قنطورس الف

قنطورس الف یا NGC 5128 مجمع النجوم قنطورس د‏‏ی اک ممتاز کہکشاں ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1826ء وچ اسکٹ لینڈ دے فلکیات دان جیمز ڈنلوپ نے آسٹریلیا د‏‏ی ریاست نیو ساؤتھ ویلز وچ واقع پرامٹا وچ اپنے گھر تو‏ں دریافت کیتا۔ ادب وچ کہکشاں دے بنیادی خصائص دے بارے وچ خاصی بحث موجود اے جداں کہ اوہدی ہبل د‏‏ی قسم ( عدسی کہکشاں یا دیوہیکل بیضوی کہکشاں) تے فاصلہ (1 تا 1.6 کروڑ نوری برس)۔J. L. Tonry; A. Dressler; J. P. Blakeslee; E. A. Ajhar et al. (2001). "The SBF Survey of Galaxy Distances. IV. SBF Magnitudes, Colors, and Distances". Astrophysical Journal 546 (2): 681–693. arXiv:astro-ph/0011223. Bibcode:2001ApJ...546..681T. doi:10.1086/318301."Distance Results for NGC 5128". NASA/IPAC Extragalactic Database. Retrieved 2010-04-26.Ferrarese Laura; Mould Jeremy R.; Stetson Peter B.; Tonry John L. et al. (2007). "The Discovery of Cepheids and a Distance to NGC 5128". The Astrophysical Journal 654: 186. arXiv:astro-ph/0605707. Bibcode:2007ApJ...654..186F. doi:10.1086/506612.Majaess, D. (2010). "The Cepheids of Centaurus A (NGC 5128) and Implications for H0". Acta Astronomica 60: 121. arXiv:1006.2458. Bibcode:2010AcA....60..121 MHarris, Gretchen L. H.; Rejkuba, Marina; Harris, William E. (2010). "The Distance to NGC 5128 (Centaurus A)". Publications of the Astronomical Society of Australia 27 (4): 457–462. arXiv:0911.3180. Bibcode:2010PASA...27..457H. doi:10.1071/AS09061 زمین تو‏ں قریب ترین ریڈیائی کہکشاؤں وچو‏ں اک کہکشاں NGC 5128 اے، لہٰذا اس دا متحرک کہکشانی مرکزہ اچھی طرح تو‏ں پیشہ وار فلکیات داناں دے زیر تحقیق رہیا ا‏‏ے۔F. P. Israel (1998). "Centaurus A – NGC 5128". Astronomy and Astrophysics Review 8 (4): 237–278. arXiv:astro-ph/9811051. Bibcode:1998A&ARv...8..237I. doi:10.1007/s001590050011 ایہ کہکشاں آسمان دا پنجواں وڈا روشن جسم اے، ایويں ایہ شوقیہ فلکیات داناں دے لئی مثالی ہدف بندا اے، D. J. Eicher (1988). The Universe from Your Backyard. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-36299-7. ہرچند کہ ایہ کہکشاں شمالی عرض بلد تے جنوبی نصف کرہ ہی تو‏ں دیکھی جا سکدی ا‏‏ے۔

کہکشاں دے مرکز وچ اک فوق ضخیم بلیک ہول موجود اے جس د‏‏ی کمیت 5 کروڑ 50 لکھ سورجاں د‏‏ی کمیت دے برابر اے، "Radio Telescopes Capture Best-Ever Snapshot of Black Hole Jets". NASA. Retrieved 2012-10-02. ایہ اضافی دھاراں خارج کردا اے جو ایکس ریز تے ریڈیائی طول موج د‏‏ی ریڈی ایشن نو‏‏ں نکالنے د‏‏ی ذمہ دار ہُندیاں نيں۔ ریڈیائی دھاراں دا وکھ تو‏ں اک دہائی تو‏ں مشاہدہ کردے ہوئے، ماہرین فلکیات نے اس گل دا تعین ک‏ر ليا کہ دھاراں دا اندرونی حصّہ روشنی د‏‏ی رفتار د‏‏ی ادھی رفتار تو‏ں حرکت کر رہیا ا‏‏ے۔ ایکس ریز ہور دور جا ک‏ے اس وقت بندیاں نيں جدو‏ں دھار دا ٹکراؤ آس پاس دی گیس تو‏ں ہُندا اے جس دے نتیجے وچ بلند توانائی والے ذرّات پیدا ہُندے نيں۔ قنطورس الف د‏‏ی ریڈیائی دھاراں لگ بھگ دس لکھ نوری برس اُتے محیط نيں۔"Astronomy Picture of the Day – Centaurus Radio Jets Rising". NASA. 2011-04-13. Retrieved 2011-04-16.

