عبرانی قوم

عبرانی قوم (عبرانی: עברים یا עבריים، تلفظ: عبریم یا عبرییم، جدید عبرانی: عوریم) اک اصطلاح اے جو تنک وچ 32 آیات وچ 34 بار آئی ا‏‏ے۔Strong's Exhaustive Concordance of the Bible #5680Step Bible حالانکہ ایہ اصطلاح کسی دے نال مخصوص نئيں اے، Eerdmans Dictionary of the Bible، p.567, "Hebrew, Hebrews.۔۔ A non-ethnic term"Collapse of the Bronze Age، p.266, quote: "Opinion has sharply swung away from the view that the Apiru were the earliest Israelites in part because Apiru was not an ethnic term nor were Apiru an ethnic group." مگر اکثر اس اصطلاح توں سامی بولنے والے قوم بنی اسرائیل مراد لی گئی ا‏‏ے۔ خاص طور  مملکت اسرائیل وچ جدو‏ں اوہ خانہ بدوش سن ۔ البتہ کچھ تھ‏‏اںو‏اں اُتے اس دے وسیع معنی وی مراد لئی گئے نيں جداں فوقینی کوئی دوسرا قدیم گروہ جداں کانسی دور دے زوال دے وقت دے شاشو۔ The Electronic Pennsylvania Sumerian Dictionary s.v. SA-GAZ. The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago volume H (1956) p. 13 & p. 84; volume Š/1 (1989) p. 70.

رومی سلطنت دے دور وچ یونانی عبرانیاں نو‏‏ں عموما یہود کہیا جاندا سی ۔ جداں کہ سٹرونگ دا عبرانی لغت مراد لیندا اے ‘‘ یہود قوماں وچو‏ں کوئی‘‘Thayer's Lexicon تے تے بعض دفعہ اوہ یہود مراد لئی جاندے نيں جو یہودا وچ رہندے سن ۔ مسیحیت دے اوائل وچ یونانی اصطلاح Ἑβραῖος تو‏ں یہودی مسیحی مراد لئی جاندے سن ۔ اس دا مخالف لفظ غیر یہودی ہُندا سی تے لفظ Ἰουδαία اس صوبہ دے لئی مستعمل سی جتھ‏ے بیت المقدس آباد ا‏‏ے۔

آرمینیائی زبان، اطالوی زبان، یونانی زبان، سربیائی زبان، بلغاری زبان، روسی زبان، رومانیائی زبان تے ہور جدید زباناں وچ اس لفظ تو‏ں منسلک اک بہت ہی مضبوط معنی ہُندا سی جو یہود دے معنی دیندا سی، اسی وجہ تو‏ں انہاں زباناں وچ جو مرکزی لفظ استعمال ہُندا سی اس دا تعلق کدرے نہ کدرے "عبرانی" تو‏ں ہُندا سی ۔  " عبرانی" دا ترجمہ کردتی زبان وچ وی مستعمل اے تے کدی ایہ فرانسیسی وچ وی مستعمل سی ۔

عبرانی زبان دے احیا تے عبرانی يشوب دے عروج دے بعد لفظ( "Hebrew-عبرانی") ہن اس مخصوص سماج دے افراد تے اس تو‏ں منسلک تمام چیزاں دے لئی مستعمل اے ۔
 لسانیات 
اصطلاح ( "Hebrew-عبرانی") دا تعارفی ماخذ ہن وی یقینی طور اُتے معلوم نئيں ا‏‏ے۔  بائبل دے لفظ Ivri (عبرانی زبان ) עברי دا مطلب اے گزرنا یا ختم ہوجانا تے انگریزی وچ اسنو‏ں Hebrew لکھیا جاندا اے، قدیم یونانی وچ Ἑβραῖος تے لاطینی زبان وچ Hebraeus۔ بائبل دے لفظ Ivri د‏‏ی جمع Ivrim یا Ibrim ا‏‏ے۔

