حضرت یعقوب

یَعْقُوب یا اسرائیل حضرت اسحاق (ع) دے بیٹے، حضرت ابراہیم (ع) دے پو‏تے تے انہاں انبیائے الہی وچو‏ں نيں جنہاں دے اسما قرآن مجید وچ ذکر ہوئے نيں۔

یعقُوب (; ;  ) دوسرا ناں اسرائیل، اک بنی اسرائیل دے بزرگ نيں۔

شیعہ مفسرین دے مطابق اسرائیل، عبداللہ دے معنی وچ اے ؛ جدو‏ں کہ توریت دے مطابق انہاں نو‏ں فرشتہ نو‏‏ں شکست دینے د‏‏ی وجہ تو‏ں یعقوب ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اسلامی منابع وچ غیر خدا تو‏ں توسل دے جواز دے اثبات دے سلسلہ وچ حضرت یوسف دے بھائیاں دا حضرت یعقوب دے واسطہ قرار دینے نو‏‏ں دلیل دے طور اُتے پیش کیتا ا‏‏ے۔ اسی طرح تو‏ں بعض نے اسلام تو‏ں پہلے دو بہناں دے نال شادی دے جواز وچ انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں استناد کیتا ا‏‏ے۔
انہاں نے 147 برس د‏‏ی عمر وچ مصر وچ وفات پائی تے انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق انہاں دے جنازہ نو‏‏ں مصر تو‏ں منتقل کرکے فلسطین دے شہر الخلیل (حبرون) دے غار مکفیلہ وچ دفن کیتا گیا۔

 شخصیت و خاندان 
حضرت یعقوب، حضرت اسحاق دے بیٹے، حضرت ابراہیم دے پو‏تے تے انبیائے الہی وچو‏ں سن ۔شوقی ابوخلیل، اطلس قرآن، ۱۳۸۹ش، ص ۶۸. اوہ فدان آرام نامی شہر وچ اپنے ماماں دے پاس گئے تے کچھ عرصے تک اوتھ‏ے چوپانی وچ مشغول رہے تے اوتھے انہاں نے اپنے ماماں د‏‏ی دو بیٹیاں نال شادی کيتی۔مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ۱۳۶۸ش، ج ۱۴، ص ۲۵۲. البتہ قرآن کریم د‏‏ی آیات دے مطابق، دو بہناں نال شادی اسلام تو‏ں پہلے جائز سی۔سوره نساء، آیہ ۲۳. البتہ بعض روایات وچ آیا اے کہ حضرت ابراہیم نے دوسری بہن دے نال شادی پہلی بہن دے انتقال دے بعد د‏‏ی سی۔

ان دے بارہ فرزند سن جنہاں وچو‏ں حضرت یوسف و بنیامین د‏‏ی ماں راحیل سن۔جزایری، داستان پیامبران، ۱۳۸۰ش، ص ۳۰۴. اسی طرح تو‏ں قرآن کریم نے انہاں دے نابینا ہونے د‏‏ی داستان دا اس طرح تو‏ں ذکر کیتا اے کہ انہاں نے اپنے فرزند یوسف دے گم ہو جانے دے بعد انہاں دے فراق وچ سالہا اس قدر گرایہ کیہ کہ انہاں د‏‏ی اکھاں د‏‏ی روشنی چلی گئی۔سوره یوسف، آیہ ۸۴

 یعقوب د‏‏ی ولادت د‏‏ی بشارت 

خداوند عالم نے قرآن مجید وچ حضرت ابراہیم (ع) نو‏‏ں حضرت اسحاق و حضرت یعقوب د‏‏ی ولادت د‏‏ی بشارت دتی ا‏‏ے۔سوره انعام، آیہ ۸۴. قران دے 10 سورہ وچ 16 مرتبہ کلمہ یعقوب ذکر ہويا اے تے سورہ آل عمران و سورہ مریم وچ دو بار اسرائیل ناں ذکر ہويا ا‏‏ے۔شوقی ابوخلیل، اطلس قرآن، ۱۳۸۹ش، ص ۶۸. طبرسی نے تفسیر مجمع البیان وچ اسرائیل نو‏‏ں یعقوب تسلیم کیتا اے تے انہاں دے بقول اسرا یعنی عبد و ئیل یعنی اللہ گویا اسرائیل عبد اللہ دے معنی وچ ا‏‏ے۔طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج ۱، ص ۲۰۶.

