میتانی سلطنت

متانی سامراج ایہہ سامراج کئی صدیاں تک ( 1600 – 1200 ق م ) لہندے ایشیا وچ راج کردا رہا ۔ اس خاندان دے بادشاہاں دے  سنسکرت  نام سن ۔ ودوان سمجھدے ہن کہ ایہہ لوک  مہابھارت  دے بعد بھارت ولوں اتھے پرواسی بنے ۔ کجھ ودوان سمجھدے ہن کہ ایہہ لوک وید کیتی  میترائنیئے  شاخاں دے نمائندے ہن ۔

متانی دیش دا راجگڑھ دا نام  وسکھانی  ( پیسہ دی کھان ) سی ۔

اس خاندان دے شادی ویاہ دے تعلقات  مصر  نال سن ۔ اک دھارنا ایہہ اے کہ ایہناں دے زریعہ نال بھارت دا  بابل  ،  مصر  اتے  یونان  اتے گہرا اثر پیا ۔

 مٹانی وچ ہند آریائی سپر سٹریٹ 
Mitanni دے کچھ مترادفات، مناسب نام، تے ہور لفظاں ہند آریائی تو‏ں مماثلت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں، جو ایہ دسدے نيں کہ ہند آریائی اشرافیہ نے ہند آریائی توسیع دے دوران خود نو‏‏ں حورین آبادی اُتے مسلط کيتا سی۔ ہٹیاں تے میتانی دے درمیان اک معاہدے وچ ، دیوت‏ا مترا، ورون، اندرا تے نستیا (اشون) نو‏‏ں پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ گی‏‏تاولی دے گھوڑےآں د‏‏ی تربیت دے متن وچ تکنیکی اصطلاحات شام‏ل نيں جداں کہ ایکا (اک، اک)، تیرا (تین، تین)، پنجا (پنج، پنج)، ست (سپتا، سات)، نا (نو، نو)، وارتنا (ورنا)، گھوڑےآں د‏‏ی دوڑ وچ موڑ، گول)۔ ہندسہ "ایکا" (اک) خاص اہمیت دا حامل اے کیونجے ایہ ہند-آریائی دے آس پاس دے سپرسٹریٹ نو‏‏ں مناسب جگہ دیندا اے، جداں کہ عام طور اُتے ہند-ایرانی یا ابتدائی ایرانی (جس وچ "آئیوا" اے ) دے برخلاف۔ [2]

اک ہور متن وچ ببرو (بابرو، بھورا)، پریندا (پالیندا، سرمئی) تے پنکارا (پنگالا، سرخ) ا‏‏ے۔ انہاں دا مرکزی تہوار سالسٹیس (وشووا) دا جشن سی جو قدیم دنیا د‏‏ی بوہت‏ے ثقافتاں وچ عام سی۔ میتانی جنگجوواں نو‏‏ں ماریا کہیا جاندا سی، سنسکرت وچ جنگجو دے لئی وی لفظ ا‏‏ے۔ نوٹ mi-ta-nnu (= miẓḍha, ~ سنسکرت mīḍha) "ادائیگی (مفرور د‏‏ی گرفتاری دے لئی)۔" [3]

متانی شاہی ناواں د‏‏ی سنسکرت تشریحات ارطاسماریا (ارشومار) نو‏‏ں ارتسماریا دے طور اُتے پیش کردیاں نيں "وہ جو ارتا/Ṛta دے بارے وچ سوچدا اے،" [51] Biridaśva (Birida, Biriya) بطور پرتھوی "جس دا گھوڑا پیارا اے،" [52] پریا میدھا بطور پریمازدا ( پریمازدا) "جس د‏‏ی حکمت عزیز اے،" [53] چترارتھا بطور چترارتھا "جس دا رتھ چمک رہیا اے،" [54] اندرودا/اندروندا بطور "اندرا گائی د‏‏ی مدد تو‏ں،" [55] ستیواجا (ستیواجا) بطور ستیواجا "دوڑ د‏‏ی قیمت جیتنا ," [56] سوبندھو بطور سبندھو "اچھے رشتہ داراں دا ہونا،" [نوٹ 1] توشاردا (تشارت، توشاردا، وغیرہ) *تیشارات دے طور اُتے "جس دا رتھ زوردار ا‏‏ے۔"
  متانی کرسی نامہ  
 کیرتا  Kirta  [[ 1500s   1500 ق م ]] –  1490 ق م  
 ستورن 1  : en : Shuttarna  I ، son of Kirta [[ 1490s ق م | 1490 ق م ]] – [[ 1470s ق م | 1470 ق م ]]
 ورترن  Barattarna  ، P / Barat ( t ) ama [[ 1470s ق م | 1470 ق م ]] – [[ 1450s ق م | 1450 ق م ]]
  Parshatatar  ، ( may be identical with Barattarna ) [[ 1450s ق م | 1450 ق م ]] – [[ 1440s ق م | 1440 ق م ]]
  Shaushtatar  ( son of Parsha ( ta ) tar ) [[ 1440s ق م | 1440 ق م ]] – [[ 1410s ق م | 1410 ق م ]]
 آرتتم 1  Artatama  I [[ 1410s ق م | 1410 ق م ]] – [[ 1400s ق م | 1400 ق م ]]
 ستورن 2  Shuttarna II  [[ 1400s ق م | 1400 ق م ]] – [[ 1380s ق م | 1385 ق م ]]
 ارتھسمیڑ  Artashumara  [[ 1380s ق م | 1385 ق م ]] – [[ 1380s ق م | 1380 ق م ]]
  تشئرتھ  اتے دشرتھ  : en : Tushratta  [[ 1380s ق م | 1380 ق م ]] – [[ 1350s ق م | 1350 ق م ]]
 ستورن 3  Shuttarna  III [[ 1350 ق م ]] ، son of an usurper  Artatama  II
 متیواج  Shattiwaza  or Mattivaza ، son of Tushratta [[ 1350s ق م | 1350 ق م ]] – [[ 1320s ق م | 1320 ق م ]]
  کشترور  1  Shattuara  I [[ 1320s ق م | 1320 ق م ]] – [[ 1300s ق م | 1300 ق م ]]
 وسکشتر  Wasashatta  ، son of Shattuara [[ 1300s ق م | 1300 ق م ]] – [[ 1280s ق م | 1280 ق م ]]
 کشترور 2  Shattuara  II ، son or nephew of Wasashatta [[ 1280s ق م | 1280 ق م ]] – [[ 1270s ق م | 1270 ق م ]] ، or maybe the same king as Shattuara I ۔

All dates must be taken with caution since they are worked out only by comparison with the  chronology of other ancient Near Eastern nations  ۔

حوالے
 بھارت دے پرانے لہندے ایشیا نال تعلقات 

  گٹھ : تریخ
  گٹھ : دنیا دی تریخ
  گٹھ : سلطنتاں