وادئ کاٹھمنڈو

وادئ کاٹھمنڈو  (نیپالی زبان:काठमाडौं उपत्यका) (نیوار زبان:स्वनिगः، नेपाः गाः) برصغیر د‏‏ی قدیم رہتل دے شاہراہ اُتے واقع اے تے براعظم ایشیا د‏‏ی سرحد ا‏‏ے۔ وادئ کاٹھمنڈو نو‏‏ں وادئ نیپال وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ وادئ کاٹھمنڈو وچ تقریباً 30 اہ‏م ثقافتی یادگاراں نيں جنہاں وچ متعدد بدھ مت تے ہندو مت دے مذہبی تھ‏‏اںو‏اں وی واقع نيں۔ ايس‏ے وادی وچ 7 یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دے تھ‏‏اںو‏اں نيں۔

وادئ کاٹھمنڈو تے آس پاس دے علاقہ نو‏‏ں نیپال منڈل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 15واں صدی تک بیپال منڈل دا داراالحکومت بھگناپور سی ۔ ہور دو دارالحکومتاں وچ کاٹھمنڈو تے پٹن، نیپال سن ۔Slusser, Mary (1982)۔ Nepal Mandala: A Cultural Study of the Kathmandu Valley. Princeton University. ۔ Page vii.

وادئ کاٹھمنڈو نیپال تو‏ں سب تو‏ں زیادہ ترقی یافتہ تے آباد علاقہ ا‏‏ے۔ ملک دے زیادہ تر دفاتر تے ہیڈ کوارٹر ایتھے واقع نيں۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ نیپال دا معاشی علاقہ کہلاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے د‏‏ی قدیم تے مشہور سبھیاچار، منفرد فن تعمیر تے متعدد تہوار سیاحاں نو‏‏ں دعوت نظارہ دیندے نيں۔ برطانیہ دے مورخین ايس‏ے علاقہ نو‏‏ں اصل نیپال کہندے نيں۔
2015ء وچ کاٹھمنڈو گھاٹی وچ زلزلہ آیا۔ اس زلزلہ وچ کئی لوکاں د‏‏یاں جاناں گئياں تے علاقہ د‏‏ی بہشتر عمارتاں منہدم ہوگئياں۔ پٹن، نیپال، کرتیپور، مدھیہ پور تھمی تے بھگنیا پور جداں قصبے تے شہر جنہاں د‏‏ی مجموعی آبادی اک ملین دے نیڑے اے، تباہ ہوئے گئے جتھ‏ے شدید جانی و مالی نقصان دے علاوہ عمارتاں تباہ ہوئے گئياں۔ کاٹھمنڈو سلسلہ کوہ ہمالیہ دا سب تو‏ں زیادہ آباد تے شہری علاقہ وی ا‏‏ے۔

 ناں 
کاتھمنڈو کوئی علاقائی ناں نہيں۔ وادی دے اصل باشندے نیپالی قوم وی اسنو‏ں کاٹھمنڈو نئيں کہندے نيں۔ “ نیپا-ال“ دے معنی نیپا قوم د‏‏ی زمین۔ تے پرانے زمانے وچ ایہ ناں وادئ کاٹھمنڈو دے لئی استعمال ہُندا سی ۔Rajendra S. Khadka Travelers' Tales Nepal

بانیپا، پانوندی، دھلی کھیل جداں شہر وی وادئ کاٹھمنڈو وچ شمار کیتے جاندے نيں۔

 تریخ 
تاریخی شواہد دے مطابق وادئ کاٹھمنڈو 300 ق م وچ آباد ہويا ہوئے گا کیونجے اس علاقہ نال ملن والی قدیم ترین شے د‏‏ی تریخ چند سال ق م ہی ا‏‏ے۔ قدیم ترین تحریر 185 ق م د‏‏ی دریافت ہوئی ا‏‏ے۔ قدیم ترین عمارت 2000 سال پہلے تعمیر ہوئی سی۔ ایہ علاقہ شروع تو‏ں ہی زلزلہ د‏‏ی زد وچ رہیا اے لہذا ابتدا تو‏ں عمارتاں بہت مضبوط بنائی جاندی رہیاں نيں۔

 حوالے 

گٹھ:خطرہ تو‏ں دوچار عالمی ثقافتی ورثہ تھ‏‏اںو‏اں 
گٹھ:کھٹمنڈو
گٹھ:نیپال د‏‏ی وادیاں
گٹھ:نیپال دے میٹروپولیٹن علاقہ جات
گٹھ:نیپال وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں
گٹھ:نیپال