خالصہ دربار ریکارڈ

خالصہ دربار ریدارڈ سیتا رام کوہلی دی تصنیف اے جو سکھ سلطنت دے ابتدائی تے آخری ایام دے دستاویزاں دا مجموعہ اے۔ ایہ دو جلداں تے مشتمل اے۔

 لکھن دی وجہ 
29 مارچ 1849  نوں جدوں  سکھ سلطنت ختم ہو گئی تے صوبہ پنجاب (برطانوی ہند) دا الحاق برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی نال ہو گیا۔ اِس دوران حکومت پنجاب دے ہتھ سکھ سلطنت دے دستاویزاں تے معاہدےآں دیاں نقلاں آئیاں جو فارسی زبان وچ سن۔ ایہ سکھ سلطنت دے ابتدا توں یعنی مہاراجا رنجیت سنگھ دے عہدِ حکومت دے آغاز توں لے کے 1849 تک دے مکمل دستاویزات سن جو حکومت پنجاب دے سول سیکرٹریٹ آفس (موجودہ مقبرہ انارکلی، واقع اندرون سول سیکرٹریٹ، لاہور) وچ محفوظ کردتے گئے سن ۔ ایہ دستاویزات 1915  تک اپنی اصل حالت وچ محفوظ پئے رہے، حتیٰ کہ   پنجاب یونیورسٹی نے مؤلف سیتا رام کوہلی نوں سکھ سلطنت دا ریکارڈ مرتب کرنے تے تعینات کیتا۔ سیتا رام کوہلی نے 4 سال دی محنت نال ایہ ریکارڈ دستاویزات دی مدد نال مرتب کیتا تے 1919  دے شروع تک یہ مکمل ہو گیا۔

 تریخ 
ایہ ریدارڈ 129 چھنداں (چھند اوہ دستاویزات ہوندے نیں جنہاں نوں عموماً کاغذ نوں گول کرکے رکھ دتا جائے تے غیر مطبوعہ ہوئے) تے مشتمل سن جو سکھ سلطنت دے 38 سالاں یعنی 1811  توں مارچ 1849  تک دا مکمل دستاویزاتی ریکارڈ سی۔ حکومت پنجاب نے جدوں  اِنہاں دستاویزات دی ترتیب دے لئی کم شروع کروایا تے اودوں تک اِنہاں چھنداں وچوں بعض نوں دیمک کھا چکی سی، مگر مترجمان دیاں کوششاں نال ایہ دستاویزات نقل کرلیے گئے۔ اِنہاں چھنداں نوں چمڑے دیاں فائلاں وچ سنبھال کے رکھیا گیا سی۔

 زبان 
ایہ تمام معاہدے تے دستاویزات فارسی زبان وچ تے خط شکستہ وچ تحریر ہوئے۔

 مواد تے متن 
 اشاعت 
اِس دی پہلی اشاعت لاہور توں 1919 وچ ہوئی۔

 حوالے 
 ہور ویکھو 
 سیتا رام کوہلی
 مہاراجہ رنجیت سنگھ (کتاب)
 ظفرنامہ رنجیت سنگھ

گٹھ:1919 دیاں کتاباں
گٹھ:سکھ سلطنت
گٹھ:پنجاب دی تریخ