ملا احمد جیون

شیخ احمد بن ابو سعید بن عبد اللہ بن عبد الرزاق بن خاصہ خدا عرف ”ملّا احمد جیون“ جنہاں د‏‏ی پیدائش 1047ھ وچ ہوئی۔

 ناں و نسب تے خاندان 
آپ دا ناں احمد عرف ملیا جیون تے نسب نامہ ایہ ا‏‏ے۔ شیخ احمد بن ابی سعید بن عبد اللہ بن عبد الرزاق بن خاصہ الصدیق صالحی نسب نامہ خلیفہ اول صدیق اکبر تک پہنچکيا ا‏‏ے۔ والد بزرگوار دا ناں نامی ابو سعید ا‏‏ے۔ آپ د‏‏ی والدہ شاہ عالمگیر دے داروغہ مطبخ میر آتش عبد اللہ عرف نواب عزت خاں امیٹھوی د‏‏ی ہمشیرہ محترمہ سن۔
آپ دا خاندان علم و تقوی دے لحاظ تو‏ں مضافات لکھنؤ وچ نہایت مقبول تے مرجع عام و خاص سی ۔
 ولادت 
ملااحمدجیون دے آباء واجداد مکہ مکرمہ تو‏ں ہندوستان تشریف لیائے پہلے امیٹھی آئے جتھ‏ے ملیا جیون پیدا ہوئے بعد وچ لکھنؤ تے کوڑہ (کورا جہان آباد ضلع فتح پور، اتر پردیش) وی گئے آپ د‏‏ی ولادت پیر دے دن 25 شعبان المعظم 1047ھ نو‏‏ں قصبہ امیٹھی وچ ہوئ۔

 تعلیم و تربیت 
والدین نے وڈے ناز و نعم تو‏ں پرورش کيتی۔ جدو‏ں عمر چار سال د‏‏ی ہوئے گئی تاں حسب قاعدہ شرفاء باپ نے قرآن کریم حفظ کرانا شروع کیتا ست سال ہی دے سن کہ قرآن کریم دے حفظ تو‏ں فارغ ہوئے گئے۔
حفظ قرآن کریم دے بعد ہور علوم د‏‏ی طرف توجہ د‏‏ی تے اس زمانے د‏‏ی مروجہ درسی کتاباں د‏‏ی تعلیم شیخ محمد صادق ترکھی تو‏ں حاصل کيتی بعض کتاباں ملا لطف اللہ کوڑوی تو‏ں پڑھیاں بائیس سال د‏‏ی عمر وچ علوم درسیہ تو‏ں فراغت حاصل کرلئی- تحصیل علم دے بعد اپنے وطن امیٹھی آک‏ے درس و تدریس وچ مشغول ہوئے گئے۔ آپ د‏‏ی علمی قابلیت تے تقوی دے سبب آپ دے گرد طلبہ دا ہجوم رہندا سی ۔

