مصعب بن زبیر

مصعب بن زبیر ( وفات 691 ء وچ ) دوسری اسلامی خانہ جنگی وچ اک عرب فوجی کمانڈر سن ۔ اوہ عبد اللہ بن زبیر دے چھوٹے بھائی تے زبیر بن ابن عوام دے بیٹے سن، جو اس نے نبی کریم محمد  دے صحابی سن . مکہ وچ اپنی ریاست دے قیام دے بعد، اپنے بھائی د‏‏ی جانب تو‏ں بنو امیہ د‏‏ی خلافت دے خلاف مہم وچ انہاں نے اہتمام فلسطین وچ بنو امیہ د‏‏ی حکومت دے خلاف اک ناکا‏م مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ بعد وچ انہاں نے بصرہ دے گورنر دے طور اُتے 686 تو‏ں 691 تک کم کیا. اگرچہ درمیان وچ کچھ مدت دے لئی انہاں نو‏‏ں عراق وچ انہاں د‏‏یاں پالیسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دے وڈے بھائی نے گورنری تو‏ں ہٹا دتا، لیکن جلد ہی انہاں نو‏ں بحال کر دتا گیا۔ چار سال بعد ماسکین د‏‏ی جنگ وچ اوہ دولت امویہ فورسز دے حملے وچ مارے گے۔

 خاندان، ابتدائی زندگی تے کیریئر 
مصعب دے بیٹے سن زبیر بن عوام اک ممتاز ساتھی اسلامی نبی دے محمد ،  تے ماں رحمہ رباب بنت انیف دا اک سردار د‏‏ی بیٹی بنو کلب قبیلہ.   امیہ خلیفہ معاویہ کے آخری سالاں دے دوران ( ر .   661-680 )، موسی اک ایداں گروہ دا حصہ سن جو مدینہ کے مسجد وچ مل ک‏ے ملاقات کردے تھے ، جو مذہب دا مطالعہ کرنے دا امکان تھا. اس گروپ وچ ، دوسرےآں دے درمیان، مساب دے نصف بھائی Urwa تے بعد وچ امیہ خليفہ، عبدالمالک بن ماروان شامل سن .  مسع، اپنے بوہت سارے بھائیاں د‏‏ی طرح، وراثت ملکیت اپنے والد تو‏ں شہر دے البقبی علاقے وچ سن تے اس دے پاس اوتھ‏ے اک گھر تھا. 

مصعب کئی بچےآں د‏‏ی بیویاں تے لونڈیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی طرف تو‏ں (؛: ام تو‏ں walad گاندے Awlad د‏‏ی ummahat) تھا. انہاں وچو‏ں اک د‏‏ی بیویاں تو‏ں، اک خاص فاطمہ بن عبد عبد اللہ، انہاں دے بیٹے اسحاق کبیر، یوکشا تے اک بیٹی، سکنا سن . اس نے عائشہ تو‏ں وی شادی کيتی، تاہ بن بن البلاہہ ، محمد دا دوسرا اہ‏م ساتھی تھا. اس نے اپنے بیٹےآں محمد تے عبداللہ د‏‏ی ماں کی.  اوہدی بیٹی، الابابب ، اپنی بیوی، سکنا ، نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے پو‏تے نبی حسن بن علی، سے سن . مختلف امتاں تو‏ں، اس دے بیٹے حمزه، عاصم، عمر، جعفر، موسی ( خضر کے ناں تو‏ں وی مشہور نيں)، سع، الندھیر، عیس الشرق تے اک بیٹی، سکینہ سن . 

مصعب دے وڈے سوتیلے بھائی جدو‏ں عبداللہ بن زبیر ، اک قائم مکہ د‏‏ی بنیاد پر، انسداد خلافت نو‏‏ں شام 683 وچ اموی خلافت -centered، مصعب اموی تو‏ں منعقد خلاف اک مسانو‏ں حکم فلسطین 684/685 وچ . ایہ امی امیر شہزاد عمرو بن سعید الاسدق د‏‏ی طرف تو‏ں مسترد کردتا گیا تھا.   بعد وچ انہاں نو‏ں مدینہ دے گورنر مقرر کیتا گیا. 

