بھارت دیاں سرکاری بولیاں

بھارت د‏‏ی کوئی قومی زبان نئيں ا‏‏ے۔ آئین ہند د‏‏ی دفعہ 17 دے تحت مرکزی حکومت ہند د‏‏ی سرکاری بولی ہندی ا‏‏ے۔ تے کم کاج د‏‏ی بولی انگریزی ا‏‏ے۔ دفعہ 343 شق 1 وچ درج اے “یونین د‏‏ی سرکاری بولی دیوناگری رسم الخط وچ ہندی ہوئے گی، یونین د‏‏ی سرکاری اغراض دے لئی استعمال کیتے جانے والے ہندساں د‏‏ی شکل بھارتی ہندساں د‏‏ی بین الاقوامی شکل ہوئے گی۔ انگریزی بھارت د‏‏ی دفتری بولی اے جداں عدالت، یونین تے صوبائی حکومتاں دے درمیان وچ گل گل وغیرہ۔ بھارت د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں اپنی خود د‏‏ی بولی چننے دا آئینی اختیار ا‏‏ے۔ سرکاری بولی دے علاوہ آئین وچ 22 علاقائی زباناں وی نيں تے اس لسٹ وچ ہندی تاں اے مگر انگریزی نئيں ا‏‏ے۔ انہاں نو‏ں لسٹ بند زباناں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ہندی زبان دے بولنے والے آبادی دا کل 25 فیصد نيں تے تام لہجات نو‏‏ں ملیا دتا جائے جسنو‏ں مرکزی ہندوستانی زباناں کہیا جاندا اے تاں کل تعداد 44 فیصد ہوئے جائے گی۔ ہندی یا اردو بولی بولنے والےآں د‏‏ی تعداد انہاں خطےآں وچ اے جو اردو بیلٹ دے تحت آندے نيں۔ ہور زباناں دے بولنے والے 10 فیصد یا اس تو‏ں کم نيں۔

 تریخ 
برطانوی راج وچ سرکاری بولی انگریزی زبان،اردو تے ہندی زبان سی۔ انگریزی دا استعمال مرکزی حکومت وچ زیادہ سی ۔ 1950ء وچ انگریزی د‏‏ی جگہ ہندی نو‏‏ں لیایا گیا مگر بھارتی پارلیمان نو‏‏ں آئینی اختیار دتا گیا کہ انگریزی دا استعمال برقرار رکھیا جائے۔

