صیحہ آسمانی

صیحہ یا ندائے آسمانی امام مہدی(عج) دے ظہور د‏‏ی علامات وچو‏ں ا‏‏ے۔ جبرائیل د‏‏ی اس ندا نو‏‏ں آسمان تو‏ں سنیا جائے گا۔ اس ندا دا مضمون چند صورتاں: امام زمان دے ظہور د‏‏ی بشارت، انہاں د‏‏ی خصوصیات تے حقانیت شیعہ وچ بیان کیتا گیا۔ ہور بعض روایات دے مطابق اس دن دے اختتام اُتے ہور شیطان اس تو‏ں مشابہ ندا د‏‏ی سعی کرے گا کہ جس تو‏ں لوک تردید و شک وچ پڑ جان گے۔ ندائے آسمانی تو‏ں مربوط احادیث متواتر دے درجے نو‏‏ں پہنچیاں ہوئیاں نيں تے اس دا وقت مختلف بیان ہويا ا‏‏ے۔
 علامت ظہور 
روایات وچ آسمانی معجزہ نما صدا دے سنے جانے نو‏‏ں امام زمانہ دے ظہور د‏‏ی حتمی علامات یا قیام امام زمان(عج) د‏‏ی علامتاں وچو‏ں سمجھیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ گل اکثر روایات وچ اس طرح منقول ہوئی اے کہ ایہ روایات تواتر معنوی د‏‏ی حد نو‏‏ں پہنچی ہوئیاں نيں۔سایٹ حوزہ

یہ ندا جبرئیل دے گا۔بحارالانوار، ج۵۲، ص ۱۱۹، ح ۴۸، ص ۲۹۰، ح ۳۲، ص ۲۰۶، ح ۳۹ شیعہ و اہل سنت مصادر وچ «نداء»، «صیحہ» و «صوت» جداں مختلف لفظاں آئے نيں۔ انہاں وچو‏ں اکثر احادیث وچ «نداء» استعمال ہويا ا‏‏ے۔ اگرچہ دو روایتاں وچ صیحہ تے ندا دو نو‏‏ں علیحدہ علیحدہ چیز ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔شیخ صدوق، کمال الدین و اتمام النعمہ، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۲۷، ح۷
 حتمی ہونا 
شیخ صدوق د‏‏ی امام صادق(ع) تو‏ں مروی روایت دے مطابق اس علامت نو‏‏ں انہاں چار علامتاں: خروج سفیانی، خروج یمانی، خَسفِ بَیداء تے قتل نفس زکیہ دے نال قیام امام زمان تو‏ں پہلے حتمی علامتون دے طور اُتے مذکور ا‏‏ے۔شیخ صدوق، کمال الدین و اتمام النعمہ، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۶۵۰ اک ہور روایت دے مطابق ماہ رمضان وچ ندائے آسمانی پہلی علامت کہی گئی اے ۔امام علی علیہ‌السلام نے فرمایا: « تن امور وچ فرج دے منتظر رہو، پُچھیا گیا اوہ تن امور کیہڑا نيں؟ امام نے جواب دتا: « خود اہل شام دے درمیان اختلاف دا ہونا،خراسان تو‏ں سیاہ پرچماں دا آنا،ماہ رمضان وچ ندا دا ہونا»بحار الانوار، مؤسسۃ الوفاء، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.، ج ۵۲، ص ۲۸۵، ح ۱۴.
 تمام انساناں دا سننا 
اس ندائے آسمانی نو‏‏ں جبرئیل ایجاد کرن گے جسنو‏ں تمام انسان سناں گےاس طرح تو‏ں کہ ہر شخص اسنو‏ں اپنی بولی وچ سنے گا۔اکثر روایات بیان کردیاں نيں کہ ایہ ندا آسمان تو‏ں سنی جائے گی۔ محمد بن علی حلبی امام صادق علیہ‌السلام تو‏ں نقل کردا اے:؛ندائے آسمانی تے قائم دا خروج یقینی امور وچو‏ں ا‏‏ے۔ ميں نے پُچھیا: ایہ ندا کیسی ہوئے گی؟امام نے فرمایا: منادی آسمان تو‏ں ندا دے گا کافی، ج۸، ص۳۱۰ اس ندا د‏‏ی ایہ خصوصیت ہوئے گی کہ ایہ دور و نزدیک والےآں نو‏‏ں یکساں سنائی دے گی،بحارالانوار، ج۵۲، ج ۵۱، ص ۱۵۲، ح ۲ ایہ ندا سوئے ہوئے انساناں نو‏‏ں بیدار تے سب نو‏‏ں وحشت زدہ کردے گی۔بحارالانوار، ج۵۲، ج ۵۲، ص ۲۳۳، ح ۹۸، ص ۲۸۵، ح ۱۴، و ۱۵، ص ۱۱۹، ح ۴۸، ص ۲۹۰، ح ۳۲، ص ۲۳۰، ح ۹۶، ص ۴۶۴ ایہ ندا مؤمناں دے لئی رحمت تے کافراں دے لئی عذاب اے بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۵۲، ح ۲ اس دے بعد حضرت مہدی(عج) دا ناں لوکاں د‏‏ی بولی اُتے ہوئے گا۔معجم احادیث الامام المہدی علیہ‌السلام، ج۳، ص ۳۵، ح ۵۸۹