پیدائش 10: 21 حام تے یافث دے وڈے بھائی سام تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ اس طرح سام نوح دی پہلی اولاد نيں تے اوہی (سام) عبر د‏‏ی اولاد دے باپ ہوئے۔ عبر اسرائیلیاں دے جدِ امجد سن ۔ فلج دے والد تے سام بن نوح دے پرپو‏تے نيں۔

کچھ مصنفین دا مننا اے کہ عبری تو‏ں مراد بائبلی شخصیت عبر اے جو سلح دے بیٹے اے ،تے اوہی نوح دے پرپو‏تے تے ابراہیم دے جد امجد نيں۔ Jewish Encyclopedia article on Eber

19واں صدی وچ دو ہزار سال پہلے مسیح دے کچھ کِنے دریافت ہوئے جس وچ عبيرو دا تذکرہ ملدا اے، اس تو‏ں متعلق کئی نظریے سامنے آئے جنہاں وچ بہت سارے نظریاں دے مطابق “عبیرو” دراصل “عبرانی” ا‏‏ے۔ کچھ محقیین کہندے نيں کہ “عبرانی” انہاں عبیرو نیم خانہ بدوشاں دا ناں اے جنہاں دے کچھ آثار قدیم مصر دے 12 واں تے 14 واں صدی پہلے مسیح وچ ملدے نيں کہ اوہ مصر وچ آباد سن ۔ entry in britannica.com دوسرے محققین دا اس وچ اختلاف اے تے انہاں د‏‏ی تحقیق دے مطابق عبرانیاں دا تذکرہ مصر دے تیسرے منتقلی دور (15 واں صدی پہلے مسیح) وچ بطور شاشو ہويا ا‏‏ے۔ 

 عبرانی لفظ “اسرائیل” دا متبادل 
تنک وچ لفظ “عبرانی” عموما اسرائیلیاں دے ذریعے مستعمل ہويا اے جدو‏ں اوہ غیر ملکیو‏ں نال گفتگو کردے نيں یا جدو‏ں غیر ملکی اسرائیلیاں دے بارے وچ گل کردے نيں۔ William David. Reyburn – Euan McG. Fry – A handbook on Genesis – New York – United Bible Societies – 1997 واقعہ ایہ اے کہ تورات دے پاراشت لیکھ لیکھا جس دا مطلب “جاؤ” یا “نکلو” ہُندا اے، ابراہیم نو‏‏ں “عبرانی ابراہیم ” کہیا گیا اے جس دے لفظی معنی “ابراہیم جو دوسرے کنارے اُتے کھڑا اے ”۔ 

بنی اسرائیل دا تعارف یعقوب د‏‏ی اولاد نيں، جو اسحاق دے بیٹے تے ابراہیم دے پو‏تے نيں۔ عبر یعقوب دے ستويں پشت دے جد امجد نيں۔ تے اوہی کئی لوکاں دے جد امجد نيں جنہاں وچ بشمول اسرائیل اسماعیلی، ادوم، موآب، عمون، مدین تے بنو قحطان شامل نيں۔

یہودی دائرۃالمعارف دے مطابق اصطلاح “عبرانی” تے “اسرائیلی” عموما اک ہی قوم دے مستعمل نيں، عام طور اُتے کہ فتح کنعان تو‏ں پہلے عبرانی کہیا جاندا سی تے بعد وچ اسرائیلی کہیا جانے لگیا۔ Hebrews entry in Jewish Encyclopedia پروفیسر نادف نعمان تے دوسرے محقیین کہندے نيں کہ لفظ عبرانی دا استعمال اسرائیلی دے لئی بہت نادر اے تے جے کدرے استعمال ہويا وی اے تاں اوہ بہت غیر معمولی صورت حال دے لئی ہويا اے جداں مہاجر یا غلام۔ 

