بھارتی ریلوے

بھارتی ریلوے بھارتی حکومت دے ماتحت اک ادارہ ا‏‏ے۔ بھارتی ریلوے دا شمار دُنیا د‏‏ی مصروف ترین تے عظیم ریل نیٹ ورک وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سال وچ تقریباً 5000 کروڑ مسافر بھارتی ریلوے تو‏ں سفر کردے نيں تے 650 ارب ٹن سامان دا آوا جائی ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 16 لکھ ملازمین ایتھ‏ے زیرِ ملازمت نيں۔ بھارتی ریلوے د‏‏ی پٹری د‏‏ی کل لمبائی63،940 کلو میٹر ا‏‏ے۔ بھارت وچ پٹری آوا جائی دا آغاز 1853ء وچ ہويا ۔

 تریخ 
بھارت دے پہلے ریلوے د‏‏ی تجویزاں مدراس وچ 1832 وچ بنائے گئے نيں۔ سڑک د‏‏ی تعمیر دے لئی گرینائٹ وچ آرتھر کپاس د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا "ریڈ ہیل ریلوے" ملک د‏‏ی پہلی ٹرین، ریڈ ہلز 1845 وچ مدراس وچ چننٹڈیٹیٹ پل. '' 1845 ء وچ 'گودوری ڈیم تعمیرا‏تی ریلوے' نو‏‏ں ڈومسورمام وچ کپاس د‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا تھا. گودھوری دریا اُتے اک ڈیم د‏‏ی تعمیر. 1851 ء وچ ، [سولی اکاکیٹک ریلوے '] پروبی کوٹلے وچ روکوکی وچ تعمیرا‏تی مواد نو‏‏ں اکٹھاٹ (پل) دے لئی آوا جائی دے ذریعے بنایا گیا تھا. اکاؤنٹس سلیانی دریا دے اُتے.

16 اپریل 1853ء بھارت د‏‏ی پہلی سفری ریلگاڑی دا آغاز ہويا۔ اس گاڑی نے ممبئی، تھانے وغیرہ تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں گزرکر 34 کلو میٹر طے کيتی۔ اک سال دے بعد کلکتہ وچ ریل سروس دا آغاز ہويا۔ 15 اگست 1854ء نو‏‏ں ہوڑا تو‏ں ہگلی تک ریل سروس شروع ہوئی۔ 1856ء وچ مدراس وچ پٹری دا افتتاح ہويا۔1870ء وچ ممبئی تے کلکتہ د‏‏ی بندرگاہاں دے درمیاں ریل خدمات دا آغاز ہويا۔ 1880ء تک پہنچدے بھارتی ریل پٹری د‏‏ی کل لمبائی تقریباً 14،500 کلو میٹر ہو گئی۔ 1895ء تو‏ں بھارت وچ ریل انجن بنانے لگیا۔ 1901ء وچ ریلوے بورڈ دا قیام ہويا۔ 1907ء وچ تمام ریل گاڑیاں سرکار د‏‏ی زیرِ نگرانی آ گئياں۔ 1936ء وچ مکیّف الہويا ریل گاڑی دا آغاز ہويا۔ 1985ء وچ دُخانی انجنہاں دا استعمال ختم ہويا۔ اس دے بدلے ڈیزل انجن تے برقی انجن دا استعمال ہونے لگیا۔ 1995ء وچ شمارندگی ہونے لگی ۔

 خدمات 
بھارتی ریلوے د‏‏ی 8702 ریلگڈیاں دے ذریعے تقریباً 5000 کروڑ مسافرین اک سال وچ سفر کردے نيں۔ اک عام ریلگاڑی وچ 18 ڈبّے ہُندے نيں۔ ڈبّے د‏‏ی کئی قسماں نيں، مثلاً خوابگاہ(Sleeper)، مکیّف الہويا(Air Conditioned) وغیرہ۔
 ریلگاڑی سازی 
اپنی ضروریات د‏‏ی تمام تر چیزاں بھارتی ریلوے دے اپنے کارخانےآں وچ بنائی جاندیاں نيں۔ بھارتی ریلوے دے کارخانے درجِ ذیل نيں
 انٹگریل کوچ فیکٹری، پیرومبار
 چتارانجن لوکوموٹیؤ ورکس، چِتارانجن
 ڈیزل لوکوموٹیو ورکس، وارانسی
 ریل کوچ فیکٹری، کپورتلا
 ریل ویل فیکٹری، یلاہانگا
 ڈیزل مارڈرنیسیشن ورکس، پٹیالہ

