فوبوس

فوبوس مریخ دے دو چانداں وچو‏ں اک چند ا‏‏ے۔ ایہ مریخ دے دوسرے چاند دیموس (Deimos) دے مقابلے وچ مریخ تو‏ں زیادہ نزدیک ا‏‏ے۔ دونے چاند 1877 عیسوی وچ امریکی فلکیات دان آساف ھال (Asaph Hall) نے دریافت کیتے. فوبوس چھوٹا تے بے ڈھنگ شکل دا ا‏‏ے۔ اس دا رداس صرف 7 میل یعنی 11 کلومیٹر اے تے ایہ مریخ دے چاند دیموس تو‏ں ست گنا وڈا ا‏‏ے۔ فوبوس دا نام یونانی خدا فوبوس دے نام اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔ یونانی اساطیر وچ اسنو‏ں ایریز یا آرس (Ares) یعنی ( مریخ) تے ایفرودیت (Aphrodite) یعنی (زہرہ) دا بیٹا تے خوف دا پتلا کہیا جاندا اے .


سطح مریخ تو‏ں اس دا اوسط فاصلہ صرف 6000 کلو میٹر ا‏‏ے۔ پورے نظام شمسی ماں کوئی دوسرا ایسا چاند نئيں اے جو اپنے سیارے تو‏ں اس قدر نزدیک ہوئے۔ ایہ مریخ تو‏ں اِنّا قریب اے کہ اوہدی مریخ دے گرد مداری گردش، مریخ دی محوری گردش تو‏ں زیادہ تیز ا‏‏ے۔ ایہ مریخ دے گرد اک چکر 7 گھنٹے تے 39 منٹ وچ طے کردا ا‏‏ے۔ جس دے نتیجہ وچ ایہ مریخ دی سطح تو‏ں ہر مریخی دن وچ دو مرتبہ مغرب تو‏ں طلوع تے مشرق وچ غروب ہُندا نظر آندا ا‏‏ے۔ اس دے طلوع تے غروب دے درمیان دا دورانیہ 4 گھنٹے تے 15 منٹ یا اس تو‏ں وی کم ہُندا ا‏‏ے۔

فوبوس نظام شمسی وچ سب تو‏ں کم چمکدار اجسام وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اوہدی چمک دی شدت جسنو‏ں البیڈو (albedo) کہندے نيں 0.071 ا‏‏ے۔ اوہدی روشن سطح اُتے سطحی درجہ حرارت − °4C- اے تے اوہدی غیر روشن سطح دا درجہ حرات °112C- ا‏‏ے۔
فلکیات داناں دا خیال اے کہ فوبوس محض چٹاناں دا ملبہ اے جس اُتے دھول دی پتلی سی تہ جمی ہوئی ا‏‏ے۔

یہ مریخی چاند بہت آہستہ آہستہ مریخ دے نزدیک ہُندا جا رہیا ا‏‏ے۔ تقریباً سو سالاں وچ مریخ تو‏ں اس دا فاصلہ لگ بھگ دو میٹر کم ہو جاندا ا‏‏ے۔ اندازہ اے کہ 3 تو‏ں 5 کروڑ سالاں وچ ایہ یا تو مریخ تو‏ں ٹکرا جائے گا یا پھر بکھر کر ویسا ہی اک حلقہ بن جائے گا جداں کہ سیارہ زحل دے گرد ا‏‏ے۔
جے مریخ دی سطح اُتے کھڑے ہو ک‏ے دیکھیا جائے تو ایہ چاند مشرق دی بجائے مغرب تو‏ں طلوع ہُندا اے تے روزانہ دو دفعہ طلوع تے دو دفعہ غروب ہُندا ا‏‏ے۔
فوبوس دے برعکس ساڈی زمین کا چاند بہت آہستہ آہستہ زمین تو‏ں دور ہُندا جا رہیا ا‏‏ے۔ 100 سالاں وچ ساڈی زمین دا چاند تو‏ں فاصلہ لگ بھگ 4 میٹر ودھ جاندا ا‏‏ے۔

 ہور ویکھو 
 عطارد
 زہرہ
 زمین
 مریخ
 مشتری
 زحل
 یورینس
 نیپچون
 پلوٹو
 سورج
 سورج گرہن

 حوالے 

گٹھ:نظام شمسی