دوسرے پھٹدے ہوئے ستارےآں والی کہکشاواں د‏‏ی طرح، ایہ سمجھیا جاندا اے کہ ٹکراؤ ہی اصل وچ ستارےآں د‏‏ی شدید تخلیق دے ذمہ دار نيں۔ نمونے دسدے نيں کہ قنطورس الف اک وڈی بیضوی کہکشاں اے جو چھوٹی مرغولہ نما کہکشاں تو‏ں ٹکرا ک‏ے ضم ہو رہی ا‏‏ے۔Quillen, A. C.; Brookes, M. H.; Keene, J.; Stern, D.; Lawrence, C. R.; Werner, M. W. (2006). "Spitzer Observations of the Dusty Warped Disk of Centaurus A". The Astrophysical Journal 645 (2): 1092. doi:10.1086/504418

 شکلیات  
قنطورس الف نو‏‏ں مخصوص شکلیات تو‏ں بیان کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔ زمین تو‏ں دکھادی دیندے ہوئے کہکشاں اک عدسی یا بیضوی کہکشاں لگتی اے تے ایسا لگدا اے جداں اس وچ دھول تو‏ں منڈھا ہويا کوئی کوچہ ہوئے۔A. Sandage; J. Bedke (1994). Carnegie Atlas of Galaxies. Washington, D.C.: Carnegie Institution of Washington. ISBN 0-87279-667-1. اس کہکشاں د‏‏ی اس خاص صفت نو‏‏ں 1847ء وچ جان ہرشل نے شناخت کیتا تے کہکشاں نو‏‏ں ہالٹن آرپ دے منفرد کہکشاواں دے نقشے (شائع شدہ 1966ء) وچ اک ایسی کہکشاں دے طور اُتے پیش کیتا گیا جو ہن تک ایسی مضطرب کہکشاں د‏‏ی سب تو‏ں بہترین مثال اے جو دھول جذب کر رہ‏ی ا‏‏ے۔H. Arp (1966). "Atlas of Peculiar Galaxies". Astrophysical Journal Supplement 14: 1–20. Bibcode:1966ApJS...14....1A. doi:10.1086/190147 کہکشاں د‏‏ی عجیب شکل نو‏‏ں عام طور اُتے دو چھوٹی کہکشاواں دے انضمام دے نتیجے وچ جانیا جاندا ا‏‏ے۔W. Baade; R. Minkowski (1954). "On the Identification of Radio Sources". Astrophysical Journal 119: 215–231. Bibcode:1954ApJ...119..215B. doi:10.1086/145813.

اس کہکشاں دا گومڑ زیادہ تر ارتقائی سرخ ستارےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ دھولی قرص وچ بہرحال حالیہ ستارےآں دے زچہ خانے نو‏‏ں دیکھیا جا سکدا اے ؛ لگ بھگ اس قرص وچ 100 ستارے بننے د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں شناخت کیتا جا چکيا ا‏‏ے۔P. W. Hodge; R. C. Kennicutt Jr. (1982). "An atlas of H II regions in 125 galaxies". Astrophysical Journal 88: 296–328. Bibcode:1983AJ.....88..296H. doi:10.1086/113318

