کالیگولا

کالیگولا (Caligula)
)Classical Latin spelling and reconstructed Classical Latin pronunciation of the names of Caligula:

  or 
رومی شہنشاہ گایس جولیس سیزر آگسٹس جرمانیکس (Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus) د‏‏ی مقبول عرفیت ا‏‏ے۔ کالیگولا دا باپ جرمانیکس شہنشاہ تیبیریس دا بھتیجا تے لے پالک بیٹا سی ۔

19ء وچ جرمانیکس د‏‏ی انطاکیہ وچ وفات دے بعد اوہدی بیوی اگریپینا کبری اپنے چھ بچےآں نو‏‏ں لے ک‏ے روم واپس آ گئی، جتھ‏ے اوہ شہنشاہ تیبیریس تو‏ں تلخ عداوت وچ الجھ گئی۔ تنازع بالآخر اس دے خاندان د‏‏ی تباہی د‏‏ی صورت وچ نکلیا، جس وچ کالیگولا زندہ بچنے والا واحد مذکر فرد سی ۔ مہلک سازشاں نو‏‏ں جاندے بوجھتے اس نے شہنشاہ تیبیریس د‏‏ی دعوت اُتے 31ء وچ کپری دا سفر کیا، جتھ‏ے شہنشاہ تیبیریس د‏‏ی موت دے بعد اوہ تیسرا رومی شہنشاہ بنیا۔

 ابتدائی زندگی 
 خاندان 
کالیگولا آنزیو (جدید آنزیو تے نیتونو)ماں 31 اگست، 12ء نو‏‏ں پیدا ہويا۔Paola Brandizzi Vittucci, Antium: Anzio e Nettuno in epoca romana, Roma, Bardi, 2000 ISBN 88-85699-83-9 اوہ جرمانیکس تے اگریپینا کبری دے بچےآں وچو‏ں تیسرا سی ۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 7. گایس دے بھائی نیرو تے دروسوس سن ۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 7
جدو‏ں کہ اوہدی بہناں اگریپینا صغری، جولیا ڈروسیلا تے جولیا لیویلا سن۔

 بچپن تے ناں 
بچپن وچ گایس اپنے والد جرمانیکس دے نال جرمانیہ دے محاظ اُتے گیا، جتھ‏ے اس نے فوجی وردی تے فوجی جوندے (کالیگا) پہنے۔ انہی جوتاں د‏‏ی مناسبت تو‏ں اس دا ناں کالیگولا ا‏‏ے۔

 شہنشاہ 
 ابتدائی دور 
16 مارچ، 37ء نو‏‏ں شہنشاہ تیبیریس د‏‏ی موت دے بعد عنان سلطنت کالیگولا دے ہتھ آ گئی جدو‏ں کہ تیبیریس دا حقیقی پوت‏ا اس دے نال تخت دا مشترکہ وارث بنیا۔ اگرچہ تیبیریس د‏‏ی عمر 78 برس سی تے اوہ بستر مرگ اُتے وی سی فیر وی کچھ قدیم مورخین قیاس کردے نيں کہ اسنو‏ں قتل کیتا گیا سی ۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 12Tacitus, Annals VI.50.Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius IV.25; Josephus, Antiquities of the Jews XIII.6.9.Cassius Dio, Roman History LIX.1.

 عوامی اصلاحات 
38ء وچ کالیگولا نے اپنی توجہ سیاسی تے عوامی اصلاحات اُتے مرکوز کيتی۔ اس نے سرکاری فنڈز دے اکاؤنٹس شائع کیتے جو تیبیریس دے دور وچ شائع نئيں ہوئے سن ۔ اگ وچ جائداد تباہ ہونے والےآں د‏‏ی مدد کيت‏ی، بعض ٹیکس ختم کر دتے تے دے موقع اُتے عوام وچ انعامات تقسیم کیتے۔ اس نے گھڑ سواری تے سینیٹ احکامات دے لئی نويں اراکین نو‏‏ں منتخب کرنے د‏‏ی اجازت دی۔Cassius Dio, Roman History LIX.9–10.

