شعیب بن صالح

شعیب بن صالح، بعض روایات دے مطابق اس انسان دا ناں اے جو امام زمانہ (ع) دے ظہور تو‏ں پہلے قیام کرے گا تے اس دے قیام نو‏‏ں طہور دے غیر قطعی علائم وچو‏ں شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔ انہاں دا تعلق قبیلہ بنی تمیم یا اس قبیلہ دے اک غلام تو‏ں ا‏‏ے۔ انہاں دے پاس ۴ ہزار دا لشکر ہوئے گا، انہاں دے لشکر دا پرچم سیاہ تے لباس سفید ہوئے گا۔ شعیب بن صالح اپنے لشک‏ر ک‏ے نال سفیانی نال جنگ کرن گے تے اسنو‏ں شکست دین گے انہاں دے قیام تے امام زمانہ (ع) دے ظہور دے درمیان بعض روایات دے مطابق ۷۲ ماہ دا فاصلہ ہوئے گا۔

محقق مذاہب اسلامی نجم الدین طبسی دے مطابق، شعیب بن صالح تے انہاں دے قیام دے سلسلہ وچ روایات وچ اِنّا زیادہ بیان ہويا اے کہ اسنو‏ں تواتر معنوی یا کم تو‏ں کم مستفیض تسلیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ لیکن انہاں دے قیام د‏‏ی خصوصیات و کیفیت دے بارے وچ روایات زیادہ معتبر نئيں نيں تے اس سلسلہ وچ امام علی رضا (ع) د‏‏ی روایت صحیح اے کہ جس د‏‏ی بنیاد اُتے شعیب بن صالح دا قیام، ظہور دے غیر قطعی علائم وچ شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔

اسلامی جمہوریہ ایران وچ متعدد افراد جداں سابق صدر علی اکبر ہاشمی رفسنجانی، ایران و عراق د‏‏ی اٹھ سالہ جنگ دے بعض مجاہدین تے سابق صدر مملکت محمود احمدی نژاد د‏‏ی نسبت انہاں د‏‏ی یا انہاں د‏‏ی شبیہ د‏‏ی طرف دتی گئی ا‏‏ے۔ آیت اللہ سیستانی نے اس طرح نسبت دینے نو‏‏ں معاشرہ دا ایمان کمزور کرنے د‏‏ی دلیل قرار دتا ا‏‏ے۔

 خصوصیات و کیفیت قیام 

امام زمانہ (عج) دے ظہور تو‏ں متعلق روایات وچ شعیب بن صالح دا ناں ذکر ہويا اے تے انہاں وچو‏ں بعض روایات وچ اس دے قیام نو‏‏ں امام (ع) دے ظہور دے غیر حتمی علامت وچ شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔النعمانی، الغیبة، ۱۴۲۶ق، باب ۱۴، ص۲۶۲، ح۱۲. جو روایات شعیب بن صالح دے سلسلہ وچ وارد ہوئیاں نيں انہاں وچ انہاں د‏‏ی ذا‏تی خصوصیات، ظہور تو‏ں پہلے انہاں دے قیام د‏‏ی کیفیت تے وقت ظہور انہاں دے پرچم دار ہونے د‏‏ی خبر دتی گئی ا‏‏ے۔ جداں:

 ذا‏تی خصوصیات

روایات دے مطابق شعیب بن صالح دے لئی جوان،ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳. زردی مائل،ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴. گندم گاں،ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴. شانہ بلندابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴. تے ہلکی ڈاڑھیابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۹؛ ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴. ورگی گلاں بیان ہوئیاں نيں۔ انہاں دا تعلق بنی تمیمابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۹. یا نبی تمیم دے غلاماں وچو‏ں ا‏‏ے۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳.

 قیام د‏‏ی کیفیت

روایات وچ اس قیام دے محرک شعیب بن صالح نو‏‏ں خراسان دا ذکر کیتا گیا اے جس دا تعلق بنی ہاشم ا‏‏ے۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی، ص۵۳. جس د‏‏ی قیادت وچ خراسان تو‏ں قیام دا آغاز ہوئے گا۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲. انہاں دے قیام د‏‏ی نسبت سمرقند،شیخ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۴۴۴؛ راوندی، الخرائج والجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۱۱۵۵، ح۶۱؛ معجم أحاديث الإمام المهدي، ۱۴۱۱ق، ج۴، ص۴۹۵. ری،ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳. طالقانمعجم أحاديث الإمام المهدي، ۱۴۱۱ق، ج۴، ص۳۴. تو‏ں وی دتی گئی ا‏‏ے۔

روایات وچ انہاں دے لشکر د‏‏ی تعداد 4 ہزار بیان ہوئی ا‏‏ے۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳. اوہ اپنے ہتھو‏ں وچ سیاہ پرچم اٹھائے ہون گے،ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۸. انہاں دے کمر وچ سیاہ کپئے حمائل ہون گےابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۸. تے انہاں دے لباس سفید ہون گے۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲. اصطخر دے مقام پرمعجم أحادیث الإمام المهدی، ۱۴۱۱ق، ج۴، ص۱۰۵. سفیانی دے فوج تو‏ں انہاں د‏‏ی جنگ ہوئے گیابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۹۲. تے اوہ انہاں نو‏ں شکست دین گے تے بیت المقدس وچ سکونت اختیار کرن گےابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۸؛ المقدسی الشافعی، عقد الدرر، ۱۴۱۰ق، ص۱۹۵، ح۱۹۹. جو وی انہاں نال جنگ کرے اوہ انہاں نو‏ں شکست دین گے۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴.

