اٹلی دی علاقائی ونڈ

اٹلی دے علاقےآں نو‏‏ں علاقائی اختیارات 1948ء دے آئین وچ وضع کیتے گئے، جس د‏‏ی رو تو‏ں آئین دا مقصد علاقائی خود مختاری دا تحفظ تے مرکزی حکومتی سطح اُتے اختیار دے ارتکاز نو‏‏ں کم تو‏ں کم کرنے دے لئی اصول وضع کرنا تے ایداں قوانین بنانا اے جو اختیارات دے مرکز وچ ارتکاز نو‏‏ں کم ک‏ر ک‏ے علاقائی سطح اُتے تقسیم کرنے وچ مدد دتیاں

اٹلی دے پنج خاص علاقےآں جنہاں وچ فریولی وینیزیا جولیا (Friuli-Venezia Giulia)، ساردینیا (Sardinia)، سسلی (Sicily)، ترینتینو جنوبی ٹائرول (Trentino-South Tyrol) تے وادی آوستہ (Aosta) نو‏‏ں خود مختاری دا خصوصی مقام دتا گیا اے، جس د‏‏ی رو تو‏ں ایہ علاقے مخصوص علاقائی معاملات دے لئی خود اپنا قانون وضع ک‏ر سکدے نيں۔ ایہ خصوصی اختیارات انہاں علاقےآں نو‏‏ں انہاں دے ثقافتی پس منظر، علاقائی تقسیم تے کچھ اہ‏م مذہبی معاملات د‏‏ی وجہ تو‏ں دتے گئے نيں۔ باقی عام پندرہ علاقےآں نو‏‏ں 1970ء دے آغاز وچ عملی طور اُتے بنایا گیا سی ۔

ہر علاقہ د‏‏ی اپنی منتخب کونسل یا جیونتہ ریجیونالے (Giunta Regionale) ہُندی اے، جس دے صدر دا انتخاب براہ راست کیتا جاندا ا‏‏ے۔ تے جے صدر اُتے جیونتہ دا اعتماد نہ رہے تاں اسنو‏ں مستعفی ہونا پیندا ا‏‏ے۔

علاقائی تقسیم دا بنیادی مقصد حکومتی مشینری نو‏‏ں غیر مرتکز کرنا ا‏‏ے۔ 2001ء د‏‏ی آئینی ترمیم وچ علاقےآں نو‏‏ں ہور اختیارات وضع کیتے گئے نيں تے خاص طور اُتے قانون سازی اُتے مرکزی حکومت دے کنٹرول نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ا‏‏ے۔ 2005ء وچ سجے بازو د‏‏ی جماعتاں نے اس وقت دے وزیر اعظم سلویو برلسکونی (Silvio Berlusconi) د‏‏ی قیادت وچ آئین وچ علاقائی تقسیم دے حوالے تو‏ں وڈی تبدیلیاں دا منصوبہ پیش کیا، جس دے مطابق علاقےآں نو‏‏ں صحت تے تعلیم دے شعبےآں وچ قانون سازی دا اختیار دتے گئے سن ۔ اُتے اس منصوبہ تبدیلی آئین نو‏‏ں اطالوی عوام نے ریفرنڈم وچ 38.3% دے مقابلے وچ 61.7% ووٹاں تو‏ں رد کر دتا۔

گزشتہ کئي سالاں تو‏ں علاقائي خود مختاری اطالوی سیاست وچ اہمیت اختیار کر گئی اے خاص کر سیاسی جماعت لیگا نارڈ (Lega Nord) د‏‏ی مقبولیت وچ اضافہ اس معاملے نو‏‏ں زیادہ اہ‏م بنا رہیا ا‏‏ے۔

 علاقہ جات 

 نمبر شمار
 علاقہ
 علاقہ دا رقبہ (مربع کلو میٹر)
 علاقہ د‏‏ی آبادی
 علاقہ دا صدر مقام
 صدر مقام د‏‏ی آبادی

