عذیب الہجانات

عذیب الہجانات کوفہ دے نزدیک اک مقام دا نام اے۔ 60 ہجری دے ذی الحج دی 28 تاریخ نو‏ں امام حسین ؑ نے اس مقام اُتے پڑاؤ ڈالیا سی ۔اسی مقام اُتے کوفہ تو‏ں طرماح بن عدی طائی اپنے ساتھیاں دے ہمراہ امام حسین ؑ دے قافلے وچ شامل ہويا۔ایتھے ای حضرت امام حسین ؑ نے قیس بن مسہر صیداوی دی شہادت دی خبر سنی تے اسی مقام اُتے طرماح بن عدی طائی نے امام حسین ؑ تے آپدے با وفا اصحاب دی شہادت دی خبر سنی۔

 محل وقوع تے وجہ تسمیہ 
اس نام تو‏ں مصر وچ فرما دے نزدیک اک پانی دے ذخیرے ،بصرہ دے نزدیک اک جگہ تے عراقحموی، معجم‌البلدان، ج۴، ص۹۲۔ وچ کوفہ دے نزدیک جگہ اے نیز مدینہشراب، العالم، ص۲۶۱۔ دے شمال وچ اک مقام وی اسی نام تو‏ں اے ۔

قادسیہ تو‏ں چار میل ، مغیثہ تو‏ں 32 میل دے فاصلے اُتے مکہ تو‏ں کوفے دی راہ وچ یہ مقام واقع اے ۔مغیثہ مکہ تو‏ں کوفہ دے راستے اُتے اے تے یہ علاقہ بنی تمیم تو‏ں متعلق سی۔حموی، معجم‌البلدان، ج۴، ص۹۲ ۔

ُعَذَیْب كا لفظ عذب دا مصغر اے جس دے معنی صاف پانی دے نيںحموی، معجم البلدان، ج۴، ص۹۲۔ ۔ہجانات ہجان دی جمع اے ۔نجیب تے برگزیدہ اونٹھ دے معنی وچ اے ا۔یہ مقام نعمان دے اونٹاں دی چراگاہ سی پھر اسی نام تو‏ں اونٹھاں دا نام مشہور ہو گیاابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۴۹؛ ر۔ ک۔ طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۰۴۔ ۔

 واقعات تے خصوصیات 

 امام حسین دا 60 ہجری قمری وچ ذی الحج دے مہینے دی 28 تاریخ نو‏ں ایتھ‏ے پڑاؤبلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۱۷۲؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰۔۔
 قیس بن مسہر صیداوی دی شہادت دی خبر دا امام حسین نو‏ں ملنابلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۱۷۲؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰۔۔
 عذیب دے بعد راستہ قادسیہ تے کوفہ اُتے منتہی ہوندا اے ۔امام حسین نے قصر بن مقاتل دی طرف اپنا راستہ اختیار کیتا تا کہ کوفہ نہ جانجعفریان، اطلس شیعہ، ص۶۶، نقشہ شماره۳۵۔۔
 طرماح بن عدی طائی دی سرکردگی وچ نافع بن ہلال بجلی ،مجمع بن عبد اللہ عائذی تے عمرو بن خالد صیداوی امام حسین ؑ نال ملےابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۴۹؛ بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۱۷۲؛ ابن کثیر، البدایہ و النہایہ، ج۸، ص۱۷۳ ۔
 امام حسین ؑ تو‏ں ملنے لئی اک بہت وڈی جماعت دے تیار ہونے دی خبر دتی گئیرجوع کرو: بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۱۷۲؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰۔۔
 مجمع بن عبد اللہ نے امام حسین ؑ نوں کہیا کوفے دے اشراف رشوت لینے دی وجہ تو‏ں آپ دے مخالف نيں جدو‏ں کہ باقی لوگاں دے دل آپ دے نال لیکن تلواراں آپ دے خلاف نيںابن‌کثیر،البدایہ و النہایہ، ج۸، ص۱۷۴؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۴۹۔۔
 اسی مقام اُتے طرماح بن عدی طائی نے امام نو‏ں مشورے دتے جو آپ نے قبول نئيں کیتے بن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰؛ بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۱۷۳؛ ابن‌کثیر، البدایہ و النہایہ، ج۸، ص۱۷۴۔۔
 طرماح نے ایتھے ای سماعہ بن بدر تو‏ں حضرت امام حسین ؑ دی شہادت دی خبر سنیابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰؛ طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۰۷؛ ابن‌مسکویہ، تجارب‌الامم، ج۲، ص۶۷۔۔

سید بن طاؤس نے کہیا اے کہ ایتھ‏ے ابن زیاد دا خط حر بن یزید ریاحی نو‏ں ملیا کہ حسین نال سختی پیش آؤابن طاوس، اللہوف، ص۷۸۔۔بعض مآخذاں وچ اس خط دے ملنے دا مقام نینوا ذکر ہويا اےطبری، تاریخ، ج۵، ص۴۰۸؛ ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۱-۵۲؛ شیخ مفید، ارشاد، ج۲، ص۸۳۔ ۔

 حوالے 

 مآخذ 

 حموی بغدادی، یاقوت، معجم البلدان، دارصادر، بیروت، ۱۹۹۵ م۔
 بلاذری، احمد بن یحیی، جمل من انساب الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، دارالفکر، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م۔
 ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایہ و النہایہ، دارالفکر، بیروت، ۱۴۰۷ق/۱۹۸۶م۔
 ابن اثیر، علی بن ابی کرم، الکامل فی التاریخ، بیروت، دارصادر، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م۔
 طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمد أبوالفضل ابراہیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م۔
 ابن مسکویہ، ابوعلی رازی، تجارب الأمم، تحقیق: ابوالقاسم امامی، سروش، تہران، ۱۳۷۹ش۔
 شراب، محمد حسن، المعالم الأثیرة، مشعر، تہران، ۱۳۸۳ ش۔
 ابن طاوس، سید علی بن موسی، اللہوف، انتشارات جہان، تہران، ۱۳۴۸ق۔
 شیخ مفید، الإرشاد فی معرفہ حجج الله علی العباد، کنگره شیخ مفید، قم، ۱۴۱۳ ق۔
 جعفریان، رسول، اطلس شیعہ، انتشارات سازمان جغرافیائی نیروہای مسلح، تہران، ۱۳۸۷ش

fa:عذیب الهجانات
ar:عذيب الهجانات

گٹھ:امام حسین دے سفر دا نقشہ
گٹھ:امام حسین