سیلامینڈر

سیلامینڈر (Salamander) جلتھلی جانوراں دیاں لگپگّ 500 نسلان  دا اک عامَ نام اے۔ ایہناں نوں عامَ طور تے ایہناں دے پتلے سریر، چھوٹی نکّ اتے لمی پوچھ، ایہناں دیاں چھپکلی-ورگیاں خاصیتاں نال پچھانیا جاندا اے۔ اج اسدیاں نسلاں سائنسی نام اروڈیلو دے تحت آؤندیاں ہن۔ سیلامینڈر دی موجودگی شمالی نصف کرہ وچ سبھ توں ودھ اے اتے زیادہتر قسماں ہولرکٹک ایکوزن وچ ملدیاں ہن، اتے نوَ-تپتکھنڈی کھیتر وچ وی کجھ پرجاتیاں موجود ہن۔

زیادہتر سیلامینڈراں دے اگلے پیراں وچ چار اتے پچھلے پیراں وچ پنج انگلیاں ہندیاں ہن۔ اوہناں دی نم جلد عامَ طور اتے اوہناں نوں پانی وچ جاں اسدے قریب جاں کجھ سرکھیا دے تحت (جویں کہ نم ستا)، اکثر اک گلے ستھان وچ موجود آواساں وچ رہن لایق بناؤندی اے۔ سیلامینڈراں دیاں کجھ پرجاتیاں اپنے پورے جیون دور وچ پوری طرحاں نال جلی ہندیاں ہن، کجھ وچ وچ پانی وچ رہندیاں ہن اتے کجھ بالغ دے طور تے بالکل ستھلی ہندیاں ہن۔ حالانکہ ایہہ اک انوٹھی گل اے کہ ایہہ اپنے کھوئے ہوئے انگاں اتے سریر دے ہور حصیاں نوں پھیر پیدا کرن دے اہل ہندے ہن۔ کھوجکرتاواں نے سمبھاوت انسانی میڈیکل ایپلیکیشناں، جویں کہ دماغ اتے ریڑھ دی ہڈی دی سٹّ دے علاج جاں دل دی سرجری دی رکوری دے دوران نقصان دہ داغاں توں روکتھام کرن لئی انوکھے مڑقیام کارجاں نوں ریورس انجینیئر کرن دی امید کیتی اے۔http://www.livescience.com/34513-how-salamanders-regenerate-lost-limbs.html

کئی سیلامینڈر مقابلتاً کافی چھوٹے ہندے ہن، لیکن کجھ اپواد وی ہندے ہن۔ ایہناں دے اکار دے پھلار دی پوچھ سمیت دی کل لمبائی 2.7 سینٹیمیٹر (1.1 انچ) والے بوہت زیادہ چھوٹے سیلامینڈراں توں لے کے وڈا چینی سیلامینڈراں تک ہندا اے، جنہاں دی لمائی 1.8 میٹر (5.9 فٹ) اتے بھار 65 کلوگرام (2,300 اونس) تک ہو سکدا اے۔ حالانکہ زیادہتر 10 سینٹیمیٹر (3.9 انچ) اتے 20 سینٹیمیٹر (7.9 انچ) دے وچکار دی لمائی دے ہندے ہن۔ سیلامینڈر وڈے ہون دے نال اپنی توچا دی باہری تہہ (ایپڈرمس) نوں اتار دندے ہن اتے استوں نکلن والی کنج نوں کھا جاندے ہن۔

سیلامینڈر دیاں وکھ وکھ پرجاتیاں وچ ساہ دا عمل وکھ وکھ پرکار نال ہندی اے۔ جنہاں پرجاتیاں وچ پھیپھڑے نہیں ہندے ہن اوہ گلپھڑیاں دے زریعہ نال ساہ لیندے ہن۔ بہتے معاملیاں وچ ایہہ باہری گلپھڑے ہندے ہن جو ایہناں دے سر دے دونوں طرف کلغیاں دی طرحاں وکھائی دندے ہن، حالانکہ ایمپھیوماس وچ آتنرک گلپھڑے اتے گلپھڑیاں دے چھید ہندے ہاں۔ کجھ تھلی سیلامینڈراں وچ اجیاے پھیپھڑے ہندے ہن جنہاں دی ورتو ساہ لین وچ ہندی اے، حالانکہ ایہہ تھندھاریاں وچ پائے جان والے زیادہ جٹل انگاں دے الٹ آسان اتے تھیلینما ہندے ہن۔ کئی پرجاتیاں جویں کہ اولم وچ بالغاں ہون تے پھیپھڑے اتے گلپھڑے دونوں ہندے ہن۔

 ونڈ کرن 
کورڈاٹا آرڈر (نسل) نال متعلق دس پرجاتیاں موجود ہن جنہاں نوں تن سب-آرڈراں وچ ونڈیا گیا اے۔ نیوکاڈاٹا طبقہ دا استعمال اکثر کرپٹوبرینکوائڈیا اتے سیلامینڈرائڈیا نوں سرینوئڈیا نالوں وکھ کرن لئی کیتا جاندا اے۔
   کرپٹوبرینکوائڈیا (وشالدیہ سیلامینڈر)
   پروار (فیملی)  عام نام  نسل دے اداہرن  اداہرن فوٹو
   کرپٹوبرینکائڈی وشالدیہ سیلامینڈر ہیلبینڈر (کرپٹوبرینکس ایلگینیئیسس)   150px 
   ہائنوبیڈی ایشیاٹک سیلامینڈر ہائڈا سیلامینڈر (ہائنوبیئس کمری)   150px 
  سیلامینڈروئڈیا (انت سیلامینڈر)
   ایمبسٹومیٹڈی مول سیلامینڈر ماربلڈ سیلامینڈر (ایمبسٹوما اوپیکم)   150px 
   اینپھیومڈی اینپھیوماس جاں کانگو ایل دو پنجیاں والے ایمپھیوما (ایمپھیوما مینس)   150px 
   ڈائکینپٹوڈونٹڈی پرشانت کھیتری وشالدیہ سیلامینڈر پرشانت کھیتری وشالدیہ سیلامینڈر (ڈائکینپٹوڈون ٹینیبروسس)   150px 
   پلیتھوڈونٹڈی پھیپھڑارہت سیلامینڈر ریڈ بلیک سیلامینڈر (پلیتھوڈون سینیریئس)   150px 
   پروٹیڈی مڈپپیج اتے اولنس اولم (پروٹئس اینگونس)   150px 
   رائکوٹرائٹونڈی ٹورینٹ سیلامینڈر سدرن ٹورینٹ سیلامینڈر (رائکوٹرائٹون ویرائگیٹس)   150px 
   سیلامینڈرڈی نیوٹ اتے اصلی سیلامینڈر الپائن نیوٹ (ٹرائٹرس ایلپیسٹرس)   150px 
  سائرینوئڈیا (سائرینس)
   سائرینڈی سائرینس گریٹر سائرین (سائرین لیسرٹینا)   150px 

ہورویکھو
 حوالے 

باہرلےجوڑ

گٹھ:جانور