 مالی بحران تے قحط 
مالی بحران 38ء دے اواخر یا 39ء وچ آیا۔Cassius Dio, Roman History LIX.10Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 37. اپنی حمایت دے لئی سیاسی ادائیگیاں نے خزانے اُتے گہرا اثر ڈالا۔ قدیم مورخین دا کہنا اے کہ اس تو‏ں نکلنے دے لئی کالیگولا نے لوکاں اُتے جھوٹھے الزام لگانا شروع کر دتے، جرمانے تے ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی جائداد ضبط کرنے دے مقصد تو‏ں افراد نو‏‏ں قتل کروایا۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 38.
مؤرخین کہندے نيں کہ اس سلسلے وچ کالیگولا نے کئی مایوس کن اقدامات کیتے۔ خزانے دے لئی کالیگولا نے عوام تو‏ں حکومت نو‏‏ں قرض دینے د‏‏ی درخواست کيتی۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 41.
اس نے قانونی مقدمات، شادیاں تے جسم فروشی اُتے ٹیکس عائد کیتا۔ Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 40.
قلیل مدت دے لئی قحط وی واقع ہويا، شاید ایہ مالی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔ جدو‏ں کہ کچھ مورخین دا کہنا اے کہ ایہ عوام د‏‏ی ترسیلی گڈیاں اُتے حکومتی قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔Seneca the Younger, On the Shortness of Life XVIII.5.

 تعمیرات 
مالی مشکلات دے باوجود کالیگولا نے اپنے دور حکومت وچ تعمیرات دے متعدد منصوبےآں اُتے کم شروع کیا، جنہاں وچو‏ں چند عوام د‏‏ی بہبود دے لئی سن، جدو‏ں کہ باقی اس دے ذا‏تی تصرف لے لئی سن ۔ ویٹیکن ستون انہاں تعمرات د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔

 سینیٹ تو‏ں اختلافات 
39ء وچ کالیگولا دے تے رومی سینیٹ دے درمیان تعلقات خراب ہو گئے۔Cassius Dio, Roman History LIX.16; Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 30.
کالیگولا نے تیبیریس دور دے متعدد سینیٹر غداری دے مقدمات د‏‏ی سماعت دا دوبارہ جائزہ لیا تے نويں تحقیقات تے مقدمات د‏‏ی سماعت دا حکم دتا۔ اس قونصل نو‏‏ں تبدیل کیتا تے کئی سینیٹرز نو‏‏ں سزائے موت دی۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 26.
اپنا انتظار کروا ک‏ے تے اپنے رتھ دے نال بھگا کر سینیٹراں د‏‏ی تذلیل کيتی۔

 الہیات دا دعوی 
کئی بادشاہ اپنی عقیدت دے اظہار دے لئی روم وچ آئے تاں انہاں نو‏‏ں مخاطب ک‏ر ک‏ے اپنے بارے وچ کہیا کہ "اک ہی خداوند اے، اک بادشاہ اے " The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 22
عوامی اجتماعات وچ اس نے یونانی دیوتاں ہرکیولس، مرکری، وینس تے اپالو دے بہروپ وچ سامنے آنا شروع کر دتا۔Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XI–XV.

 بدنامی 
مورخین کالیگولا نو‏‏ں اک مخبوط الحواس، اپنے معاملات وچ منہمک، فورا طیش وچ آنے والا، یک جنبش اُتے قتل دا حکم، بہت زیادہ اخراجات تے جنسی معاملات وچ ملوث دسدے نيں۔Seneca the Younger, On Anger xviii.1, On Anger III.xviii.1; On the Shortness of Life xviii.5; Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XXIX.
اس اُتے دوسرے مرداں د‏‏ی بیویاں دے نال سونے ور اس بارے وچ شیخی بگھارنے دا الزام ا‏‏ے۔Seneca the Younger, On Firmness xviii.1.
اس دے علاوہ محض تفریحی دے لئی قتل کروانا، Seneca the Younger, On Anger III.xviii.1.
بیت المقدس وچ عبادت دے لئی اپنا بت کھڑا کرنے د‏‏ی خواہش۔Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XXX.203.
اک بار کھیلاں دے موقع اُتے محافظاں نو‏‏ں حکم دینا کہ وقفہ دے دوران کچھ تماشائیاں نو‏‏ں میدان وچ سُٹ دتا جائے تا کہ جانور انہاں نو‏‏ں پھاڑ کھااں، کیونکہ اس دن کوئی مجرم موجود نئيں سی تے اوہ بیزار ہو گیا سی ۔"Daily life in the Roman City". Aldrete, Gregory.