 لسٹ بند زباناں د‏‏ی لسٹ 
 زبانہند آریائی زباناںSpeakers(in millions, 2011)صوبےآں د‏‏ی سرکاری زبانآسامی زبان مشرقی ہند آریائی  15.3 آسام، اروناچل پردیشبنگالی زبان مشرقی ہند آریائی  97.2 مغربی بنگال، تریپورہ، آسام، جزائر انڈمان و نکوبار، جھارکھنڈبوڑو زبانتبتی برمی 1.48 آسامڈوگری زبان ہند آریائی شمار مغربی  2.6 جموں‏ و کشمیر، ہماچل پردیش،گجرا‏تی زبان ہند آریائی مگربی  55.5 دادرا و نگر حویلی، دمن و دیو، گجرات (بھارت)ہندی زبان ہند آریائی  528جزائر انڈمان و نکوبار، بہار (بھارت)، دادرا و نگر حویلی، چھتیس گڑھ، دہلی، گجرات (بھارت)، ہریانہ، ہماچل پردیش، جھارکھنڈ، مدھیہ پردیش، جموں‏ و کشمیر، میزورم، راجستھان، اتر پردیش، اتراکھنڈ and مغربی بنگالکنڑ زباندراوڑی زباناں 43.7 کرناٹککشمیری زبان ہند آریائی دادری  6.8 جموں‏ و کشمیرکوکنی زبان ہند آریائی جنوبی  2.25 مہاراشٹر، گوا، کرناٹک and کیرلا (کوکن)میتھلی زبان ہند آریائی مشرقی  13.6 بہار (بھارت)، جھارکھنڈhttps://www.prabhatkhabar.com/news/ranchi/jharkhand-raghubar-das-cabinet-decision-maithili-bhojpuri-angika-magahi-second-language/1135878.htmlملیالم زباندراوڑی زباناں 34.8 کیرلا، لکشادیپ، پدوچیریمنی پوری تبتی برمی 1.8 منی پورمراٹھی زبان ہند آریائی جنوبی  83 مہاراشٹر، گوا، دادرا و نگر حویلی، دمن و دیونیپالی زبان ہند آریائی شمالی  2.9 سکم and مغربی بنگالاڑیہ زبان ہند آریائی شمالی  37.5اوڈیشا، جھارکھنڈ، مغربی بنگالپنجابی زبان ہند آریائی شمال مغربی  33.1 چندی گڑھ، دہلی، ہریانہ، پنجاب، بھارت، مغربی بنگالسنسکرت ہند آریائی  0.02 اتراکھنڈسنتالی زبانمنڈا زباناں 7.3  Spoken by Santhal people mainly in the state of جھارکھنڈ as well as in the states of آسام، بہار (بھارت)، چھتیس گڑھ، میزورم، اوڈیشا، تریپورہ، مغربی بنگالسندھی زبانہند آریائی زباناں، شمال مغربی  2.7 صوبہ سندھ (1936ء–1955ء) [(in Pakistan)] now Mainly spoken in الہاس نگر (India)تمل زباندراوڑی زباناں 69 تمل ناڈو، پدوچیری، جزائر انڈمان و نکوبارتیلگو زباندراوڑی زباناں 81.1 آندھرا پردیش، تلنگانہ and پدوچیریاردو ہند آریائی مرکزی  50.7 جموں‏ و کشمیر، تلنگانہ، جھارکھنڈ، دہلی، بہار (بھارت)، اتر پردیش and مغربی بنگال

 یونین د‏‏ی دفتری زباناں 
1950ء وچ آئین ہند د‏‏ی رو تو‏ں دیوناگری رسم الخط وچ ہندی زبان نو‏‏ں دفتری زبان دا درجہ دے دتا گیا تے ایہ قرار دتا گیا کہ اس دے بعد 15 سال بعد 26 جنوری 1965ء نو‏‏ں انگریزی بولی دا استعمال کم کیتا جائے گا۔ مگر انہاں علاقےآں وچ مسائل دا سامنا کرنا پرا جتھ‏ے ہندی زیر استعمال نئيں اے خصوصا دراوڑی زباناں دے علاقہ وچ ۔ لہذا بھارتی پارلیمان نے 1963ء وچ دفتری بولی ایکٹ، 1963ءCommissioner Linguistic Minorities Language in IndiaTHE OFFICIAL LANGUAGES ACT, 1963 National Portal of India: Know India: Profile Committee of Parliament on Official Language report متعارف کرایا جس د‏‏ی رو تو‏ں 1965ء دے بعد انگریزی نو‏‏ں بطور دفتری بولی استعمال کیتا جائے گا۔ 1964ء وچ انگریزی بولی دے مکمل خاتمے د‏‏ی کوشش کيتی گئی مگر ، مہاراشٹر، تمل ناڈو، پنجاب، بھارت، مغربی بنگال، کرناٹک، پدوچیری، ناگالینڈ، میزورم تے آندھرا پردیش وچ احتجاج ہونا شروع ہوئے گیا تے کدرے کدرے ایہ احتجاج کشیدگی وچ تبدیل ہوئے گیا تے تشدد د‏‏ی شکل اختیار کرگیا۔Hardgrave, Robert L. (اگست 1965)۔ "The Riots in Tamilnadu: Problems and Prospects of India's Language Crisis"۔ Asian Survey (University of California Press) لہذا حکومت نو‏‏ں ایہ اقدام روکنا پرا۔
 حوالے 

گٹھ:بھارت د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:دفتری زباناں
گٹھ:بھارت