بلال حبشیؓ

بلال ابن رباح () المعروف بلال حبشی، رسول اللہ  دے مشہور صحابی سن۔ آپ دا تعلق حبشہ توں سی  تے آپ اسلام دے پہلے موذن سن ۔

 ناں تے نسب 
بلال ناں ،ابوعبداللہ کنیت،والد دا نام رباح ہور والدہ داناں حمامہ سی،یہ حبشی نژاد غلام سیں ؛لیکن مکہ ہی وچ پیدا ہوئے،بنی جمح ان دے آقا سیں۔

 اسلام 
بلال نے اس وقت اسلام دا اعلان کیا جب صرف سات آدمیاں نو اس دے اعلان دی توفیق ہوئی تھی جس دی وجہ سے مصائب اورطرح طرح دے مظالم سے ان دے استقلال واستقامت دی آزمائش ہوئی،تپتی ہوئی ریت ،جلدے ہوئے سنگریزوں ہور دہکتے ہوئے انگاروں پر لٹائے گئے، مشرکین دے منڈاں نے گلے مبارک چ رسیاں ڈال  کرکھینچا ابوجہل ان نو منہ دے بل سنگریزوں پر لٹا کر اوپر سے پتھر دی چکی رکھ دتتا ہور جدوں آفتاب دی تمازت بیقرار دی ردیتی تو کہتا،بلال اب وھی محمد دے خدا تے بازآ،لیکن اس وقت وھی دہن مبارک سے ای ہی احد احد نکلتا۔

 آزادی 
بلال اک روز حسبِ معمول مشقِ ستم بنائے جارہے سی تھے،ابوبکر صدیق اس طرف تے گذرے تو یہ درد ناک منظر ویکھ کر دل بھر آیا ہوراک  رقم معاوضہ دے کر آزاد کردیتا، آنحضرت ﷺ نے سنا تو فرمایا،ابوبکر تم مینو اس وچ شریک کرلو، عرض کتا یا رسول اللہ میں آزاد کراچکا ہوں۔ 

 مؤذن رسول 
اسلام دے پہلے مُؤذن سی۔ اعلان عام دے لیے اذان دا طریقہ اپنایا  گیاسی ، بلال  سب سے پہلے وہ بزرگ سن جو اذان دینے پر لگائے گئے سی۔بخاری باب بدءالاذان سفر وچ حضور  دے کھانے پینے دا انتظام بلالؓ ے سپرد ہوتا سی۔ رسول اللہ  دے بعد عمر فاروق ؓ دے اصرار پر صرف اک دفعہ اذان کہی۔ کہا جاتا اے کہ اس دن اذان وچ جب رسول اللہ  دا ناں آیا تو غش کھا کر گر پڑے۔
بلال دی آواز نہایت بلند وبالا ودلکش سی،ان دی اک صدا توحید دے متوالوں تک پہنچتی،مرد اپناں کاروبار،عورتیں شبستان حرم ہوربچے کھیل کود چھوڑ کروالہانہ دلچسپی دے نال مسجد وچ جمع ہوجاتے تو نہایت ادب دے نال آستانہ نبوت پر کھڑے ہوکر کہتے حی علی الصلوۃ، حی علی الفلاح، الصلوۃ یا رسول اللہ! یعنی یارسول اللہ نماز تیار اے،غرض آپ تشریف لاتے ہوربلال اقامت کہتے اہل ایمان سربسجود ہونے دے لیے صف بصف کھڑے ہو جاتے۔
 غزوات 
بلال تمام مشہور غزوات میں شریک سی،غزوۂ بدر وچ انہاں نے امیہ بن خلف نو تہِہ تیغ کتا جو اسلام دا بہت بڑا دشمن تھا ہورخود ان دی ایذارسانی وچ وھی اس دا ہاتھ سب سے پیش پیش تھا۔
 ہجرت 
وہ مکہ سے ہجرت کر کے مدینہ پہنچے تو سعد بن خثیمہ دے مہمان ہوئے ابوردیحہ  عبداللہ بن عبدالرحمن خثعمی سے مواخات ہوئی،ان دوناں وچ نہایت شدید محبت پیدا ہوگئی سی، عہدِ فاروق وچ بلال نے شامی مہم وچ شرکت دا ارادہ کتا تو عمرنے پوچھا، بلال تمہارا وظیفہ کون وصول کرے گا؟ عرض کیا"ابوردیحہ  کیونکہ رسول اللہ ﷺ نے ہم دوناں وچ جو برادرانہ تعلق پیدا کردیا ہے وہ کدھوں منقطع نہیں ہوسکدا۔طبقات ابن سعد قسم اول جزوثالث : 167
 وفات 
20ھ وچ دنیائے فانی نو خیرباد کہا، ساٹھ برس دی عمر پائی، دمشق میں باب الصغیر دے قریب مدفون ہوئےاسدالغابہ:1/207

 ازواج 
بلال نے متعدد شادیاں کیتں، ان دی بعض بیویاں عرب دے نہایت شریف ومعزز گھرانوں سے تعلق رکھدی تھیں، ابوبکر دی صاحبزادی سے خود رسول اللہ ﷺ نے نکاح کرادیتا تھا، بنی زہرہ اور ابوالدرداءدے خاندان وچ وی رشتہ مصاہرت قائم ہواتھا،لیکن کسی سے کوئی اولاد نہیں ہوئی۔طبقات ابن سعد قسم اول جزوثالث :176اے گل غلط اے کے ابو بکر دی بیٹی دے نال بلال دا ویاہ ہویا سی بلکہ بلال دے سسر دا نام سی بکیر بن عبدیا لیل
 حوالے 

گٹھ:مہاجرین
گٹھ:اصحاب بدر
گٹھ:غیر عرب صحابہ
گٹھ:580ء دی پیدائشیں
گٹھ:640ء دی  وفیات
گٹھ:اسلام
گٹھ:صحابہ