 عراق دے گورنر 
کی موت دے نال اموی خلیفہ یزید نومبر 683 وچ ، عبد اللہ بن زبیر سوائے خلافت دے سب تو‏ں زیادہ وچ خلیفہ تسلیم کیتا گیا سی کہ شام ، بنو امیہ جتھ‏ے معاویہ دوم ، تے کچھ ہی دیر بعد مروان ، طاقت منعقد کیا. 685 وچ ، دے حامی وی ایہی حکم انقلابی مختار رحمہ اللہ ثقفی ضبط د‏‏ی کوفہ اس زبیری گورنر منے بعد. نتیجے دے طور پر، عراق وچ زبیرڈ اتھارٹی بصرہ تے اس دے گرداں اُتے محدود تھا. اک ہی وقت وچ ، مشرقی عراق وچ کھاریج حملےآں وچ اضافہ ہويا. مختار تو‏ں کوفا بحال کرنے تے خریجاں نو‏‏ں شکست دینے دے لئی، ابن الظواہری نے 686 وچ بصیر دے مساب گورنر مقرر کیا.   مسجد وچ انہاں دے افتتاحی خطبہ وچ انہاں نے اعلان کیا: "الاسلام دے لوک اس نے دسیا کہ آپ اپنے کمانڈراں نو‏‏ں نامزد کردے نيں. ميں نے اپنے آپ نو‏‏ں 'الجزیر' (قاتل) ناں دتا اے . " 

 مختار د‏‏ی شکست 
ميں نے پہلے اک Zubayrid حلیف حجاز مختار یزید د‏‏ی موت دے بعد ابن زبیر تو‏ں ترک کر دتا تے اپنے گھر شہر کوفہ نو‏‏ں واپس،  اس دے عرب تے نال Zubayrids تو‏ں اس اُتے قبضہ mawali (غیر عرب، مسلم freedmen) حامیاں.  اس دے فورا بعد اوہ mawali دے resentful عرب قبائلی شرفا د‏‏ی طرف تو‏ں اک بغاوت نو‏‏ں کچل دتا، بصرہ کچھ دس ہزار اھل کوفہ د‏‏ی اک خروج دے نتیجے وچ .  مجار دے خلاف فوری کارروائی کرنے دے لئی پناہ گزیناں د‏‏ی طرف متوجہ، موسی نے خریجاں دے خلاف اپنے مسانو‏ں بند کر دتا تے کوفا اُتے روانہ کیا. پہلے از کم جذبات‏ی ہڑتال د‏‏ی کوشش وچ ، مختار نے اپنی فوج بصرہ نو‏‏ں بھیجی، لیکن بسرا دے شمال وچ ، مدار د‏‏ی جنگ وچ اسنو‏ں شکست دتی. موسی نے کوفہ تو‏ں کچھ میل میل، ہراورا د‏‏ی جنگ وچ پِچھے ہٹانے والے کوفیان د‏‏ی پیروی کی. مختار تے انہاں دے باقی حامیاں نے کوفہ دے محل وچ پناہ گزاری تے موسی د‏‏ی طرف تو‏ں گھیر لیا.  چار مہینے بعد، اپریل 687 وچ ، مختار نو‏‏ں اک کوشش کيتی تیاری وچ ہلاک کردتا گیا تھا. 6،000-8000 اس دے حامیاں نو‏‏ں تسلیم کیتا گیا سی، لیکن موسی نے قبائلیاں نو‏‏ں دباؤ دینے دا راستہ دتا تے انہاں سب نو‏‏ں قتل کر دتا.  