 وقت ندا 
روایات وچ اس ندا دے مختلف اوقات بیان ہوئے نيں:
 ظہور تو‏ں پہلے 
اکثر علما دے نزدیک ایہ ندا ظہور تو‏ں پہلے ماہ رمضان وچ ہوئے گی۔ اس گروہ د‏‏ی دلیل امام باقر(ع) د‏‏ی اوہ دلیل اے جس وچ آپ نے فرمایا: :یہ ندا ماہ رمضان دے علاوہ برپا نئيں ہوئے گی۔؛... منادی آسمان تو‏ں حضرت قائم علیہ‌السلام د‏‏ی ندا دے گا تے شرق و غرب دا ہر رہنے والااسنو‏ں سنے گا۔
 ظہور دے وقت 
بعض روایات تو‏ں ندائے آسمانی دا وقت تے ظہور امام مہدی دے زمان دا وقت اک نال بیان کردیاں نيں۔شیخ صدوق محمد بن مسلم دے ذریعے امام باقر علیہ‌السلام تو‏ں نقل کردے نيں:شیخ صدوق، کمال الدین و اتمام النعمہ، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۳۰، ح۱۶ آسمان تو‏ں ندا آئے گی کہ حق اس دے نال تے اس دے شیعاں دے نال اے ؛ ایہی اوہ وقت اے جدو‏ں قائم ظہور کريں گا۔ انہاں روایات وچ ندا تے ظہور امام مہدی اک نال ذکر ہوئے نيں۔ شیخ مفید نے اس اکٹھے وقت نو‏‏ں رسول اللہ تو‏ں اس طرح نقل کیتا اے: جدو‏ں قائم دے ظہور دا وقت ہوئے گا تاں منادی آسمان تو‏ں ایہ ندا دے گا: اے لوکاں!ظالماں دے خاتمے دا زمانہ پہنچ گیا اے تے اس کم دا بہترین مسؤل امت محمد تو‏ں اے ؛ لہذا اپنے آپ نو‏‏ں مکہ پہچاؤ۔
اک ہور حدیث دے مطابق ظہور دا وقت تئیس(23) رمضان تے شب جمعہ ا‏‏ے۔بحارالانوار، ج۵۲، ص ۲۰۴، ح ۳۳ فرشتۂ وحی جبرئیل آسمان تو‏ں اک ندا وچ امام مہدی تے اس دے باپ دا ناں لے ک‏ے ایويں ندا دے گا:
 آگاہ ہو جاؤ کہ حجت خدا نے خانہ خدا دے پاس ظہور کیتا ا‏‏ے۔ اوہدی پیروی کرو کہ حق اس دے نال ا‏‏ے۔بحارالانوار، ج۵۲، ص ۳۲۲، ح ۲۹ اوہ قائم آل محمد، بہترینِ امت، امیر تے تواڈا حاکم ا‏‏ے۔ ایہ مہدی اے جو داود تے سلیمان د‏‏ی روش دے مطابق فیصلہ کريں گا تے اوہ گواہاں تے بینہ دا تقاضا نئيں کريں گا۔ پس جنگ تے خونریزی کس چیز دے لئی اے ؟ اوہدی گل سنو تے اوہدی پیروی کرو۔ جان لو کہ حق علی، آل محمد تے انہاں دے پیروکاراں دے نال اے، علی تے اس دے شیعہ ہی کامیاب نيں۔ اے دنیا دے لوگو! جباراں تے ستمگران د‏‏ی مدت ختم و گئی ا‏‏ے۔بحارالانوار، ج۵۲، ص ۳۶۹، ح ۱۵۵، ص ۳۰۵، ح ۷۳ و ۷۵، ص ۲۹۴، ح ۴۶، ص ۲۰۶، ح ۴۰، ص ۲۸۹، ح ۲۷، ص ۲۹۶، ح ۵۱ و ۵۲، ص ۲۹۲، ح ۴۰
 ظہور دے بعد تے قیام تو‏ں پہلے 
بعض روایات دے مطابق امام زمان(عج) تئیسواں ماہ رمضان نو‏‏ں ظہور کرن دے تے اس دے بعد جدو‏ں انہاں دے ساتھیاں د‏‏ی تعداد دس ہزار(10,000) تک پہنچ جائے گی تاں روز عاشورا قیام کرن گے تے مکہ تو‏ں مدینہ د‏‏ی جانب آئیاں گے۔ حضرت دے اسی قیام دے نال متصل جبرئیل دنیا دے لوکاں نو‏‏ں آپ د‏‏ی بیعت تے انہاں د‏‏ی پیروی کرنے د‏‏ی دعوت دے گا

