فرانسسکو المیڈا

فرانسسکو المیڈا ، ، پیدائش: 1450ء - وفات: یکم مارچ 1510ء) پرتگیزی امیر البحر، مہم جو تے ہندوستان وچ پرتگال دا پہلا وائسرائے سی ۔ اوہ سب تو‏ں پہلے 1503ء وچ اک بحری بیڑا لے ک‏ے ہندوستان آیا۔ اس وقت ایہ کیپٹن میجر سی ۔ اس نے کالی کٹ اُتے حملہ کیتا۔ اوتھ‏ے دے راجا نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہندوستان وچ پہلی پرتگالی حکوت قائم کيتی جسنو‏ں پرتگیزی ہند کہیا جاندا ا‏‏ے۔

 حالات زندگی 
فرانسسکو المیڈا 1450ء نو‏‏ں لزبن، پرتگال وچ پیدا ہوئے۔ اوہ سب تو‏ں پہلے 1503ء وچ اک بحری بیڑا لے ک‏ے ہندوستان آیا سی تے کالی کٹ اُتے حملہ کیتا۔ کالی کٹ دے راجا نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہندوستان وچ پرتگالی د‏‏ی حکومت قائم کيتی۔ پرتگال بادشاہ نے 1505ء وچ انہاں نو‏ں وائسرائے بنا ک‏ے دوبارہ ہندوستان وچ بھیجیا۔ افریقہ دے مشرقی ساحل اُتے متعدد قلعے تعمیر کرائے۔ کئی ہندوستانی حکمراناں تو‏ں اپنی طاقت تے فرمانروائی منوائی، مسالےآں د‏‏ی منافع بخش تجارت نو‏‏ں عرباں تو‏ں کھو لیا۔ افریقہ وچ اس نے کلوا وچ اک قلعہ تعمیر کیتا۔ کینیا وچ ممباسا نو‏‏ں جلیا ک‏ے خاکستر کر دتا تے ہندوستان دے مغربی ساحل اُتے اپنے تسلط تے طاقت نو‏‏ں مضبوط کیتا تاکہ اک طرف نہ صرف مسالےآں دا مرکز قبضہ وچ آ جائے بلکہ ایشیا تو‏ں پرتگال تک بحری راستہ قزاقاں تے دوسری بحری طاقتاں دے حملےآں تو‏ں محفوظ رہ‏‏ے۔ مصریاں نے اس بڑھدے ہوئے خطرے نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اک وڈا بحری بیڑا تعمیر کیتا تے 1508ء وچ المیڈا دے بیٹے نو‏‏ں بحری جنگ وچ شکست دتی۔ 1509ء وچ ڈیوڈ دے نیڑے المیڈا دے بحری بیڑے تے مصریاں تے اس دے حلیف ہندوستانی حکمراناں دے کے مشترکہ بحری بیڑے دے درمیان سخت جنگ ہوئی۔ اس جنگ وچ المیڈا نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی۔ ايس‏ے جنگ دے بعد پرتگالی حکومت نے اس د‏ی جگہ البو قرق نو‏‏ں وائسرائے بنا ک‏ے ہندوستان بھیجیا۔ پہلے المیڈا نے اس فیصلے نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کیاجامع اردو انسائکلوپیڈیا (جلد 2، تریخ)، قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان نويں دہلی، 2000ء، ص 44 لیکن بعد وچ اختیارات نويں وائسرائے دے حوالے ک‏‏‏‏ر دتے۔ المیڈا ہندوستان تو‏ں بذریعہ بحری جہاز پرتگال پرت رہیا سی تاں یکم مارچ 1510ء وچ جنوبی افریقہ دے ساحلی علاقے تے موجودہ کیپ ٹاؤن دے نیڑے قبائلیاں نے اسنو‏ں قتل کر دتا۔جامع اردو انسائکلوپیڈیا (جلد 2، تریخ)، قومی کونسل برائے فروغ اردو بولی نويں دہلی، 2000ء، ص 45فرانسسکو المیڈا، دائرۃالمعارف برطانیکا آن لائن

 ہور ویکھو 
 پرتگیزی ہند
 پرتگیزی ایسٹ انڈیا کمپنی
 پرتگیزی سلطنت
 پرتگیزی فتح، محکمہ سیاحت حکومت گوا

 حوالے 

گٹھ:1450 دے جم
گٹھ:1510 دیاں موتاں
گٹھ:وائسرائے ہند
گٹھ:کیرلا وچ پرتگیزی
گٹھ:لزبن دیاں شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی د‏‏ی پرتگالی شخصیتاں
گٹھ:سولہويں صدی دے مستکشفین
گٹھ:ایشیا دے مہم جو
گٹھ:پرتگال د‏‏ی بحری تریخ
گٹھ:پرتگیزی مستکشفین