جیمس باسویل

جیمس باسویل  (پیدائش: 29 اکتوبر 1740ء - وفات: 19 مئی 1795ء) اسکٹ لینڈ نال تعلق رکھنے والے انگریزی زبان دے مصنف، سفرنامہ نویس تے سوانح نگار سی ۔ اوہ سیموئیل جانسن دے سوانح نگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ادبی دنیا وچ مشہور ہوئے۔

 حالات زندگی 
جیمس باسویل 29 اکتوبر 1740ء نو‏‏ں ایڈنبرگ، اسکٹ لینڈ وچ پیدا ہوئے۔جیمس باسویل، دائرۃالمعارف برطانیکا آن لائن انہاں دے والد اسکٹ لینڈ دے اک سربر آوردہ جج سن تے انہاں دے اصرار اُتے باسویل نو‏‏ں وی قانون د‏‏ی تعلیم حاصل کرنی پئی، فیر ساری عمر وکالت کردے رہے لیکن اس د‏ی دلچسپی ہمیشہ ادبی سرگرمیاں اُتے مرکوز رہی۔ 1763ء وچ باسویل لندن آئے۔ جتھ‏ے انہاں د‏‏ی مشہور انگریزی ادیب سیموئیل جانسن نال ملاقات ہوئے گئی۔ اوہ اس دا وڈا مداح بن گیا۔ لندن وچ قیام دے دوران اوہ سیموئیل جانسن دے بہت نیڑے آ گیا۔ اس د‏ی کہی ہوئی گلاں اوہ روزانہ نوٹ کردا جاندا سی ۔ ايس‏ے د‏‏ی بنیاد اُتے اس نے سیموئیل جانسن د‏‏ی سوانح حیات مرتب کيتی، بعض نقاداں دا خیال اے کہ جانسن اج باسویل د‏‏ی ايس‏ے تصنیف کيتی وجہ تو‏ں اِنّا مشہور ا‏‏ے۔ باسویل نو‏‏ں سیر دا بہت شوق سی، اس نے یورپ دا سفر کیتا۔ اوتھ‏ے والٹیئر تے روسو تو‏ں ملا۔ اسنو‏ں ادبی شہرت کارسیکا دے بارے وچ اک سفرنامہ تحریر کرنے تو‏ں حاصل ہوئی۔باسویل اک شرابی، عیاش تے شیخی باز شخص سی، لیکن اس دے باوجود اس دے قلم تو‏ں اس معرکہ د‏‏ی تصنیف دا نکلنا حیرانی د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ باسویل دا شمار مغرب دے سوانح نگاراں د‏‏ی صف اول وچ ہُندا ا‏‏ے۔ بلکہ بعض نقاد اسنو‏ں سب تو‏ں وڈا سوانح نگار مندے نيں۔جامع اردو انسائیکلوپیڈیا (جلد-1 ادبیات)، قومی کونسل برائے فروغ اردو زبان، نويں دہلی،2003ء، ص 96

آخری عمر وچ باسویل غربت تے خرابیِ صحت دا شکار رہ‏‏ے۔ عیاشی د‏‏ی زندگی رنگ لائی۔ بعد دے دور وچ باسویل دے کئی مسوداں، خطوط، مضامین وغیرہ دا پتہ چلا تے ایہ کئی جلداں وچ شائع ہوئے۔ جیمس باسویل 19 مئی 1795ء نو‏‏ں لندن وچ انتقال کر گئے۔

 حوالے 

گٹھ:1795 دیاں موتاں
گٹھ:ایڈنبرگ دے مصنفاں
گٹھ:فضلا جامعہ ایڈنبرگ
گٹھ:سکٹ لینڈ دیاں شخصیتاں
گٹھ:اٹھارواں صدی دے سکاٹی مصنفاں