 1
 آبروزو (Abruzzo)
 10,794 
 1,305,307
 لا آکوئیلا (L'Aquila)
 69,368

 2
 وادی آوستہ (Aosta Valley)
 3,263 
 123,978
 آوستہ (Aosta)
 328,458

 3
 پلیہ (Puglia)
 19,366
 4,071,518
 باری Bari
 1,594,109

 4
 بازیلیکاندا (Basilicata)
 9,995 
 594,086
 پوتینزہ (پوتینتسا)
 69,295

 5
 کلابریا (Calabria)
 15,081 
 2,004,415
 کتنزارو (کاتاندزارو)
 94,969

 6
 کمپانیہ (Campania)
 13,595
 5,790,929
 ناپولی (ناپولی)
 1,000,470

 7
 ایمیلیا رومانیا (Emilia-Romagna)
 22,124 
 4,187,557
 بولونیا (Bologna)
 374,425

 8
 فریولی وینیزیا جولیا (Friuli-Venezia Giulia)
 7,856
 1,208,278
 تریعیستے (تریستے)
 207,069

 9
 لازیو (Lazio)
 17,208
 5,304,778
 روم (Rome)
 2,553,873

 10
 لیگوریا (Liguria)
 5,420
 1,610,134
 جینوا (Genoa)
 620,316

 11
 لومباردیہ (Lombardia)
 23,861
 9,475,202
 میلان (Milan)
 1,308,311

 12
 مارکے (مارکے)
 9,694
 1,528,809
 انکونا (Ancona)
 101, 909

 13
 مولیزے (Molise)
 4,438
 320,907
 کامپوباسو (کامپوباسو)
 51,633

 14
 پیعیموندے (Piemonte)
 25,399
 4,341,733
 تورین (ٹیورن)
 902,255

 15
 ساردینیا (Sardinia)
 24,090
 1,655,677
 کالیاری (کالیاری)
 160,770

 16
 سسلیہ (Sicilia)
 25,708
 5,017,212
 پالیرمو (پالیرمو)
 675,501 

 17
 ترینتینو جنوبی ٹائرول (Trentino-South Tyrol)
 13,606
 985,128
 ترینتو (ترینتو)
 110,142

 18
 تسکانہ (Toscana)
 22,990
 3,619,872
 فیرنزے (فلورنس)
 366,488

 19
 امبریا (Umbria)
 8,456
 867,878
 پیروجیہ (پیروجا)
 606,413

 20
 وینیتو (Veneto)
 18,391
 4,738,313
 وینیزیا (Venezia)
 271,251

 علاقہ جات د‏‏ی معیشت 
 پرچم ناں خام ملکی پیداوا‏‏ر 2011 ملین، یوروGDP per capita in the EU in 2011 خام ملکی پیداوا‏‏ر 2011 فی کس 2011, یورو خام ملکی پیداوا‏‏ر 2011 ملین PPS, یورو خام ملکی پیداوا‏‏ر 2011 فی کس 2011 PPS, یورو40px|borderآبروزو30,07322,40029,43821,90040px|borderوادی آوستہ4,32833,7004,23633,00040px|borderآپولیہ69,97417,10068,49616,70040px|borderبازیلیکاندا10,74418,30010,51717,90040px|borderکلابریا33,05516,40032,35716,10040px|borderکمپانیہ93,63516,00091,65815,700ایمیلیا رومانیا142,60932,100139,59731,40040px|borderفریولی وینیزیا جولیا36,62829,60035,85529,00040px|borderلازیو172,24629,900168,60929,30040px|borderلیگوریا43,99827,20043,06926,70040px|borderلومباردیہ337,16133,900330,04233,20040px|borderمارکے40,87726,10040,01425,50040px|borderمولیزے6,41420,1006,27819,70040px|borderپیعیموندے125,99728,200123,33627,60040px|borderساردینیا33,07519,70032,37719,30040px|borderصقلیہ83,95616,60082,18316,30040px|borderترینتینو جنوبی ٹائرول35,79734,45035,04133,70040px|borderتسکانہ106,01328,200103,77527,60040px|borderامبریا21,53323,70021,07823,20040px|borderوینیتو149,52730,200146,36929,600

 حوالے 

گٹھ:اطالیہ
گٹھ:اطالیہ د‏‏ی ذیلی تقسیم
گٹھ:اطالیہ دے علاقے
گٹھ:اطالیہ متعلقہ فہارست
گٹھ:اطالیہ متعلقہ فہرستاں
گٹھ:درجہ اول انتظامی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:ملکی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:ملکی ذیلی تقسیم درجہ بندی د‏‏ی فہرستاں
گٹھ:یورپ د‏‏ی ملکی ذیلی تقسیم
گٹھ:یورپی ملکاں د‏‏ی علاقائی تقسیم
گٹھ:اٹلی