پنجابی جنتری

پنجابی جنتری یا پنجابی تقویم یا پنجابی کیلنڈر (Punjabi calendar)، پنجاب دے مہاراجا بکرماجیت دے زمانے دا کیلنڈر اے۔
پنجابی کیلنڈر سورجی نظام اُتے مشتمل اے جو 57 ء وچ راجا بکرما دتّ دے راج دوران شروع کیتا گیا سی۔ ایہدا پہلا مہینا چیت اے۔
پہلی چیت نوں نویں پنجابی سال دے آغاز اُتے پنجابی رہتل دیہاڑ منایا جاندا اے۔

ایہدی بنیاد برصغیر پاک و ہند دے شمالی حصے پنجاب اُتے قائم قدیم سلطنت دے راجا بکرماجیت نے اپݨی بادشاہت دے آغاز اُتے رکھی سی۔ راجا بکرم / وکرم / وکرما / بکرما دت دا اصل ناں وِکرما دتیا (Vikrama Ditya) سی۔ جیہدی پیدائش 102 قبل مسیح نوں بیان کیتی جاندی اے۔ پرمار گندھار ورسنا (Gandharvarsena) دا دوجا پتر سی۔ اس علاقے اُتے پہلاں اک ہور حاکم راجا ساکا نے حکومت کیتی سی جیہدی اولاد نوں ساکا کہیا جاندا اے۔ 57 ء قبل مسیح نوں راجا بکرماجیت نے قدیم تے مضبوط ترین ساکا سلطنت دے بادشاہ شاکاس (shakas) نوں شکست دِتی تے اس شکست تے اپنی فتَح نُوں ہمیشہ لئی یاد گار بݨاؤݨ واسطے اک کیلنڈر دا آغاز کیتا جیہڑا کہ اج دیسی کلینڈر، بکرمی کیلنڈر تے پنجابی کیلنڈر دے ناں ناݪ رائج اے۔ راجا بکرم جیت 117 سال تک زندہ رہیا تے 15ء نوں فوت ہویا۔ 

 پنجابی دیسی کیلنڈر دی بنیاد اُتے نویں جنوبی ایشیائی کیلنڈرز 
پنجابی بکرمی کیلنڈر تے ایہدے مہینےآں دے ناں واں اُتے مبنی بعد وچ بنائے گئے کیلنڈر بھارت، بنگلا دیش تے نیپال وچ استعمال ہُندے نیں۔ ایہناں کیلنڈراں وچ ہندی کیلنڈر، نیپالی کیلنڈر، بنگالی کیلنڈر تے نانک شاہی سِکھ کیلنڈر شامل نیں۔ ایہ سَبھ کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں بعد وچ مُختلِف ادوار وچ تیار کیتے گئے سی۔ ایہناں وچ وی اوہی مہینے استعمال کیتے جاندے نیں جیہڑے پنجابی کیلنڈر وچ شامل نیں۔ 

ہندی کیلنڈر
ہندی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 135 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ ہندی کیلنڈر دا سال 1942 سی۔ 

بنگالی کیلنڈر
بنگالی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 650 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ بنگالی کیلنڈر دا سال 1427 سی۔ 

نیپالی کیلنڈر
نیپالی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 936 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ نیپالی کیلنڈر دا سال 1141 سی۔ 

نانک شاہی کیلنڈر
نانک شاہی کیلنڈر، پنجابی کیلنڈر توں 1526 سال بعد شروع کیتا گیا۔ 2020ء عیسوی وچ نانک شاہی کیلنڈر دا سال 551 سی۔ 
ایہ سِکھاں دا مذہبی کیلنڈر اے جیہڑا سکھ مذہب دے بانی گرو نانک دی پیدائش دے سال 1469ء عیسوی توں شروع کیتا گیا اے۔ ایہ کیلنڈر گرو نانک دی وفات توں بہت بعد وچ سکھ مذہبی اکابرین نے بکرمی کیلنڈر دی بنیاد اُتے شروع کیتا سی، بکرمی کیلنڈر دے مہینےآں نوں اس کیلنڈر وچ برقرار رکھیا تے چیت نوں پہلا مہینا قرار دِتا۔ نانک شاہی کیلنڈر نوں ترامیم کر کے باقاعدہ 1998ء عیسوی وچ اپنایا گیا تے 1999ء عیسوی وچ شرومنی گردوارہ پربندھک کمیٹی نے ایہ کیلنڈر جاری کر دِتا۔ 

 پنجابی کیلنڈر دی ترتیب 
اس کیلنڈر وچ سال دے 365 دن نیں۔ 9 مہینے 30 دن دے، اک مہینا وساکھ 31 دن دا تے دو مہینے جیٹھ تے ہاڑھ 32 دِناں دے نیں۔ اس سورجی کیلنڈر وچ سال چیت دے مہینے توں شروع ہُندا اے تے چھیکڑلا مہینا پھگݨ اے۔

