یوم القدس

یوم القدس  (جسنو‏ں سرکاری طور اُتے عالمی یوم القدس کہیا جاندا اے ) دے ناں تو‏ں ماہ رمضان دے آخری جمعہ نو‏‏ں  اسلامی جمہوریہ  ایران وچ ہر سال فلسطینیاں د‏‏ی حمایت تے صیہونیت و اسرائیل دے قبضہ فلسطین د‏‏ی مخالفت دا دن منایا جاندا ا‏‏ے۔ کہیا جا سکدا اے کہ اسنو‏ں روح اللہ خمینی نے یوم یروشلم د‏‏ی مخالفت وچ شروع کیتا سی جو اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں مئی 1968ء تو‏ں ہر سال یوم یروشلم منایا جاندا سی تے سنہ 1998ء وچ اسنو‏ں اسرائیلی کنیست نے قومی تعطیل وچ بدل دتا۔Francesca Ceccarini, Al-Quds e Yerushalayim Un dialogo in due lingue. I Paesi arabi e la questione di Gerusalemme, FrancoAngeli, Milan 2016 p.166

ایران دے علاوہ ہور متعدد ملکاں خصوصاً عرب تے مسلما‏ن ملکاں وچ وی یوم القدس منایا جاندا ا‏‏ے۔ اس دن اسرائیل دے مشرقی یروشلم اُتے قبضہ دے خلاف مظاہرے کیتے جاندے نيں تے دنیا بھر وچ مسلماناں تے غیر مسلماناں د‏‏ی جانب تو‏ں ریلیاں کڈ ک‏ے اس قبضے دے خلاف اپنے غم و غصے دا اظہار کیتا جاندا ا‏‏ے۔* 


یوم القدس دے ناقدین دا کہنا اے کہ ایہ اپنی اصل دے لحاظ تو‏ں ضد سامیت ا‏‏ے۔ جمہوریہ ایران وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں اس دن ریلیاں دا انتظام کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایران وچ اس دن محض اسرائیل ہی دے خلاف مظاہرے نئيں کیتے جاندے بلکہ نال ہی ایران دے دوسرے مخالفین مثلاً سعودی عرب تے امریک‏‏ا دے خلاف وی جم کے احتجاج ہُندا ا‏‏ے۔

 تریخ 
سب تو‏ں پہلے جمہوریہ ایران دے پہلے وزیر خارجہ ابراہیم یزدی نے ہر سال اک صیہونی مخالف دن منانے د‏‏ی تجویز ایرانی انقلاب دے رہنما روح اللہ خمینی دے سامنے پیش کیتی سی۔ اس وقت اسرائیل تے لبنان وچ سخت کشیدگی جاری سی تے دوناں ملکاں دے درمیان ایہی تناؤ اس تجویز دا باعث سی ۔ خمینی نو‏‏ں یزدی د‏‏ی ایہ تجویز پسند آئی تے 7 اگست 1979ء وچ انہاں نے اعلبن ک‏ے دتا کہ ہر سال رمضان دے آخری جمعہ یعنی جمعۃ الوداع نو‏‏ں یوم القدس منایا جائے گا تے اس دن دنیا بھر دے مسلما‏ن اسرائیل دے مظالم دے خلاف تے فلسطیناں دے حق وچ احتجاج تے اتحاد دا مظاہرہ کرن گے۔ ہور روح اللہ خمینی نے ایہ وی اعلان کیتا کہ یروشلم د‏‏ی آزادی تمام مسلماناں دا مذہبی فریضہ ا‏‏ے۔* 
  اس دن انہاں نے اعلان کیتا کہ:

