سغدی بولی

سُغدی بولی جاں سوگدیائی بولی اک چڑھدی ایرانی بولیاں  دا اک بولی ہے جو کہ سوگدیا  علاقے، اجوکے ازبکستان تے تاجکستان (: سمرقند؛ پرمکھ شہر: پنجکنت، فرغانہ، خجند اتے بخارہ)، وچّ بولی جاندی ہے۔ اس توں علاوہ پرانے چین وچّ سوگدیائی پراوسیاں کارن اتھے وی ایہہ بولی بولی جاندی ہے۔ سوگدیائی وچکارلی ایرانی بولیاں وچّ باختری، خوتانی ساکا، وچکارلی فارسی تے پارتھیائی سمیت اک پرمکھ بولی ہے۔ اس بولی وچّ وڈا ساہتی بھنڈار ہے۔ 

سوگدیائی بولی ایرانی بولیاں دے شمال-مشرقی پروار نال تعلق رکھدی ہے تے ایہہ Sprachbund نالوں جنیٹک ودھیرے لگدی ہے۔  اس بولی دے پرانے سنسکرن بارے کوئی پکے ثبوت نہیں ملدے لیکن پرانی فارسی وچّ لکھے شلالیکھاں وچّ سوگدیائی بولی ہون دے نشان ملدے ہن تے ایہہ ہخامنشی سلطنت (559-323 ق م) دے ویلے دے ہن۔ 

اتہاس
تانگ چین دوران وشکارلے ایشیا دی شاہراہ ریشم دی مکھ بولی سوگدیا بولی سی تے اس سمیں اس بولی نے چینی بولی توں کئی شبد ادھار لے لئے سن۔ اٹھویں صدی دے شروعات وچّ سوگدیا واسیاں ولوں مسلم دیساں 'تے جت توں بعد اس بولی دا سیاسی اہمیت کافی ودھ گئی۔ 8ویں صدی دوران استراشنا، سُغددے دکھن وچّ واقع اک شہر، وچّ وی سوگدیائی بولی دے اک  لہجے یغنوبی بولی دے طور 'تے ڈویلپ ہوئی اتے 21ویں صدی دوران وی اسدی ہوند برقرار ہے۔ ایہہ یغنوبی لوکاں ولوں بولی جاندی ہے۔

سوگدیائی لکھتاں دی کھوج
چین دے سنکیانگ صوبے وچّ سوگدیائی بولی وچّ لکھیاں پوتھیاں(کتاباں) لبھن نال اس بولی متعلق کھوج-کارج نوں کافی اتشاہ ملیا۔ رابرٹ گتھائیٹ (پہلا بودھی-سوگدیائی سکھیارتھی) اتے پال پیلیئٹ (جو کہ اس سمیں دنہوانگ وچّ وچر رہا سی اتے اسنوں سوگدیائی مواد لبھیا) نے سوگدیائی مواد، جو کہ پیلیئٹ نے کھوجی سی، متعلق کافی کھوج بین کیتی سی۔ گتھائیٹ نے پیلیئٹ ولوں لبھی سوگدیائی مواد آدھارت کافی لیکھ شائع کیتے پر پہلی جنگ عظیم سمیں اسدی موت ہو گئی۔ گوتھیئن دا سبھ توں مہان کم سوگدیائی بولی دی شبداولی لکھن دا سی جو کہ اسدی اچنچیت ہوئی موت کارن مکمل ہون توں رہِ گیا۔ پر بعد وچّ ایہہ کم ایمائیل بینوینیستے ولوں سرے چاڑھیا گیا۔Utz, David. (1978). Survey of Buddhist Sogdian studies. Tokyo: The Reiyukai Library.

گرائمر

نانوَ

Light stems

 Case  masc. a-stems  neut. a-stems  fem. ā-stems  masc. u-stems  fem. ū-stems  masc. ya-stems  fem. yā-stems  plural nom.  -i  -u  -a, -e  -a  -a  -i  -yā  -ta, -īšt, -(y)a voc.  -u  -u  -a  -i, -u  -ū  -iya  -yā  -te, -īšt(e), -(y)a acc.  -u  -u  -u, -a  -u  -u  -(iy)ī  -yā(yī)  -tya, -īštī, -ān(u) gen.-dat.  -ē  -yē  -ya  -(uy)ī  -uya  -(iy)ī  -yā(yī)  -tya, -īštī, -ān(u) loc.  -ya  -ya  -ya  -(uy)ī  -uya  -(iy)ī  -yā(yī)  -tya, -īštī, -ān(u) instr.-abl.  -a  -a  -ya  -(uy)ī  -uya  -(iy)ī  -yā(yī)  -tya, -īštī, -ān(u)

Heavy stems

 Case  masc.  fem.  plural nom.  -Ø  -Ø  -t voc.  -Ø, -a  -e  -te acc.  -ī  -ī  -tī, -ān gen.-dat.  -ī  -ī  -tī, -ān loc.  -ī  -ī  -tī, -ān instr.-abl.  -ī  -ī  -tī, -ān

Contracted stems

 Case  masc. aka-stems  neut. aka-stems  fem. ākā-stems  pl. masc.  pl. fem. nom.  -ē  (-ō), -ē  -ā  -ēt  -ēt, -āt voc.  (-ā), -ē  (-ō), -ē  -ā  (-āte), -ēte  -ēte, -āte acc.  (-ō), -ē  (-ō), -ē  -ē  -ētī, -ān  -ētī, -ātī gen.-dat.  -ē  -ē  -ē  -ētī, -ān  -ētī, -ātī loc.  -ē  -ē  -ē  -ētī, -ān  -ētī, -ātī instr.-abl.  (-ā), -ē  (-ā), -ē  -ē  -ētī, -ān  -ētī, -ātī

کریا

Present indicative
 Person  Light stems  Heavy stems 1st. sg.  -ām  -am 2nd. sg.  -ē, (-Ø)  -Ø, -ē 3rd. sg.  -ti  -t 1st. pl.  -ēm(an)  -ēm(an) 2nd. pl.  -θa, -ta  -θ(a), -t(a) 3rd. pl.  -and  -and

Imperfect indicative
 Person  Light stems  Heavy stems 1st. sg.  -u  -Ø, -u 2nd. sg.  -i  -Ø, -i 3rd. sg.  -a  -Ø 1st. pl.  -ēm(u), -ēm(an)  -ēm(u), -ēm(an) 2nd. pl.  -θa, -ta  -θ(a), -t(a) 3rd. pl.  -and  -and

حوالے

گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:ایرانی بولیاں