باراں امام

ائمہ اثنا عشرایہ یا بارہ امام شیعہ فرقوں بارہ امامی، علوی تے اہل تشیع دے نزدیک پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے سیاسی تے روحانی جانشین نیں ۔ شیعی نظریئے دے مطابق ایہ باراں حضرات بنی نوع انسان دے لئی ناصرف مثالی، عدل و انصاف دے نال حکومت کرن دا حق و اہلیت رکھدے نیں بلکہ اوہ شریعت تے قرآن دی وی اکمل تاویل کرسکدے نیں۔ حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم تے ایہناں آئمہ دی سنت دی پیروی ایہناں دے مریداں نوں ضرور کرنی چاہیدی اے تاکہ اوہ غلطیاں تے گناہواں توں بچ سکݨ، امام ہوݨ دے لئی ضروری اے کہ اوہ گناہ توں معصوم تے غلطیاں توں پاک ہوݨ، تے اوہناں دی حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم توں جانشینی گذشتہ امام دی نص (وصیت) توں ثابت ہووے۔

 نظرایہ امامت 

بارہ امامی شیعوں دے نزدیک بارہ امام، انبیا کرام دے روحانی تے سیاسی وارثین نیں جنھوں نے انھیں عقل، علم و حکمت سکھائی اے نیز ان دی پیروی وچ مصائب برداشت کرنا ان دے پیروکاروں دے نزدیک اک اہم خوش نصیبی اے جو خدا دی جانب توں بخشی جاندی اے۔

اگرچہ اماماں اُتے خدائی وحی نازل ننیں ہُندی لیکن ان دا خدا توں اک خاص رشتہ ہُندا اے، جس دے ذریعے خدا امام دی تے امام لوگوں دی ہدایت کردا اے۔ نیز اماموں دی ہدایت اک خاص کتاب الجفر تے الجامعہ دے ذریعے توں ہُندی اے۔ امامت اُتے یقین رکھنا شیعہ اعتقاد دا اک اہم جزو اے جس دی بنیاد اس نظریے اُتے اے کہ خدا ہمیشہ اپنے بندوں دی مسلسل رہنمائی دے لئی کوئی نا کوئی رہنما ضرور رکھدا اے۔
شیعوں دے نزدیک ہر وقت مسلمانوں وچ اک امام زمانہ موجود ہُندا اے، جتوں تمام عقائد و قانون اُتے اختیار حاصل اے۔ علی پہلے امام سن تے شیعوں دے نزدیک ایہی ائمہ پیغمبر اسلام دے حقیقی وارثین و جانشین نیں نیز ان دی نسل فاطمہ دی نسل دے ذریعے پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم توں ملنی چاہیے تے ان دا مرد ہونا لازمی اے۔ تمام ائمہ اپنے توں گذشتہ امام دے بیٹے سن ماسوائے حسین ابن علی دے جو اپنے توں گزشتہ امام حسنؑ دے بھائی سن۔ بارہویں امام دا ناں مہدی اے جو شیعوں دے نزدیک زندہ تے غیبت کبریٰ وچ نیں تے قیامت دے قریب اوہ بحکم خدا ظہور فرما کر دنیا وچ انصاف لائیں گے ۔۔ بارہ امامی تے علوی شیعوں دا ماننا اے کہ پیغمبر محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی بارہ جانشیںوں والی حدیث وچ ان بارہ اماموں دا ذکر موجود اے۔ تمام ائمہ نوں شیعوں دے نزدیک غیر طبعی موت ہوئی سوائے امام مہدی کہ جو ان دے نزدیک غیبت کبریٰ وچ زندہ نیں۔
ان بارہ اماموں دے سلاسل بہت توں صوفی سلسلوں وچ وی موجود نظر آندی نیں جنہاں وچ ان حضرات نوں اسلام دے روحانی سربراہ دے طور اُتے پیش کیتا جاندا اے۔

