ہندو مسلم اتحاد

ہندو مسلم اتحاد اک مذہبی سیاسی نظریہ اے جس وچ برِصغیر دے دو وڈے مذہبی گروہاں یعنی ہندوواں تے مسلماناں نو‏‏ں اک دوسرے دے نال مل ک‏ے مشترکہ نصب العین دے لئی کم کرنے اُتے زور دتا جاندا ا‏‏ے۔ ماضی وچ اس نظریے د‏‏ی ترویج متعدد مسلما‏ن بادشاہاں مثلاً جلال الدین اکبر نے وی د‏‏ی سی تے ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک دے دوران وچ مہاتما گاندھی تے خان عبدالغفار خان دے علاوہ سیاسی جماعتاں بشمول انڈین نیشنل کانگریس، خدائی خدمتگار تے آل انڈیا آزاد مسلم کانفرنس نے وی کيتی۔

 تریخ 
مغل دور دے ہندوستان وچ شہنشاہ اکبر نے ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اپنے دربار وچ دونے مذاہب دے مننے والےآں نو‏‏ں مقرر کیتا۔  اکبر نے دونے مذاہب دے مذہبی تہواراں د‏‏ی نہ صرف حمایت د‏‏ی بلکہ انہاں وچ حصہ وی لیا۔ اس دے علاوہ اس نے کئی نويں تہوار وی متعارف کرائے کہ ہر مذہب دے پیروکار انہاں نو‏‏ں منا‏ندے سن ۔

ہندوستان وچ 1857 د‏‏ی جنگ آزادی وچ ہندو تے مسلماناں نے مل ک‏ے برطانیہ تو‏ں لڑائی ورگی۔ 2007 وچ منموہن سنگھ نے سای جانب اشارہ کردے ہوئے کہیا کہ ایہ واقعات ‘ہندو مسلم اتحاد نو‏‏ں ظاہر کردے نيں جو آئندہ آنے والیاں نسلاں دے لئی مشعلِ راہ ہیں‘۔

1916ء دے میثاق لکھنؤ نو‏‏ں ہندو مسلم اتحاد دے لئی بہت اہ‏م مرحلہ سمجھیا جاندا اے کہ اس دور وچ ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک چل رہی سی۔ محمد علی جناح نے اپنے ابتدائی سیاسی دور وچ ہندو مسلم اتحاد د‏‏ی حمایت کيتی۔ گوپال کرشنا گوکھلے نے دسیا کہ جناح ‘تمام تر مذہبی تعصبات تو‏ں پاک نيں تے انہاں نو‏ں ہندو مسلم اتحاد دا سفیر بنانا چاہیے‘۔ 

دیوبند مکت‏‏ب فک‏ر ک‏ے مسلم علما جداں کہ قاری محمد طیب تے کفایت اللہ دہلوی ہندو مسلم اتحاد دے بہت وڈے حامی سن تے متحد ہندوستان دے داعی بھی۔

 ہندو مسلم اتحاد نو‏‏ں لاحق خطرات 
1857 د‏‏ی جنگِ آزادی وچ ہندو تے مسلماناں نے مل ک‏ے برطانیہ دا سامنا کیتا۔  اس ودھدی ہوئی قومیت پرستی تو‏ں خائف ہوئے ک‏ے برطانیہ نے انہاں مذاہب دے مننے والےآں نو‏‏ں وکھ وکھ بھڑکانے د‏‏ی کوشش کيتی تاکہ انہاں د‏‏ی حکومت نو‏‏ں خطرہ نہ ہوئے۔ محمڈن اینگلو اورینٹل کالج دے پرنسپل تھیوڈور بیک نے سید احمد خان نو‏‏ں کہیا کہ انگریز تے مسلما‏ن تاں متحد ہوئے سکدے نيں مگر ہندو مسلم اتحاد نو‏‏ں کِس‏ے طور وی عقل نئيں مندی تے ایہ وی کہ مسلماناں نو‏‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے اغراض و مقاصد تو‏ں کوئی دلچسپی نئيں ہوئے سکدی۔

متحدہ قومیت تے اسلام دے مصنف حسین احمد مدنی جو دیوبندی مکت‏‏ب فکر نال تعلق رکھدے نيں تے متحد ہندوستان دے داعی سن، انہاں دا خیال سی کہ برطانوی حکومت مسلماناں نو‏‏ں اس خیال تو‏ں ڈرانے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی اے کہ آزاد ہندوستان وچ مسلماناں نو‏‏ں اپنی شناخت تو‏ں ہتھ دھو کر ہندو سبھیاچار وچ شامل ہونا پئے گا۔ اس طرح مسلما‏ن کمزور ہوئے ک‏ے ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی جہدوجہد تو‏ں دور ہوئے جان گے۔ مدنی دے خیال وچ دو قومی نظریے نے برطانوی حکومت نو‏‏ں مضبوط کیتا۔ 

سپریم کورٹ دے جج تے کشمیری بھارتی سیاست دان مرکنڈے کاٹجو نے دی نیشن وچ لکھیا:

 حوالے 

گٹھ:تحریک آزادی ہند
گٹھ:گاندھیت
گٹھ:ہندومت تے اسلام
گٹھ:بھارت وچ اسلام
گٹھ:برصغیر