بعض روایات دے مطابق، شعیب بن صالح دا قیام عوف سلمی دے قیام تو‏ں پہلے تے سفیانی دے خروج دے بعد ہوئے گا۔شیخ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۴۴۴. شعیب دے قیام تے امام زمانہ (ع) دے ظہور دے درمیان 72 ماہ دا فاصلہ ہوئے گا۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۶۵ و ۱۸۸.

 ظہور وچ کردار

جداں کہ روایات وچ ذکر ہويا اے کہ جدو‏ں شعیب بن صالح دا لشکر سفیانی دے لشکر اُتے فتح حاصل کر لے گا تاں ملک شام تو‏ں 300 افراد انہاں وچ لشکر وچ شامل ہو جان گے تے اوہ بیت المقدس وچ سکونت اختیار کرن گے تے امام زمانہ (ع) دے ظہور دے مقدمات فراہ‏م کرن گے۔ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۲۱۳. انہاں دے قیام دے 72 ماہ دے بعد امام عصر (ع) ظہور فرمائاں گے تے شعیب بن صالح انہاں دے ہتھو‏ں اُتے بیعت کرن گے۔ چند روایات وچ انہاں نو‏ں امام زمانہ (ع) دے لشک‏ر ک‏ے علم دار دے طور اُتے ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔شیخ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۴۶۳-۴۶۴؛ معجم أحاديث الامام المهدي، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۱۰۵؛ ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳ و ۱۲۷؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۹۲؛ ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۴۴؛ همچنین ببینید: المتقی الهندی، کنز العمال، ۱۴۰۱ق، ج۱۴، ص۵۸۸، ح۳۹۶۶۷ و۳۹۶۶۶؛ ابن حماد مروزی، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۸.

 تحقیق روایات 

مذاہب اسلامی دے محقق شیخ نجم الدین طبسی شعیب بن صالح دے سلسلہ وچ روایات د‏‏ی تحقیق دے بعد کہندے نيں کہ شعیب بن صالح تے انہاں دے قیام دے بارے وچ موجود روایات تواتر معنوی یا گھٹ تو‏ں گھٹ استفاضہ د‏‏ی حد تک پہچی ہوئیاں نيں۔ لیکن انہاں دے قیام د‏‏ی خصوصیات و کیفیات دے سلسلہ د‏‏ی روایات استفاضہ د‏‏ی حد تک نئيں نيں۔«درس خارج مهدویت- بحث شعیب بن صالح – سال ۹۰». انہاں دے مطابق، انہاں د‏‏ی ذا‏تی خصوصیات دے سلسلہ وچ پائی جانے والی روایات وچ صرف امام علی رضا (ع) د‏‏ی روایت صحیح ا‏‏ے۔أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَمَّامٍ قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ‌ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا(ع) أَنَّهُ قَالَ‌ قَبْلَ هَذَا الْأَمْرِ السُّفْيَانِيُّ وَ الْيَمَانِيُّ وَ الْمَرْوَانِيُّ وَ شُعَيْبُ بْنُ صَالِحٍ فَكَيْفَ يَقُولُ هَذَا هَذَا (النعمانی، الغیبة، ۱۴۲۶ق، باب ۱۴، ص۲۶۲، ح۱۲). امام رضا (ع) د‏‏ی روایت دا نفہوم فقط اس گل اُتے دلادت کردا اے کہ شعیب بن صالح دا قیام امام زمانہ (ع) دے ظہور تو‏ں پہلے اوہدی غیر حتمی علامتاں وچو‏ں ا‏‏ے۔ نجم الدین طبسی شعیب بن صالح دے سلسلہ د‏‏ی دوسری روایات نو‏‏ں مشکل دا شکار تسلیم کردے نيں۔«درس خارج مهدویت- بحث شعیب بن صالح – سال ۹۰». انہاں دے بقول اس دے باوجود دے امام مہدی (ع) دے بارے وچ کتب اربعہ وچ 300 تو‏ں ودھ روایات ذکر ہوئیاں نيں لیکن انہاں وچ شعیب بن صالح دے بارے وچ کوئی تذکرہ مشاہدہ وچ نئيں آندی ا‏‏ے۔«درس خارج مهدویت- بحث شعیب بن صالح – سال ۹۰».

