باب الساعات

بابُ السّاعات یا دروازہ ساعات دمشق وچ اس دروازے دا نام اے جتھ‏ے اسیران کربلا نو‏‏ں یزید دے دربار وچ لے جانے تو‏ں پہلے کئی گھنٹیاں دے لئی انتظار وچ رکھے گئے۔ پیغمبر اکرم دے صحابی سَہل ساعدی نے اسیران کربلا دا "باب الساعات" تو‏ں گزارنے جانے د‏‏ی کیفیت نو‏‏ں نقل کیتا اے اسی وجہ تو‏ں عاشورا تو‏ں متعلق موضوعات وچ "باب الساعات" دا ذکر کیتا جاندا ا‏‏ے۔

 وجہ نام‌ گذاری 
باب الساعات مسجد اُمَویِ دمشق دا صدر دروازہ اے جس دے اوپر اک بہت وڈی گھڑی نصب کيتی گئی سی۔ اسنو‏ں باب جیرون وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ابن بطوطہ، سفرنامہ، ۱۳۵۹ش، ج۱، ص۹۰۔ بعض احادیثمجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۵، ص۱۲۸۔ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ دمشق دا حَلَب تے کوفہ د‏‏ی طرف تو‏ں داخلے دا راستہ وی "باب الساعات" دے نام تو‏ں مشہور تھابیضون، موسوعۃ الکربلا، ۱۴۲۷ق، ج۲، ص۴۱۴۔ جتھ‏ے یزید دے دربار وچ لے جانے تو‏ں پہلے امام حسین دا سر رکھیا گیا سی ۔بیضون، موسوعۃ الکربلا، ۱۴۲۷ق، ج۲، ص۴۱۴۔ کہیا جاندا اے کہ چونکہ سنہ 61 ہجری قمری نو‏‏ں اسیران کربلا دے قافلے نو‏‏ں کئی گھنٹیاں تک ایتھ‏ے رکھیا گیا سی اس وجہ تو‏ں ایہ راستہ "باب الساعات" دے نام مشہور ہويا ا‏‏ے۔محدثی، فرہنگ عاشورا، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۸۔  بعض مورخین اس دروازے نو‏‏ں "باب الساعات" دے نام تو‏ں یاد کرنے د‏‏ی علت اس گھڑی نو‏‏ں بتاندے نيں جو اس دروازے اُتے نصب کیتی ہوئی سی۔ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، دارالفکر، ج۹، ص۱۵۸۔ بعض مورخین دے مطابق اسیران کربلا نو‏‏ں شام وچ باب توما دے راستے لیائے گئے۔ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۱۲۹-۱۳۰۔ اسی طرح بعض اشخاص دا کہنا اے کہ "باب الساعات" اسی "باب توماء" نو‏‏ں ہی کہیا جاندا اے جو دمشق دا عیسائی نشین علاقہ سی تے اس وچ انہاں دے بعض آثار وی موجود نيں۔شہیدی، «باب الساعات» در دایرۃ المعارف تشیع، ۱۳۸۰ش، ج۳، ص۱۲؛ محدثی، فرہنگ عاشورا، ۱۳۷۸ش، ص۱۸۸۔

 سہل ساعدی د‏‏ی روایت 
سَہل ساعدی نقل کردے نيں کہ جدو‏ں اسیران کربلا دا قافلہ دمشق لیائے گئے تو اس وقت دمشق دے باسی "باب الساعات" دے پاس جمع ہو ک‏‏‏ے خوشی تے شادمانی دا اظہار ک‏‏‏‏ر رہے سن ۔مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۵، ص۱۲۸۔ شیخ عباس قمی نے کامل بہائی تو‏ں نقل کيتیاں نيں کہ امام حسین دے اہل بیت نو‏‏ں تن دن دمشق دے دروازے اُتے رکھیا گیا۔قمی، نفس المہموم، ۱۴۲۱ق، ص۳۹۴۔

سہل ساعدی نے اسیران کربلا دا شہر دمشق وچ لیائے جانے د‏‏ی کیفیت ایويں بیان کيتیاں نيں: شہداء دے کٹے ہوئے سر نیزاں اُتے بلند ک‏ر ک‏ے اسیراں دے ہمراہ لیائے جا رہے سن تے امام حسین د‏‏ی بیٹی سکینہ نے انہاں تو‏ں درخوست کیتی کہ نیزہ برداراں نو‏‏ں کوئی چیز دے دین تاکہ ایہ لوگ شہداء دے سراں نو‏‏ں اسیراں تو‏ں آگے لے جان تاکہ نامحرماں د‏‏ی نگاہ اہل بیت دے مخدرات اُتے نہ پڑ سکن۔مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۵، ص۱۲۸؛ خوارزمی، مقتل الحسین، ۱۴۲۳ق، ج۲، ص۶۸۔ اسی مناسبت تو‏ں واقعہ عاشورا تو‏ں مربوط واقعات تے ذکر مصیبت وچ "باب الساعات" دا تذکرہ وی کیتا جاندا ا‏‏ے۔

باب الساعات وچ اک بہت وڈا پتھر اے جس دے متعلق کہیا جاندا اے کہ ہابیل تے قابیل نے اپنی اپنی قربانی اسی پتھر اُتے رکھے سن ۔حموی، معجم البلدان، ۱۹۹۵م، ج۲، ص۴۶۴؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، دارالفکر، ج۹، ص۱۵۴۔

 متعلقہ صفحات 
 خرابہ شام

 حولہ جات 

 مآخذ 

 ابن اعثم کوفی، احمد، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م۔
 ابن بطوطہ، سفرنامہ ابن بطوطہ، ترجمہ: محمدعلی موحد، تہران، بنگاہ ترجمہ و نشر کتاب، ۱۳۵۹ش۔
 ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایہ و النہایہ، بیروت، دارالفکر، بی‌تا۔
 بیضون، لبیب، موسوعۃ کربلا، بیروت، مؤسسۃ الاعلمی، ۱۴۲۷ق۔
 حموی، یاقوت بن عبداللہ، معجم البلدان، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵م۔
 خوارزمی، موفق بن احمد، مقتل الحسین علیہ‌السلام، قم، انوار الہدی، ۱۴۲۳ق۔
 قمی، شیخ عباس، نفس المہموم، نجف، المکتبۃ الحیدریۃ، ۱۴۲۱ق۔
 مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، بیروت، مؤسسۃ الوفاء، ۱۴۰۴ق۔
 محدثی، جواد، فرہنگ عاشورا، قم، نشر معروف، ۱۳۷۸ش۔
 شہیدی، عبدالحسین، «باب الساعات»، دایرۃ المعارف تشیع(ج۳)، نشر شہید سعید محبی، ۱۳۸۰ش۔



گٹھ:شام دے تاریخی مقامات
گٹھ:اسیران کربلا دا نقشہ
گٹھ:شام دی تریخ