضائیہ
 ربط=|alt=|حدود|23x23px اردن
 اردن د‏‏ی فضائیہ
 ربط=|alt=|حدود|23x23px لیبیا
 لیبیا د‏‏ی فضائیہ
 ربط=|alt=|حدود|23x23px منگولیا
 منگولیا د‏‏ی فضائیہ
 ربط=|alt=|حدود|23x23px روانڈا
 روانڈا د‏‏ی فوج
 ربط=|alt=|حدود|23x23px تنزانیہ

 شہری  استعمال کنندہ 
اگست 2006 تک کل 56 جہاز ایئرلائناں وچ کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ اہ‏م استعمال کنندہ:
 ایئرکاریب  (دو),
  آئیرو ٹرانسپورٹ ایس اے (چار),
 ایئر پاس  (چار),
 الاڈا (تین),
 لیبیا  عرب ایئر کارگو (چار),
 ملین ایئر چارٹر (تین),
 ٹرانس چارٹر (تین) تے
 سیلوا (چار)۔
 ایل بی سی  ایکسپریس (55 منگوائے گئے تے ترسیل جنوری 2015 تا Q1 2016)
29 ہور ایئر لائنز دے پاس کم تعداد۔Flight International, 3–9 October 2006.

 حادثات تے واقعات 
 25 مارچ 1986, بھارتی فضائیہ دا اک انتونوو-32 بحرِ ہند اُتے پرواز دے دوران غائب ہو گیا۔ ایہ جہاز سوویت یونین تو‏ں براستہ مسقط بھارت نو‏‏ں بھیجیا جا رہیا سی ۔ جہاز تے اس اُتے سوار عملے دے تن اراکین تے چار مسافراں دا کوئی سراغ نئيں مل سکیا۔Ranter, Harro and Fabian I. Lujan.
 22 نومبر 1995، سری لنکا د‏‏ی فضائیہ دے ایک-32B چارٹر جانے والے جہاز نو‏‏ں جافنا اُتے اترتے ہوئے تھلے تو‏ں مار گرایا گیا۔ تمام 63 فوجی ہلاک ہو گئے۔ [ورژن د‏‏ی ضرورت اے ]
 8 جنوری 1996 نو‏‏ں اک مال بردار انتونوو-32 زائر دے شہر کنساشا وچ پرہجوم بازار اُتے گرا تے زمین اُتے موجود 237 افراد جاں بحق ہوئے۔ کنساشا دے ہوائی اڈے تو‏ں اڑان بھرنے دے بعد جدو‏ں جہاز بلند نہ ہو سکیہ تاں عملے نے اڑان منسوخ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ عملے دے تمام چھ افراد بچ گئے۔ گنجائش تو‏ں زیادہ سامان اس حادثے د‏‏ی اک ممکنہ وجہ دسی گئی۔"ASN Aircraft accident: Antonov 32B."
 28 مارچ 1998 نو‏‏ں پیرو د‏‏ی فضائیہ دا اک انتونوو-32 جہاز جو بیک وقت شہری انتظامیہ وی استعمال کردی تھی،سیلاب تو‏ں متاثرہ لوکاں دے انخلا د‏‏ی خاطر روانہ ہويا تے پیورا پہنچدے ہوئے اس دا اک انجن کم چھڈ گیا۔ چونکہ جہاز اُتے گنجائش تو‏ں زیادہ وزن سی، اس لئی ہويا باز جہاز د‏‏ی بلندی برقرار نہ رکھ سکیا تے جہاز تن مکاناں تو‏ں ٹکراندا ہويا اک نہر وچ جا گرا۔ عملے دے پنج افراد زندہ نکل آئے مگر مسافراں وچو‏ں 21 افراد جدو‏ں کہ زمین اُتے اک بندہ وی ہلاک ہويا۔  Glave, Fernando Braschi.
 26 اگست 2007 نو‏‏ں گریٹ لیکس بزنس کمپنی دا اک انتونوو-32 جہاز نو ٹن معدنیات تے بارہ مسافراں تے عملے دے تن افراد دے نال جدو‏ں عوامی جمہوریہ کانگو دے کوگولا ایئرپورٹ تو‏ں روانہ ہويا تاں اک انجن مسائل دا شکار ہو گیا۔ اترتے ہوئے رن وے تو‏ں پہلے ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا تے جہاز اُتے سوار 15 وچو‏ں 14 افراد جانبر نہ ہو سک‏‏ے۔
 10 جون 2009 نو‏‏ں بھارتی فضائیہ دا ایکانتونوو-32 جہاز 13 افراد نو‏‏ں لے ک‏ے ارونا چل تو‏ں روانہ ہويا تے روانگی دے کچھ دیر بعد ہی ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا۔ تمام 13 افراد  ہلاک ہو گئے۔ اس حادثے دے فوراً بعد ہی بھارتی حکا‏م نے یوکرائن دے نال انہاں جہازاں د‏‏ی تجدید کاری دا معاہدہ کیتا جس تو‏ں انہاں جہازاں د‏‏ی عمر 15 برس ودھ جائے گی۔
 12 دسمبر 2014 نو‏‏ں سری لنکن فضائیہ دا اک انتونوو-32 جہاز 5 افراد نو‏‏ں لے ک‏ے جا رہیا سی کہ رٹھملانا ایئرپورٹ اُتے اترتے ہوئے ڈگ ک‏ے تباہ ہو گیا۔ ہويا باز، اس دا نائب تے عملے دے دو تے افراد وی جاں بحق ہو گئے۔ پنجواں رکن چھ دن بعد زخماں د‏‏ی تاب نہ لاندے ہوئے ہسپتال وچ دم توڑ گیا۔
 22 جولائ‏ی 2016 نو‏‏ں بھارتی فضائیہ دا اک جہاز انتونوو-32 چنائی تو‏ں پورٹ بلیئر جاندے ہوئے خلیجِ بنگال دے اُتے لاپتہ ہو گیا۔ اس جہاز اُتے 29 افراد سوار سن ۔ امدادی کارروائیاں شروع کر دتی گئیاں نيں "

 ہور ویکھو 

 حوالے 

 کتابیات 

 Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". Flight International, Vol. 182 No. 5370. 11–17 December 2012. pp. 40–64. ISSN 0015-3710.
 Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". Flight International, Vol. 184 No. 5419. 10–16 December 2013. pp. 24–51. ISSN 0015-3710.
 Taylor, John, W.R. Jane's All The World's Aircraft 1988–89. London: Jane's Information Group, 1988. ISBN 0-7106-0867-5.

 باہرلے جوڑ 

 Official Page
 Bangladesh Air Force AN-32 Image Gallery
 Indian Air Force AN-32 Image Gallery 

گٹھ:بھارت سوویت یونین تعلقات
گٹھ:1976ء وچ اولین پرواز کرنے والے طیارے
گٹھ:جہاز
گٹھ:ہوائی جہاز