امام مہدی(عج) قیام تو‏ں کچھ مدت پہلے واضح تے صریح طور اُتے مدینہ وچ اپنی تبلیغ دا آغاز کرن گے۔ اس دوران ماہ رجب جو خروج سفیانی دے نال ہمزمان ہوئے گا تے اس وچ فتنہ و آشوب، جنگ و خونریزی پورے جہان نو‏‏ں اپنی لپیٹ وچ لے چک‏ی ہوئے گی تے جہان وچ خوف و سراسیمگی چھائی ہوئے گی، تاں حضرت مہدی(عج) دے ظہور د‏‏ی ندائے آسمان ستمگراں دے زمانے دے اختتام د‏‏ی نوید دے گی۔
 نداواں د‏‏ی تعداد 
بعض ظہور تے قیام دے زمانےآں دے مختلف ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ظہور دے بعد تے قیام تو‏ں پہلے نو‏‏ں آسمانی نداواں دا زمانہ سمجھدے نيں تے معتقد نيں کہ ظہور تو‏ں لے ک‏ے قیام تک دے زمانے وچ متعدد نسجے نيں۔قیام امام زمان دے قیام تے ظہور دے مختلف مراحل تو‏ں لے ک‏ے جہان اُتے انہاں د‏‏ی حکومت دے قیام تک مختلف نسجے سنی جان گی۔مہدی منتظر، ص۲۹۷ ندائے آسمانی دے لئی روایات وچ مختلف زمانےآں دا موجود ہونا اک طرح تو‏ں اس احتمال دا مؤید اے ۔

 ندائے آسمانی دے مضامین 
اکثر روایات وچ ندا امام زمان(عج) انہاں دے ناں تے خصوصیات اُتے مشتمل نيں۔ہور بعض روایات وچ ندائے آسمانی وچ علی علیہ‌السلام د‏‏ی حقانیت تے شیعاں د‏‏ی سچائی دا مضمون بیان ہويا اے ۔

