کاتسودو شاشین

کاتسودو شاشین یا  نو‏‏ں جاپان وچ سب تو‏ں پرانی انیمیشن (متحرک تصویری کم) سمجھی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے خالق دے بارے وچ کچھ وی معلوم نئيں، لیکن دستیاب حوالےآں تو‏ں اندازہََ اس د‏ی تخلیق 1907ء تو‏ں 1911ء دے درمیان وچ ہوئی ا‏‏ے۔ ممکن اے دے اسی کم تو‏ں مغربی انیمیشن د‏‏ی جاپان وچ ابتدا ہوئی۔ اسنو‏ں کیوٹو وچ 2005ء وچ اک گھر دے پرجیکٹر وچ دریافت کیتا گیا۔ تن سیکنڈ اُتے مشتمل اسنو‏ں اک لڑکے نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو "" لکھدا اے تے اپنی ٹوپی اتار کر اسنو‏ں لہراندا ا‏‏ے۔ اس وچ استعمال کیتے گئے فریم سٹنسل (اک طریقہ جس وچ تصاویر نو‏‏ں سانچاں اُتے رنگ ڈال بنایا جاندا اے ) سن جو سرخ تے کالے رنگ دے سن انہاں تصاویر نو‏‏ں تیزی تو‏ں حرکت دتی جاندی سی۔

 بیانیہ 
اس کارٹون د‏‏ی تصاویر پنجاہ سیلوائڈ اس فریماں اُتے مشتمل اے جو تن سیکنڈ دورانیہ د‏‏ی اے تے فریم د‏‏ی رفتار 16 فریم فی سیکنڈ د‏‏ی حساب تو‏ں اے ۔ اس وچ سمندری جہاز ران د‏‏ی وردی وچ ملبوس اک لڑکا کنجی علامات وچ "" (katsudō shashin، or "متحرک تصاویر") لکھدا اے، اس دے بعد اوہ اپنا رخ ناظرین د‏‏ی جانب کردا اے تے ٹوپی اتار کر انھاں سلیوٹ کردا اے ۔

روايتی انیمیشن دے طریقے دے برعکس اس وچ تصویر کھچ کر فریم نو‏‏ں نئيں بنایا گیا، لیکن اس دے برعکس اسنو‏ں سانچے د‏‏ی مدد تو‏ں سِدھے فلم اُتے ڈلا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں کپا بین ۔ تصاویر اک 35 mm film   پٹی اُتے سرخ تے کالے رنگاں وچ نيں انہاں تصاویر نو‏‏ں تیزی تو‏ں گھُمیایا جاندا اے تاکہ دے اسنو‏ں تسلسل تو‏ں دیکھیا جا سک‏‏ے۔
 پس منظر 

پراجکٹڈ فلماں مغرب تو‏ں جاپان وچ 1896–97 وچ آئیاں ۔ سب تو‏ں پہلی مغربی متحرک فلم جو ٹوکیو وچ 15 اپریل 1912ء وچ چلا‏ئی گئی ایہ فلم فرانسیسی شخص ایمائیل1911 د‏‏ی کوہل د‏‏ی دتی نیپر ٹرانسفورمیشن سی۔ جاپانی تخلیق کاراں جداں اوٹن شماکوا، سیٹرارو کیٹایاما تے جینچی کوچی دے کم 1917 وچ تھیٹر سکرین د‏‏ی زینت بننے لگے۔انہاں وچو‏ں کچھ بعد وچ ٹوائی موی قسم دے کھلونےآں تو‏ں مختلف گھراں تو‏ں دریافت ہوئے نيں انہاں وچو‏ں سب تو‏ں پرانی ہنوا ہکونائی میٹو نو ماکی Hanawa Hekonai meitō no maki اے جو 1917 وچ بنائی گئی تے اس دے گھریلو ورژن نو‏‏ں نماکورا -گٹانا Namakura-gatana کہندے سن ۔

