زنک دی گھاٹ (پودا بیماری)

زنک دی گھاٹ (انگریزی:ZInc Deficiency) ادوں ہندی اے جدوں پودے دی نشونما گھٹ ہندی اے کیونکہ پودا اپنی ودھ رہی ضرورت توں اس ضروری مائکرو غذائی عنصر نوں کافی مقدار وچ نہیں لے سکدا۔ ایہہ دنیا بھر وچ فصلاں اتے گھاہ وچ سبھ توں ودھ پھیلن والیاں مائیکرو نیوٹرینٹ (غذائی عنصر) گھاٹاں وچوں اک اے اتے فصلاں دے پیداوار اتے فصل گنوتا وچ وڈے نقصان دا کارن بندی اے۔

دنیا دیاں اناج دیاں فصلاں وچوں تقریباً ادھا زنک-گھاٹیاں مٹی وچ پیدا کیتیاں جاندیاں ہن؛ نتیجے وجوں، زنک دی گھاٹ اک مکمل مسئلہ اے۔

 لچھن 
ویکھن یوگ گھاٹ دے لچھناں وچ شامل ہن:
 کلوروسس - پتے دا پیلا؛ اکثر انٹروینل؛ کجھ سپیسیز وچ، نوجوان پتے سبھ توں ودھ متاثر ہندے ہن، پر دوسریاں وچ پرانیاں اتے نویاں پتیاں کلوریٹک ہندیاں ہن؛
 نیکروٹک سپاٹ (دھبے) - کلوروسس دے علاقیاں تے پتی دے ٹشو دی موت؛
 پتیاں دا برونزنگ - کلوروٹک علاقیاں وچ کانسے رنگ دا پتہ بن سکدا اے؛ 
 پتیاں دی گھٹ ترقی در - زنک دی کمی والی ڈیسیٹیلائیڈسن نے اکثر انٹرنونڈاں نوں گھٹا دتا اے، اس لئی پتے سٹیم تے کلسٹر ہندے ہن؛
 پودیاں دی سٹنگنگ - (چھوٹے پودے) گھٹ ہوئے ترقی دے نتیجے وجوں ہو سکدے ہن جاں گھٹی ہوئی گھریلو اپکرن دے کارن؛
 ڈوارپھ پتے ('چھوٹا پتہ') - چھوٹیاں پتیاں جو اکثر کلوروسس، نیکروٹک چٹاک جاں برونزنگ دکھاؤندیاں ہن؛
 نقصدار پتے - پتے اکثر سنکچت ہندے ہن جاں اچّ پدھری مارجن ہندے ہن۔

 مٹی دیاں شرطاں/مٹی دی حالت 
زنک دی کمی بہت ساریاں وکھ وکھ قسماں دی مٹی وچ عامَ ہندی اے؛ کجھ کھیتی والی مٹی (ریتلی کھیتی والی مٹی، ہسٹوسول اتے کھیتی والی مٹی بہت اچّ پدھری زریعہ ولوں ترقی یافتہ کیتی گئی) وچ گھٹ کل زنک دے سنکیت ہندے ہن، اتے ہور مضبوط ​​پودے-مہیا زنک دی گھاٹ چ ہندے ہن جو کہ مضبوط زنک سورپسن (کلیشرڈس مٹی، اچّ رہندی مٹی، vertisols, ہائیڈوروپھیپھک کھیتی والی مٹی، کھارا مٹی) کرکے ہندے ہن۔ جیوک مادہ وچ گھٹ مقدار (جویں کہ جتھے اپروکت دھرتی نوں ہٹا دتا گیا اے)، اتے مشرت مٹی جو روٹ پرسار تے روک لاوندی اے نوں وی زنک دی گھاٹ دا ودھیرے جوکھم ہندا اے۔ فاسفورس کھاداں دی ورتوں نوں اکثر زنک دی گھاٹ نال جوڑیا گیا اے؛ ایہہ مٹی دے کھنجاں (خاص طور تے آئرن آکسائیڈ)، ویسکولر arbuscular mycorrhizae دے دمن اتے / جاں پودیاں دے ٹشوآں وچ زنک دی استھرتا کرکے تکنیک ہوئی سراپنا دے کارن ہو سکدی اے۔ مشرت دی بگاڑ اکثر زنک سورپشن نوں ودھا کے زنک دی گھاٹ دی شروعات کردی اے۔

