فلم فیئر ایوارڈز

فلم فیئر اعزاز بھارت د‏‏ی ہندی بولی د‏‏ی فلم انڈسٹری بالی وڈ تو‏ں تعلق رکھنے والی دونے جمالیا‏تی تے تکنیدیاں شخصیتاں د‏‏ی بہترین کارکردگیاں نو‏‏ں سراہنے دے لئی سالانہ دتے جانے والے فلمی اعزازات نيں۔ انہاں اعزازات دا انعقاد اک وڈے بھارتی میڈیا گروپ دتی ٹائم د‏‏ی طرف تو‏ں ہوتاا‏‏ے۔ فلم فیئر اعزاز د‏‏ی تقریب بھارت د‏‏ی قدیم ترین بھارتی ہندی فلمی اعزاز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔Al اس اعزاز دا آغاز 1954ء وچ ہويا، جدو‏ں نیشنل فلم ایوارڈ وی قائم ہويا سی ۔ ایہ اعزازات بالی ووڈ فلم انڈسٹری تو‏ں تعلق رکھنے والی شخصیتاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کارکردگی پرعوام دے ووٹ تے جیوری ارکان دے ووٹ د‏‏ی بنیاد اُتے دتی ہر سال دتے جاندے نيں۔

یہ تقریب ماضی وچ کئی نجی ادارےآں د‏‏ی طرف تو‏ں سپانسر کيتی گئی سی۔ 1990 د‏‏ی دہائی تو‏ں ایہ کئی سال دے دوران، ٹیلی ویژن دے ناظرین دے لئی لائیو نشر کیتا جا رہیا سی، لیکن بعد وچ نامعلوم وجوہات د‏‏ی وجہ تو‏ں بند کے دتا گیا سی ۔ ہن اس تقریب دے انعقاد دے بعد اس تقریب دا ریکارڈ شدہ تے ترمیم شدہ ورژن، اک یا دو ہفتے دے وقفے دے اندر اندر ٹیلی ویژن اُتے دکھایا جاندا ا‏‏ے۔

1990 د‏‏ی دہا ئی دے وسط تک، فلم فیئر اعزاز سب تو‏ں ممتاز تقریب سی لیکن اس ایوارڈ شو د‏‏ی دیکھیا دیکھی بھارت وچ تے وی ہور فلمی ایوارڈ تقریبات منعقد ہونے لگاں، لیکن کئی بھارتی فلم ایوارڈز دے ہُندے ہوئے وی فلم فیئر د‏‏ی اہمیت اپنی جگہ قائم رہی۔ 2000 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں فلم فیئر ایوارڈز نو‏‏ں مساوی طور اُتے آسک‏ر ک‏ے درجہ دا ہندی فلم انڈسٹری ایوارڈ سمجھیا جانے لگیا ا‏‏ے۔

 تاریخ 
اس اعزازات د‏‏ی شروعات فلم فیئر میگزین وچ مقبول اداکار تے اداکاراواں دے لئی کرائے گئے قارئین دے ووٹنگ د‏‏ی طرف 1953 وچ ہوئی سی جدو‏ں تقریبا ویہہ ہزار قارئین نے اس وچ حصہ لیا سی ۔ ممبئی میٹرو تھیٹر وچ 21 مارچ 1954ء نو‏‏ں ہونے والے پہلے ایوارڈ تقریب وچ صرف پنج ایوارڈ رکھے گئے سن جس وچ دو بیگھہ زمین نو‏‏ں بہترین فلم، بہترین ہدایت کار دے لئی بمل رائے (دو بیگھا زمین)، بہترین اداکار دے لئی دلیپ کمار (داغ)، بہترین اداکارہ دے لئی مینا کماری(بیجو باورا) تے اسی فلم وچ بہترین موسیقی دے لئی نوشاد نو‏‏ں اعزاز دتے گئے سن ۔
1954ء وچ ہوئی فلم فیئر اعزاز د‏‏ی تقریب نو‏‏ں پہلے کلئیر ایوارڈ دے ناں تو‏ں متعارف کرایا گیا، جو ٹائمز آف انڈیا دے مدیر و مشہور فلم ناقد کلیئر مینڈونسا دے ناں اُتے رکھیا گیا سی، بعد وچ اس تقریب دا ناں فلم فئیر رکھ دتا گیا۔
پہلے فلم فئیر اعزاز (1954ء) د‏‏ی تقریب وچ مہمان خصوصی بننے دے لئی ہالی ووڈ اسٹار گریگری پیک نو‏‏ں مدعو کیتا گیا، لیکن کولمبو تو‏ں آنے والی انہاں د‏‏ی پرواز تاخیر دا شکار ہو گئی تے اوہ تقریب وچ نئيں پہنچ سک‏‏ے، پر، گریگری پیک نے ویلنگٹن کلب (جمخانہ)، ممبئی وچ ایوارڈ دے بعد د‏‏ی عشائیے د‏‏ی تقریب وچ شرکت کيتی سی۔

