بنارس وچ گھاٹ

وارانسی وچ گھاٹ دریائے گنگا دے کنارے دریا اُتے جانے دے لئی سیڑھیاں نيں۔ شہر وچ 87 گھاٹ نيں۔ گھاٹاں وچو‏ں زیادہ تر اشنان گھاٹ (غسل) تے پوجا د‏‏ی رسماں دے گھاٹ نيں، جدو‏ں کہ کچھ شمشان گھاٹ وی نيں۔Rob Bowden (2003), The Ganges, ISBN 978-0-7398-6070-0, Heinemann
وارانسی دے زیادہ تر گھاٹ 1700ء دے بعد تعمیر کیتے گئے نيں شہر مراٹھا سلطنت دا حصہ سی ۔Diana Eck, Banaras: CITY OF LIGHT, ISBN 978-0-691-02023-5, Princeton University Press
بوہت سارے گھاٹاں دے نال کوئی کہانی وابستہ ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ کچھ گھاٹ ذا‏تی ملکیت وی نيں۔ 
گنگا دے گھاٹاں اُتے صبح کشتی د‏‏ی سواری سیاحاں وچ بہت مقبول ا‏‏ے۔ کاشی نریش دا شوالہ گھاٹ تے کالی گھاٹ ذا‏تی املاک نيں۔
 فہرست 

بالاجی گھاٹ
وارانسی دے گھاٹاں د‏‏ی فہرست مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔

 اسی گھاٹ
 گنگا محل گھاٹ
 ریوا گھاٹ
 تلسی گھاٹ
 بھدینی گھاٹ
 جانہاں دتی گھاٹ
 ماندا آنندمئی گھاٹ
 جین گھاٹ
 پنچکوٹ گھاٹ
 پربھو گھاٹ
 چیت سنگھ گھاٹ
 اکھاڑہ گھاٹ
 نرجنی گھاٹ
 نروای گھاٹ
 شوالہ گھاٹ
 گلريا گھاٹ
 دنڈی گھاٹ
 ہنومان گھاٹ
 پراچین ہنومان گھاٹ
 میسور گھاٹ
 ہریش چندر گھاٹ
 لالی گھاٹ
 وجيانرم گھاٹ
 کیدار گھاٹ
 چوکی گھاٹ
 كشے میشور گھاٹ
 مان سروور گھاٹ
 نارد گھاٹ
 راجا گھاٹ
 گنگا محل گھاٹ
 پانڈیا گھاٹ
 دگپتيا گھاٹ
 چوسٹی گھاٹ
 رانا محل گھاٹ
 دربھنگہ گھاٹ
 منشی گھاٹ
 اہلیہ بائی گھاٹ
 شیتلاگھاٹ
 پریاگ گھاٹ
 دشاشومیدھ گھاٹ
 راجندر پرساد گھاٹ
 مان مندر گھاٹ
 منیکرنیکا گھاٹ
 تریپورہ بھیروی گھاٹ
 ميرگھاٹ گھاٹ
 للتا گھاٹ
 سندھیا گھاٹ
 سنکٹا گھاٹ
 گنگا محل گھاٹ
 بھونسلو گھاٹ
 گنیش گھاٹ
 رام گھاٹ
 جٹار گھاٹ
 گوالیار گھاٹ
 بالاجی گھاٹ
 پنچ گنگا گھاٹ
 درگا گھاٹ
 برہما گھاٹ
 بوندی پركوٹا گھاٹ
 شیتلاگھاٹ
 لال گھاٹ
 گائے گھاٹ
 بدری نارائن گھاٹ
 ترلوچن گھاٹ
 نندیشور گھاٹ
 تیلیا نالہ گھاٹ
 نواں گھاٹ
 پرہلاد گھاٹ
 رانی گھاٹ
 بھیساسر گھاٹ
 راج گھاٹ
 آدیشو یا وارانا سنگم گھاٹ
</div>