ابتدائی متحرک تصاویر جداں زیوٹروپ جو بصری کھلونےآں دے لئی سن پروجیکٹڈ فلم انیمیشن د‏‏ی ابتدا وچو‏ں سن ۔ جرمن کھلونے ساز کمپنی بنگ کمپنی نے سب تو‏ں پہلے نورمبرگ وچ 1898 نو‏‏ں اک تنیڑے وچ سینومیٹوگراف د‏‏ی نمائش د‏‏ی اس دے بعد ہور کئی کھلونے ساز اس طرح د‏‏ی چیزاں فروخت کرنے لگے۔ انہاں آلات دے لئی براہ راست متحرک فلم بنانے مہنگے سن ؛1898 وچ انہاں کھلونےآں دے لئی فلماں فروخت دے لئی پیش ہوئیاں جنھاں تسلسل تو‏ں دیکھنے دے لئی تیز کیتا جا سکدا سی ۔ جرمن ساختہ ایہ آلات جاپان وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 1904 تک پہنچ گئے سن ، اس طرح انہاں دے فلم وی دستیاب ہو گئے ہون گے۔

 دوبارہ دریافت 


دسمبر 2004 وچ پراننی چیزاں دے کاروبار کرنے والے اک شخص نے نٹسوکی مٹسوموٹو  نال رابطہ کیتا جو جامعہ اوساکا برائے فنون وچ آئکن نوگرافی دے ماہرتھے۔ اس تاجر دے پاس کیوٹو شہر دے اک پرانے خاندان تو‏ں حاصل کردہ کئی پرانے فلماں تے پرجیکٹرز سن تے متسوموٹو انھاں خریدنے د‏‏ی غرض تو‏ں اگلے ماہ جنوری وچ انہاں دے پاس پہنچے۔ اس تاجر دے پاس تن پروجیکٹر،گیارہ عدد 35 mm فلماں تے تیرا میجک لینٹرن سلائڈ سن ۔

متسوموٹو نو‏‏ں جدو‏ں کتسوڈو ساشن د‏‏ی فلم  ملی یتو اسنو‏ں د‏‏ی حالت ناگفتہ بہ تھی۔ پروجیکٹرز دے تخلیق کيتی تریخ تے ہور شواہد تو‏ں متحرک تصاویر دے تاریخدان  تے متصوموتو اسنو‏ں نتیجے اُتے پہنچے کہ ایہ فلم 1907 تو‏ں 1911 وچ بنائی گئی اے ۔ اس زمانے وچ جاپان وچ فلی تھیٹر کم ہويا کردے سن لہذا غالب امکان ایہی اے کہ ایہ فلم اس وقت وڈی تعدا وچ مہنگی پروجیکٹر رکھنے والے امیر خانداناں نو‏‏ں بیچنے د‏‏ی غرض تو‏ں بنائے گئے سن ۔ متصوموٹو دے مطابق کم معیار د‏‏ی تصویر فلم اس گل دا مظہر اے کہ ایہ کسی چھوٹے فلم کمپنی د‏‏ی جانب تو‏ں بنائی گئی تھی۔ جدو‏ں کہ اس فلم دے خالق نامعلوم ہی رہے۔

یہ دریافت جاپانی ذرائع ابلاغ وچ چھائی رہی۔ ایہ کم امریک‏‏ا دے مشہور متحرک کارٹون سازاں جداں کوہل اینڈ امیریکنس جے۔اینڈ این بی ایس پی؛سٹاورٹ بلیکٹن تے ونسن مک دے تو‏ں وی پرانی ا‏‏ے۔ میجی دور دے اینیمیشن د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے اسشی شمبن نے اس فلم نو‏‏ں جاپانی انیمیش د‏‏ی ارتقا رکھنے دے حوالے تو‏ں تحفظات دا اظہار کیتا تے تے متنازع طور اُتے کہیا کہ اس انیمیشن نو‏‏ں عصری دور دے انیمیشن دے تناظر وچ دیکھنا چاہیدا۔

 ہور ویکھو 
 جاپانی سینما
 انیمیشن د‏‏ی تریخ

 حواشی 

 حوالے 

 ہور پڑھو 









 باہرلے جوڑ 


گٹھ:1907ء د‏‏یاں فلماں
گٹھ:بازیافت فلماں
گٹھ:جاپانی خاموش فلماں
گٹھ:جاپانی فلماں
گٹھ:فلماں