پنجابی جنتری 
 نمبر  پنجابی مہینا   گریگوری مہینے 1  چیت  ادھ مارچ – ادھ اپریل 2  وساکھ  ادھ اپریل – ادھ مئی 3  جیٹھ ادھ مئی – ادھ جون 4  ہاڑھ  ادھ جون – ادھ جولائی 5  سوݨ  ادھ جولائی – ادھ اگست 6  بھادوں  ادھ اگست – ادھ ستمبر 7  اسو  ادھ ستمبر – ادھ اکتوبر 8  کت  ادھ اکتوبر – ادھ نومبر 9  مگھر  ادھ نومبر – ادھ دسمبر 10  پوہ  ادھ دسمبر – ادھ جنوری 11  ماگھ  ادھ جنوری –ادھ فروری 12  پھگݨ  ادھ فروری – ادھ مارچ

 پنجابی مہینے (چندر) 
سن 2014/2015 دے چندر پنجابی مہینیاں دی اداہرن تھلے دتی ہوئی اے:

 لڑی انک مہینے دا ناں متی رتّ (سرکاری)Faiths, Fairs and Festivals of India by C H Buck Rupa & CoISBN 81-7167-614-6 رتّ (پنجابی) پورا چن نواں چن 1. چیت 17 مارچ 2014 وسنت رتّ بسنت 15 اپریل 2014 30 مارچ 2014 2. وساکھ 16 اپریل 2014 وسنت رتّ بسنت 14 مئی 2014 29 اپریل 2014 3. جیٹھ 15 مئی 2014 گرشما رتّ روہی 13 جون 2014 28 مئی 2014 4. ہاڑھ 14 جون 2014 گرشما رتّ روہی 12 جولائی 2014 27 جون 2014 5. سوݨ 13 جولائی 2014 ورکھا رتّ برسات 10 اگست 2014 26 جولائی 2014 6. بھادوں 11 اگست 2014 ورکھا رتّ برسات 8 ستمبر 2014 25 اگست 2014 7. اسو 10 ستمبر 2014 شرد رتّ پت جھڑ 8 اکتوبر 2014 23 ستمبر 2014 8. کت 9 اکتوبر 2014 شرد رتّ پت جھڑ 6 نومبر 2014 23 اکتوبر 2014 9. مگھر 7 نومبر 2014 ہیمنت رتّ سیال 6 دسمبر 2014 22 نومبر 2014 10. پوہ 7 دسمبر 2014 ہیمنت رتّ سیال 4 جنوری 2015 21 دسمبر 2014 11. ماگھ 6 جنوری 2015 ششیر رتّ سیاݪ 3 فروری 2015 20 جنوری 2015 12. پھگݨ 4 فروری 2015 ششیر رتّ سیال 5 مارچ 2015 18 فروری 2015

 پنجابی تہوار 

تہوارمہیناسورجی یا چندری مہینامتی ماگھی ماگھ سورجی 1 ماگھ ہولکا دہن پھگݨ چندری پھگݨ دا پورا چن ہولی چیت چندری چیت دا پہلا دن پھگݨ دے پورے چن مگروں رکھڑی سوݨ چندری ساؤن دا پورا چن وساکھی وساکھ سورجی وساکھ مہینے دا پہلا دن لوہڑی پوہ سورجی پوہ دا آخری دن تیاں ساؤن چندری ساؤݨ مہینا بسنت تہوار ماگھ چندری نویں چن توں پنجواں دن

 پنجابی لوک دھرم: تہوار 
تہوارمہیناسورجی یا چندری مہینامتی گگا بھادوں چندری 9 بھادوں سانجھی اسو چندری نوراتری دا پہلا دن

 پنجابی وچ دن/ دیہنہ/ دیہاڑ/ پنجابی وچ دیہاڑیاں دے ناں 

 لڑی نمبر پنجابی وچ دنBhatia, Tej (1993) Punjabi. Routledge گریگوری کیلنڈر وچ دن 1. سوموار/ سونوار/ پیر Monday 2. منگݪ Tuesday 3. بدھ Wednesday 4. جمعرات/ویروار Thursday 5. جمعہ/ شُکروار Friday 6. ہفتہ/چھنچھر/ چھن چھن/شَنی وار Saturday 7. اتوار/ایتوار Sunday

 ہور دیکھو 
 نیپالی کیلنڈر
 بنگالی کیلنڈر
 ہندی کیلنڈر
 نانک شاہی کیلنڈر
 بکرمی کیلنڈر

حوالے

گٹھ:پنجابی کیلنڈر
گٹھ:پنجابی رہتل
گٹھ:کیلنڈر