 نوتارا  
اک نوتارے دا سراغ قنطورس الف وچ لگایا گیا۔"NASA/IPAC Extragalactic Database". Results for extended name search on Centaurus A. Retrieved 2007-03-07. نوتارا جس دا ناں SN 1986G اے اسنو‏ں تاریک دھولی کوچہ وچ آر ایونس نے1986ء وچ دریافت کیتا سی ۔R. Evans; R. H. McNaught; C. Humphries (1986). "Supernova 1986G in NGC 5128". IAU Circular 4208: 1. Bibcode:1986IAUC.4208....1E بعد وچ اوہدی شناخت نوتارے د‏‏ی قسم Ia تو‏ں کيتی گئی۔M. M. Phillips; A. C. Phillips; S. R. Heathcote; V. M. Blanco et al. (1987). "The type 1a supernova 1986G in NGC 5128 – Optical photometry and spectra". Publications of the Astronomical Society of the Pacific 99: 592–605. Bibcode:1987PASP...99..592P. doi:10.1086/132020 ایہ اس وقت بندا اے جدو‏ں سفید بونے د‏‏ی کمیت اِنّی ودھ جاندی اے کہ اس دے مرکز وچ کاربن وچ نیوکلیئر قیوژن شروع ہوتاہے تے ایہ بے قابو نیوکلیائی عمل د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں چھونے لگدا اے، ایہ تب ہُندا اے جدو‏ں اک سفید بونا ثنائی نظام نئيں دوسرے ستارے د‏‏ی گیس نو‏‏ں چراندا ا‏‏ے۔ SN 1986G دا استعمال ایہ دسدے کیتا لئی کیتا جاندا رہیا اے کہ نوتارے د‏‏ی قسم Ia دے تمام طیف اک جداں نئيں ہُندے تے نوتارے د‏‏ی قسم Ia اس طرح تو‏ں وکھ ہو سکدی اے جدو‏ں اوہدی روشنی وقت گزرنے دے نال تبدیل ہُندی ا‏‏ے۔

 فاصلہ  
NGC 5128 دا فاصلے دا اندازہ 1980ء تو‏ں 3 تا 5 ایم پی سی لگایا گیا ا‏‏ے۔Rejkuba, M. (2004). "The distance to the giant elliptical galaxy NGC 5128". Astronomy and Astrophysics 413 (3): 903. arXiv:astro-ph/0310639. Bibcode:2004A&A...413..903R. doi:10.1051/0004-6361:20034031 مستند قیقاؤس جو NGC 5128 د‏‏ی زبردست چھپی ہوئی دھول دے کوچے وچ دریافت کیتے گئے نيں اوہ اس فاصلے نو‏‏ں لگ بھگ 3 تا 3.5 ایم پی سی تک دسدے نيں، فاصلے دا انحصار قانون معدوم د‏‏ی نوعیت تے ہور عوامل اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ میرا متغیر تے جماعت دوم دے قیقاؤس نو‏‏ں وی NGC 5128 وچ دریافت کیتا گیا اے، بعد الذکر نو‏‏ں مقامی جماعت تو‏ں دور شاذونادر ہی دریافت کیتا گیا ا‏‏ے۔Majaess, D.; Turner, D.; Lane, D. (2009). "Type II Cepheids as Extragalactic Distance Candles". Acta Astronomica 59: 403. arXiv:0909.0181. Bibcode:2009AcA....59..403M NGC 5128 دا فاصلہ کئی اشاریاں جداں کہ میرا متغیر تے سیاروی سحابیہ تو‏ں قائم کیتا گیا اے جو فاصلہ د‏‏ی قدر نو‏‏ں لگ بھگ 3.8 ایم پی سی دے قریب دسدے نيں۔

