جھونا

250 px|thumb|بھارت توں بھورے باسمتِی چول
گھریلو جھونا Poacea گھاس دو قسماں وچوں ہے،پہلی ہے Oryza Sativa تے دوسری Oryza glaberrima।دنیا دے لوگاں دی کھادھ خوراک وچّ پنجواں حصہ کیلوریاں دی دین جھونے دی ہی ہے۔ایہہ دنیا دے وڈے حصے دے لوگاں دا من بھاؤندا کھانا ہے۔خاص کر کے چڑھدے،دکھنی تے دکھن چڑھدے ایشیا دا۔ دنیا وچّ جھونے دِی پیداوار 618।44 ملین ٹن ہےFood and Agriculture OrganizationFAO, اگ: 2006
اتہاس
اج توں 4500 سال پہلوں جھونا چین دی ہی مکھ فصل سی۔ سماں پین نال ایہہ ایشیا تے بھارت وچّ آیا۔ دنیا وچّ مکی توں بعد جھونا دوجے نمبر اتے بیجیا جاندا ہے۔ 
قسماں
جھونا دو قسم دا ہندا ہے: ایشیائی جھونا اتے افریقی جھونا۔ اس دی کھوج توں پتہ لگا ہے کہ 13500 سال پہلاں ایہہ چین دے موتی دریا اتے پیدا ہویا سی۔ اس توں بعد اس دی کھیتی 'ینگتیز' دریا لاگے کیتی جان لگی۔ اس توں بعد ہی ایہہ باقی دنیا وچّ پھیلیا۔ امریکہ وچّ ایہہ 1700 وچّ آ گیا جدوں اک ایشیائی مسافر جہاز والے نے جھونے دا اک تھیلا امریکہ توں کسے لئی سیوا بدلے دتا۔ عامَ طور اتے ایہہ سالانہ فصل ہے، پر نمی والے تھاواں اتے ایہہ موڈھے کماد وانگ 30 سال تکّ اگدا رہندا ہے۔ امریکہ وچّ 1861 توں اک پوری یونیورسٹی جھونے دی کھوج لئی بنی ہوئی ہے۔ 
خوراکی پہلو
+ جھونے 'چوں کڈھے ہوئے چاول (100 گرام) دی خوراکی اہلیت  تتّ دا نام  مقدار فیصد  تتّ دا نام   مقدار فیصد   تتّ دا نام   مقدار فیصد   پانی    12.00     طاقت   1528 KJ     پروٹین    7.1      فیٹ    0.66     کاربوہائیڈریٹ   80    فائبر    1.3     مٹھا 0.12کیلشیئم2.8لوہا 0.8 میگنیشیئم 25فاسفورس 115پوٹاشیئم 115سوڈیئم 5زنک 1.09کاپر 0.22میگنیز .09, سلینیئم 15.1 تھیئمن 0.07ربوفلیون 0.05نائسن 1.6پینٹوتھینک ایسڈ 1.01وٹامن بی 0.16 فولیٹ 8 وٹامن ای 0.11وٹامن کے 0.1 سیچوریٹڈ فیٹی ایسڈ 0.18مونو سیچوریٹڈ فیٹی ایسڈ 0.21پولی سیٹوریٹڈ فیٹی ایسڈ 0.18   
زہر
کھان والے چاولاں وچّ دو زہراں وی ہندیاں ہن 'آرسنک' اتے 'بیکیلس سیرسن'۔ پر ایہہ خطرے دے لیول توں کافی گھٹّ ہندیاں ہن۔

دنیا دا 92 فیصدی جھونا چین، بھارت، پاکستان وغیرہ ایشیائی دیساں وچّ ہی ہندا ہے۔ پنجاب وچّ اس دی کاشت دے ثبوت 1925 وچّ وی ملے ہن۔

ہیٹھ درج ٹیبل دنیا  وچّ 19 وڈے دیساں دے آنکڑے درشاندا ہے:

+ دنیاں بھر وچّ وڈے جھونا پیدا کرن والے مرکز(2005)Food and Agriculture OrganizationFAO, Faostat Statistik der FAO 2006  رینک دیس  مقدار (ہزاراں وچّ t)  رینک  دیش  مقدار (ہزاراں ٹن وچّ  )    1  چین    181.900     11  امریکہ    10.126    2  بھارت     130.513     12  پاکستان    7.351    3  انڈونیشیا    53.985     13  کوریا    6.435    4  بنگلا دیش    40.054     14  مصر    6.200    5  ویتنام    36.341     15  کمبوڈیا    4.200    6  تھائیلینڈ    27.000     16  نیپال    4.100    7  میانمار    24.500     17  نائجیریا    3.542    8  فلپائن    14.615     18  ایران    3.500    9  برازیل    13.141     19  سری لنکا    3.126    10  جاپان    11.342       دنیا 618.440

 باہری کڑی 
External links


 Agritrade articles on rice trading
 RiceWiki 
 International Rice Research Institute
 Rice latest trade data on ITC Trade Map

 A Brief History of Rice (p. 9 – p. 12) 
 A Cuban Skirmish for Rice by Isbel Diaz Torres, Havana Times, June 16, 2010
 National Food Authority. 
 Safe Storage of Cooked Rice
 Rice Research and Practice 


حوالے

گٹھ:کھیتی باڑی
گٹھ:فصلاں
گٹھ:کھان پین