 بارہ ائمہ دی فہرست 
ذیل وچ ان ائمہ کرام دی فہرست دی گئی اے جو اہل تشیع دے فرقہ امامایہ دے نزدیک بارہ امام مانے جاندے نیں۔ اہل تشیع دے کچھ فرقے ان وچ توں کچھ ائمہ دی امامت توں اختلاف وی کردے نیں البتہ ان وچ زیادہ تر اُتے متفق نیں خصوصاً امام جعفر صادق تک کسی دا اوی اختلاف ننیں اے۔
 نمبر شمار خطاطی وچ اسم(مکمل/کنیت) لقب(عربی/ترکی)الامام عربی القابات بارہ امامی شیعوں دی اکثریت استعمال کردی اے عربی زبان بطور عبادتی زبان، جنہاں وچ اصولی، اخباری (اہل تشیع)، شیخی تے کسی حد تک علوی۔ ترک القاب زیادہ تر علوی لوگ استعمال کردے نیں، جو اک بارہ امامی شیعہ گروہ جو مجموعی شیعہ آبادی دا 10 فیصد اے۔ ہر امام دے القاب دا ترجمہ کچھ ایداں کیتا جاندا اے "اول علی"، "علی دوم"،
 so forth.  تریخ پیدائشوفات(ع/ھ)ع توں مراد عام زمانہ شمسی تقویم،ھ توں مراد اسلامی ہجری قمری تقویم۔ اہمیت جائے پیدائش وجہ وفات تے جائے وفات تے مقام مدفنماسوائے بارہویں امام1100pxامام علی ابن ابی طالبعلي بن أبي طالبأبو الحسنامیرالمومنین(مومنوں دے سردار)
المرتضیٰ
(پسند کیتا جانے والا)
علی بن ابی طالب17 مارچ 599ء — 27 جنوری 661ء 23 (پہلےھجری)– 21 رمضان المبارک 40ھ طباطبائی (1979)، pp.190–192 تمام شیعہ فرقوں دے نزدیک اوہ پہلے امام تے پیغمبر اسلام دے حقیقی وارث اورجانشین نیں جبکہ اہلسنت حضرات وی ان دی تقلید وچ اننیں خلیفہ چہارم دا رتبہ دیتے نیں۔ اہل تصوف دے اکثر سلاسل حضرت علی دے ذریعے ہی پیغمبر اسلام ﷺ توں ملدے نیں ۔ تینوں وں سنی، شیعہ تے صوفی ذرائع علی دی علمی بلندگی، سخاوت، شجاعت، عدالت، پیغمبر ﷺ توں قربت تے تقوٰی اُتے متفق نیں۔مکہانھیں ابن ملجم، اک خارجی، نے کوفہ، وچ ان اُتے زہر آلود تلوار توں وار کیتا اوراوہ اس زخم توں جانبر نا ہو سدے۔طباطبائی (1979)، p.192 اوہ امام علی مسجد نجف، عراق وچ آسودہ خاک نیں۔2100pxامام حسن بن علیحسن بن عليأبو محمدالمجتبیٰ
(چنا ہویا)
اکنسی علی4 مارچ 625ء— 9 مارچ 670ء
15 رمضان المبارک 3ھ— 28 صفر 50ھطباطبائی (1979)، pp.194–195اوہ محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دی بیٹی فاطمہ زھرا دے بیٹے تے آنحضرت دے سب توں وڈے نواتوں سن۔ حسن اپنے والد دے جانشینی سنبھالتے ہوئے کوفہ وچ مسند خلافت اُتے متمکن ہوئے انھوں نے معاوایہ بن ابو سفیانٰ توں امن معاہدہ کیتا، اوہ ست ماہ تک اس عہدے اُتے فائز راے پھر انہاں نے ایہ خلافت اس معاہدے دے تحت امیر معاوایہ دے سپرد کردی۔مدینہشیعوں دے نزدیک انھیں ان دی بیوی نے مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ امیر معاوایہ دی ایماء اُتے زہر دتاطباطبائی (1979)، p.195 جائے مدفن جنت البقیع، مدینہ منورہ، سعودی عربِ۔3100pxامام حسین بن علیحسین بن عليأبو عبد اللهسید الشہداء
(شہیدوں دے سردار)
اکننوں علی8 جنوری 626ء— 10 اکتوبر 680ء