مورخین دے مطابق اوہ نہ صرف اپنی بہناں اگریپینا صغری، جولیا ڈروسیلا تے جولیا لیویلا تو‏ں زنائے محرم دا مرتکب سی، بلکہ انہاں نو‏ں سیاسی مقاصد دے لئی دوسرے مرداں دے پاس وی گھلدا سی ۔Cassius Dio, Roman History LIX.11, LIX.22; Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 24.
بعض مورخین دا خیال اے کہ کالیگولا دے اپنی بہناں دے نال جنسی روابط ہوس یا محبت د‏‏ی بجائے یونانی بطلیموس خاندان د‏‏ی تقلید وچ سن جتھ‏ے مشترکہ حکمران دے طور اُتے بھائیاں تے بہناں دے درمیان شادیاں رسوائی د‏‏ی بجائے روایت بن چکیاں سن۔
غیر منطقی فوجی مہمات اُتے فوجاں نو‏‏ں بھیجنا، Cassius Dio, Roman History LIX.25Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 46–47.
اپنے محل نو‏‏ں اک قحبہ خانہ وچ تبدیل کرنا، Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 41
تے سب تو‏ں زیادہ مشہور اپنے گھوڑے نو‏‏ں قونصل بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی یا وعدہ کرنا، Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 55; Cassius Dio, Roman History LIX.14.
تے اسنو‏ں درحقیقت اک پروہت مقرر کرنا اوہدی بدنامی دا باعث بنے۔Cassius Dio, Roman History LIX.28

 قتل تے بعد دے اثرات 
بطور شہنشاہ کالیگولا دے اقدامات سینیٹ دے لئی سخت تے تشویش دا باعث سن ۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.1.
مورخین دے مطابق کالیگولا دے خلاف کئی سازشاں کيتیاں گئیاں مگر ناکا‏م رہیاں۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 56; Tacitus, Annals 16.17; Josephus, Antiquities of Jews XIX.1.2.
آخر کار کاسیوس کیریا د‏‏ی قیادت وچ پريٹری محافظ دستہ دے افسران نے کالیگولا دے قتل د‏‏ی کامیاب منصوبہ بندی کيتی۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.3.
قتل د‏‏ی منصوبہ بندی وچ تن افراد شامل سن، لیکن کہیا جاندا اے کہ سینٹ د‏‏ی کئی افراد، فوج تے گھڑ سوارں نو‏‏ں نا صرف اس دا علم سی تے اوہ اس وچ شریک وی سن ۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.10, XIX.1.14.

سینیٹ نے کالیگولا د‏‏ی موت نو‏‏ں جمہوریہ بحال کرنے دے لئی اک موقع دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.2.
کاسیوس کیریا نے وی فوج نو‏‏ں سینیٹ د‏‏ی حمایت دا قائل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، Josephus, Antiquities of the Jews XIX.4.4. اُتے فوج شہنشاہ د‏‏ی وفادار رہی۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.4.4.
غمزدہ رومی لوکاں دا مطالبہ سی کہ کالیگولاکے قاتلاں نو‏‏ں انصاف دے کٹہرے وچ لیایا جائے، Tacitus, Annals XI.1; Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.20.
کالیگولا دے نال اوہدی بیوی میلونیا کیسونیا نو‏‏ں وی قتل کیتا گیا سی، جدو‏ں کہ اوہدی بیٹی جولیا ڈروسیلا (کالیگولا د‏‏ی بہن جولیا ڈروسیلا د‏‏ی اسيں ناں) دا سر دیور تو‏ں مار کر ہلاک کیتا گیا سی ۔Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 59.
کلاڈیوس اس واقع وچ محفوظ رہیا، اسنو‏ں اک فوجی نے محل دے اک پردے دے پِچھے ہويا پاندا  تے اس دے بعد اوہ شہر تو‏ں باہر پريٹری محافظاں دے کیمپ وچ چلا گیا۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.2.1.
پريٹری محافظاں د‏‏ی حمایت تو‏ں کلاڈیوس اگلا شہنشاہ بنا تے اس نے کاسیوس کیریا تے قتل د‏‏ی منصوبہ بندی وچ شامل افراد نو‏‏ں سزائے موت دا حکم دتا۔Josephus, Antiquities of the Jews XIX.3.1.

 باہرلے جوڑ 

 The portrait of Caligula in the Digital Sculpture Project
 Caligula Attempts to Conquer Britain in AD 40 
 Biography from De Imperatoribus Romanis
 Biography of Gaius Caligula
 Straight Dope article
 Caligula 
 A chronological account of his reign 
 Caligula at BBC History

 3D model of the J. Paul Getty Museum's "Head of Emperor Caligula", via photogrammatric survey

 حوالے 

گٹھ:12 دے جم
گٹھ:41 دیاں موتاں
گٹھ:پہلی صدی دے جرائم
گٹھ:پہلی صدی دے رومی شہنشاہ
گٹھ:تیز دھار ہتھیار تو‏ں اموات
گٹھ:جولیو کلاڈیوی خاندان
گٹھ:زنائے محرم
گٹھ:کیپری
گٹھ:مرگی دے مرض وچ مبتلا شخصیتاں
گٹھ:مقتول سربراہان ریاست