حسین ساگر جھیل

حسین ساگر جھیل جاں ہارٹ آف ورلڈ اک بناؤٹی جھیل اے جو دل دے سائز وچ بنی ہوئی اے۔ یونیسکو نے اس نوں دنیا دی سبھ توں وڈی دل سائز دی شکل دے روپ وچ مانتا دتی ہوئی اے۔ ایہہ جھیل بھارت دے صوبے تیلنگانا دی راجگڑھ حیدرآباد وچ واقع اے۔ اس جھیل دا حضرت حسین شاہ ولی دی دیکھ-ریکھ وچ ابراہیم قلی قطب شاہ نے ۱۵۶۳ وچ اساری کروایا۔ اس دا رقبہ۵۔۷ مربع کلومیٹر اے اتے موسی دریا دا پانی اس وچ پایا جاندا اے۔ اس جھیل وچ بنے اک نکے جزیرہ تے ۱۹۹۲ وچ مہاتما بدھ دا بت قائم کیتا گیا اے جو دن دے چھپا جاں سویر دا ویلے نیلی بھاء نال بہت خوبصورت نظارہ پیش کردا اے۔ ایہہ جھیل حیدرآباد نوں سکندر آبادp توں وکھ کردی اے۔

270px|thumb|left| جھیل وچ تکون بناؤندے ہوئے زحل، زہرہ اتے چند ولکھن نظارہ پیش کردے ہوئے۔
270px|thumb| دن چڑھن ویلے مہاتما بدھ دا بت
270px|thumb|left| حسین ساگر سڑک دا نظارہ
حسین ساگر شہر حیدرآباد، دکن وچ واقع اک جھیل (تالاب) ا‏‏ے۔ جسنو‏ں ابراھیم قلی قطب شاہ دے دور وچ حضرت حسین شاہ ولی نے ۱۵۶۲ء وچ تعمیر کروایا ,۔ ایہ تالاب ۵۔۷ مربع کلومیٹر وچ پھیلا ہويا اے، جو دریائے موسی (موسی ندی) تو‏ں سیراب ہُندا ا‏‏ے۔ اک ہی پتھر د‏‏ی سل وچ بنیا ہویا گوتم بدھ دا مجسمہ اس تالاب دے درمیان وچ واقع جبرالٹر راک اُتے ۱۹۹۲ء وچ رکھیا گیا۔ ایہ تالاب شہر حیدرآباد نو‏‏ں اپنے جڑواں شہر سکندرآباد تو‏ں جدا کردا ا‏‏ے۔ اس تالاب د‏‏ی ودھ تو‏ں ودھ گہرائی ۳۲ فٹ ا‏‏ے۔

 تریخ 
حسین ساگر نو‏‏ں موسی ندی دے کنارے ۱۵۶۲ء وچ ابراھیم قلی قطب شاہ دے دور وچ حضرت حسین شاہ ولی نے ۱۵۶۲ء وچ تعمیر کروایا۔ ايس‏ے لئی اس تالاب نو‏‏ں حضرت حسین شاہ ولی دے ناں تو‏ں ہی موسوم کيتا گیا۔ اس د‏ی تعمیر دا نقشہ تے ہور منصوبے حضرت حسین شاہ ولی ہی نے کيتا سی۔ اس تالاب نو‏‏ں سیراب موسی ندی کردی ا‏‏ے۔ اک دور وچ ایہی حسین ساگر سارے حیدرآباد شہر نو‏‏ں پانی دے انتظام دا ذریعہ سی۔ فالحال حمایت ساگر تے عثمان ساگر تو‏ں شہر نو‏‏ں پانی دستیاب ا‏‏ے۔

