ابن شہاب زہری

ابن شہاب الزہری (پیدائش: 678ء – وفات: 24 جولائی 742ء) ستويں صدی دے مسلم راوی نيں جنہاں نے سیرت نبوی دے روایتی مواد نو‏ں محفوظ کرنے دے لئی جمع کیتا۔

 نام و نسب 
آپ دا نام محمد بن مسلم، کنیت ابو بکر تے لقب اعلم الحفاظ اے۔ پورا نسب ایویں اے :

ابو بکر محمد بن مسلم بن عبید اللہ بن عبد اللہ بن شہاب بن عبد اللہ بن حارث بن زھرہ بن کلاب الزھریتہذیب التہذیب۔ ابن حجر عسقلانی جلد صفحہ

آپ دے والد دا نام مسلم سی مگر آپ اپنے دادا شہاب بن حارث دی نسبت تو‏ں ابن شہاب مشہور ہوئے۔ آپ قریش دے مشہور قبیلہ بنو زہرہ دی طرف منسوب ہوئے نيں۔ مدینہ دے رہنے والے نيں۔ 50ھ وچ پیدا ہوئے ۔تذکرۃ الحفاظ ج 1صفحہ103مترجم
 حصول علم دی استعداد 
علمی کمالات دے اعتبار تو‏ں آپ کوئی معاصر ہم پایہ نہ سی۔ حصول علم دی استعداد فطری سی۔ ذہانت، ذکاوت تے قوت حافظہ بے نظیر پائی سی۔ ذہین ایسے سن کہ کسی مسئلہ نو‏ں دوبارہ سمجھنے دی ضرورت پیش نہ آندی۔ حافظہ اِنّا قوی سی کہ اک مرتبہ جو بات سن لی اوہ ہمیشہ دے لئی لوحِ دل اُتے نقش ہو گئی۔ انہاں دے قوت حافظہ دی اک ادنیٰ مثال ایہ اے کہ اسی دن وچ پورا کلام اللہ حفظ ک‏ر لیا سی ۔تذکرۃ الحفاظ جلد 1صفحہ105
 ذوق و طلب 
اس ذہن تے حافظہ دے نال انہاں دے ذوق تے طلب دی جستجو دا وی ایہی حال سی۔ اٹھ سال تک امام مدینہ سعید بن مسیب دی خدمت وچ رہ‏ے۔ ابو الزناد بیان کردے نيں کہ اسیں لوگ زہری دے نال علما دے گھراں دا چکر لگاندے۔ زہری دے نال تختیاں تے بیاضاں ہوندیاں سن اوہ جو کچھ سنتے جاندے اس نو‏ں قلمبند کردے جاندے ۔تذکرۃ الحفاظ جلد 1صفحہ106
 مرویات دا پایہ 
حفظِ حدیث وچ روایات دی کثرت تو‏ں زیادہ انہاں دی کیفیت تے نوعیت معیار کمال اے۔ عمرو بن دینار جو خود بہت وڈے محدث سن، فرماندے سن کہ میں نے زہری تو‏ں زیادہ حدیث وچ کسی نو‏ں نئيں دیکھیا ۔تہذیب التہذیب ابن حجر جلد 2صفحہ204
 مروی روایات 
امام ابو داؤد فرماندے نيں، زہری تو‏ں دو ہزار دو سو حدیثاں مروی نيں۔ انہاں وچو‏ں نصف مسند نيں ۔تذکرۃ الحفاظ جلد1صفحہ107
 شیوخ 
آپ نو‏ں چونکہ علم حاصل کرنے دی اک تڑپ سی اس لئی آپ دے شیوخ دا دائرہ بہت وسیع اے۔ انہاں دے عہد دے صحابہ تے اکابر تابعین وچ کوئی وی ایسا شخص نہ سی جس تو‏ں انہاں نے استفادہ نہ کیتا ہوئے۔ صحابہ وچ عبد اللہ بن عمر، عبد اللہ بن جعفر، ربیعہ بن عباد، مسور بن مخرمہ،  انس بن مالک ، سہل بن سعد، سائب بن یزید، شبیب، محمود بن ربیع، عبد اللہ بن ثعلبہ، عبد اللہ بن عامر بن ربیع وغیرہ تے اکابر تابعین وچ سعید بن مسیب، مدینہ دے ساتاں مشہور فقہا شامل نيں ۔تذکرۃ الحفاظ جلد 1صفحہ108

 تلامذہ 
آپ دے شاگرداں دی تعداد وی بے شمار اے۔ انہاں وچو‏ں بعض دے نام ایہ نيں۔ عطاء بن ابی رباح، عمر بن عبد العزیز، عمر و بن دینار، صالح بن کیسان، یحییٰ بن سعید انصاری، عبد اللہ بن مسلم، امام اوزاعی وغیرہ ۔
 علما وچ مقام 
آپ دا علمی مرتبہ اس عہد دے تمام علما تے ارباب کمال وچ مسلم سی۔ ایوب سختیانی کہندے نيں کہ میں نے زہری تو‏ں بڑا عالم نئيں دیکھیا۔ کسے نے پُچھیا حسن بصری نو‏ں وی نئيں۔ انہاں نے پھر اوہی جواب دتا کہ میں نے زہری تو‏ں بڑا کسی نو‏ں وی نئيں پایا۔ امیر المومنین حضرت عمر بن عبد العزیز فرماندے نيں زہری تو‏ں ودھ ک‏ے صحیح حدیث نو‏ں جاننے والا کوئی شخص باقی نئيں رہیا۔=تذکرۃ الحفاظ جلد 1صفحہ109=
 وفات 
ابن حجر فرماندے نيں کہ انہاں دا طبقہ چوتھا طبقہ کہلاندا اے۔ بعض دے نزدیک ایہ رمضان 123ھ وچ فوت ہوئے تے بعض دے نزدیک 124ھ وچ ۔=تہذیب التہذیب ابن حجر جلد 2صفحہ205=

 حوالے 

گٹھ:124 دیاں موتاں
گٹھ:اموی دور دے علما
گٹھ:تابعی راویان حدیث
گٹھ:تبع تابعی راویان حدیث
گٹھ:مجددین
گٹھ:محدثین
گٹھ:مدونین حدیث