دونقان بغاوت (1862ء–77ء)

دونقان بغاوت   یا تونگژی حوئی بغاوت ()
(، شیاورجنگ: توْجِ حُوِ بِيًا/لُوًا، ) جسنوں حوئی (مسلم) اقلیتی جنگ بھی کہیا جاندا اے، مغربی چین وچ انیہویں صدی وچ لڑی جانے والی بنیادی طور پر نسلی تے مذہبی جنگ سی۔ ایہ زیادہ تر چنگ خاندان دے شہنشاہ تونگژی (دور حکومت 1861ء–75ء) دے دور حکومت وچ لڑی گئی۔

ایہ جنگ مسلمان حوئی قوم دی ذیلی دونقان قوم نے چین چین دے صوبےآں شانسی، گانسو، نینگشیا تے اس دے علاوہ سنکیانگ وچ 1862ء تے 1877ء دے درمیان وچ لڑی۔

ایہ تنازع وڈے پیمانے تے ہانتے غیر مسلم چینیاں دے قتل عام دی صورت وچ منتج ہویا۔ شانسی تے گانسو وچ 20.77 ملین آبادی دی کمی ریکارڈ کیتی گئی جس دی وجہ نقل مکانی تے جنگ توں متعلق اموات سن۔

گانسو دی آبادی وچ 74.5٪ تے شانسی دی آبادی وچ 44.8٪ کمی آئی۔ 

بغاوت دریائے زرد دے مغربی کنارے شانسی، گانسو تے نینگشیاوچ واقع ہوئی اے مگر سنکیانگ اس وچ شامل نہیں سی۔

ایک غیر معمولی معاملہ جس وچ متنازع جنگجو گروہ تے فوجی رہنما شامل ہوئے جنہاں دا کوئی خاص باہمی مقصد نہیں سی۔

ایک عام غلط فہمی ایہ وے کہ یہ بغاوت چنگ خاندان دے خلاف کیتی گئی سی، لیکن اس بات دا کوئی ثبوت نہِیں ملدا کہ باغیاں نے دار الحکومت، بیجنگ تے حملہ کرنے دا ارادہ کیتا ہوۓ ۔

لیکن کسی ثبوت توں پتہ چلدا اے کہ باغیاں نے دار الحکومت، بیجنگ تے حملہ کرنے دا ارادہ کیتا ہوۓ یا پوری چنگ حکومت دا تختہ الٹنے دی کوشش کیتی ہوۓ، بلکہ ایہ صرف نا انصافی اُتے دشمناں توں بدلہ لینے تک موقوف رہیا۔ 
بغاوت دے ناکام ہو جانے دے بعد دونقان قوم نے الی توں سلطنت روس دے طرف بڑے پیمانے تے ہجرت کیتی۔

ایتھے دونقان قوم توں مراد حوئی قوم اے جو بنیادی طور تے مسلمان نیں۔ انہاں نوں کئی مرتبہ "جینی مسلم" وی کہیا جاندا اے۔

 ہور ویکھو 
دونقان قوم

 حوالے 

گٹھ:انیہویں صدی دیاں بغاوتاں
گٹھ:سنکیانگ دی تریخ
گٹھ:شانسی دی تریخ
گٹھ:گانسو دی تریخ
گٹھ:نینگشیا دی تریخ
گٹھ:چین وچ 1860 دی دہائی
گٹھ:چین وچ 1862
گٹھ:چین وچ 1870 دی دہائی
گٹھ:چین وچ 1877
گٹھ:چین دی تریخ