بخش سنگھا

بخش سنگھا اک انڈوکینیڈیئن لیکھاری اتے تھیٹر کلاکار اے، جو البرٹا دے شہرِ ایڈمنٹن وچ رہندی اے۔

 جیون 
بخش سنگھا دا جم ڈھپی، ضلع کپورتھلہ، پنجاب، بھارت  وچ 13 جلائی 1957 نوں پیؤ سادھو سنگھ رندھاوا اتے ماں اجیت کور دے گھر ہویا۔ اس نے مڈل پنڈ دے سکول توں اتے 12ویں کپورتھلہ دے سکول توں پاس کیتی۔ اوہ 1983 وچ اپنے پروار دے نال کینیڈا آ گی۔ سن 1989 وچ اس دا ویاہ جسویر سنگھا نال ہوئیا۔

کینیڈا آ کے اسنے البرٹا کالج توں کمپؤٹرایزڈ آفس ایڈمنسٹیشن دا ڈپلوما کیتا اتے کجھ ویلے لئی اس کھیتر وچ نوکری کیتی۔

اس ویلے ایہ  اپنے شوہر اتے اک بیٹے نال کینیڈا دے البرٹا صوبے دے شہرِ ایڈمنٹن وچ رہ رہی اے۔ پنکی دھاریوال ولوں مہاتما گاندھی انترراشٹریء ہندی وشو-ودیالاِ، بردھ، لئی لکھیاِ ایمّ پھلّ دا تھیسس: بخش کی شعری رچناؤں کا ناریواد تجزیہ (2015)


 ساہتی جیون 
بخش سنگھا دی پہلی بولیاں دی کتاب "سن نی کڑیئے جیؤن جوگیئے" سن 2007 وچ شائع ہوئی۔ اس دی دوسری کتاب "ماں دھی دا سنواد" 2014 وچ چھپی۔ اس وچ اک لمی نظم اے جسِ وچ ماں اتے دھی وچکار زندگی دے وکھ وکھ موضوعاں بارے وچار وٹاندرا اے۔ اس کتاب دے شروع وچ بخش سنگھا اس بارے گل کردیاں، اس طرحاں کہندی اے: … جدوں شاعر نوجوان مٹار روڈی ہویاں روایتاں دے خلاف وچ کھڈھدی اے تاں سبھ توں پہلاں دھی ہون دے ناطے (اس نوں) اپنی ماں نال بحث کرنی پیندی اے، جہڑی ک ہمیشاں  اپنی دھی نوں مکھ-دھارا دے سماجی ڈھانچے وچ ڈھالن لئی ططپر رہندی اے۔ میں ماں-دھی دی اس بحث نوں کاوکِ روپ وچ اپنے پاٹھکاں اگے پیش کرن دی کوششِ کیتی اے۔ عورت ودیاں سمبھاوناواں کسِ طرحاں دے سماج ودھ-پھلّ سکدیاں ہن، کہڑے سماجی ورتارے عورت دیاں امیداں لئی نقصان دہ ہن، میں اس ساری بحث  نوں ماں-دھی دے سنواد راہیں کہنِ دی کوششِ کیتی اے۔

اس کتاب بارے لکھدیاں مکھن کہاڈ نے کہا اے، "بخش نے ماں-دھی دی وارتالاپ نوں ہرمن پیاری گیت ودھا راہیں جسِ ڈھنگ نال پرگٹایا اے، اوہ قابل  داد  اے۔" (ماں دھی دا سنواد، صفعہ 13)

بخش دی تیجی کتاب 'تر چانن دی تور' 2015 وچ چھپی۔ اس کتاب وچ اس دیاں سمچایاں بولیاں اتے ٹپے شامل ہن۔

لکھن توں بناں بخش اک تھیٹر کلاکار وی اے۔ اس نے کینیڈا وچ پنجابی لٹریری ایسوسی ایشن ایڈمنٹن اتے پنجاب آرٹ ایسوسیئیشن ایڈمنٹن ولوں کھیڈے گی ناٹکاں وچ اداکار وجوں کردار نبھایا اے۔ اس توں بناں اوہ ایڈمنٹن دی پنجابی کلچرل ایسوسی ایشن، پنجابی پیپلز فاؤنڈیشن آف ایڈمنٹن نال وی جڑی ہوئی اے۔

سادھو بننگ اتے سکھونت ہندل دی کتاب جدوجہد دے سو ورے: کینیڈا وچ ترقی پسند لہرِ، فکر فپھکشن، لدھئاناں (2000) اتے پنکی دھنکی دھاریوال مجاتم ہاندھی انتررشٹریء ہندی وشو-ودئالئا، بردھی، لئی لکھیاِ ایمّ فل تھیسس: بخش کی شعری رچنؤں کا نریواد تجزیہ (2015)

 شعری ونگی 

"ماں دھی دا سنواد"

"نی دھیے نی بھولیئے دھیے
اساں تاں منّ لیا بھانا نی
رہُ-ریتاں نوں چھت کے دھیے
سابھا کتھے ٹکانا نی

نی مائی نی میریئے مائی
متّ گئی تیری ماری نی
اپنا ااپ چھپا کے مائی
ہر ویلے کؤں ہاری نی

نی دھیے نی میریئے دھئیِ
گلاں بہت بریک کریں
جنھاں آفتاں توں میں ڈردی
اناں دی اڈیک کریں

نی ماے نی میریئے ماے
جد وی آفتاں آئیئاں نی
کنڈھئاں دے سنگ لہراں مائی
وار وار ٹکرائیاں
تر چانن دی تور ماں دھی دا سنواد

"تر چانن دی تور"

مائی نی فکر کریندیئے
کوئی بدل دھیئاں دے حصہ
ساڈے ہسے ہی کؤں آؤندے
چنی والی داغ
جاں پھرِ پلے نی
دازاں والا ناگ
 کتاباں 

* سن نی کڈیئے، جؤن جوگیئے (بولیاں)، سمتِ پرکاشن لدھیانا، 2007

* ماں دھی دا سنواد (لمی نظم) نویں دنیا پبلیکیشنز، 2014

* تر چانن دی تور (بولیاں اتے ٹپے) نویں دنیا پبلیکیشنز، 2015
ہورویکھو
 حوالے 

باہرلےجوڑ

گٹھ:پنجابی لکھاری
گٹھ:پنجابی لوک
گٹھ:پنجابی سکھ
گٹھ:جٹ
گٹھ:سکھ شخصیتاں