3 شعبان 4ھ— 10 محرم 61ھطباطبائی (1979)، pp.196–199اوہ پیغمبر اسلام ﷺ دے نواتوں تے امام حسن دے بھائی سن یزید اول دے خلافت دی اہلیت دے خلاف کھڑے ہونے اُتے انھیں واقعہ کربلا وچ یزیدی فوجوں نے قتل کر دتا۔ ان دی شہادت دے بعد ان دی یاد وچ ماتم کرنا شیعوں دا اک اہم مذہبی دستور بنامدینہ منورہانھیں واقعہ کربلا وچ قتل تے سر بریدہ کیتا گیا ۔ ان دا مدفن روضۂ امام حسين کربلا، عراق اے ۔4100pxامام زین العابدینعلي بن الحسینأبو محمدالسجاد، زین العابدین
(عابدوں دے سردار)
دردننوں علی4 جنوری 659ء— 20 اکتوبر 713ءطباطبائی (1979)، p.202
5 شعبان 38ھ— 25 محرم 95ھاوہ صحیفہ سجادایہ، دے مصنف سن جو اہلبیت دے دعاوں دا مجموعہ اے۔ ۔مدینہ منورہ زیادہ تر شیعہ علما دے نزدیک انھیں بادشاہ ولید نے زہر دتا مدینہ منورہ، سعودی عرب۔ اوہ جنت البقیع، مدینہ منورہ، وچ دفن نیں سعودی عرب۔5100pxامام محمد باقرمحمد بن عليأبو جعفرباقر العلوم
(علوم نوں منکشف کرنے والے)
بسنسی علی 8 مئی 677ء— 26 جنوری 733ء
یکم رجدوں 57ھ— 7 ذوالحجہ 114ھدونے شیعہ و سنی حضرات دے نزدیک اوہ اک وڈے تے اولین فقایہ سن ۔طباطبائی (1979)، p.203مدینہ منورہ کچھ شیعہ علما دے نزدیک انھیں ابراہیم بن ولید بن عبد اللہ نے مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ ہشام بن عبدالملک دے کہنے اُتے زہر دتا۔ جائے مدفن جنت البقیع، مدینہ منورہ، سعودی عرب۔6100pxامام جعفر صادقجعفر بن محمدAbu Abdillahأبو عبد اللهالصادقطباطبائی (1979)، p.203–204
(ایماندار)
الٹنسی علی 20 اپریل 702ء— 3 دسمبر 765ء
17 ربیع الاول 83ھ— 25 شوال 148ھ اوہ اک وڈے فقایہ سن اوہ اس شعبے وچ امام ابو حنیفہ تے امام مالک دے استاد وی راے نیں تے اوہ مشہور مسلم کیمیادان،جابر بن حیان دے وی استاد سن۔ شیعہ حضرات فقہ جعفری نوں ان توں منسوب کردے نیں۔ نیز علم کلام وچ ان دے شاگردوں وچ واصل ابن عطا اورہشام ابن حکم شامل سن ۔مدینہ منورہشیعہ ذرائع دے مطابق آپ مدینہ منورہ، سعودی عرب وچ خلیفہ ابو جعفر المنصور دے حکم اُتے زہر دے کر قتل کیتے گئے۔ جائے مدفن جنت البقیع، مدینہ منورہ، سعودی عرب۔7100pxامام موسیٰ کاظمموسی بن جعفرأبو الحسن الاولالکاظمطباطبائی (1979)، p.205
(حلیم طبع)
یدنسی علی8 نومبر 745ء— 4 ستمبر 799ء
7 صفر 128ھ— 25 رجدوں 183ھ ایہ امام جعفر الصادق دی وفات دے بعد اسماعیلی فرقے دے وجود وچ آنے دے دور وچ شیعہ تے دوسرے ذیلی فرقوں دے لوگوں دے امام سن۔طباطبائی (1979) p. 78 انھوں نے اپنے دور وچ اپنے مریدوں دا اک باقاعدہ نظام بنایا جو مشرق وسطی تے خراسان وچ شیعوں توں خمس وصول کردے سن۔ اوہ مہدوایہ فرقے وچ اک اہم مقام رکھدے نیں جو ان دے ذریعے اپنے سلسلے نوں نبی ﷺ توں جوڑتے نیں۔ ۔مدینہ منورہ شیعہ عقائد دے مطابق انھیں خلیفہ ہارون الرشید نے بغداد عراق وچ پابند سلاسل کیتا اورا سی قید وچ انھیں زہر دتا گیا۔ جائے مدفن کاظمین بغداد عراق۔8100pxامام علی رضاعلي بن موسیأبو الحسن الثانیالرضا، رضاطباطبائی (1979)، pp.205–207

