چُباہا

چُباہا  جاں ریتل چاہا اس نوں انگریزی وچ کومن سینٹ پائیپر کہندے ہن۔ 
حلیہ
اس پنچھی دی لمبائی 18 توں 21 سینٹیمیٹر اتے بھار کوئی 40 گرام ہندا اے۔ اس دا قد درمیانہ، رنگ بھورا، لمبی بھوری چنجھ دا سرا کالا، کالیاں اکھاں دے دوالے چھوٹے-چھوٹے کھنبھاں دا اک چٹا گھیرا اتیؤپر اک پھکا بھورا بھروٹا ہندا اے۔ اسدی ہلکی بھوری ٹھوڈی توں ہیٹھاں چھاتی اتے گوڑھیاں بھوریاں لیکاں، بھورے پراں اتے وی چاکلیٹی لہریا، ڈھڈّ والا پاسہ چمکدار چٹا اتے پوچھ پراں توں تھوڑھی لمبی، لمبیاں لتاں اتے پنجے پیلے ہندے ہن۔ ایہہ پنچھی ویسے تاں بہت دور-دور سارے تپتکھنڈی دیساں وچ پھیلے ہوئے ہن، پر ایہہ سردیاں وچ سبھ توں پہلاں ٹھنڈھیاں تھاواں توں میداناں وچ آ جاندے ہن اتے سردیاں مکن اتے سبھ توں بعد وچ واپس جاندے ہن۔ ایہہ کیڑے-مکوڑے، گھوگے، کیکڑے اتے جھینگر، پشواں دیاں چچڑیاں پھڑکے کھاندے ہن۔ اڈن لگے ایہہ ‘ٹوی-وی-وی’ جاں ‘ٹی-ٹی-ٹی’ ورگیاں تکھیاں اتے اچیاں آوازاں کڈھدے ہن۔ اپنا سفر کرن لئی ایہہ ڈاراں وچ اکٹھے وی نہیں ہندے۔ اڈن ویلے ایہہ اپنے لمبے پراں نوں بہت ڈونگھے ہیٹھاں-اپرں نہیں کردے، سگوں نیڑے-نیڑے اتے بڑی تیز رفتار نال ہلاؤندے ہن۔ ایہناں نوں وگدے پانی چنگے لگدے ہن، اس لئی نہراں، کولھاں، دریاواں جاں سمندر دے ریتیلے کنڈھے ایہناں نوں بہت پسند آؤندے ہن۔ ایہناں دی خاص قسم دی تور نوں ‘ٹیٹرنگ’ کہندے ہن۔ اس پروار دیاں 85 ذاتیاں ہن۔

 نسل کشی
ایہ مئی توں جون نر اتے مادہ کشمیر، گڑھوال اتے کماؤ ول چلے جاندے ہن۔ اتھے دریا دے وچکار ریتے دے ٹلیاں اتے پانی توں 50 میٹر دور ریتے نوں کھرچ کے اک ٹویا جیہا بنا کے اس نوں گھاہ نال تھوڑھا جنا پولا کرکے اپنا آلہنا بنا کے مادہ اس وچ 3 توں 4 پیلی بھا والے بھورے جاں سلیٹی انڈے دندی اے۔ مادہ اکلی انڈیاں نوں 21 توں 22 دن سیککے بوٹ کڈھدی اے۔ بوٹاں دا بھار انڈیاں وچوں نکلن ویلے 8 گرام ہندا اے۔ جو 22 توں 28 دن وڈے ہو کہ اڈّ جاندے ہن۔ چباہیاں’ دی 8 توں 14 سال دی عمر ہندی اے۔

 حوالے 

گٹھ:پنچھی
گٹھ:بھارت دے پنچھی