نازو توخی

نازو توخی (نازو توخۍ)، المعروف نازو انا () دا شمار افغانستان نال تعلق رکھنے والے پشتو و فارسی زبان دے چند نامور خاتون شاعر تے ادبی شخصیتاں وچ ہُندا اے  آپ 18 واں صدی دے مشہورافغان بادشاہ میر وایس ہوتک د‏‏ی والدہ نيں، انہاں نے قندہار دے اک وڈے تے مالدار گھرانے وچ اکھ کھولی۔Mirwais Neeka
نازو توخی نو‏‏ں افغانستان د‏‏ی تریخ وچ خاتون جنگجو، انہاں د‏‏ی بہادری تے وطن دوستی کيتی وجہ تو‏ں اچھے لفظاں وچ یاد کیتا جاندا اے تے انہاں د‏‏ی وطن دے لئی بے لوث تے مثالی خدمات دے اعتراف وچ افغان قوم دا مادر ملت دا اعزاز وی دتا گیا ا‏‏ے۔

 ابتدائی حالات 

نازو توخی صوبہ قندہار دے اسپوشمائزگل (جو تھازی دے نیڑے واقع اے ) پنڈ وچ اک متمول تے طاقتور پشتون خاندان وچ اکھ کھولی انہاں دے والد سلطان ملکخیئ توخی افغانستان دے مشہور قبیلے توخی دا سربراہ تے غزنی دا گورنر سن ۔ ا

 شادی 

آپ نے شادی افغانستان دے مشہور حکمران سلیم خان ھوتک ولد کرم خان تو‏ں د‏‏ی جو ھوتک سلطنت دے حکمران سن ۔ میرویس ھوتک تے محمود ھوتک انہاں دے وڈے بیٹے سن ۔

 شاعری 

نازو توخی اپنی دلنشین شاعری، لوکاں نال محبت تے پیار تو‏ں پیش آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور نيں انہاں د‏‏ی شاعری وچ عام لوکاں نو‏‏ں موضوع بنایا گیا اے تے نازو انا د‏‏ی فارسی تے پشتو دونے زباناں وچ شاعری موجود ا‏‏ے۔

 اقتباس 

نازو توخی د‏‏ی شاعری دا اردو ترجمہ ملاحظہ کیجئے۔ 

 تعلیم 
نازو توخی نے باقاعدہ تعلیم و تربیت تے جنگی مہارت قندہار دے ممتاز علما تے شخصیتاں تو‏ں حاصل کيتی اے آپ د‏‏ی جنگی مہارت تے افغان قبیلے دے حقوق د‏‏ی آواز بلند کرنے اُتے اس دور دے حکمراناں نے افغان قبیلے دا مادر ملت دے اعزاز تو‏ں نوازیا۔ آپ د‏‏ی پشتو و فارسی شاعری نو‏‏ں افغانستان وچ سند دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔

انہاں نے پشتون قبیلے دے درمیاں صدیاں تو‏ں چلنے والے تنازعات دے حل وچ کردار ادا کیتا خصوصا غلجی تے سدوزئی قبیلے دے درمیاں تنازعات دے پرامن حل وچ نمایان کردار ادا کیتا تے آپ د‏‏ی افغانستان وچ پشتو و فارسی شاعری تے بولی و ادب دے لئی خدمات نو‏‏ں اچھے لفظاں وچ یاد کیتا جاندا ا‏‏ے۔

 والد دا قتل 

جب آپ دے والد سرپہاڑ نامی میدان جنگ وچ قتل کیتا گیا تاں آپ دے بھائی نے میدان جنگ وچ اپنے باپ دے قتل دا بدلہ لینے دا فیصلہ کیتا تاں نال ہی نازو توخی نے وی اپنے بھائی د‏‏ی مدد دے لئی تلوار اٹھائی تے میدان جنگ وچ اپنے بھائی دے شانہ بشانہ دشمن دے خلاف اپنے بھائی دا نال دتا۔The Hidden Treasure: A Biography of Pas̲htoon Poets By Muḥammad Hotak, ʻAbd al-Ḥayy Ḥabībī، p.135

 خصوصی خواب 

جس رات انہاں دے بیٹے میر ویس ھوتک د‏‏ی پیدائش ہوئی اس رات نازو توخی نے اک خواب دیکھیا :

 وفات 

سن 1717ء وچ نازو توخی دا 66 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال ہوئے گیا، ماں دے انتقال دے صرف دو سال بعد انہاں دے بیٹے میرویش ھوتک دا وی انتقال ہوئے گیا، نازو انا دے انتقال دے بعد آپ دے کم نو‏‏ں افغان امیر احمد شاہ درانی د‏‏ی ماں زرغونہ نے اگے ودھایا۔

 خاتون ہیرو 

نازو انا نو‏‏ں افغانستان دے خاتون ہیرو دا اعزاز وی حاصل اے، آپ دے انتقال دے بعد افغانستان وچ بے شمار اسکول تے ہور ادارے آپ دے ناں تو‏ں منسوب کیتے گئے۔Nazo Ana High School for girls in Kandahar, Afghanistanhttp://www.pajhwok.com/viewstory.asp?lng=eng&id=72917

 ہور ویکھو 
 توخی

 میوند د‏‏ی ملالئی
 ھوتک سلطنت
 پشتو ادب و شاعری

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

 Nazo Ana Primary School in Afghanistan 
 Nazo Ana High School for girls in Kandahar, Afghanistan
 Nazo Ana Clinic in Kabul, Afghanistan 

گٹھ:1651 دے جم
گٹھ:1717 دیاں موتاں
گٹھ:افغان شاعر
گٹھ:ایشیائی جنگاں وچ خواتین
گٹھ:اٹھارہويں صدی د‏‏ی افغان شخصیتاں
گٹھ:پشتون شخصیتاں
گٹھ:ستارہويں صدی د‏‏ی افغان شخصیتاں
گٹھ:شاعرات