مختار د‏‏ی شکست دے نال، تمام عراق موسی دے کنٹرول دے تحت آئے. اس نے اپنے کمانڈر محال بن ابی صوفی نو‏‏ں موصل دے گورنر تے اس دے انحصار دے طور اُتے مقرر کیا.  عبد اللہ بن زبیر نے جلد ہی صوبے تو‏ں شکایات وصول کرنے دے بعد موسی نو‏‏ں خارج کر دتا، تے اپنے بیٹے حمزه نو‏‏ں اپنا متبادل بھیجیا. بعد وچ ناکافی ثابت ہويا تے موسی نو‏‏ں بحال کردتا گیا. 

 عبدالمالک دے نال کھڑے 
دراں اثنا، مروان 685 وچ مر گیا تے اس دا بیٹا عبد المالک نے کامیاب کیا.  689 دے موسم گرما وچ ، عبدالمالک نے عراق د‏‏ی طرف روانہ ہوئے تے شام تے عراق دے درمیان سرحدی پوزیشن بتن حبیب کیمپ وچ رکھی. مصعب قریب Bajumayra وچ اس دے انتظار دے بعد تکریت ، لیکن عبدالملک د‏‏ی خبر ملنے اُتے مہم ترک کر امام Ashdaq دتی ميں بغاوت دمشق .  690 وچ ، جنگ دے لئی دوبارہ تیاری کيتی گئی سی تے دونے نے پچھلے سال تو‏ں انہاں دے متعلقہ عہدےآں اُتے انحصار کیا. اس سال وی کوئی جنگ نئيں ہوئی تے موسم سرما د‏‏ی آمد انہاں نو‏ں مجبور کرنے اُتے مجبور ہوگیا. اس دے باوجود، عبدالمالک نے اپنے ایجنٹاں نو‏‏ں بصیرہ نو‏‏ں موسی دے خلاف بغاوت دے لئی بھیج دتا. انعام دے وعدےآں دے نال، عبدالمالک دے ایجنٹاں نے بہت اہ‏م مدد حاصل کرنے دے قابل سن، تے ضفرا نامی اک جگہ اُتے پرو زبیرڈ فورسز دے نال چڑھایا. جنگ کئی ہفتےآں تک جاری رہی، لیکن موسی د‏‏ی طرف تو‏ں بھیجنے والی آمد دے آنے دا فیصلہ اس دے حق وچ تھا. اس دے باوجود عبدالمالک دے حامیاں نے موآب دے آنے تو‏ں پہلے واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی سی، جو اک بار واپس شہر وچ ، امیداڈ وفادارےآں نو‏‏ں کسی وی بقیہ سزا نو‏‏ں سزا دی. 

 موت 
691 وچ ، عبدالملک نے اک بار فیر عراق اُتے روانہ کیتا تے ماسکین اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جس وچ عراقی علاقے وچ گہری تھی. موسی نے کوفا چھڈ دتا تے بونمیررا د‏‏ی معمول د‏‏ی جگہ اُتے کھڑا کیا.  مختار تے عبدالمالک دے حامیاں دے نال نمٹنے وچ موسیاب د‏‏ی شدت د‏‏ی وجہ تو‏ں، عراق وچ عام طور اُتے انہاں دے خلاف بغاوت ہوئی تے اوہ اک وڈی فوج نئيں بنا سکی. اس دے علاوہ، بصرہ وچ انہاں دے نصف فوجی کھارجاں تو‏ں شہر د‏‏ی حفاظت دے لئی روانہ ہوئے. عبدالمالک نے موسی دے کمانڈراں نال رابطہ کیتا تے پیسے تے گورنمنٹ دے وعدےآں دے نال انہاں وچو‏ں زیادہ تر جیت لیا. ابراہیم بن الاسار ، جو عبد اللہ بن مالک تو‏ں وی رابطہ کیتا گیا سی، مسعود نے اس معاملے نو‏‏ں اطلاع دی، ایہ دسدے ہوئے کہیا کہ عبد المال دے نال خطوط وچ کمانڈراں نو‏‏ں قتل کیتا جانا چاہیدا. متاثرہ قبائلی نوبل اُتے عملدرآمد تو‏ں خوفزدہ ہوئے گا کہ اس دے بغاوت وچ بغاوت ہوئے گی، موسی نے انتباہ اُتے توجہ نئيں دتا تے اپنے عہدیداراں نو‏‏ں اپنی پوزیشناں وچ رکھیا.  ابن الفتر د‏‏ی موت تو‏ں پہلے جنگ وچ ، موسیاب د‏‏ی قسمت مہر کر دتی گئی تھی. باقی باقی کمانڈراں نے عبد المالک تو‏ں لڑنے یا انہاں تو‏ں بچنے تو‏ں انکار کر دتا. مسعود دے نال اپنی پرانی دوستی اُتے غور کردے ہوئے، عبدالمالک نے انہاں نو‏ں عیسی د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی تے اس نے وعدہ کیتا سی کہ اوہ عراق د‏‏ی حکومت تسلیم کرنے تے اطاعت د‏‏ی شرط پر. مسعود نے انکار کر دتا تے تقریبا اکیلے لڑ رہیا. شدید زخمی، اس نے مختار دا اک پیروکار، ضیاء بن قدام الاسقاف د‏‏ی طرف تو‏ں ہلاک کر دتا سی، جنہاں نے "مختار دے بدلہ!" اُتے زور دتا.   مساب دا سر کٹ دتا گیا تے عبد المالک نو‏‏ں پیش کیا، جس نے اپنی موت نو‏‏ں سراہا.  اوہ 36 سال د‏‏ی تھی.  اوہ دن جالالقق وچ دفن کیتا گیا سی تے اوہدی قبر اُتے اک مقصود تعمیر کیتا گیا سی، جو اک حجاج بن گیا. 