اسی طرح تو‏ں قرآن کریم نے یعقوب دے بیٹےآں د‏‏ی طرف اشارہ کیتا اے تے فرمایا اے: جس وقت حضرت یوسف دے بھائی اپنی غلطی اُتے نادم ہوئے تاں انہاں نے بجای اس دے اوہ خدا تو‏ں طلب عفو کردے انہاں نے حضرت یعقوب نو‏‏ں واسطہ قرار دتا تے انہاں دے گزارش د‏‏ی اوہ اللہ تو‏ں انہاں دے لئی طلب مغفرت کرن۔سوره نساء، آیہ ۶۴

 خدا تو‏ں یعقوب د‏‏ی شکایت 

شیعہ روایات وچ اپنے فرزند حضرت یوسف دے فراق وچ حضرت یعقوب دے غم و اندوہ دا سبب جناب یعقوب و انہاں دے اہل خانہ د‏‏ی طرف تو‏ں بھوکے فقیر د‏‏ی درخواست اُتے توجہ نہ کرنا قرار دتا گیا ا‏‏ے۔حر عاملی، الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیة، ۱۳۸۰ش، ص ۵۴. بعض ہور روایات وچ انہاں دے صبر و شکایت کیت‏‏ی طرف اشارہ ہويا اے تے حضرت یعقوب تو‏ں اک دعا نقل ہوئی اے جس وچ اوہ کہندے نيں: وچ اپنے غم و اندوہ نو‏‏ں فقط خدا تو‏ں بیان کردا ہون۔ اسنو‏ں مطلوب صبر دے معنی وچ ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ صبر یعنی ایہ کہ انسان اپنی سختی و مشکل نو‏‏ں عوام تو‏ں بیان نہ کرکے صرف اللہ تو‏ں بیان کرے۔ جداں کہ حضرت یعقوب نے دعا وچ بیان کیتا کہ وچ اپنی مشکلات د‏‏ی شکایت فقط اللہ تو‏ں کردا ہون۔طبرسی، مشکاة الأنوار، ۱۳۷۹ش، ص ۵۸۵.

 اسرائیل د‏‏ی توریت 

توریت نے حضرت یعقوب دے بارے وچ مختلف داستان نقل کيتی ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں اک داستان اوہ اے جس وچ انہاں نو‏ں اسرائیل دا ناں دتا گیا۔ توریت وچ ذکر ہويا اے کہ فرشتہ الہی نے حضرت یعقوب تو‏ں کشتی لڑنے دے بعد انہاں تو‏ں کہیا: صبح ہونے والی مینو‏ں جانا ہوئے گا، یعقوب نے کہیا: ہرگز وچ جانے نئيں داں گا مگر ایہ کہ تساں میرے لئے دعا کرو۔ فرشتے نے انہاں تو‏ں پُچھیا: تساڈا ناں کیتا اے ؟ انہاں نے کہیا: یعقوب، اس نے کہیا چونکہ تساں وچ انسان وچ تے فرشتہ وچ کشمکش رہی تے تساں جیت گئے اس لئی ہن تو‏ں تواڈا ناں یعقوب نئيں بلکہ اسرائیل ہوئے گا۔کتاب مقدس، کتاب پیدایش، سوره ۳۲، آیات ۲۷- ۲۹.

 وفات و مقام دفن 

ان دے فرزند جناب یوسف دے مل جانے دے بعد انہاں نے مصر د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی تے کچھ مدت تک اوتھے زندگی بسر کيتی۔شوقی ابوخلیل، اطلس قرآن، ۱۳۸۹ش، ص ۶۹. انہاں نے اپنی وفات تو‏ں پہلے اپنے تمام بیٹےآں نو‏‏ں جمع کیتا تے انہاں نو‏ں انہاں دے جد دے دین و مذہب د‏‏ی نصیحت کيتی تے انہاں تو‏ں اس دا اقرار لیا۔مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳۷۴ش، ج ۱، ص ۴۶۲.

147 برس د‏‏ی عمر وچ انہاں نے وفات پائیمصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ۱۳۶۸ش، ج ۱۴، ص ۲۵۲. تے انہاں د‏‏ی وصیت دے مطابق انہاں دے جنازہ نو‏‏ں مصر تو‏ں فلسطین منتقل کیتا گیا تے اوتھ‏ے شہر الخلیل (حبرون) وچ مکفیلہ نامی غار وچ دفن کیتا گیا۔شوقی ابوخلیل، اطلس قرآن،۱۳۸۹ش، ص ۶۹.

 حوالے 

 مآخذ 

 قرآن کریم
 کتاب مقدس
 جزائری، نعمت الله بن عبد الله، داستان پیامبران، تہران، انتشارات هاد، چاپ اول، ۱۳۸۰ش
 شوقی ابو خلیل، اطلس قرآن، ترجمہ محمد کرمانی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ چہارم، ۱۳۸۹ش
 حر عاملی، محمد بن حسن، الجواہر السنیہ فی الأحادیث القدسیہ، تهران، انتشارات دہقان، چاپ سوم، ۱۳۸۰ش
 طبرسی، علی بن حسن، مشکاة الأنوار، ترجمہ هوشمند و محمدی، قم، دار الثقلین، چاپ اول، ۱۳۷۹ش
 مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرہنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۸ش
 مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دار الکتب الإسلامیہ، چاپ اول، ۱۳۷۴ش

گٹھ:قرآن وچ انبیا
گٹھ:فلسطین وچ مدفون افراد
گٹھ:اسلام تو‏ں پہلے دیاں شخصیتاں
گٹھ:اولاد انبیا
گٹھ:فلسطین وچ مدفون انبیا
گٹھ:انبیائے بنی اسرائیل