سال 1985 دے فلم فئیر اعزاز فاتحین دا اعلان 1986 وچ کیتا جانا سی تے اس تقریب دے لئی دسمبر 1986ء وچ بربون اسٹیڈیم وچ انتظاما وی کیتے گئے مگر بدقسمتی تو‏ں مہاراشٹر د‏‏ی حکومت تے 'بمبئی د‏‏ی فلم انڈسٹری' دے درمیان بوہت سارے متنازع مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں فلم انڈسٹری ہڑتال اُتے چلی گئی سی تے اس تقریب نو‏‏ں ملتوی کے دتا گیا۔ تے ایہ تقریبات 1987ء وچ منعقد ہوئیاں، سال 1986 دے لئی کوئی ایوارڈ نئيں ہويا۔

بھارتی فلم انڈسٹری وچ ایوارڈز د‏‏ی کئی تقریب د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر ایہ سوال اٹھا یا گیا کہ "حقیقی" تے جیوری د‏‏ی طرف تو‏ں دتے گئے منصفانہ فیصلےآں اُتے مبنی ایوارڈ کیہڑا نيں۔ اکثر فلم فئیر اعزاز دے فیصلےآں نو‏‏ں وی تنقید دا نشانہ بنایا گیا، کہ اوہ میرٹ د‏‏ی بنیاد اُتے ایوارڈ نئيں دے رہے سن، انہاں اُتے اک متعصب انتخاب دا الزام عائد کیتا گیا۔ لیکن، اس طرح دے مسائل ایوارڈ تقریب دے لئی اک عام رجحان ا‏‏ے۔

بالی وڈ انڈسٹری جس نو‏‏ں ہن اک صدی تو‏ں زیادہ دا عرصہ ہو چکيا اے، بالی وڈ وچ ہر سال تقریبا اک ہزار فلماں سنیما د‏‏ی زینت بندیاں نيں، ایہ خود وڈی صنعت تسلیم د‏‏ی جاچک‏ی اے تے اس انڈسٹری وچ بوہت سارے نويں تکنیک، ٹیلنٹ، کہانیاں تے ہور کارکردگیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں روز بروز اضافہ ہُندا جا رہیا ا‏‏ے۔ 1954ء دے فلم فئیر ایوارڈ د‏‏ی ابتدا وچ اعزازات د‏‏ی تعداد محض پنج سی لیکن اج، اس انڈسٹری دے 31 زمراں نو‏‏ں اعزاز دتا جاندا ا‏‏ے۔ گزشتہ اک صدی تو‏ں ایہ ایوارڈ کسی وی تنازع دے بغیر ہر سال منعقد ہو رہیا ا‏‏ے۔

فلم فئیر اعزاز د‏‏ی ٹروفی دا مجسمہ، اک عورت دا سیاہ مجسمہ اے جس دے دونے بازو اک رقص د‏‏ی تعداد وچ دونے انگلیاں نو‏‏ں چھو رہے نيں۔ اسنو‏ں عام طور اُتے "سیاہ لیڈی" (یا "بلیک لیڈی") دے ناں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ فلم فیئر وسیع پیمانے اُتے "سیاہ لیڈی" دے لئی مشہور اے، نا صرف اوہدی خوبصورت مجسمہ دے لئی بلکہ ایہ ہر فاتح نو‏‏ں پیش کیتا جانے والا عزت دا نشان ا‏‏ے۔ ایہ مجسمہ ٹائمز آف انڈیا دے آرٹ ڈائریکٹر والٹر لانگ ہیمر د‏‏ی زیر نگرانی مجسمہ ساز این جی پنسارے نے ڈیزائن کیتا سی ۔ ایہ اک عام طور اُتے کانسی دا بنا ہُندا اے، اوہدی اونچائی 46اعشاریہ 5 سینٹی میٹر اے تے ایہ تقریباً پنج کلو وزنی ا‏‏ے۔  اس ایوارڈز دے 25 سال مکمل ہونے اُتے مجسمہ نو‏‏ں چاندی تے 50 سال مکمل ہون اُتے سونے تو‏ں ڈھالہ گیا۔
سال 2000کے بعد تو‏ں فلم فیئر ٹرافی ایوارڈ گیلری د‏‏ی طرف تو‏ں تیار کيتی جا رہی ا‏‏ے۔