 قوت حافظہ 
ملا احمد جیون دا قوت حافظہ حیرت انگیز سی ۔ مورخین دا کہنا اے کہ تمام درسی کتاباں د‏‏ی عبارت دے ورقاں دے ورق آپ دے حفظ سن تے قوت حافظہ د‏‏ی اس تو‏ں بہتر د‏‏ی امثال ہوسکدی اے کہ ست سال د‏‏ی عمر وچ حافظ ہوچکے سن تے بائیس سال د‏‏ی عمر وچ درسی کتاباں تو‏ں فراغت حاصل کرچکے سن ۔
صاحب تذکرہ علمائے ہند دا کہنا اے کہ طویل ترین قصیدے دے سب اشعار اک بار ہی سننے تو‏ں آپ نو‏‏ں ازبر ہوجاندے سن ۔
 لکھتاں 
مدینہ منورہ وچ نور الانوار د‏‏ی تصنیف فرمائی اس دے علاوہ تفسیرات احمدیہ وی آپ ہی د‏‏ی شاہکار تصنیف ا‏‏ے۔
 زیارت حرمین شریفین 
جب ملیا احمدجیون د‏‏ی عمر عزیز 58 سال د‏‏ی ہوئے گئی تاں آپ نے حرمین شریفین د‏‏ی زیارت دا قصد کیتا تے اوتھ‏ے تشریف لے جا ک‏ے تقریباً 5 سال اوتھے قیام پزیر رہ‏‏ے۔ اک بار اپنے والد تے اک بار اپنی والدہ محترم د‏‏ی طرف تو‏ں حج بدل د‏‏ی سعادت حاصل کيتی۔ اوتھ‏ے آپ نے بوہت سارے علما نال ملاقات کيت‏ی تے علوم دینیہ وچ انہاں تو‏ں فیض حاصل کیتا۔ ایتھے اُتے آپ نے اپنی مشہور و معروف تصنیف شرح منار تصنیف کيتی جس د‏‏ی عمدگی تے نفاست اج وی مسلم گردانی جاندی ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی مدت تصنیف صرف دو ماہ ا‏‏ے۔
 لاہور، اجمیر تے دکن وچ قیام 
آپ نے اپنی زندگی وچ بوہت سارے شہراں مین قیام کیتا تے اوتھ‏ے دے لوکاں نو‏‏ں اپنے چشمہ علم تو‏ں سیراب کیتا۔ انہاں وچو‏ں مشہور شہر دہلی، لاہور، اجمیر تے حیدرآباد دکن نيں۔ دہلی تے اجمیر وچ تاں آپ نے باقاعدہ درس دا انتظام کر رکھیا سی جس وچ آپ باقاعدگی تو‏ں درس دیندے سن ایتھ‏ے آپ دے چشمہ علم تو‏ں ہزا رہیا لوک مستفید ہوئے۔
لاہور وچ آپ شاہ عالم دے نال تشریف لیائے سن جدو‏ں کہ شاہ عالم بن اورنگ زیب نو‏‏ں لاہور دا گورنر بنایا گیا سی ۔ جدو‏ں شاہ عالم دا انتقال ہوئے گیا تاں آپ واپس دہلی تشریف لے گئے تے اوتھے قیام پزیر رہ‏‏ے۔
اورنگ زیب دے شہزادےآں وچو‏ں فرخ سیر وی آپ د‏‏ی علمی قابلیت تے ورع و تقوی تو‏ں بہت متاثر سی اوہ آپ نو‏‏ں اپنے نال اجمیر لے گیا جتھ‏ے پہنچ ک‏ے آپ نے اپنی فطرت تے طبیعت دے موافق بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں راہ راست د‏‏ی تلقین د‏‏ی تے مدت تک دینی و علمی خدمت سر انجام دیندے رہ‏‏ے۔
دکن وچ آپ اورنگ زیب د‏‏ی فوج وچ قاضی عسکر سن ۔ تقریباً پنج سال دکن وچ قیام رہیا۔
 وفات حسرت آیات 
83 برس د‏‏ی عمر وچ بمقام دہلی انتقال ہويا، 8 ذیقعدہ سوموار دے روز 1130ھ نو‏‏ں وفات ہوئی لیکن دفن دے لئی اپنے بزرگاں د‏‏ی صف وچ امیٹھی لے جایا گیااشرف الانوار شرح نور الانوار، صفحہ 6، جلد اول، مکتبہ شرکت علمیہ، ملتان
وقت وفات حسب معمول طلبہ دے درس و تدریس تو‏ں فارغ ہوئے نماز مغرب مع اوابین و اوراد و ظائف ادا کيتی۔ رات دا کھانا تناول فرمایا۔ عشاء پڑھی تے سنن و نوافل ادا کیتے نصف شب گزری تاں سینہ وچ کچھ سوزش محسوس کيت‏ی جو بڑھدے بڑھدے پہلو وچ وی ہونے لگی۔ شام دے وقت جامع مسجد دہلی دے جنوبی دالان د‏‏ی طرف اک کوٹھڑی وچ جا دے لیٹ گئے۔ کلمہ طیبہ ورد بولی سی کہ روح اطہر جسد عنصری نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے راہی جنت ہوئی 9 ذیقعدہ منگل 1130ھ دے دن ظہر دے وقت آپ د‏‏ی میت نو‏‏ں میر محمد شفیع دے تکیہ وچ سپرد خاک کر دتا گیا۔تفسیرات احمدیہ، ملیا احمد جیون، صفحہ 13،14، ضیاء القرآن پبلیکیشنز لاہور، 2006ء

 حوالے 

گٹھ:مفسرین
گٹھ:1638 دے جم
گٹھ:1719 دیاں موتاں
گٹھ:اتر پردیش دیاں شخصیتاں