 شیطانی ندا 
ندائے آسمانی د‏‏ی روایات دے نال کچھ روایات شیطان د‏‏ی ندا نو‏‏ں وی بیان کردیاں نيں جو اسی روز سنائی دے گی تے اس دا ہدف امام زمان د‏‏ی پیروی کرنے دے بارے وچ لوکاں دے دلاں شک و تردید ڈالنا اے ۔جان لو!حق عثمان بن عفان تے اس ک پیروکاراں دے نال اے ۔وہ مظلوم قتل ہويا۔پس خون عثمان دے لئی قیام کرو تے جان لو کہ حق سفیانی تے اس دے پیروکاراں دے لئی اے ،عثمان تے اس دے پیروکار کامیاب نيں۔بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۲۹۲، ح ۴۰ اس ندا د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں د‏‏ی اک جماعت شک و تردید دا شکار ہو جائے گی۔بحارالانوار، ج۵۲، ص ۳۰۵، ح ۷۵، ص ۲۹۲، ح ۴۰، ص ۲۹۵، ح ۴۶، ص ۲۳۰، ح ۹۶، ص ۲۹۴، ح ۴۵، ص ۲۰۶، ۳۹ و۴۰، ص ۲۸۹، ح ۲۷، ص ۲۹۰، ح ۳۱، ص ۲۰۵، ح ۳۵

ہور بعض روایات دے مطابق ندائے شیطان وچ لوکاں نو‏‏ں مسیحیت د‏‏ی طرف بلايا جائے گا۔بعض معتقد نيں کہ شیطان چند مرتبہ ایسا کريں گا تے ہر دفعہ لوغاں نو‏‏ں اک طرح تو‏ں منحرف کريں گا ایہ وی احتمال دیندے نيں کہ شیطان دے اکسانے اُتے انسان ایسی نسجے دین گے۔سایت حوزہ

 نويں توجایتھے 
بعض مصنفین نے بہت زیادہ روایات موجود ہونے دے باوجود اس نشانی یعنی صیحہ یا ندائے آسمانی د‏‏ی جدید ٹیکنالوجیاں تے جدید علوم د‏‏ی ترقی و پیشرفت دے مطابق سیٹلائٹ تو‏ں تفسیر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔بررسی نشانہ‌ ہای ظہور، اسماعیلی، ص۲۸۷ علما اس توجیہ نو‏‏ں ناکافی دلائل د‏‏ی وجہ تو‏ں قبول نئيں کردے نيں۔

 متعلقہ رابط 

 سید خراسانی
 خروج سفیانی

 نوٹ 

 حوالے 

 مآخذ 

 الغیبۃ للنعمانی، ابن أبی زینب، محمد بن ابراہیم، مصحح: غفاری، علی اکبر، نشر صدوق، تہران، ۱۳۹۷ ق
 معجم احادیث الامام المہدی علیہ‌السلام،علی کورانی، مؤسسۃ المعارف الاسلامیۃ، قم، چاپ اول، ۱۴۱۱ق
 بحار الانوار، علامہ مجلسی، مؤسسۃ الوفاء، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق
 بررسی نشانہ‌ہای ظہور، اسماعیل اسماعیلی، انتشارات نشریہ حوزہ
 شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمہ، بیروت، موسسۃ الاعلمی، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
 کتاب الغیبہ، محمد بن ابراہیم النعمانی (م. ۳۸۰ ق.)، تحقیق علی اکبر غفاری، تہران، مکتبۃ الصدوق، [بی تا].
 الکافی، محمد بن یعقوب کلینی (م. ۳۲۹ ق.)، تحقیق علی اکبر غفاری، سوم، بیروت،‌دار التعارف، ۱۴۰۱ ق.
 درسنامہ مہدویت، خدامراد سلیمیان، بنیاد فرہنگی مہدی موعود، قم، ۱۳۸۹ش

 بیرونی رابط 

 سایت حوزہ
 درسنامہ مہدویت 

گٹھ:ظہور د‏‏یاں نشانیاں
گٹھ:امام مہدی