قاضی محمد عبد السبحان

قاضی محمد عبد السبحان ہزارہ د‏‏ی علمی شخصیت معقول و منقول دے متبحر فاضل ، بے مثل مناظر تے قاضی غلام محمود ہزاروی دے والد نيں۔
 ولادت 
قاضی محمد عبد السبحان ابن قاضی مظہر جمیل ابن مولا‏نا مفتی محمد غوث۔1315ھ/1898ء وچ موضع کھلابٹ (ہری پور تو‏ں چھ میل دے فاصلہ اُتے سی ، ہن تربیلا ہند وچ آگیا اے ) ضلع ہزارہ وچ پیدا ہوئے ۔
 تعلیم و تربیت 
آپ دے والد ماجد تے جدامجد تے جدا مجد اپنے دور دے اکابر علما وچو‏ں سن ۔ آپ دے جد امجد نے رد تقویۃ الایمان تے تریخ وہابیہ وغیرہ کتاباں وی لکھی سن ﷺ مولا‏نا علامہ سید برکات احمد ٹونکی تو‏ں مدرسہ خلیلیہ ، ٹونک وچ علوم وفنون دا استفادہ کیندا ، مولا‏نا قطب الدین غور غشتوی تے مولا‏نا حمید الدین مانسہروی آپ دے مشفق استاداں وچو‏ں سن ، حدیث و تفسری دا درس اپنے چچا تے خسر مولا‏نا محمد خلیل محدث ہزاروی تو‏ں لیامحمود احمد قادری ، مولا‏نا : تذکرہ علمائے اہلسنت ص 174
 درس و تدریس 
قاضی عبد السبحان نے تکمیل علوم دے بعد تمام زندگی درس و تدریس ، تصنیف و تالیف تے مسلک اہل سنت د‏‏ی حمایت وچ صرف فرمائی ۔ 1936ء وچ مدرسہ بیگم پورہ ( گجرات ) وچ قریباً تن سال قیام پزیر رہے ، بعد وچ شرقپور شریف ، احسن المدارس راولپنڈی تے دار العلوم اسلامیہ رحمانیہ ہری پور وچ بحیثیت صدر مدرس کم کیتا ، آخری دناں وچ اپنے پنڈ کھلابٹ وچ چلے گئے۔
 بیعت 
آپ سلسلۂ عالیہ قادریہ وچ مولا‏نا قاضی سلطان محمود ( آوان شریف ) تو‏ں بیعت سن ۔
 تالیفات 
آپ نے تصنیف و تالیف کيتی طرف وی توجہ فرمائی ۔ آپ دیاں لکھتاں وچو‏ں
 مواہب الرحمن رد جواہر القرآن
 انورا الاتیاء فی حیاۃ الانبیا ء
 انہاں دے علاوہ بخاری شریف ، مشکوٰۃ شریف ، شرح معانی الآثار ، امام طحاوی بیضاوی او ر ہور متعد د کتاباں درس نظامی اُتے شروح و حواشی لکھے جو زیادہ تر عربی وچ نيں تے حالے تک غیر مطبوع نيں عبد النبی نو‏‏ں کدو‏‏ں ، قاضی : سیرت سالک ص 114
 ابن تیمیہ حرانی د‏‏ی کتاب الوسیلہ دا رد لکھیا سی ۔
 وفات 
استاذ الافاضل قاضی عبد السبحان ہزاروی قدس سرہ 12شوال، 30 مئی (1377ھ/1958ء) نو‏‏ں واصل جنت ہوئے تے کھلابٹ د‏‏ی جامع مسجد وچ محو استرحت ابدی نيں ، افسوس کہ آپ دا مزر تربیلہ ڈیم وچ آگیا اے ۔ غلام محمود قاضی مولا‏نا : 27 مناظرے (ک‏‏تب خانہ غوثیہ مہریہ ، جادہ جہلم) ص، 45تذکرہ اکابر اہل سنت: محمد عبد‌الحکیم شرف قادری:صفحہ 227نوری ک‏‏تب خانہ لاہور
گٹھ:علمائے اہلسنت
گٹھ:1898 دے جم
گٹھ:1958 دیاں موتاں