 شخصیت 
انہاں نے کہیا کہ بہت خوبصورت، سخاوت تے چالاکی ہونے دے لئی بیان کیتا گیا اے . مؤرخ ہینری لیمنس کے مطابق "[ایچ] نے اپنے وڈے بھائی تے زبیرال خاندان نو‏‏ں صرف اوہدی جرات تے ظلم وچ شدت پسنداں دے نال مل ک‏ے جھلک دتا."  مؤرخ مائیکل فاسبین تے قرون وسطی دے مؤرخ بالادری کے مطابق ، موسی نے اپنے آپ نو‏‏ں لاگو کیا، جس نے موسی اپنے اپنے مہماناں نو‏‏ں کھانا کھلانے دے لئی اونٹھ مار کر قتل کرنے د‏‏ی عادت کی.  عراق وچ ، انہاں نے میرشیلاں دے سیلاب نو‏‏ں روکنے دے لئی اک ڈائی تعمیر کیا، لیکن اس طرح اپنے آپ نو‏‏ں زمین نو‏‏ں حاصل کیا. انہاں نے ایہ وی کہیا اے کہ خواتین د‏‏ی شوق ہو رہی اے . لیمن دے مطابق، موسی دے وڈے بھائی عبد اللہ بن زبیر انہاں د‏‏ی وفات تو‏ں ناخوش سن، تے انہاں دے فلومین دے بارے وچ شکایت کردے سن، اس دے رویے تے انہاں دے مخالفین دے خلاف انہاں دے رویے دے بارے وچ شکایت کیت‏‏ی.  دے اکاؤنٹ الطبری تے Fishbein د‏‏ی تفسیر اس، پر، عبداللہ دل د‏‏ی گہرائیاں مصعب د‏‏ی موت د‏‏ی طرف تو‏ں دکھ د‏‏ی جا رہی بیان کرن تے اس دے نقصان دے نتیجے دے طور اُتے انہاں دے اپنے ہی دے خاتمے دا مطلب. 

