کشمیری بولی

کشمیری یا کاشر، ہند آریائی ٹبّر دی اک داردی بولی اے جیہڑی بنیادی طور تے کشمیر وچ بولی جان٘دی اے۔ ایہنوں تقریبن 7 مِلیئن لوک بولدے نیں۔ ایہ کشمیر د‏‏ی اک اہ‏م بولی ا‏‏ے۔ 

کشمیری بولی بولݨ والے افراد وچ اکثریت مسلماناں د‏‏ی اے، کشمیری پنڈت تے سکھ وی کشمیری بولدے نيں۔ مگر اصل وچ ایہ بولی کشمیری مسلماناں تو‏ں ترویج پا رہی اے۔

کشمیری بولی د‏‏ی تریخ 5000 سال پراݨی رہتل دا احاطہ کيتے ہوئے آ جیہدے علمی ثبوت 2000 سال پراݨے نيں۔ کشمیری بولی وچ فارسی، عربی، ہندی تے پنجابی دے الفاظ گردشِ دوراں دے نال شام‏ل ہُندے رہے تے رسم الخط وی تبدیل ہُندا رہیا۔

موجودہ دور وچ کشمیری بولی دا رسم الخط عربی فارسی لپی دے مطابق اے۔ 1947ء وچ ڈوگرا راج دے خاتمے دے نال ہی کشمیری بولی نے اپݨے پیر جماؤݨا شروع کردِتے تے کئی معتبر مصنف، ادیب تے شاعر منظر عام اُتے آئے۔ تقسیم ہند توں بعد جو سماجی تبدیلیاں برصغیر وچ رونما ہوئیاں اوہناں د‏ی لپیٹ وچ کشمیری بولی وی آگئی تے تے کشمیری بولی ریاست جموں‏ کشمیر د‏‏ی سرکاری بولی نہ بݨ سکی۔ کشمیر دے دونے حصےآں وادی کشمیر تے آزاد کشمیر وچ کشمیری بولی نو‏‏ں بہت زیادہ نقصان سہݨا پيا۔

 رسم الخط 
کشمیری بولی تن رسم الخطاں وچ لکھی جاندی اے: نستعلیق، دیوناگری تے شاردا۔ شاردا کشمیری بولی دا قدیم رسم الخط ا‏‏ے۔ موجودہ دور وچ کشمیری زبان نستعلیق وچ لکھی جاندی اے۔

 شاردا 
حروف مصوت 
نقل حرفیآئی پی اےآزاد حالتمنحصر حالتنوٹاشکالمثالاںمخصوص حالتاںاَ/aکوئی نئيں(پَ) آ/ā(پا) → ;  → ;  → ;  → اِ/i (پِ)ای/ī (پی)اُ/u (پُ) → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → اوٗ/ū (پوٗ) → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → ;  → r̥ (پَری) → ایہ حرفِ مصوت کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔r̥̄ (؟) → ایہ حرفِ مصوت کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔l̥ (؟)ایہ حرفِ مصوت کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔l̥̄ (؟)ایہ حرفِ مصوت کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔اے/ē (پے)اَے/ai, , ,  (پَے/پائے)او/ō (پو)اَو/au, , ,  (پَو/پاؤ)اوم/am̐ (پم/پنم)اں،ں/aṃ,  (پں)اہہ/aḥ (پح/پَہ)

حرفِ صحیح 

آزاد شکلنقل حرفیآئی پی اےنوٹکَ/kaکھَ/khaگَ/gaگھَ/ghaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔ṅaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔چَ/caچھَ/chaجَ/jaجھَ/jhaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔ñaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔ٹَ/ṭaٹھَ/ṭhaڈَ/ḍaڈھَ/ḍhaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔ṇaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔تَ/taتھَ/thaدَ/daدھَ/dhaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔نَ/naپَ/paپھَ/phaبَ/baبھَ/bhaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔مَ/maیَ/yaرَ/ra , , , لَ/laḷaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔وَ/vaشَ/śaṣaایہ حرفِ صحیح کشمیری بولی وچ استعمال نئيں ہُندا۔ثَ/saحَ،ہَ/ha
 مشاہیر ادب 
 غلام احمد ناز
 غلام احمد مہجور
 رسل میر

 باہرلے جوڑ 


 حوالے 

گٹھ:داردی زباناں
گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں
گٹھ:کشمیر دیاں بولیاں