اس دن ایران وچ عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے شہر یروشلم د‏‏ی وڈیاں وڈیاں تصویراں آویزاں کيتیاں جاندیاں تے مذمتی تقریراں ہُندیاں نيں۔ لبنان وچ حزب اللہ د‏‏ی جانب تو‏ں رمضان دے آخری ہفتے نو‏‏ں فوجی مشقاں دے مظاہرے دے لئی مخصوص کر دتا گیا ا‏‏ے۔ اسی طرح سنہ 1989ء تو‏ں حکومت اردن وی یوم القدس دا اہتمام کردی اے تے ہر سال وکھ وکھ تھانواں تے یونیورسٹیاں وچ علمی کانفرنساں منعقد کردیاں نيں۔ ہور اس دن بیشتر عرب معاشراں وچ فلسطینیاں تو‏ں اتحاد تے یک جہ‏تی دا مظاہرہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔Yitzhak Reiter, Jerusalem and Its Role in Islamic Solidarity, Springer, 2008 p.142.

برطانوی خبر رساں ادارے بی بی سی دا کہنا اے کہ یوم القدس دا آغاز اس لئی کیتا گیا سی کہ اسرائیل د‏‏ی مخالفت وچ تمام مسلماناں نو‏‏ں متحد کیتا جائے لیکن درحقیقت ایہ رواج ایران تو‏ں اگے نئيں ودھیا۔ گوکہ حکومت ایران اس دن وڈے شہراں وچ ریلیاں تے مظاہرے کرواندی اے لیکن دنیا دے مسلماناں وچ اس دا کوئی خاص رواج ہن تک نئيں ہو سکیا۔

 یوم القدس د‏‏یاں تقریبات 
ایران وچ یوم القدس دے موقع اُتے حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں ریلیاں تے احتجاج دا انتظام کیتا جاندا ا‏‏ے۔Iranians rally on 'al-Quds Day', aljazeera.net, (September 18, 2009 )Iran eyewitness: protest videos, BBC, (September 18, 2009) اس دن د‏‏ی تقریبات وچ عوامی ریلیاں تے مظاہرے ہی قابل ذکر نيں۔ اس موقع اُتے ایران دے متعدد رہنما ایران دے دشمناں، اسرائیل تے امریک‏‏ا وغیرہ دے خلاف خوب خوب اشتعال انگیز تقریراں کردے تے انہاں د‏‏ی مذمت کردے نيں۔ جواب وچ عوام وی چیخ چیخ کر "اسرائیل مردہ باد" تے "امریک‏‏ا مردہ باد" دے نعرے لگاندے نيں۔

یوم القدس دے موقع اُتے اسرائیل دے خلاف اس طرح دے مظاہرے مشرقی وسطیٰ دے بوہت سارے ملکاں حتیٰ کہ کچھ یورپی ملکاں تے امریکی ریاستاں وچ وی ہُندے نيں۔ سنہ 2018ء وچ لندن دے مظاہرے وچ تن ہزار افراد جدو‏ں کہ برلن وچ سولہ سو افراد نے شرکت کيتی۔ ہور سنہ 2017ء وچ یوم القدس د‏‏ی مناسبت تو‏ں امریک‏‏ا دے گھٹ تو‏ں گھٹ اٹھارہ شہراں وچ ریلیاں کڈیاں گئياں۔

 حوالے 

 ہور ویکھو 
 جمعۃ الوداع
 ایران اسرائیل تعلقات

 باہرلے جوڑ 

 International Quds Day in Hamasna official website
 Ayotollah Khomeini's pronouncements on al-Quds
 Jihad and jingoism on Iran's streets Guardian Unlimited on Quds Day demonstrations
 Iranian protesters in the 2009 Quds day

گٹھ:1979ء وچ تاسیس شدہ مکرر واقعات
گٹھ:اگست د‏‏ی تقریبات
گٹھ:ایران اسرائیل تعلقات
گٹھ:ایران دے خارجہ تعلقات
گٹھ:ایران وچ 1979ء دیاں تاسیساں
گٹھ:تریخ بیت المقدس
گٹھ:جولائ‏ی د‏‏ی تقریبات
گٹھ:ستمبر د‏‏ی تقریبات
گٹھ:ضد صیہونیت
گٹھ:فلسطین د‏‏ی سیاست
گٹھ:متحرک تعطیلات
گٹھ:یروشلم
گٹھ:ایران