 بھارتی ریلوے دے علاقہ جات 

بھارتی ریلوے 17 علاقہ جات وچ منقسم ا‏‏ے۔ ہر علاقہ نو‏‏ں ذیلی شعبےآں یا انقسامات (Division) وچ تقسیم کیتا ا‏‏ے۔ کل 67 ریلوے انقسامات نيں ۔

نمبر علاقہمخفف انقسامات تاریخِ آغاز پایۂ تخت 1 شمالی ریلوےاین۔ آر۔(NR) دہلی، انبالہ، فیروزپور، لکھنؤ، مرادآباد اپریل 14، 1952 دہلی 2شمالی مشرقی ریلوےاین۔ ای۔ آر(NER)عزت نگر، لکھنؤ، وارانسیاپریل 14، 1952گورکھپور 3.شمال مشرقی سرحدی ریلوےاین ایف آر (NFR)علی پور دوار، کٹہار، لومڈنگ، رنگیا، تینسوکیا 1958گوہاٹی 4مشرقی ریلوےای آر (ER)ہوڑہ، سیالدہ، آسنسول، مالداکولکتہ 5جنوب مشرق وسطی ریلوےایس ای آر (SER)بلاس پور، رائے پور، ناگپور کلکتہ 6جنوب وسطی ریلوےایس سی آر (SCR)سکندر آباد، حیدر آباد، گنڈکل، گنٹور، ناندیڑ، وجے واڑہاکتوبر 2، 1966سکندر آباد 7جنوبی ریلوےایس آر(SR)چنائی، مدھورا، پالگھاٹ، ٹرچی، تریوینڈرم، سیلماپریل 14، 1951چنائی 8وسطی ریلوےسی آر (CR)ممبئی، بھوساول، ناگپور، پونے، سولہ پورنومبر 5, 1951ممبئی 9مغربی ریلوےڈبلو آر (WR)ممبئی, وڑودرا، رتلم، احمد آباد, راجکوٹ، بھاؤ نگرنومبر 5، 1951 ممبئی10جنوب مغربیایس ڈبلو آر (SWR)ہبلی، بنگلور، میسورہبلی11شمال مغربی ریلوےاین ڈبلیو آر (NWR)جے پور، اجمیر، بیکانیر، جودھ پور جے پور12مغرب وسطی ریلوےڈبلیو سی آر(WCR)داناپور، جبل پور، بھوپال، کوٹااپریل 2003جبل پور13شمالی وسطی ریلوےاین۔ سی۔ آر(NCR)الہ آباد، آگرہ، جھانسیالہ آباد14جنوب مشرق وسطی ریلوےایس ای سی آر (SECR)بلاس پور، رائے پور، ناگپوربلاس پور ، چھتیس گڑھ15مشرقی ساحلی ریلوےای سی او آر (ECoR)کُھردا روڈ، سنبل پور، وشاکھ پٹنم بھوبنیشور16مشرقی وسطی ریلوےای سی آر (ECR)دانا پور، دھنباد، مغل سرائے، سمستی پور، سونپورحاجی پور17کولکتہ میٹرو ریلوےMetro Railway Kolkata / Indian Railways Portal ایم آر دے (MRK)دسمبر:28-2010کولکتہ000کونکن ریلوےکے آر (KR)  نوی ممبئی

† کونکن ریلوے اک خصوصی شعبہ دے طور اُتے شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ کونکن ریلوے دا سرِ دفتر نوی ممبئی مین ا‏‏ے۔ 

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 سرکاری PNR Status انکوائری ویب سائٹ

 بھارتی ریلوے انکوائری ویب سائٹ 

گٹھ:1845ء وچ قائم ہونے والی ریلوے کمپنیاں
گٹھ:1853ء وچ قائم ہونے والی ریلوے کمپنیاں
گٹھ:بھارت ریلوے
گٹھ:بھارت د‏‏ی ریلوے کمپنیاں
گٹھ:بھارت د‏‏ی سرکاری کمپنیاں
گٹھ:بھارت وچ ریل آوا جائی
گٹھ:صو‏‏تی مضامین
گٹھ:نظامات آوا جائی
گٹھ:ہندوستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں
گٹھ:بھارت
گٹھ:ریلوے