چارلس ہارڈنگ

چارلس ہارڈنگ  (پیدائش: 20 جون 1858ء - وفات: 2 اگست 1944ء) برطانوی سیاست دان، سفیر، نائب وزیر خارجہ تے 23 نومبر 1910ء تو‏ں 4 اپریل 1916ء تک ہندوستان دے وائسرائے تے گورنر جنرل د‏‏ی خدمات انجام دتیاں۔

 حالات زندگی 
چارلس ہارڈنگ 20جون 1858ء نو‏‏ں لندن، انگلستان وچ پیدا ہوئے۔ اوہ سابق گونر جنرل ہند لارڈ ہنری ہارڈنگ دے پو‏تے سن ۔ 1880ء وچ اوہ سیاسی ملازمت وچ داخل ہوئے۔ 1904ء وچ روس وچ سفیر مقرر ہوئے۔ 1906ء وچ وزارت خارجہ وچ نائب وزیر بنا دتے گئے۔ 1910ء وچ بیرن دا خطاب ملیا تے ہندوستان وچ وائسرائے مقرر ہوئے۔ انہاں نے لارڈ کرزن د‏‏ی تقسیم بنگال د‏‏ی پالیسی جس دے خلاف ہندوستان بھر وچ زبردست احتجاجی تحریکاں چل رہیاں سن، رد کر دتی۔ انہاں ہی دے زمانے وچ 1911ء وچ شہنشاہ جارج پنجم تے انہاں د‏‏ی ملکہ ہندوستان آئیاں ۔ دہلی دا مشہور دربار منعقد ہويا تے انہاں نے اعلان کیتا کہ ہندوستان دا پایہ تخت کلکتہ تو‏ں دہلی منتقل کر دتا جائے گا۔ چارلس ہارڈنگ دے دور وچ سارے ہندوستان وچ سخت سیاسی ہلچل رہی تے انقلابی تحریکاں اپنے عروج اُتے سی۔ خود انہاں اُتے 1912ء وچ اس وقت بم پھینکا گیا جدو‏ں اوہ رسمی طور اُتے جلوس دے نال دہلی وچ داخل ہوئے رہیا سی ۔ انہاں نو‏ں دے دور وچ 1909ء دے آئین نو‏‏ں نافذ کیتا گیا تے اس د‏ی مدد تو‏ں انہاں نے قومی لیڈراں کےس اتھ تعلقات بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ انہاں نے جنوبی افریقہ د‏‏ی نسلی پالیسیاں تے ہندوستان دے نال نسلی تفریق د‏‏ی مخالفت ورگی۔ 1914ء وچ جدو‏ں پہلی جنگ عظیم چھڑی تاں انہاں نے تمام سفید فام فوجیاں تے ہندوستانی فوجیاں د‏‏ی کافی وڈی تعداد میدانِ جنگ بھیج دتی تے آل انڈیا کانگریس تے آل انڈیا مسلم لیگ دونے جماعتاں سےا س جنگ کيت‏ی حمایت حاصل کيتی۔ 1916ء وچ اوہ انگلستان واپس چلے گئے تے نائب وزیر خارجہ بنا دتے گئے۔ عراق وچ برطانوی پالیسی اُتے انہاں د‏‏ی جدو‏ں سخت تنقید ہوئی تاں انہاں نے استعفا دے دتا لیکن ایہ قبول نئيں ہويا تے 1920ء وچ سفیر بنا ک‏ے انہاں نو‏ں پیرس بھیج دتا گیا۔ 1922ء وچ اوہ وظیفہ اُتے علاحدہ ہوئے گئے۔ چارلس ہارڈنگ د‏‏ی 2 اگست 1944ء نو‏‏ں جنوب مشرقی انگلستان دے علاقے کینٹ وفات ہوئے ئی۔جامع اردو انسائکلوپیڈیا (جلد 2، تریخ)، قومی کونسل برائے فروغ اردو بولی نويں دہلی، 2000ء، ص 430
چارلس ہارڈنگ، دائرۃالمعارف برطانیکا آن لائن

 حوالے 

گٹھ:1858 دے جم
گٹھ:1944 دیاں موتاں
گٹھ:ٹرینیٹی کالج، کیمبرج دے فضلا
گٹھ:ایچ ایم سفارتی خدمات دے ارکان
گٹھ:وائسرائے ہند
گٹھ:مملکت متحدہ دے سفرا برائے روس
گٹھ:مملکت متحدہ دے سفرا برائے فرانس
گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی پریوی کونسل دے ارکان