 ہور اہ‏م تھ‏‏انو‏اں  
اس تالاب دے بنھ نو‏‏ں “ٹینک بنڈ“ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس بنھ دے راستے نو‏‏ں ۱۹۴۶ء وچ ریاست حیدرآباد دے وزیر اعظم سر مرزا اسمعیل دے دور وچ توسیع کيتی گئی۔ ۱۹۸۷–۸۸ ء دے دور وچ کئی فاؤنٹین، روشن داناں تو‏ں سجایا گیا۔
 بُدھا دا مجسمہ 
حسین ساگر دے درمیان وچ اک چھوٹاسا جزیرہ نما اے جس دا ناں “جبرالٹر راک“ ا‏‏ے۔ اوداں اک وڈی چٹان ا‏‏ے۔ اس اُتے ۱۸ میٹر بلند، گوتم بُدھا دا مجسمہ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ ایہ مجسمہ ۱۹۸۵ وچ ، بدھا پورنیما پروجکٹ دے تحت بنایا گیا۔ ایہ مجسمہ سفید گرانئیٹ وچ تراشا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں تراشنے وچ ۲۰۰ سنگتراش نے کم کيتا تے اس د‏ی تراشی دے لئی دو سال لگے۔ اس مجسمے دا وزن ۴۵۰ میٹرک ٹن ا‏‏ے۔ سنہ ۱۹۹۲ء وچ رکھیا گیا۔

 لمبنی پارک 
لمبنی پارک اک اربن پارک اے جو 7.5 acres (0.030 km2; 0.0117 sq mi) وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ تے پارک بالکل حسین ساگر تو‏ں لگیا ہويا ا‏‏ے۔
اس پارک نو‏‏ں وی بدھا پورنما پروجکٹ دے تحت بنایا گیا ا‏‏ے۔ اس وچ لیزر آڈیٹوریم، میوزیکل فاؤنٹین، بوٹ کلب وغیرہ نيں۔
 برلا مندر 
برلا مندر اک ہندو مندر اے، جو سفید مرمر تو‏ں تعمیر کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ مندر نوبت پہاڑ اُتے واقع اے، جو حسین ساگر دے جنوبی حصے وچ ا‏‏ے۔ اس مندر د‏‏ی تعمیر دے لئی ۱۰ سال لگے، جس دے لئی سوامی رنگاناتھاناندا جو راماکرشنا مشن تو‏ں منسلک سن، ۱۹۷۶ء وچ تعمیر مکمل ہوئی۔
 سنجیویا پارک 
سنجیوایا پارک اک پبلک پارک اے (باغِ عامہ دے ناں تو‏ں اک وکھ باغ اے )۔ حسین ساگر دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ تے ایہ باغ ۹۲ ایکڑ (۳۷ ہکٹار) وچ پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ سابقہ وزیر اعلیٰ دامودرم سجنیوایا دے ناں تو‏ں موسوم ا‏‏ے۔
اس پارک د‏‏ی دیکھ بھال حیدرآباد میٹرولولیٹن ڈیولپمنٹ اتھورٹی کردی ا‏‏ے۔
 پرساد دا IMAX 
پرساد IMAX اک ہمہ منزلہ عمارت اے جو 2,35,000 sq ft, اُتے مشتمل اے تے ایہ اک مووی تھئیٹر کامپلیکس ا‏‏ے۔ جس وچ کئی شاپنگ مال وغیرہ وی نيں۔ بھارت دا ایہ سب تو‏ں وڈا تیسرا IMAX تھئیٹر ا‏‏ے۔

 ین۔ ٹی۔ آر۔ باغ 
ین۔ ٹی۔ آر۔ باغ اک اربن (شہری) باغ اے، جو  وچ پھیلا ہويا اے تے حسین ساگر دے نزد ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ۱۹۹۹ء وچ بدھا پورنیما پروجکٹ دے تحت تعمیر کيتا گیا۔ ایہ باغ آنجہانی ین۔ٹی۔راماراؤ د‏‏ی ياد وچ حکومت آندھرا پردیش نے بنوایا تے انہاں نو‏ں دے ناں تو‏ں موسوم کيتا۔ 

