لوکدھارا تے ادب

لوکدھارا اتے ادب ڈاکٹر سوہندر سنگھ ونجارا بیدی دی لوکدھارا نال متعلق کتاب اے۔ لوکدھارا لوک رہتل دا پاسار تے لوک-منک دی سہج ابھویکتی ہون کر کے کسے نسل دی رہتل دا مول سچ ہے۔ اس مجموعے دے کھوج – مضموناں وچ لوکدھارا تے لوک ادب دے چرتر، لچھن اتے اہمیت نوں سمجھن دی کوشش کیتی گئی ہے ۔ کجھ لیکھ کافی سماں پہلاں دے لکھے ہوئے ہن ، جو مہینہ وار رسالےآں وچ چھپے، پر اوہناں دی اہمیت نوں مکھ رکھدیاں اس مجموعے وچ شامل کر لیا گیا ہے ۔
 باب ونڈ 
اس کتاب وچّ کلّ ستّ باب شامل ہن، ایہناں دا مختصر سار اس طرحاں اے۔

 لوکدھارا تے ادب 
لکھاری نے لوکدھارا نوں پربھاشت کردے ہوئے اسنوں  لوک–من  نال گہرے روپ وچ جڑیا ورتارا دسیا ہے اتے ادب نال وی لوک ادب دا ڈونگھیرا تعلق ہے۔ کسے وی خطے دے ادب نوں سمجھن لئی سانوں اتھوں دی لوکدھارا نوں جاننا پویگا۔ جدید ادب دی بجائے قرون وسطی دے ادب وچ چاہے بیر شاعری ، صوفی شاعری،  گرمتِی شاعری تے  قصہ شاعری وغیرہ ہووے تاں لوکدھارا دا ودھیرے جھلکارا پیندا ہے۔   ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ادب، لوکدھارا تے ادب (لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی، پنہ-15   

 لوکدھارا دی دیݨ (ادب، فن تے مذہب نوں) 
لوکدھارا نے ادب، کلا تے دھرم نوں وڈملی دین دتی۔ لیکھک نے اس وچ دسیا ہے کہ لوکدھارا نے ادب نوں چھند،النکار ، رس، سہج آدی نال بھرپور کیتا ہے۔ دھرم دی اساری تاں ہوئی ہی لوکدھارا توں ہے۔ کیونکہ پہلاں قدرتی شکتیاں جو قابو نہی سی آؤدیاں اوہناں تے جادو-ٹونے کرکے پربھاو پایا جاندا سی۔ ہن اوہی روپ بدل کے دھرم بن گیا ہے۔ پرانے سمیاں وچ ہوئی چترکاری نے ہی کلا نوں اپجایا ۔  ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ادب، لوکدھارا دی دین(لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی، پنہ-23 

 لوکدھارا دا نامکرن 
لکھاری مطابق لوکدھارا دا مطالعہ 19ویں صدی وچّ شروع ہویا،جدیں 1846ء وچّ  ڈبلیؤ جے. تھامسن  نے لوک–سبھیاچار دے سارے پرپنچ لئی ‘فوکلور’ شبد دی سرجنا کیتی ۔ فوکلور لئی ہور شبد وی ورتے گئے جویں ڈاکٹر کرنیل سنگھ تھند  نے کھوج نمبدھ لئی ‘لوکیان’ شبد ورتیا۔ ڈاکٹر ہربھجن سنگھ نوں اپنے کجھ لیکھاں وچّ فوکلور لئی لوک-ورثہ شبد ورتیا ہے ۔ ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ادب، پھوکلوک دا نامکرن(لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی،پنہ 30   
  لوک-ادب دی اہمیت
لیک-ادب وچّ سمچی جاتی دے ادگر، پرورتیاں، بھاوناواں، دھارناواں منوتاں تے کلا-رچیاں نجتو توں سموہک روپ وچّ بدل کے روپمان ہندیاں ہن۔  ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ادب، لوکدھارا تے ادب (لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی،پنہ 32   اس وچ ونجارا بیدی 10 بھاگاں وچ لوک ادب دے مہتو سبندھی چرچہ کردا ہے۔ پہلے وچّ لوک ادب،دوجے وچ لوک گیت، تیجے وچّ لوک کہانیاں، چوتھے وچّ اکھاناں، پنجویں وچّ بجھارتاں تے چھویں وچّ لوک ناٹ سبندھی دھارناواں پیس کردا ہے۔ اگے بھاشا،لوکدھارا، لوک ادب دے وکاس تے لوک ادب دے وگیانک ادھٔین دی گلّ کردا ہے۔ 
 پنجابی شعری روایت
ڈاکٹر.ونجارا بیدی انوسار صدیاں دے اس لمے سفر دوران سمیں سمیں تے پنج پرمکھ شعری روایتاں- 
. آدم شاعری
.لوک شاعری
.لوک-پرء شاعری
.ادبی شاعری
.بانی 
ایہہ پرمپراواں ہوند وچّ آئیاں۔

 کچھ لوک-ادب بارے 	
ونجارا بیدی لوک ادب دی تشریح اس طرحاں دندا ہے–منکھی جذبیاں، بھاوناواں تے انوبھواں نوں پرگٹاؤندی، پرمپرا دے انشاں نال بھری اوہ رچنا جس نوں سرل چتّ تے سادہ بدھی لوک رچدے ہن تے جس نوں جن–سموہ پروان کر کے پیڑیؤں–پیڑی اگے توردا ہے۔ 
لوک-ادب دے چار مکھ تتّ بندے ہن-
1.سرل-چت لوکاں دی رچنا 
2.جن-سموہ دی پروانگی 
3.لوک-پرمپرا دے انش 
4.مونہوں منہ چلیا آؤنا۔ پں  ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، کجھ لوک-ادب بارے(لیکھ)، لوکدھارا تے ادب (لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی، پنہ-70 
 لوک-گیت 
لوک-گیتاں دے اپجن تے وگسن لئی اک خاص سماجک واتاورن دی لوڑ ہندی ہے۔ لوک-گیت پرمپراگت ورثے دے روپ وچّ ستے-سدھتے پیڑھی در پیڑھی اگے تردے جاندے ہن۔ لوک گیتاں دی سمگری پرمپرا وچوں ہی لئی گئی ہندی ہے اتے اس دیاں جڑھاں سنسکرتی وچ ہندیاں ہن۔ ڈاکٹر. سوہندر سنگھ ونجارا بیدی، لوکدھارا اتے ادب، لوک-گیت(لیکھ)، نویگ پبلیشرز،دلی،پنہ 86  لوک گیتاں دی رچنا ہر کال وچّ ہندی رہندی ہے۔ہر نویں پیڑی لوک –گیتاں دے بھنڈارے وچ اپنے ولیں وت موجب کجھ حصہ پا جاندی ہے۔
 حوالے 

گٹھ:کتاباںگٹھ:پنجابی کتاباںگٹھ:لوکدھاراگٹھ:پنجابی رہتل