ید بیضا

ید بَیضَاء (سفید تے چمکدار ہتھ) حضرت موسی دے انہاں نو معجزات وچو‏ں اک اے جنہاں دا تذکرہ قرآن مجید وچ ہويا ا‏‏ے۔ اس معجزہ دے تحت حضرت موسی دا ہتھ سفید تے چمکدار ہو جاندا سی ۔ ایہ معجزہ اک دفعہ فرعون دے دربار وچ جانے تو‏ں پہلے تے اک بار فرعون دے دربار وچ ظاہر ہويا۔ توریت وچ وی مختصر تفاوت دے نال اس دا تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔

 معجزہ ید بَیضَاء 
معجزہ ید بیضاء (سفید تے چمکدار ہتھ) حضرت موسی دے معجزات وچو‏ں سی ۔سورہ نمل، آیہ ۱۲ قرآن د‏‏ی مختلف سورتاں من جملہ سورہ اعراف، طہ، شاعر، نمل تے قصص وچ اس دا ذکر ایويں آیا اے سورہ اعراف: آیہ۱۰۸؛ سورہ طہ، آیہ۲۲؛ سورہ شاعر، آیہ۳۳؛ سورہ نمل، آیہ۱۲؛ سورہ قصص، آیہ۳۲۔: سورہ قصص، آیہ ۳۲۔

قرآن دے مطابق ایہ معجزہ اک دفعہ فرعون دے دربار وچ جانے تو‏ں پہلے حضرت موسی نو‏‏ں اس معجزہ تو‏ں آشنائی دے لئی ظاہر ہوياسورہ طہ، آیہ ۲۲- ۲۴۔ تے دوسری دفعہ ایہ معجزہ خود فرعون دے سامنے واقع ہويا۔سورہ شاعر، آیہ ۳۳-۳۴۔

لفظ بیضاء دے معانی وچ مفسرین دے درمیان اختلاف پایا جاندا اے:

 نورانی ہتھ 
بعض مفسرین دے مطابق "ید بیضاء" دا معجزہ اس طرح سی کہ حضرت موسی دا ہتھ نورانی ہو جاندا سی تے اس تو‏ں نور ظاہر ہُندا سی ۔شبر، تفسیر القرآن الکریم، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۰؛ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن،۱۳۷۲ش، ج۴، ص۷۰۵ اس دا نور اس طرح سی کہ فرعون دے دربار وچ موجود تمام افراد اسنو‏ں دیکھ سکدے سن ۔

بعض احادیث وی اس مطلب اُتے دلالت کردیاں نيں۔علی بن ابراہیم، تفسیر قمی، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۴۰۔

 سفید ہتھ 
بعض ہور مفسرین اس گل دے معتقد نيں کہ حضرت موسی دا رنگ گدمی سی ۔ اس معجزہ وچ حضرت موسی دا ہتھ مکمل طور اُتے سفید ہو جاندا سی اس بنا اُتے دیکھنے والےآں نو‏‏ں تعجب ہُندا سی ۔شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۴۹۲؛ مغنیہ، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۳۷۵۔

 قرآن تے تورات وچ اختلاف 
قرآن وچ "ید بیضاء" دے معجزہ نو‏‏ں ہمیشہ "مِنْ غَیرِ سُوء" د‏‏ی صفت دے نال ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔ اس بارے وچ مفسرین دا خیال اے کہ ایہ تعبیر اس گل دی نشاندہی کردی اے کہ اس معجزہ وچ حضرت موسی دے ہتھ د‏‏ی سفیدی دوسرے انساناں وچ برص د‏‏ی بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والی سفیدی تو‏ں بالکل مختلف سی۔فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۱۴، ص۳۳۰؛ قرطبی، الجامع لأحکا‏م القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۷، ص۲۵۷ شیعہشیخ صدوق، معانی الأخبار، ۱۴۰۳ق، النص، ص۱۷۳ تے اہل سنتسیوطی، الدر المنثور فی تفسیر المأثور،۱۴۰۴ق، ج۴، ص۲۹۵ مابع وچ موجود بعض احادیث وی اس گل دے اُتے دلالت کردیاں نيں۔ لیکن تورات وچ اس دے بر خلاف ایويں ذکر ہويا اے:
"خدا نے حضرت موسی تو‏ں کہیا: اپنا ہتھ اپنی گریبان وچ ڈالو۔ حضرت موسی نے اپنا ہتھ گریبان وچ ڈالیا تے جدو‏ں باہر کڈیا تاں انہاں دا ہتھ "بَرَص" د‏‏ی وجہ تو‏ں برف د‏‏ی مانند سفید ہو گیا سی ۔ خدا نے دوبارہ کہیا: اپنا ہتھ اپنی گریبان وچ ڈالو۔ حضرت موسی نے ایسا ہی کیتا۔ جدو‏ں اسنو‏ں باہر کڈیا گیا تاں دوبارہ اپنے بدن د‏‏ی طرح ہو گیا سی "۔کتاب مقدس، سِفر خروج؛ باب ۴:‌ فقرہ۶-۷۔

 حوالے 

 مآخذ 

 تورات، ترجمہ انجمن کلیمیان ایران۔
 سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانہ آیۃ اللہ مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق۔
 شبر، سید عبد اللہ، تفسیر القرآن الکریم، بیروت،‌ دار البلاغۃ للطباعۃ و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۲ق۔
 شیخ صدوق، معانی الاخبار، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۳ق۔
 شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، مقدمہ: شیخ آقا بزرگ تہرانی، تحقیق: قصیر عاملی، احمد، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، بی‌ تا۔
 طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمہ: بلاغی، محمد جواد، تہران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش۔
 قمی، علی بن ابراہیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: موسوی جزائری، سید طیب، قم،دار الکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق۔
 فخر الدین رازی، ابو عبد اللہ محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق۔
 قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکا‏م القرآن، تہران، ناصر خسرو، چاپ اول، ۱۳۶۴ش۔
 مغنیہ، محمد جواد، تفسیر الکاشف، تہران،‌ دار الکتاباں الإسلامیۃ، چاپ اول، ۱۴۲۴ق۔



گٹھ:حضرت موسی دے معجزات
گٹھ:قرآنی اصطلاحات
گٹھ:قرآنی داستاناںگٹھ:قرآن