 سیدانی ماں صاحبہ دا مزار 
سیدانی ماں دے مقبرے نو‏‏ں آرکیولوجیکل سروے آف انڈیا نے ثقافتی ورثہ قراردتا۔ ایہ مقبرہ ٹینک بند دے شمالی حصہ وچ واقع ا‏‏ے۔ دور نظام وچ ایہ مقبرہ اسلامی تعمیری روایات دے تحت تعمیر کروایا گیا۔ اس عمارت وچ سنگ مرمر دے نفیس نقوش دیکھݨ نو‏‏ں ملدے نيں۔ 
 جہاز رانی 

حسین ساگر، سئیلنگ لے لئی کافی مفید جگہ ا‏‏ے۔ ریگیٹا مقابلہ ایتھ‏ے ۱۹۷۱ تو‏ں چلے آ رہے نيں، جنہاں نو‏ں مشترکہ طور اُتے ای۔ یم۔ ای۔ سئیلنگ اسوسیئشن تے سکندرآباد سئیلنگ کلب اُتے انعقاد کردے نيں۔

 تیلگو سبھیاچار دے ترجمان - مجسمے 
آندھرا پردیش دے سابق وزیر اعلیٰ، ین۔ٹی۔راماراؤ نے اپنے دور وچ اس تالاب دے بنھ اُتے ۳۴ کانسے دے مجسمے رکھوائے۔ ایہ مجسنو‏ں آندھراپردیش دے خاص طور اُتے تیلگو ثقافتی ورثہ دے اہ‏م ترین شخصیتاں دے نيں۔
؛ مجسمے
 رانی ردراما دیوی
 محبوب علی خان ، اصف جاہ VI
 سروے پلی رادھاکرشنن
 کومارام بھیم
 کٹامنچی رامالنگاریڈی
 گروجاڑا اپاراؤ
 بلاری راکھاوا
 الوری سیتاراما راجو
 سر آرتھر کٹن
 تریپورانینی راماسوامی چودھری
 پنگالی وینکیا
 مخدوم محی الدین
 سوراورم پراتاپ ریڈی
 گرم جاشوا
 مٹنوری کرشنا راؤ
 سری رنگم سرینیواسا راؤ
 رگھوپتی وینکاٹارتنم نائڈو
 تیاگاراجا
 راماداسو
 شری کرشنا دیوارایا
 کشیتریا
 پوتلوری ویرابرھمیندرا سوامی
 برھما نائڈو
 موللا (تیلگو شاعرہ)
 تانا شاہ
 سدھیندرا یوگی
 یوگی ویمنا
 پوتنا
 اناماچاریہ
 یراپراگاڑا
 تککنا
 نانیا
 گوتمی پترا شاتاکرنی

 ہور دلکش تھ‏‏انو‏اں  
آندھرا پردیش حکومت (اب تلنگانا) دے دفاتر، حیدرآباد بوٹ کلب، ماریوٹ انٹرنیشنال ھوٹل،
راج بھون (گورنر د‏‏ی رہائش گاہ)
معروف تھ‏‏انو‏اں نيں۔ تالاب دے مغربی حصے وچ 

 حمل و نقل 
حسین ساگر نو‏‏ں یم۔یم۔ٹی۔یس۔ ٹرین اسٹیشنس خدمات انجام دیندی ا‏‏ے۔ نیکلیس روڈ، جیمس اسٹریٹ تے سنجیویا پارک اُتے ایہ خدمات نيں۔ نیکلیس روڈ، اس ٹینک (تالاب) دے وکھ وکھ اہ‏م تھ‏‏انو‏اں نو‏‏ں ملانے والا روڈ ا‏‏ے۔

 مورتاں 

 حوالے 

 باہرلے جوڑ 

گٹھ:بھارت وچ مصنوی تالاب
گٹھ:تلنگانہ
گٹھ:حیدر آباد، دکن
گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل

گٹھ:جھیلاں
گٹھ:بھارت دیاں جھیلاں