(جس توں راضی ہویا)
سکیزنسی علییکم جنوری 766ء— 5 ستمبر 818ء
11 ذوالقعدہ 148ھ— 30 صفر 203ھ انھیں مامون الرشید نے بظاہر اپنا جانشین شہزادہ قرار دتا اوہ مسلموں تے غیر مسلموں توں مباحثوں دے لئی شہرت رکھدے سن۔مدینہ منورہشیعوں دے مطابق انھیں مامون الرشید نے زہر دتا ۔جائے مدفن مزار امام علی رضا مشہد، ایران۔9100pxامام محمد تقیمحمد بن عليأبو جعفرالتقی، الجوادطباطبائی (1979)، p. 207
(خدا توں ڈرنے والا، سخی)
ڈوکوزنسو علی12 اپریل 811ء— 27 نومبر 835ء
10 رجدوں 195ھ— 30 ذوالقعدہ 220ھاوہ اپنی سخاوت تے عباسی خلفاء دی کوتاہیوں اُتے کھل کر نکتہ چینی دے لئی شہرت رکھدے سن۔مدینہ منورہشیعہ ذرائع وچ انھیں ان دی بیوی جو مامون دی بیٹی سی نے خلیفہ المعتصم دے حکم اُتے زہر دتا۔ جائے مدفن کاظمین بغداد ۔10100pxامام علی نقیعلي بن محمدأبو الحسن الثالثالہادی، النقی
(رہنما،پاک)
اوننسو علی8 ستمبر 829ء— یکم جولائی 868ء
15 ذوالحجہ 212ھ— 3 رجدوں 254ھانھوں نے خمس وصول کرنے تے اپنے مریدوں نوں ہدایات دینے دے نظام نوں فعال تے بہتر کیتا۔ سریا جو مدینہ توں قریب اک گاؤں اےشیعوں دے نزدیک، اننیں المعتعز دے حکم اُتے زہر دتا گیا ۔طباطبائی (1979)، pp.208–209  جائے مدفن العسکری مسجد سامرا عراق۔11100pxامام حسن عسکریالحسن بن عليأبو محمدالعسکری
(اک فوجی قصبے دا شہری)
انبرنسی علی3 دسمبر 846ء— یکم جنوری 874ء
10 ربیع الثانی 232ھ— 8 ربیع الاول 260ھان دی زندگی دا وڈا حصہ ان دے والد دی وفات دے بعد عباسی خلیفہ المعتمد دی جانب توں لگائی گئی پابندیوں وچ گزریا۔ شیعوں دی بڑھتی تعداد تے قوت دی وجہ توں وی ان اُتے اس دور وچ سختیاں کیتی گئی ۔طباطبائی (1979) pp. 209–210مدینہ منورہشیعوں دے نزدیک انھیں، خلیفہ المعتمد دے حکم اُتے سامرا، عراق وچ زہر دتا گیا۔ جائے مدفن العسکری مسجد سامرا عراق۔طباطبائی (1979)، pp.209–21012100pxامام مہدیمحمد بن الحسنأبو القاسممہدی، امام غائب، الحجہ
(ہدایت یافتہ، ثبوت)
اونکسنسی علی29 جولائی 869ء— یکم جنوری 874ءطباطبائی (1979)، pp.210–211
15 شعبان 255ھ— 8 ربیع الاول 260ھ (غیبت صغریٰ)شیعوں دے نزدیک اوہ اک تاریخی تے اہم معجزاتی شخصیت نیں تے اوہ قیامت دے قریب وچ مسیح دے نال ظہور ہوں گے تے دنیا اُتے اسلامی حکومت قائم کر دے اتوں عدل وانصاف توں بھر دیں گے۔طباطبائی (1979)، pp. 211–214سامرا، عراقشیعوں دے نزدیک اوہ زندہ نیں تے 872ء توں حالت غیبت وچ موجود نیں تے اک دن خدا دی مرضی توں ظہورکرو گے۔

 امامت دا خط الوقت 

 ہم متعلق 
 اہلبیت
 بارہ امامی
 شیعہ اسلام
 اسرائیلی قضاۃ

 حواشی 

 مصادر و مراجع 











 باہرلے جوڑ 
 اے بریف انٹروڈکشن آف ٹولو امام
 اے بریف انٹروڈکشن آف لائف ٹولو امام a chapter of Shi'ite Islam by محمد حسین طباطبائی
 The Twelve امام Taken From "اے شیعہ انتھولوجی" By محمد حسین طباطبائی
 اے شارٹ ہسٹری آف لائف آف ٹولف امامس
 Hazreti Ali & the Twelve Imams - دی بختشی آرڈر آف درویش 

 حوالے 

گٹھ:شیعہ اثناعشری
گٹھ:شیعہ اعتقادات
گٹھ:شیعہ ائمہ
گٹھ:کثیر شخصی مقالہ جات