آرتھر ملر

آرتھر ملر (17 اکتوبر 1915 – 10 فروری 2005) امریکی ناٹک کار اتے مضمون نگار سن۔ http://www.guardian.co.uk/news/2005/feb/12/guardianobituaries.artsobituaries  دوجی وڈی لڑائی دے بعد سماجی مضموناں اتے ڈرامے لکھن والے ملر نے بوہت مشہور دی امیرکن ڈریم یعنی 'امریکی سپنے' دیاں کئی خامیاں امریکی جنتا اتے دنیا  دے ساہمنے رکھیاں۔ اس کارن اوہناں اتے تنقید وی ہوئی لیکن اسدی پرواہ کیتے بناں اوہناں نے اپنے ناٹکاں وچّ جدید سماج پرتی اپنا نظریہ  رکھیا۔ اوہناں نے  آل مائی سنز (1947), ڈیتھ آف اے سیلزمین (1949), دی کروسیبل (1953) اتے اے ویو فرام دی برز (ون ایکٹ، 1955; سودھیا دو-انکی، 1956) ورگے ڈرامے لکھے۔ 1949 وچّ اک سیلزمین دی موت (ڈیتھّ آف اے سیلزمین) دا منچن ہویا تاں اوہ راتو - رات ہی حرمن پیارے ہو گئے۔ ایہہ اک عامَ بندے ولی لومین دی کہانی سی، جسدا امریکہ دے سرمایہ داری نظام وچّ پورا وشواس ہے اتے جو پیشہ ورانہ سفلتا لئی کم کردے ہوئے، بھاری دباواں وچّ گھریا ہویا، دم توڑ دندا ہے۔ اس ڈرامے لئی اوہناں نوں 1949 وچّ پلتزر انعام وی ملیا۔ ملر دی ایہہ یوگتا سی کہ اوہ بالکل نجی جاں ویکتی گت کہانیاں نوں وی ویاپک سماجی سروپ پردان کر دندے سن۔

زندگی
آرتھر ملر دا جنم نیویارک وچّ اک کپڑا مل دے مالک دے گھر وچّ ہویا۔ 1929 وچّ امریکہ دے معاشی سنکٹ اتے شیئر بازار وچّ بھاری گراوٹ دے سمیں وچّ اس دے پتا دا کم-کاج ٹھپّ ہو گیا۔ اس نے چھوٹے-موٹے کم کردے ہوئے کالج دی پڑائی کیتی اتے پترکارتا پڑھی۔ اس دا پہلا ڈرامہ آل مائی سنز امریکہ دے دوسرے سنسار جنگ وچّ بھاگ لین ولوں اک امریکی پروار اتے آدھارت ہے۔ اس ڈرامے دے کارن اس دی کرڑی آلوچنا ہوئی اتے اوہناں اتے دیسبھگتی دے انہوند دا الزام وی لگیا۔ لیکن اس دا ایہی کہنا سی کہ اوہ تاں کیول سچ بیان کر رہا سی۔ جدوں امریکہ وچّ کمیونسٹ سمرتھکاں دے خلاف میکارتھی دور وچّ ابھیان چلایا گیا تاں اپنے اداروادی وچاراں دے کارن اوہ پھر وواداں وچّ گھر گیا۔ اک سنسدی کمیٹی دے ساہمنے اس نے اپنے اوہناں دوستاں اتے ساتھیاں دے نام دسن توں انکار کر دتا جو کمیونسٹ رہے سن۔ اس دا کہنا سی، میں نہیں مندا کہ امریکہ وچّ اپنے پیشے دا پالن کردے ہوئے کسے ویکتی نوں مکھبر بنن دی ضرورت ہے۔ بعد وچّ اس نے اس وشے نال سبندھت اک ڈرامہ وی لکھیا جسدا نام سی - نیو انگلینڈ دے د کروسیبل  جس وچّ اجیہے ساموہک روس اتے اندولن نوں ریکھانکت کیتا گیا سی۔ اس دا ویاہ 1956 وچّ پرسدھ ایکٹریس مرلن منرو نال ہویا لیکن پنج سال بعد ہی طلاق وی ہو گیا۔ امریکہ وچّ بعد وچّ اس دے کم وچّ دلچسپی گھٹی لیکن برٹین وچّ اس دے کم نوں ہمیشہ سراہیا گیا اتے 1995 وچّ وی اس دے بروکن گلاس (ٹٹیا ہویا سیسہ) نوں اولوئر اوارڈ ملیا۔ اس دا کم دنیا بھر وچّ انا سراہیا گیا کہ منیا جاندا ہے کہ پورے سنسار وچّ ہر روز کتے نہ کتے اس دے  کسے نہ کسے ڈرامے دا منچن ہو رہا ہندا ہے۔

حوالے

گٹھ:امریکی لکھاری