جاحظ

thumb
ابو عثمان عمر بن بحر بن محبوب کنانی بصری عہد عباسی دا عربی بولی دا نامور ادیب سی اس دیاں اکھاں بد وضع تے ابھریاں ہوئیاں سن اس لئی جاحظ کہلایا۔

 ولادت 
جاحظ160ھ بمطابق 775ء بصرہ وچ پیدا ہويا۔
 ابتدائی حالات 
انہاں دا خاندان بےحد غریب سی تے انہاں دے دادا ساربان تھے۔جاحظ خود بچپن وچ بصرہ دی نہراں دے کنارے مچھلیاں بیچیا کردے سن۔ انہاں دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اوہ بدہیت سن جس دی وجہ تو‏ں لوگ انہاں دا مذاق اڑایا کردے سن۔عربی لفظ جاحظ دا مطلب ایسا شخص اے جس دے دیدے باہر نو‏ں نکلے ہوئے ہون لیکن جاحظ نے انہاں رکاوٹاں نو‏ں آڑے نئيں آنے دتا تے تہیہ ک‏ر لیا کہ اپنے مخالفاں نو‏ں علم دی روشنی نال شکست دیاں گاڈارون تو‏ں ہزار برس قبل نظریۂ ارتقا پیش کرنے والا مسلما‏ن مفکر کون تھا؟۔

 معتزلہ نال تعلق 
اسنو‏ں اصمعی تے ابو عبیدہ ورگے نعت و روایت دے بلند پایہ علما تے نقاداں دی سرپرست حاصل رہی۔ ابو اسحق نظام معتزلی تو‏ں علم کلام وچ سند حاصل کیتی تے انہی دا ہم خیال ہو گیا۔ اپنیاں تحریراں وچ وی معتزلہ دی حمایت کردا۔ اس نے عرب انشاء پردازاں تو‏ں وی استفادہ کیتا۔
 مقبولیت 
اپنی عمر دا بیشتر حصہ بے فکری تے آسودگی دے نال اپنے وطن وچ رہ ک‏ے تصنیف و تالیف وچ گزاریا۔ اس نے انشاء پردازاں نو‏ں پرانی طرز تو‏ں کڈنے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ اس دے کلام وچ اشارہ دا بُعد، عبارت دا قُرب تے استعارہ دی قلت اے۔ اوہ اپنے خطوط و رسائل، مضامین و تصانیف دی وجہ تو‏ں گورنراں وچ مقبول تے شہر دے باعزت لوگاں وچ شمار ہوندا سی

اوہ طنز و مزاح دا خوگر تے مروجہ رسومات و آداب دی ہنسی اڑانے دا عادی سی

مامون الرشید، معتصم باللہ، واثق باللہ، متوکل علی اللہ دے زمانہ وچ تلاش معاش دے چکر وچ رہیا۔ اس دے بعد محمد بن عبدالملک دیاں تناں وزارتاں وچ رہیا۔
 وفات 
جاحظ دی وفات 255ھ بمطابق 868ء وچ ہوئی۔
 تصانیف 
جاحظ دی تصانیف دی تعداد دو سو تو‏ں ودھ اے۔

 البیان والتبیین
 کتاب الحیوان
 البخلا
 المحاسن والاضداد ایہ غلط طور اُتے منسوب اے دائرہ معارف اسلامیہ جلد 12، صفحہ 798،لاہور
 العدید من الرسائل یا رسائل الجاحظ
 البرصان والعرجان
 التاج فی الاخلاق الملوک
 الامل ولمامول
 التبصرہ فی التجارہ
 البقال
 فضل السودات علی البیضات
 اخلاق الشطار
 اخلاق الملوک
 البیان و التبیین
 تحصین الاموال
 جواگل کتاب المعرفہ
 حانوت عطار
 الرد علی اصحاب الالہام
 الرد علی المشبہ
 ردالنصاری
 رسالہ فی الحسد
 سحر البیان
 سلوہ الحریف بمناظرہ الربیع و الخریف
 عناصر الادب
 فضیلہ المعتزلہ
 کتاب آی القرآن
 کتاب الابل
 کتاب الاخبار
 کتاب الاخوان
 کتاب الاستبداد و المشاورہ فی الحروب
 کتاب الاستطاعہ
 کتاب الاصنام
 کتاب الاعتزال
 کتاب الامامہ
 کتاب الامثال
 کتاب الامصار
 کتاب الانس و السکن
 کتاب البخلا
 کتاب البغل
 کتاب البلدان
 کتاب التربیع
 کتاب التسویہ بین العرب و العجم
 کتاب التعبیر
 کتاب التفکر و الاعتبار
 کتاب الجواری
 کتاب الحجر و الفتوہ
 کتاب الحزم و الجزم
 کتاب الحیوان
 کتاب الخطاب فی التوحید
 کتاب الدلال
 کتاب السلطان
 کتاب السلوک
 کتاب السودان
 کتاب الشارب و المشروب
 کتاب الصرحاء و الہجناء
 کتاب صناعہ الکلام
 کتاب الصولجان
 کتاب الطبایع
 کتاب الطفیلیین
 کتاب العثمانیہ
 کتاب العُرْس و العرائس
 کتاب الفتیان
 کتاب الفخر بین عبد شمس و بنی مخزوم
 کتاب فخر القحطانیہ و العدنانیہ
 کتاب القرآن
 کتاب اللصوص
 کتاب المزاح و الجد
 کتاب المعرفہ
 کتاب المعلمین
 کتاب المغنیین
 کتاب مناقب ضدالخلافہ و فضائل الاتراک
 کتاب الناشی و المتلاشی
 کتاب النبی و المتنبی
 کتاب النجم و جوابہ
 کتاب النرد و الشطرنج
 کتاب النساء
 کتاب الوعد
 کتاب الوکلا و المتوکلین
 کتاب الہدایا
 مسائل کتاب المعرفہ
 معانی القرآن
 مقالہ فی اصول الدین
 نظم القرآن
 نقض الطب
 نوادر الجن:انسائیکلوپیڈیا اسلامیکا، جاحظ''
 الحَیَوان
 البُخَلا

 حوالے 

گٹھ:776 دے جم
گٹھ:860ء دی دہائی دیاں موتاں
گٹھ:بصری شخصیتاں
گٹھ:عرب مصنفین
گٹھ:قرون وسطی دا عربی ادب
گٹھ:معتزلہ
گٹھ:نویں صدی دیاں عباسی شخصیتاں
گٹھ:نویں صدی دے اسلامی مسلم علما
گٹھ:مسلم قرون وسطی دے ماہرین حیوانات
گٹھ:نویں صدی دے عرب مصنفین