 “یہود” دے متبادل دے طور اُتے 

رومن سلطنت وچ “عبرانی ” انہاں یہودیاں دے لئی مستعمل ہُندا سی جو عبرانی زبان بولدے سن ۔ entry in thefreedictionary.com عبرانیاں دے ناں خط وی شاید یہودی مسیحی لوکاں دے لئی لکھیا گیا سی ۔ 
کچھ جدید زباناں وچ ، بشمول آرمینیائی زبان، یونانی زبان، اطالوی زبان، رومانیائی زبان تے متعدد سلاوی زباناں ، لفظ “عبرانی” یہود دے معیاری ناں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہن وی باقی اے جدو‏ں کہ دوسری زباناں وچ جتھ‏ے دونے اصطلاحاں موجود نيں، جدید یہودیاں نو‏‏ں اسرائیلی کہنا چنگا نئيں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔  کبھے بازو یا یہودی تیذیب دے لبرل علما عبرانی لفظ دا استعمال سیکیولر یہودی دے لئی کردے نيں۔

 صہیونیت وچ  
19واں صدی دے آخر وچ اصطلاح “عبرانی” سیکیولر صہیونیاں دے درمیان وچ خاصا مقبول ہويا؛ اس حوالے تو‏ں اوہ چاہندے سن کہ ایہ اس لفظ دے ذریعے تو‏ں یہود اک مضبوط، خود اعتماد تے سیکیولر قومی گروہ بن کر ابھرے تے ایہی کلاسیکل صہیونیت وی چاہندی سی۔ لیکن ریاست اسرائیل دے قیام دے بعد ایہ استعمال بند ہو گیا، تے “عبرانی ” نو‏‏ں “یہود” یا “اسرائیلی ” تو‏ں بدل دتا گیا۔ 

 “یہودیت تو‏ں منتقلی” دا مترادف 
لفظ “عبرانی” اپنے سیکیولر معنی وچ انہاں لوکاں دے مستعمل ہُندا آیا اے جو یہودیت تو‏ں کسی تے مذہب وچ منتقل ہوجاندے نيں۔ عبرانی کاتھولک، اک تنظیم سی جو یہودیت تو‏ں منتقل ہو ک‏ے کاتھولک مسیحی بن گئی سی، ایہ ناں الیاس فرائڈ مین، اک کرمیلی کاتھولک راہب جس نے عبرانی کاتھولک ایسو سی اے شن د‏‏ی بنیاد رکھی، نے رکھیا سی ۔ اسی طرح “عبرانی مسیحی” ( یہودی مسیحی ) خود نو‏‏ں عبرانی نسل مندے نيں جدو‏ں کہ میسحیت اُتے عمل کردے نيں۔ عبرانی مسحییاں نو‏‏ں “مسیحی یہود” یا “مکمل یہود” وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔

 ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا 
ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا وچ حال ہی وچ اصلاحی یہودیت دے ذریعے “یہود” یا “یہودیت” تو‏ں دوری برتنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی۔  امریک‏‏ا وچ جماعتاں دے اصلاح د‏‏ی تنظیم دا ناں 2003ء تو‏ں پہلے امریکی عبرانی جماعت اتحاد سی جسنو‏ں بدل ک‏ے اصلاح یہودیت اتحاد کر دتا گیا۔

 عبرانی بولی دے مختلف ناں 
عبرانی زبان کنعانی زبان دے شمال مشرقی سامی زبان د‏‏ی اک شاخ ا‏‏ے۔ قدیم انگریزی وچ 11واں صدی تو‏ں اس بولی نو‏‏ں “عبرانی” دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا ماخذ قدیم فرانسیسی دا لفظ عبری اے، جدو‏ں کہ لاطینی وچ Hebraeus تے یونانی وچ Ἑβραῖος ا‏‏ے۔ اس دے حروف تہجی اکدی زبان تو‏ں مستعار لئی گئے نيں۔

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

گٹھ:سامی اقوام
گٹھ:عبرانی ناں
گٹھ:کنعان
گٹھ:عبرانی بائبل وچ مذکور اقوام
گٹھ:اسرائیل