آتشکدہ فارس

آتَشکَدہ فارس یا آتَشگاہ فَرَنبَغ یا آذَرفَرَنبَغ، ایران دے صوبہ فارس وچ موجود آتش کدہ اے جو روایات دے مطابق رسول اللہ  دی ولادت دی رات بجھ گیا سی ۔ اس آتش کدے دا بجھ جانا  رسول اللہ  دے ارہاصات وچو‏ں قرار دیندے نيں۔ ارہاص انہاں خارق العادہ حادثات نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو پیغمبراں دی بعثت تو‏ں پہلے رونما ہُندے نيں۔
 ارہاص 

اوہ حادثات جو انبیاؑ دی ولادت دے وقت، بچنے وچ ، یا بعثت تو‏ں پہلے رونما ہُندے نيں انہاں نو‏ں اسلامی متکلمین ارہاص کہندے نيں۔جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۳۰۰.ان دا کہنا اے کہ ارہاص لوگاں نو‏‏ں انبیاءؑ دی نبوت دا دعوا منوانے دے لیے رونما ہُندا ا‏‏ے۔تہانوی، موسوعۃ کشاف اصطلاحات، مکتبہ لبنان، ج۱، ص۱۴۱.

رسول اللہ دی ولادت دے نال فارس دا آتش کدہ خاموش ہونا، ایوان کسری دے چودہ ایوان دا گرنافیاض لاہیجی،‏ سرمایہ ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴. تے مسجد الحرام وچ موجود بتاں دا سرنگون ہونے نو‏‏ں رسول اللہ دی ارہاصات وچو‏ں شمار کیتا ا‏‏ے۔رسولی، تاریخ تحلیلی اسلام، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۴۵.

فارس دا آتشکدہ کاریان نامی دیہات وچ واقع سی تے اج کل اوہدی کوئی قابل ذکر اثر موجود نئيں ا‏‏ے۔

 محل وقوع 
آتشکدہ فارس ایران دے صوبہ فارس وچ زرتشتیاں (مجوسیاں) دے آتش کدیاں وچو‏ں اک اے شاردن، سفرنامہ شاردن، ۱۳۷۲شمسی ہجری، ج۵، ص۱۸۳۱. جو کاریان نامی دیہات وچ واقع سی ۔دست‌ غیب، حافظ‌ شناخت، نشر علم، ص۳۵و۳۶.البتہ بعض دا کہنا اے کہ شروع وچ ایہ آتش کدہ داربگرد نامی پنڈ دے قریب سی تے ساسانی دور دے آخری ایام یا انہاں دے دور دے بعد کاریان منتقل ہويا ا‏‏ے۔مرتضایی و زبان‌آور، «بازنگری مکان نیایشگاہ آذرفرنبغ در دورہ ساسانی براساس تطبیق منابع مکتوب سدہ سوم تا ہفتم ہجری و شواہد باستان‌ شناختی»، ص۱۷۵.اسنو‏ں آتشگاہ فرنبغ یا آذرفرنبغ وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔دست‌ غیب، حافظ‌ شناخت، نشر علم، ص۳۵و۳۶؛ معین، مجموعہ مقالات دکتر معین، ۱۳۶۴شمسی ہجری، ص۳۲۲.

آذر گشنسپ تے آذر برزین‌ مہر دے نال ایہ آتشکدہ قبل از اسلام دے تن مشہور آتشکدے سن ۔اشرف‌ زادہ، راز خلوتیان، ۱۳۷۹ش، ص۲۴۲؛ مصطفوی، اقلیم پارس، ۱۳۷۵ش، ص۹۲. تاریخی روایات دے مطابق چوتھ‏ی صدی ہجری تک صوبہ فارس دے مختلف علاقےآں وچ آتش کدے موجود سن جنہاں وچو‏ں اک آتشکدہ پارس ا‏‏ے۔شاردن، سفرنامہ شاردن، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۱۸۳۱.ان تمام باتاں دے باوجود آثار قدیمہ دے ماہرین دا کہنا اے کہ اج کل اس آتشکدے دے کوئی قابل ذکر آثار نئيں نيں۔مصطفوی، اقلیم پارس، ۱۳۷۵شمسی ہجری، ص۹۲.

 بجھ جانا 
تاریخی مآخذ تے اسلامی روایات دے مطابق پیغمبر اکرم دی ولادت دی رات فارس دا آتشکدہ ہزار سال دے بعد خاموش ہوگیا۔ملاحظہ کرن: بیہقی، دلائل‌ النبوۃ، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۱۲۶و۱۲۷؛ ابن‌ کثیر، البدايۃ والنہايۃ، دار الفکر، ج۲، ص۲۶۸؛ شیخ صدوق، امالی، ۱۳۷۶ش، ص۲۸۵؛ طبرسی، اِعلام‌الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۵۶. ایہ واقعہ رسول اللہ دے ارہاصات وچ شمار کیتا گیا ا‏‏ے۔رسولی محلاندی، درسہایی از تاریخ تحلیلی اسلام، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۴۵و۱۴۶.

