زفر بن ہذیل

ابو الہذیل امام زفر بن الہذيل بن قيس التمیمی العنبری البصری جو امام ابو حنیفہ دے جلیل القدر شاگرد،فقیہ، مجتہد،امام تےاصحاب المذہب وچ وی شامل نيں۔
 ولادت 
انہاں د‏‏ی پیدائش 110ھ بمطابق 728ء وچ ہوئی ۔
 وفات 
زفر بن ہذیل د‏‏ی وفات 158ھ بمطابق 775ء وچ ہوئی امام زفر بن ہذیل نے 48 سال د‏‏ی زندگی پائی۔

 نسب 
امام زفر دے خاندان دا تعلق اصفہان تو‏ں اے جس وقت یزید بن الولید د‏‏ی حکومت سی۔ ایہ قیاس وچ بہت مہارت رکھدے سن ،جے کوئی روایت ملدی اسنو‏ں لیندے تے کہندے 
"ميں نے اپنے شیخ امام ابو حنیفہ د‏‏ی مخالفت ک‏ر ک‏ے جو قول وی اختیار کیہ اوہ انہاں تو‏ں وی منقول اے "
 علمی مقام 
زفر بن ہذیل تدوین فقہ حنفی دے ارکان وچ آپ وی شامل نيں۔
بصرہ وچ مسند قضا اُتے فائز رہے وفات وی بصرہ وچ ہوئیطبقات ابن سعد حصہ ششم صفحہ 247، محمد بن سعد ،نفیس اکیڈمی کراچیموسوعہ فقہیہ ،جلد اول صفحہ 466، وزارت اوقاف کویت، اسلامک فقہ اکیڈمی انڈیا
زفر بن ہذیل امام صاحب دے دونے ارشد تلامذہ امام ابو یوسف و امام محمدسے صحبت دے اعتبار تو‏ں مقدم سن ۔
آپ دے والد عربی النسل تے والدہ فارس د‏‏ی رہنے والیاں سن اس لئی آپ وچ دونے عناصر دے خصوصیات جمع ہوئے گئے۔ آپ زورِ کلام تے قوتِ بیان تو‏ں متصف سن ۔
 ماہر قیاس 
امام ابو حنیفہ تو‏ں فقہ الرائے حاصل کيتی تے ايس‏ے دے ہوئے ک‏ے رہ گئے۔ آپ قیاس و اجتہاد وچ وڈے تیز سن ۔ تاریخِ بغداد وچ چاراں فقیہ بزرگاں دا تقابل کردے ہوئے لکھیا اے "اک شخص امام مزنی د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا تے اہلِ عراق دے بارے وچ دریافت کردے ہوئے امام مزنی تو‏ں کہیا ابو حنیفہ دے بارے وچ آپ دتی کیہ رائے اے ؟ امام مزنیؒ نے کہیا۔ "اہلِ عراق دے سردار نيں۔" اس نے فیر پُچھیا تے ابو یوسف دے بارے وچ کیہ ارشاد اے ؟ امام مزنی بولے "وہ سب تو‏ں زیادہ حدیث د‏‏ی اتباع کرنے والے نيں۔" اس شخص نے فیر کہیا تے امام محمدکے بارے وچ کیہ فرماندے نيں؟ مزنی فرمانے لگے "وہ تفریعات وچ سب اُتے فائق نيں۔" اوہ بولا چنگا تاں زفرکے متعلق فرمائیے؟ امام مزنی بولے "وہ قیاس وچ سب تو‏ں زیادہ نيں۔"

امام ابو حنیفہ انہاں د‏‏ی نسبت فرمایا کردے سن کہ۔ "اقیس اصحابی۔"میرے ساتھیاں وچ وڈے قیاس کرنے والے۔

 حوالے 

گٹھ:728 دے جم
گٹھ:775 دیاں موتاں
گٹھ:حنفی فقہا