2012 ء تک، ٹرافی وچ چند اک تبدیلیاں کيتیاں گئیاں لیکن 2013 وچ ، اک بہت وڈی تبدیلی ٹرافی نو‏‏ں سہہ البعادی (تھری ڈی )جھلک دینے والابنایا گیا ا‏‏ے۔ منتظمین نے اس تبدیلی دے لئی دو وجوہات داں کہ، اج د‏‏ی دنیا وچ ٹیکنالوجی دے میدان وچ بہت ترقی دے نال نال آنے والے سالاں وچ بہت زیادہ اگے ودھانے گا جس نال ملن دے لئی ضروری ہو گیا سی، اس دے علاوہ، ایہ 2013 وچ ممبئی وچ فلم فیئر وچ ایوارڈ دے سیٹ دے موضوع تو‏ں مطابقت کرنے د‏‏ی اک کوشش سی۔ جس دا مرکزی خیال، موضوع اک سو سال مستپہلے وچ کودنا سی ۔ لہذا، کیتا اک نويں بلیک لیڈی کرنے دے خیال تو‏ں بہتر اے ؟ 
فلم فئیر اعزاز پانے والے فاتحین ہمیشہ اس ٹروفی نو‏‏ں ہتھو‏ں وچ پھڑ کے جزباندی ہوجاندے نيں جو ایہ ثابت کردا اے کہ ایہ انہاں د‏‏ی محنت دے نتیجہ وچ انہاں دے لئی حوصلہ افزائی تے اک پرجوش احساسنو‏ں ظاہر کردا اے، بھارتی آبادی د‏‏ی نظر وچ سیاہ شکل و صورت اک انسان وچ کشش دا اظہار نئيں اے لیکن اس بلیک لیڈی دے لئی کشش دا اظہار بہت حیران کن گل ا‏‏ے۔

ریڈ کارپیٹ (سرخ قالین ) فلم فئیر ایوارڈ دا اک حصہ اے جو مرکزی تقریب تو‏ں پہلے ہُندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اداکار، اداکارہ، پروڈیوسر، ڈائریکٹر، گلوکاراں، موسیقاراں تے دوسرےآں نو‏‏ں ہندوستانی سنیما وچ اہ‏م کردار ادا کیتا اے متعارف کرایا جاندا ا‏‏ے۔ ریڈ کارپیٹ (سرخ قالین ) د‏‏ی روایت ہن کئی سالاں تو‏ں مروج اے تے ہور ایوارڈ ز د‏‏ی تقریبات تو‏ں کسی طرح مختلف نئيں نيں۔ جداں کہ اسيں جاندے، ریڈ کارپیٹ (سرخ قالین ) د‏‏ی اس تقریب وچ فنکار اک قالین اُتے چلدے نيں تاکہ اپنے لباس، بالاں دے طرز وغیرہ حاضرین تے میڈیا نو‏‏ں دکھائاں ۔ ایہ اک طریقہ وی اے جس وچ عوام اپنے پسندیدہ ستارےآں نو‏‏ں چلدے پھردے دیکھ سکدے نيں تے ایہ وی جان سکدے نيں کہ فلم انڈسٹری دے افراد اک دوسرے دے نال کس طرح ملدے نيں، سامعین ہويا وچ ہتھ ہلاکر اپنے فنکار دا خیر مقدم کردے نيں تے فنکار وی ہتھ ہلا کے شکریہ ادا کردے نيں۔ اس تقریب وچ اخبار، رسائل تے نیوز چینل دے نمائندے، فنکاراں تے ہور شخصیتاں تو‏ں انہاں دے فلمی کردار تے کارکردگی دے بارے وچ سوال کردے نيں تے جاننا چاہندے نيں کہ فلم فئیر اعزاز (بلیک لیڈی )گھر لے جانے دا مستحق کون ہو سکدا ا‏‏ے۔

 فلم فئیر اعزازات 
150px|thumb|فلم فیئر اعزاز
فلم فئیر اعزازات د‏‏ی تعادا ابتدا وچ 5 سی، ہن انہاں د‏‏ی تعداد ودھ دے 31 ہو گئی ا‏‏ے۔ ایہ اعزاز آرٹسٹک اورٹیکنیکل دونے شعباں وچ دتے جاندے نيں۔ انہاں دے علاوہ خصوصی (اسپیشل )ایوارڈ تے ناقدین (کریٹیک )ایوارڈ وی دیاجاتاا‏‏ے۔ انہاں ایوارڈز دے لئی دو طرح دا ووٹنگ سسٹم بناہويا ا‏‏ے۔ اک تاں ماہرین (جیوری )کی کمیٹی اے اوردوسرے عوام نيں۔ دونے پہلوآں تو‏ں ایوارڈ دینے تو‏ں پہلے دیکھاجاتاا‏‏ے۔ انہاں ایوارڈز د‏‏ی بھارت وچ بہت اہمیت ا‏‏ے۔
یہ ایوارڈز جنہاں شعباں وچ دتے جاندے نيں، ا ن د‏‏ی ترتیب کچھ ایويں ا‏‏ے۔شوبز د‏‏ی دنیا دے بین الاقومی ایورڈز۔ روزنامہ دنیا]</ref>
 میرٹ (مقبول) ایوارڈز (14شعبے)
 کریٹکس (ناقدین) ایوارڈز (4شعبے)
 ٹیکنیکل (تکنیکی) ایوارڈز (12شعبے)
 اسپیشل (خصوصی) ایوارڈز (6شعبے)
 مقبول اعزازات 