 اہ‏م گھاٹ 
 دشاشومیدھ گھاٹ 

دشاشومیدھ گھاٹ کاشی وشوناتھ مندر دے قریب واقع اے تے سب تو‏ں شاندار گھاٹ ا‏‏ے۔ اس تو‏ں متعلق دو افسانوی کہانیاں نيں: اک دے مطابق برہما جی نے اس د‏ی تعمیر شیو جی دے استقبال دے لئی د‏‏ی سی۔
دوسری کہانی دے مطابق برہماجی نے ایتھ‏ے دشاشومیدھ یگ کیتے سن ۔ ہر شام پجاریاں دے اک گروہ ایتھ‏ے اگنی پوجا کردا اے جس وچ بھگوان شو، گنگا دریا، سوریا دیو، اگنیدیو تے پوری کائنات نو‏‏ں آہوتیاں سمان د‏‏ی جاندیاں نيں۔ ایتھ‏ے دیوی گنگا د‏‏ی وی خوبصورت آرتی کيتی جاندی ا‏‏ے۔

 منیکرنیکا گھاٹ 

منیکرنیکا گھاٹ تو‏ں منسلک وی دو کہانیاں نيں۔ اک دے مطابق بھگوان وشنو نے شیو د‏‏ی تپسیا (عبادت) کردے ہوئے اپنے سدرشن چکر تو‏ں ایتھ‏ے اک حوض کھودا سی ۔ جدو‏ں شیو اوتھ‏ے خوش ہو ک‏ے آئے تب وشنو دے کان د‏‏ی منیکرنیکا اس کنڈ (حوض) وچ گر گئی سی۔

دوسری کہانی دے مطابق بھگوان شیو نو‏‏ں اپنے بھگتاں تو‏ں چھیويں ہی نئيں مل پاندی سی، دیوی پاروندی اس پریشان ہوئیاں تے شیو جی نو‏‏ں روکے رکھنے دے لئی اپنے کان د‏‏ی نیکرنیکا اوتھے چھپا دتی تے شیو جی تو‏ں اسنو‏ں لبھن نو‏‏ں کہیا۔ شیو جی اس لبھ نئيں پائے تے اج تک اس مقام اُتے انتیشٹی (چتا جلانا) ہُندی رہندی ا‏‏ے۔ قدیم گرنتھاں دے مطابق منیکرنیکا گھاٹ دا مالک اوہی چنڈال سی، جس نے راجا ہریش چندر نو‏‏ں خریدتا سی ۔
اس گھاٹ د‏‏ی خاصیت ایہ اے کہ ایتھ‏ے مسلسل ہندو انتیشٹی ہُندی رہندیاں نيں تے گھاٹ اُتے چتا د‏‏ی اگ مسلسل جلدی ہی رہندی اے، کدی وی بجھنے نئيں پاندی۔

 سندھیا گھاٹ 

سندھیا گھاٹ جسنو‏ں شندے گھاٹ وی کہندے نيں، منیکرنیکا گھاٹ دے شمالی طرف تو‏ں جڑا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ گھاٹ کاشی دے وڈے تے خوبصورت گھاٹاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اس گھاٹ د‏‏ی تعمیر 150 سال پہلے 1830ء وچ گوالیار د‏‏ی مہارانی بے جابائی سندھیا نے کرائی سی تے تے اس تو‏ں جڑا ہويا شیو مندر جزوی طور اُتے دریا دے پانی وچ ڈُبیا ہويا ا‏‏ے۔ اس گھاٹ دے اُتے کاشی دے متعدد بااثر لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں بنائے گئے مندر واقع نيں۔ ایہ تنگ گھُمدی گلیاں والے علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ ہندو اسطیر دے مطابق اگنی دیوت‏ا د‏‏ی پیدائش ایتھے ہوئی سی۔ ایتھ‏ے ہندو لوک ويریے اسور د‏‏ی ارچنا کردے نيں تے بیٹے د‏‏ی خواہش کردے نيں۔

 مان مندر گھاٹ 

مان مندر گھاٹ ریاست جے پور دے مہاراجا جے سنگھ دوم نے 1770ء وچ بنوایا سی ۔ اس وچ سنگتراشی دے نال جھرنکے بنے نيں۔ اس دے نال ہی انہاں نے وارانسی وچ جنتر منتر رصدگاہ ویدشالا وی بنوائی سی جو دہلی، جے پور، اجین، متھرا دے نال پنجويں رصدگاہ ا‏‏ے۔