 زنک دیاں ضرورتاں 
زنک اک ضروری مائکرونیوٹریینٹ (مائیکرو غذائیت تتّ) اے جسدا مطلب اے کہ پودے دے ترقی اتے ترقی لئی ضروری اے، پر بہت گھٹ مقدار وچ لوڑیندا اے۔ حالانکہ جندی دیاں لوڑاں فصلاں وچ وکھو وکھریاں ہندیاں ہن، پر 20 توں 100 ملیگرام / کلوگرام دی مقدار دے وچ پتہ (خشک مادہ بنیاد تے) لئی بہہتیاں فصلاں لئی کافی ہندی اے۔

 علاج 
زنک دی گھاٹ نوں ٹھیک کرن لئی زنک سلفٹ جاں زنک آکسائیڈ نوں کھاد دے طور تے مٹی وچ لاگوُ کیتا جا سکدا اے۔ 5 توں 100 کلوگرام فی ہیکٹیئر وچ اصل زنک دی سفارش کیتی گئی ایپلیکیشن اے، مگر زنک دے سبتوں ودھیا پدھر دی پودیاں دی قسم اتے گھاٹ دی تیبرتا دے کارن وکھ-وکھ اے۔ زنک دی ورتوں نال الکولین مٹی وچ زنک دی گھاٹ نوں ٹھیک نہیں کیتا جا سکدا اے کیونکہ زنکس دے علاوہ، ایہہ پودا سمروپ لئی انؤپلبدھ ہو سکدا اے۔ زنک نوں کھاداں دے طور تے، زنک سلفٹ مونوہائیڈریٹ 33%، زنک سلفٹ ہیپٹاہائیڈریٹ 21%، زنک EDTA 12 % آدی قسماں وچ پودیاں نوں پایا/مہیا کروایا جاندا اے۔

زنک سلفٹ جاں زنک چیلیٹ (جاں ہور اؤرگینک کمپلیکس) دے روپ وچ زنک دے پٹیاں اپر کم (سپرے دے طور تے) نوں وی مکمل طور تے ورتیا جاندا اے، خاص کرکے پھل دے رکھ اتے انگوری وین دے اپر۔ زنک، بیجاں دے علاج دے روپ وچ جاں ٹرانسپلانٹ بوٹے دے روٹ-ڈیوٹی (جڑاں) راہیں وی سپلائی کیتی جا سکدی اے۔

 کردار 
زنک اک مفت اناج دے روپ وچ پودیاں وچ واپردا اے، جویں کہ بہت گھٹ انمول بھار مرکباں دے نال اک کمپلیکس، جاں پروٹین اتے دوجے مکھولو دے اک حصہ دے روپ وچ۔ بہت سارے پاچک وچ زنک اک کم شیل، ڈھانچاگت، جاں ریگولیٹری کوپھیکٹر دے طور تے کم کردا اے؛ وڈی مقدار وچ زنک-گھاٹ دیاں وکار عامَ اینزائیم سرگرمیاں دے وگاڑ دے نال جڑے ہندے ہن (مکھ پھوٹوسنٹیٹل اینزائیمز سمیت)۔ زنک گھاٹ کارن جھرنے وچ لکن دی وی گنجائش ودھ جاندی اے کیونکہ زی-سجی اینزائیمز جھلی-نقصاندائک آکسیجن ریڈیکلس دی نکما وچ شامل ہن۔ زنک زین پرگٹاوے دے نینترن وچ شامل ہو سکدا اے؛ ایہہ ڈی۔این۔اے-سنتھیسائیزنگ پاچک دیاں سرگرمیاں نوں قایم رکھن اتے آر۔اینّ۔اے۔-ڈیگریڈنگ اینزائیمز دی سرگرمی نوں کنٹرول کرن وچ، آر۔اینّ۔اے اتے ڈی۔اینّ۔اے۔ ڈھانچے نوں ستھر کرن وچ اہم کم کردا اے۔

 حوالے 

گٹھ:کھیتی باڑی