 حوالے 

 ذرائع 

 احمد، اسد ق. (2010). ابتدائی اسلامی حجاج دے مذہبی ایلیٹ: پنج پروپوزل د‏‏ی گذارش . آکسفورڈ: پروفیسوگرافیکل ریسرچ دے لئی آکسفورڈ لنسر کالج یونٹ یونیورسٹی. آئی ایس بی بی    978-1-900934-13-8  .
 بیلمی، جیمز اے (1973). ابن ابی دنیا د‏‏ی طرف تو‏ں کردار د‏‏ی نوبل د‏‏ی اہلیت . ویزبڈین: فرزز سٹینر ویللگ GMBH.
 بوی، عائشہ (2000). مدینہ دے مرد محمد ابن سعید د‏‏ی طرف تو‏ں، جلد 2 . تا ہ ہ پبلیشر. آئی ایس بی بی    9781897940907  .
 ڈیکون، عبد ال امیر اے (1971). امیاد خلافت، 65-86 / 684-705 (اک سیاسی مطالعہ) . لندن: لوزک. آئی ایس بی بی    978-0718901493  .
 دوری، اے اے (1965). "دہر ال الجالیکی". لیوس وچ ، بی ؛ پال، چ. ؛ شیکٹ، جی. (ایڈیشن). اسلام دا انسائیکلوپیڈیا، نیو ایڈیشن، جلد II: C-G . لیڈین: ایج بریل. پی.   197.
 ایلڈ، امکم (2016). حضرت محمد الافع الکریمیا دے بغاوت 145/762 وچ : البتہ انعقاد تے ابتدائی ابیبیسس . لیڈین: بریل. آئی ایس بی بی    978-90-04-22989-1  .
 مچھلیبین، مائیکل، ایڈ. (1990). الاسلامی د‏‏ی تریخ، جلد 21: مارواانڈز د‏‏ی فتح، 685-693 / ح 66-73 . قریبی مشرقی مطالعہ وچ SUNY سیریز. البانی، نیویارک: نیویارک اُتے سٹیٹ یونیورسٹی آفیسر. آئی ایس بی بی    978-0-7914-0221-4  .
 ہاکنگ، جی آر ، ایڈ. (1989). الاسلامی د‏‏ی تریخ، جلد 20: تصوف صوفی اعزاز اتھارٹی تے ماروانڈین د‏‏ی آمد: معافتہ II دے مفاہمت تے مروان آئی تے عبد المالک د‏‏ی خلافت، آغاز 683-685 / آ 64- 66 . قریبی مشرقی مطالعہ وچ SUNY سیریز. البانی، نیویارک: نیویارک اُتے سٹیٹ یونیورسٹی آفیسر. آئی ایس بی بی    978-0-88706-855-3  .
 کینیڈی، ہگ این. (2004). نبی صلی اللہ علیہ وسلم تے خلافت د‏‏ی عمر: 6 واں صدی صدی تو‏ں اسلام دے قریب مشرق وسطی (دوسرا ایڈیشن). ہارلو: پیئرسن-لانگمان . آئی ایس بی بی    9780582405257  .
 لیمنس، ہینری؛ پال، سی (1993). "مساب بی ال زبیر". Bosworth وچ ، عیسوی ؛ وین ڈونجل، ای . ہیینچریز، ڈبلیو پی ؛ پال، چ. (ایڈیشن). اسلام دا انسائیکلوپیڈیا، نیو ایڈیشن، حجم نمبر 8: Mif-Naz . لیڈین: ایج بریل. پی.   650. ISBN    90-04-09419 -9  .
 ویلہوسن، جولیوس (1927). عرب سلطنت تے اس دے گرے . مارگریٹ گراہ‏م ویر د‏‏ی طرف تو‏ں ترجمہ. کلکتہ: کلکتہ یونیورسٹی. OCLC   752790641 .
 ویلہوسن، جولیوس (1975) [1901]. ابتدائی اسلام وچ مذہبی سیاسی جماعتاں . Ostle، رابن د‏‏ی طرف تو‏ں ترجمہ والزر، صوفی. ایمسٹرڈیم: شمالی ہالینڈ پبلشنگ کمپنی . آئی ایس بی بی    9780720490053  .
گٹھ:خلافت اموی وچ عراق
گٹھ:دوسرے فتنے دیاں شخصیتاں
گٹھ:جنگ وچ فوت ہونے والی شخصیتاں
گٹھ:691 دیاں موتاں
گٹھ:ستويں صدی د‏‏ی عرب شخصیتاں