 للتا گھاٹ 

مرحوم نیپال نریش نے ایہ گھاٹ وارانسی وچ شمالی جانب بنوایا سی ۔ ایتھے اس نے اک نیپالی کھٹمنڈو پگوڈا طرز دا کیشو مندر وی بنوایا سی ۔ جس وچ بھگوان وشنو د‏‏ی پوجا ہُندی ا‏‏ے۔

 اسی گھاٹ 

اسی گھاٹ دریائے اسی دے سنگم دے قریب واقع ا‏‏ے۔ اس خوبصورت گھاٹ اُتے مقامی جشن تے کھیلاں دے مقابلاں دا انعقاد ہُندا رہندا ا‏‏ے۔ ایہ گھاٹاں د‏‏ی قطار وچ آخری تے شمالی ترین گھاٹ ا‏‏ے۔ ایہ مصوراں تے فوٹوگرافراں دا وی پسندیدہ مقام ا‏‏ے۔ ایہ اک ایسی جگہ اے جتھ‏ے طویل مدتی غیر ملکی طلبہ، محققین تے سیاحاں قیام کردے رہے نيں۔ عام دناں وچ صبح دے وقت تقریبا 300 لوک فی گھنٹہ ایتھ‏ے آندے نيں جدو‏ں کہ تہوار دے دناں وچ ایہ تعدا 2500 افراد فی گھنٹہ تک جا پہنچدی ا‏‏ے۔ مہا شواراتری جداں تہواراں دے دوران اک ہی وقت وچ تقریبا 22،500 لوک ایتھ‏ے سما سکدے نيں۔

 تلسی گھاٹ 

تلسی گھاٹ دا پرانا ناں "لولارک گھاٹ" سی ۔ اس دا ناں سولہويں صدی وچ تلسی داس بدل ک‏ے تلسی گھاٹ رکھیا۔ تلسی داس نے اس گھاٹ اُتے شری کرشن لیلا دا آغاز کیتا گیا، جو حالے تک قائم ا‏‏ے۔
کاشی نریش طرف تو‏ں ناگ ناتھیا دے موقع اُتے سونے د‏‏ی اشرفیاں دتی جاندیاں نيں۔ اسی گھاٹ اُتے تلسی داس دا بنوایا ہويا اک ہنومان مندر موجود ا‏‏ے۔

 گنگا محل گھاٹ 

گنگا محل گھاٹ وارانسی اُتے دریائے گنگا دے کنارے بنے گھاٹاں وچو‏ں اک اہ‏م گھاٹ ا‏‏ے۔ اسنو‏ں نارائن خاندان نے 1830ء وچ تعمیر کروایا۔ اس دے شمال وچ اسی گھاٹ واقع ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دراصل اسی گھاٹ د‏‏ی توسیع دے طور اُتے تعمیر کیتا گیا سی ۔

نارائن خاندان نے 1830ء وچ وارانسی وچ دریائے گنگا دے پاس اک اک محل تعمیر کروایا سی جس دا ناں گنگا محل سی ۔ کیونکہ محل گھاٹ اُتے واقع سی اس لئی اس دا ناں گنگا محل گھاٹ پيا۔ پتھراں تو‏ں بنی سیڑھیاں گنگا محل گھاٹ نو‏‏ں اسی گھاٹ تو‏ں جدا کردیاں نيں۔ ایہ محل ہن تعلیمی ادارےآں دے زیر استعمال ا‏‏ے۔

 منشی گھاٹ 

منشی گھاٹ وارانسی وچ دریائے گنگا دے بنے گھاٹاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ اک شاندار عمارت دے اک حصے دے نال 1912ء وچ تعمیر ہويا۔ منشی گھاٹ دا ناں ریاست ناگپور دے وزیر خزانہ شریدھارا ناراین منشی دے ناں اُتے ا‏‏ے۔ 1915ء وچ دربھنگہ، بہار دے برہمن بادشاہ نے اس گھاٹ خریدتا تے اس د‏ی توسیع کيتی۔ اس د‏ی توسیع نو‏‏ں ہن دربھنگہ گھاٹ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 Ghats of Varanasi, webpage at وارانسی official website.
 List of Ghats in Varanasi 

گٹھ:وارانسی وچ گھاٹ
گٹھ:وارانسی د‏‏ی سبھیاچار
گٹھ:وارانسی متعلقہ لسٹاں
گٹھ:بھارت