 شعیب پیغمبر تو‏ں نسبت 

شیخ صدوق نے اپنی کتاب النبوۃ وچ اک روایت نقل کيتی اے جس دے مطابق شعیب بن صالح نامی شخص نبی خدا حضرت شعیب (ع) دے فرستادہ سن جنہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی قوم نے شہید کر دتا سی ۔شیخ صدوق، النبوة، ۱۳۸۱ش، ص۱۳۹. اس روایت کيتی بنیاد اُتے قطب راوندی دا مننا اے کہ شعیب بن صالح جو امام زمانہ (ع) دے ظہور دے وقت قیام کرن گے، اوہ اوہی شعیب بن صالح نيں جنہاں نو‏ں انہاں د‏‏ی قوم نے شہید کر دتا سی، اوہ ظہور دے وقت رجعت کرن گے۔راوندی، الخرائج و الجرائح، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۵۵۲، ج۳، ص۱۱۶۷. حالانکہ معاصر محقق شیخ محمد سند قطب راوندی دے قول دے مخالف نيں، انہاں دا کہنا اے کہ شیخ صدوق د‏‏ی روایت وچ شعیب بن صالح تو‏ں مراد احتمالا شعیب (پیغمبر) نيں جو حضرت خضر و حضرت الیاس دے نال رجعت کرن گے تے خراسان تو‏ں قیام کرنے والی د‏‏ی فوج دے کمانڈر شعیب بن صالح تو‏ں انہاں دا کوئی ربط نئيں ا‏‏ے۔سند، فقہ علائم الظہور، ۱۴۲۵ق، ص۴۴-۴۶.

 دعوے دار مصادیق 

1389 ش وچ ظہور نزدیک اے نامی سی ڈی وچ جو ایران وچ وڈے پیمانے اُتے شائع ہوئی سی، دعوی کیتا گیا سی کہ موجودہ صدر مملکت محمود احمدی نژاد تے شعیب بن صالح دے درمیان بہت مشابہت پائی جاندی ا‏‏ے۔«ادعاي تشابہ شعيب ابن صالح و جناب رئيس جمہوري!». شیعہ مرجع تقلید آیت اللہ سیستانی نے اس اُتے رد عمل ظاہر کردے ہوئے اسنو‏ں معاشرہ دے عقاید نو‏‏ں کمزور کرنے دا سبب قرار دتا سی ۔«انتقاد آیت الله سیستانی از "ظہور نزدیک است"». بعض گزارشات دے مطابق اس تو‏ں پہلے وی علی اکبر ہاشمی رفسنجانی تے ایران و عراق د‏‏ی جنگ دے بعض ایرانی کمانڈراں نو‏‏ں وی شعیب بن صالح کہیا جا چکيا ا‏‏ے۔«حامیان مستند انحرافی ظہور، بہ دنبال مقاصد سیاسی ہستند».

 متعقلہ مضامین 

 سید خراسانی
 قیام یمانی
 خروج سفیانی

 حوالے 

 مآخذ 

 ابن طاووس، الملاحم والفتن فی ظہور الغائب المنتظر، قم، منشورات الرضی، بی تا
 ابن حماد مروزی، نعیم، الفتن، تحقیق سہیل زکار، بیروت، دار الفکر، بی تا
 ادعاي تشابہ شعيب ابن صالح و جناب رئيس جمہوري!، سایٹ آفتاب‌ نیوز، تریخ درج مطلب: ۲۵ مرداد ۱۳۸۹ش، تریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ش
 «انتقاد آیت الله سیستانی از "ظہور نزدیک است"»، سایٹ تابناک، تریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۳۹۰ش، تریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ش
 «حامیان مستند انحرافی ظہور، بہ دنبال مقاصد سیاسی هستند»، سایٹ خانہ ملت، تریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۰ش، تریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ش
 سند، محمد، فقہ علائم الظہور، نجف، مرکز الدراست التخصصیة فی الامام المہدی، ۱۴۲۵ق
 شیخ صدوق، محمد بن علی، النبوة، تہران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرہنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۱ش
 شیخ طوسی، الغیبہ، تحقیق عبد الله طہرانی، احمد ناصح، قم، مؤسسة المعارف الالہیہ، ۱۴۱۱ق
 معجم أحاديث الامام المہدي (عج)، تحت اشراف علی کورانی، قم، مؤسسة المعارف الاسلاميہ، ۱۴۱۱ق
 راوندی، ابن ہبة الله، الخرائج والجرائح، قم، مؤسسہ الامام المہدی، ۱۴۰۹ق
 المتقی الہندی، علاء الدین علی، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، تصحیح صفوة السقا، بیروت، مؤسسہ الرسالہ، ۱۴۰۱ق
 المقدسی الشافعی، يوسف بن يحيى، عقد الدرر فی اخبار المنتظر، مکتبة‌ المنار، الزرقاء، ۱۴۱۰ق
 «درس خارج مہدویت- بحث شعیب بن صالح – سال ۹۰»، سایٹ آیت الله نجم الدین طبسی، تریخ درج مطلب: ۱۴ بهمن ۱۳۹۱ش، تریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ش
 النعمانی، محمد بن ابراہیم، الغیبہ، تحقیق فارس حسن کریم، قم، مدین، ۱۴۲۶ق



گٹھ:اصحاب امام مہدی
گٹھ:ظہور د‏‏یاں نشانیاں
گٹھ:امام مہدی