 بجھنے دے بارے وچ تردید 
کہیا گیا اے کہ آتشکدہ فارس دے بجھ جانے دا واقعہ تاریخی تے حدیثی اعتبار تو‏ں اشکال تو‏ں خالی نئيں اے ؛ کیونکہ یعقوبی جو اس بارے وچ لکھنے والا سب تو‏ں پہلا مورخ اے اس نے اس بارے وچ کوئی معتبر مدرک تے دلیل ذکر نئيں کیتا ا‏‏ے۔ دوسری طرف واقدی نے جو رسول اللہ دے بارے وچ ارہاصات ذکر کیتا اے اس آتشکدے دے بجھ جانے دے بارے وچ کچھ نئيں کہیا ا‏‏ے۔ تے اسی طرح حدیثی کتب وچ اوہدی سند ضعیف ا‏‏ے۔«آیا ہنگام ولادت رسول اللہ، ایوان کسری فرو ریخت؟ آتشکدہ فارس خاموش شد؟ دریاچہ ساوہ خشکید؟»، ویب سائٹ اسلام‌ کوئیسٹ، تاریخ درج ۲۷ تیر ۱۳۹۵، اخذ شدہ بتاریخ ۷ اسفند ۱۳۹۷.

 مورتاں

 متعلقہ مضامین 
 طاق کسری
 حوالے 

 مآخذ 

 «آیا ہنگام ولادت رسول اللہ، ایوان کسری فرو ریخت؟ آتشکدہ فارس خاموش شد؟ دریاچہ ساوہ خشکید؟»، وبگاہ اسلام‌ کوئیست، تاریخ درج ۲۷ تیر ۱۳۹۵، اخذ شدہ بتاریخ ۷ اسفند ۱۳۹۷.
 ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدايۃ والنہايۃ، تحقیق خلیل شحادۃ، بیروت، دار الفکر، بی‌تا.
 اشرف‌ زادہ، رضا، راز خلوتیان؛ شرح گزیدہ غزلیات حافظ شیرازی، مشہد، کلہر، ۱۳۷۹شمسی ہجری۔
 بیہقی، احمد بن حسین، دلائل النبوۃ و معرفۃ أحوال صاحب الشریعہ، تحقیق و تعلیقہ عبد المعطی قلعجی، بیروت،‌ دار الکتب العلمیہ، ۱۴۰۵ھ/۱۹۸۵ ع.
 تہانوی، محمد علی بن علی، موسوعۃ کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، تحقیق علی فرید دحروج، بیروت، مکتبۃ لبنان ناشرون، بی‌تا.
 جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، انتشارات ہجرت، ۱۳۷۷شمسی ہجری۔
 دست‌ غیب، عبد العلی، حافظ‌ شناخت، بی‌جا، نشر علم، چاپ اول، بی‌تا.
 رسولی محلاندی، سید ہاشم، درس‌ ہایی از تاریخ تحلیلی اسلام، قم، پاسدار اسلام، ۱۳۷۱شمسی ہجری۔
 شاردن، ژان، سفرنامہ شاردن، ترجمہ اقبال یغمایی، تہران، توس، ۱۳۷۲-۱۳۷۵شمسی ہجری۔
 شیخ صدوق، محمد بن علی، امالی، تہران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶.
 طبرسی، فضل بن حسن، اِعلام‌ الورى باَعلام‌ الہدى، قم، آل‌ البیت، چاپ اول، ۱۴۱۷ھ۔
 فیاض لاہیجى،‏ سرمایہ ایمان در اصول اعتقادات‏، تہران، انتشارات الزہراء، چاپ سوم، ۱۳۷۲شمسی ہجری۔
 مرتضایی، محمد، زبان‌آور، علی رضا، «بازنگری مکان نیایشگاہ آذرفرنبغ در دورہ‌ی ساسانی بر اساس تطبیق منابع مکتوب سدہ سوم تا ہفتم ہجری و شواہد باستان‌شناختی »، پژوہش‌ ہای باستان‌ شناسی ایران، ش۱۲، ۱۳۹۶شمسی ہجری۔
 مصطفوی، سید محمد تقی، اقلیم پارس، تہران، انجمن آثار ملی و نشر اشارہ، ۱۳۷۵شمسی ہجری۔
 معین، محمد، مجموعہ مقالات دکتر محمد معین، بہ کوشش مہ دخت معین، تہران، موسسہ انتشارات معین، ۱۳۶۴شمسی ہجری۔



گٹھ:ایران دی تریخ
گٹھ:بعثت تو‏ں پہلے دے واقعات
گٹھ:ایران دیاں تاریخی عمارتاں
گٹھ:محمد