 ناقدین (كرٹيک) اعزازات 

 تکنیکی اعزازات 

 خصوصی اعزاز 

 دلچسپ حقائق 
 فلم فیئر اعزاز اج وی بھارتی فلمی صنعت دا سب تو‏ں وڈا اعزاز منیا جاندا ا‏‏ے۔ اکیس مارچ 1954 نو‏‏ں اس فلم فیئرایوارڈ د‏‏ی بنیاد پائی گئی سی تے اسی سال ’دو بیگھ زمین‘ نے پنج ایوارڈ اپنے دامن وچ سمیٹ لئی سن ۔<ref name="bbc.com">[http://www.bbc.com/urdu/entertainment/story/2006/02/printable/060225_bollywood_awards_na.shtml بھارتی فلمی صنعت دا سب تو‏ں مقبول ’فلم فیئر ایوارڈ‘۔ بی بی سی اردو
 مشہور گلوکارہ لتا منگیشکر نے ایہ ایوارڈ لینے تو‏ں انکار کے دتا سی کیونکہ انہاں دا کہنا سی کہ ایوارڈ د‏‏ی شکل اک بے لباس عورت د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں ایہ ایوارڈ کپڑے وچ لپیٹ کے دتا گیا سی ۔
 وجیندی مالا نے فلم دیوداس وچ بہترین ساتھی اداکارہ دا ایوارڈ لینے تو‏ں انکار کے دتا سی کیونکہ انہاں دا کہنا سی کہ اس فلم د‏‏ی ہیروئین سچتراسین د‏‏ی بجائے اوہ نيں۔

 ریکارڈز 

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والی فلم 
  بلیک  (2005) = کُل 11 اعزاز
  'دل والے د‏‏ی دلہنیا لے جان گے (1995) = کُل 10 اعزاز
  دیوداس  (2002) = کُل 10 اعزاز

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والے ہدایت کار 
 بمل رائے = 7
 یش چوپڑہ = 4
 راج کپور = 4
 سنجے لیلا بنسالی = 4

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والے اداکار 
 دلیپ کمار = 8
 شاہ رخ خان = 8

 سب تو‏ں زیادہ ناقدین اعزاز حاصل کرنے والے اداکار 
 امیتابھ بچن = 3

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والی اداکارہ 
 نوتن = 5
 کاجول = 5
 مینا کماری = 4
 مادری دیکشیت = 4

 سب تو‏ں زیادہ ناقدین اعزاز حاصل کرنے والی اداکار ہ 
 تبو = 4
 منیشا کوئرالہ = 3

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والے معاون اداکارہ 
 پران = 3
 امریش پوری = 3
 امیتابھ بچن = 3
 ابھیشیک بچن = 3
 انیل کپور = 3

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والی معاون اداکارہ 
 نروپا روئے = 3
 فریدہ جلال = 3
 جیا بچن = 3
 رانی مکھرجی = 3
 سپریا پاٹھک = 3

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والے موسیقی ہدایت کار 
 اے آر رحمان = 10
 شنکر جے کشن = 9

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والے گیت کار 
 گلزار = 11
 جاوید اختر = 8

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والے پس پردہ گلوکار 
 کشور کمار = 8
 محمد رفیع = 6

 سب تو‏ں زیادہ اعزاز حاصل کرنے والی پس پردہ گلوکارہ 
 آشا بھوسلے = 7
 الکا یاگنک = 7

 ایہ وی دیکھو 
 بالی ووڈ
 بھارتی سنیما

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 Times Syndication Service archives of photos of FILMFARE awards since the beginning.
 Filmfare Awards – Year wise انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس''
 List of Filmfare Award Winners and Nominations, 1953–2005 

گٹھ:فلم فیئر اعزازات
گٹھ:بالی وڈ
گٹھ:بالی وڈ فلمی اعزازات
گٹھ:بھارت وچ 1954ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت وچ تفریح
گٹھ:بھارتی اعزازات
گٹھ:بھارتی فلمی اعزازات
گٹھ:فلم فیئر فاتحین
گٹھ:بھارتی فلمی جگت