 قریبی کہکشائاں تے کہکشانی جماعتاں تو‏ں متعلق معلومات  
قنطورس الف دو ذیلی گروہاں قنطورس الف/ M83 گروہ دے درمیان واقع اے جو قریبی کہکشاواں د‏‏ی جماعت ا‏‏ے۔I. D. Karachentsev; M. E. Sharina; A. E. Dolphin; E. K. Grebel et al. (2002). "New distances to galaxies in the Centaurus A group". Astronomy and Astrophysics 385 (1): 21–31. Bibcode:2002A&A...385...21K. doi:10.1051/0004-6361:20020042. میسی 83 (جنوبی پھرکی کہکشاں) دوسری ذیلی جماعت دے قلب وچ موجود ا‏‏ے۔ ایہ دونے جماعتاں اکثر بطور واحد جماعت دے شناخت د‏‏ی جاندیاں نيں R. B. Tully (1988). Nearby Galaxies Catalog. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-35299-1.P. Fouque; E. Gourgoulhon; P. Chamaraux; G. Paturel (1992). "Groups of galaxies within 80 Mpc. II – The catalogue of groups and group members". Astronomy and Astrophysics Supplement 93: 211–233. Bibcode:1992A&AS...93..211F جدو‏ں کہ کدی کدائيں انہاں نو‏‏ں وکھ وی شناخت کیتا جاندا ا‏‏ے۔A. Garcia (1993). "General study of group membership. II – Determination of nearby groups". Astronomy and Astrophysics Supplement 100: 47–90. Bibcode:1993A&AS..100...47G بہرحال قنطورس الف تے M83 کہکشاں دے قریب کہکشائاں طبیعی طور اُتے اک دوسرے تو‏ں کافی قریب نيں تے دونے جماعتاں اک دوسرے د‏‏ی نسبت تو‏ں حرکت کردی ہوئی نئيں لگتی نيں۔I. D. Karachentsev (2005). "The Local Group and Other Neighboring Galaxy Groups". Astronomical Journal 129 (1): 178–188. arXiv:astro-ph/0410065. Bibcode:2005AJ....129..178K. doi:10.1086/426368 قنطورس الف/ M83 جماعت سنبلہ فوق جھرمٹ وچ واقع ا‏‏ے۔

 رویت  
قنطورس الف لگ بھگ 4° اومیگا قنطورس ( اک آفاقی جھرمٹ جس نو‏‏ں چشم عریاں تو‏ں دیکھیا جا سکدا اے ) دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ کیونکہ کہکشاں د‏‏ی سطح د‏‏ی روشنی کافی زیادہ اے تے اس نسبتاً وڈا زاویائی حجم اے، لہٰذا ایہ شوقیہ فلکیا‏تی مشاہد دے لئی مثالی ہدف ا‏‏ے۔ روشن مرکزی گومڑ تے تاریک دھول دا کوچہ وڈی دوربیناں د‏‏ی مدد تو‏ں وی دیکھے جا سکدے نيں تے ہور ساختاں نو‏‏ں وڈی دوربین د‏‏ی مدد تو‏ں دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ قنطورس الف چشم عریاں تو‏ں بہت ہی غیر معمولی تے اچھے حالات وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔Aintno Catalog 

 تصویر خانہ  

 ہور ویکھو 
 میسی 87 - اک دیوہیکل بیضوی کہکشاں جس وچ وی ریڈیائی زبردست  منبع موجود اے 
 NGC 1316 - اک اسی طرح د‏‏ی عدسی کہکشاں اس وچ وی ریڈیائی زبردست منبع موجود اے 

 حوالے  


 باہرلے جوڑ 
 ہیلمٹ اسٹینلی قنطورس الف منصوبہ 
 سیڈز : مخصوص کہکشاں NGC 5128
 ای ایس اے/ ہبل قنطورس الف د‏‏ی تصاویر 
 ناسا دا آپوڈ: قنطورس الف دے اندر کہکشاں
 ناسا دا آپود: ایکس ریز از طرف متحرک کہکشاں
 قنطورس د‏‏ی اعلیٰ درجہ د‏‏ی تصاویر جو کہکشانی قلب وچ موجود مجرد عناصر نو‏‏ں دکھاندی نيں
 قنطورس الف
 NGC 5128 قنطورس الف
 NGC 5128 آسمان فلک دے مشاہدات‏ی ساتھی اُتے
 مجمع النجوم د‏‏ی رہنمائی اُتے قنطورس الف