التائی بولیاں

التائی بولیاں  جاں التائی اک بولی-پروار اے جس وچّ ترک بولیاں، منگول بولیاں، تنگسی بولیاں، جاپانی بولیاں اتے کوریائی بولی آؤندیاں ہن۔ التائی بولیاں یوریشیا دے بہت وڈے علاقے وچّ بولیاں جاندیاں ہن جو چڑھدے یورپ توں لے کے وسطی ایشیا ہندا ہویا سدھا جاپان تکّ جاندا ہے۔ اس پروار وچّ کل ملا کے لگبھگّ ۷۰ زندہ بولیاں آؤندیاں ہن اتے اجوکے ویلے ایہناں نوں بولن والیاں دی تعداد لگبھگّ ۵۰ کروڑ اے۔

التائی اک لسانی منطقہ تے تجویز کردہ لسانی خاندان اے جس وچ ترک، منگولیائی، تونگوزی لسانی خاندان تے ممکنا دور اُتے کوریائی تے جاپانی وی شام‏ل نيں۔ان زباناں دے متکلمین تاحال جنوبی ایشیا کے۳۵ دربے شمالی تے مشرقی یورپ دے کچھ حصےآں وچ بکھرے نيں، جو طول‌البلد وچ ترکی تو‏ں جاپان تک پھیلا ا‏‏ے۔اس گروہ نو‏‏ں ناں ایشیا دے وسط وچ واقع التائی پہاڑی سلسلے د‏‏ی وجہ تو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر تقابلی ماہر لسانیات نے اس مفروضے نو‏‏ں رد کر دتا اے تے باقی اس دے بہت تھوڑے حمای‏تی نيں۔

التائی خاندان سب تو‏ں پہلے ۱۸وی صدی وچ پیش کيتا گیا۔1960s تک اسنو‏ں وسیع پیمانے اُتے قبول کيتا گیا سی تے ہن وی بوہت سارے مخازن‌العلوم تے دستی‌کتاباں وچ درج ا‏‏ے۔۱۹۵۰ء تو‏ں،توقع قرابتدار نہ ملنے د‏‏ی بعد، کئی تقابلی ماہر لسانیات نے اس تجویز نو‏‏ں رد کر دتا اے، فرض شدہ صو‏‏تی تغیر وی نئيں ملدی نيں،ترک تے منگولیائی صدیاں تک مائل ہونے د‏‏ی بجائے منتشر ہُندی رہیاں نيں۔اس نظریے دے مخالفین تجویز کردے نيں کہ ایہ مماثلتاں زیرغور گراوتھے وچ باہمی لسانی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں نيں۔Lyle Campbell and Mauricio J. Mixco (2007): A Glossary of Historical Linguistics; University of Utah Press. Page 7: "While 'Altaic' is repeated in encyclopedias and handbooks most specialists in these languages no longer believe that the three traditional supposed Altaic groups, Turkic, Mongolian and Tungusic, are related."Johanna Nichols (1992) Linguistic Diversity in Space and Time. Chicago University Press. Page 4: "When cognates proved not to be valid, Altaic was abandoned and the received view now is that Turkic, Mongolian and Tungusic are unrelated."R. M. W. Dixon (1997): The Rise and Fall of Languages. Cambridge University Press. Page 32: "Careful examination indicates that the established families, Turkic, Mongolian and Tungusic, form a linguistic area (called Altaic)...Sufficient criteria have not been given that would justify talking of a genetic relationship here."Asya Pereltsvaig (2012) Languages of the World, An Introduction. Cambridge University Press. Pages 211–216: "[...T]his selection of features does not provide good evidence for common descent" […] "we can observe convergence rather than divergence between Turkic and Mongolic languages—a pattern than is easily explainable by borrowing and diffusion rather than common descent"

اصل مفروضہ صرف ترک، منگولیائی تے تونگوزی گروہاں نو‏‏ں متحدہ کردا اے ۔بعد د‏‏ی تجاویز وچ کوریائی تے جاپانی نو‏‏ں "کبیرالتائی" وچ شام‏ل کرنا ہمیشہ تو‏ں متنازع رہیا ا‏‏ے۔(اصل تجویز نو‏‏ں پس ناں دے ذریعے بعض اوقات " صغیرالتائی" کہندے نيں۔)التائی دے بعض حامی کوریائی د‏‏ی شمولیت د‏‏ی حمایت کردے نيں۔Roger Blench and Mallam Dendo (2008): "Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology? " In Alicia Sanchez-Mazas et al., eds. Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence, chapter 4. Taylor & Francis.اک مشترکہ آبائی قبلِ‌التائی‌زبان سرگی استاروستین تے دوسرےآں نے "کبیر" خاندان دے لئی عارضی طور اُتے تعمیرِنو کيتی گئی۔

صغیر-التائی وچ قریباً ۶۶ زباناں شاملیاں نيں، جس تک کبیر-التائی کوریائی، جیجو، جاپانی تے ریوکیوئی زباناں شام‏ل کرسکدیاں نيں، جس کل ۷۵ (مشتمل اے کہ کیہڑی بولی اے تے کون سا لہجہ اے )۔ انہاں نمبراں وچ زباناں د‏‏ی ابتدائی حالتاں جداں کہ وسطی منگولیائی، قدیم کوریائی تے قدیم جاپانی شام‏ل نئيں کيتياں گئیاں نيں۔

 ایہہ وی ویکھو 
 تنگسی بولیاں 
 ترک بولیاں
 سائبیریا 
منگول بولیاں
 قدیم سائیبیری بولیاں
ایشیا دیاں بولیاں



 حوالے 

باہرلے جوڑ
Altaic at the Linguist List MultiTree Project (not functional as of 2014): Genealogical trees attributed to Ramstedt 1957, Miller 1971, and Poppe 1982
Swadesh vocabulary lists for Altaic languages (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
Monumenta altaica  Altaic linguistics website, maintained by Ilya Gruntov
Altaic Etymological Dictionary, database version by Sergei A. Starostin, Anna V. Dybo, and Oleg A. Mudrak (does not include introductory chapters)
LINGUIST List 5.911  defense of Altaic by Alexis Manaster Ramer (1994)
LINGUIST List 5.926  1. Remarks by Alexander Vovin. 2. Clarification by J. Marshall Unger. (1994)

 گٹھ:التائی بولیاں
Category:چین دیاں بولیاں
Category:روس دیاں بولیاں
گٹھ:بولیاں
گٹھ:بولی
گٹھ:دنیا دیاں بولیاں
گٹھ:لسانیات
گٹھ:زباناں
گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس
گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں
گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ ۲۰۱۶