سوامی ویوک آنند

سوامی وویک آنند ( (12 جنوری 1863 - 4 جولائی 1902), جنم ویلے نریندر ناتھ دتّ (), بھارتی ہندو سنیاسی سی اتے 19ویں صدی دے سنت رام-کرشن پرم ہنس دے مکھ چیلا سی۔ لہندی جگت نوں بھارتی فلسفے ، ویدانت اتے یوگ دا تعارف کراؤن والی مکھ ہستی سی۔ اتے  اسنوں نوں انتر-دھرمی چیتنا  دھاؤن دا اتے ہندو دھرم نوں 19ویں صدی وچّ سنسار دھرم دے رتبے تکّ پہنچاؤن دا سہرا دتا جاندا ہے۔ 
جیون
وویکانند دا جنم کولکاتہ (لہندا بنگال) وکھے نوں 'دتّ' گوتر دے کائستھ پریوار وچّ 12 جنوری 1863 نوں ہویا سی۔ بنگالی کیلنڈر مطابق اس دن 'ماگھی' (مکر سنکرانتی) دا تیوہار سی۔ اوہناں دے پیؤ وشوناتھ دتّ اتے ماں  بھونیشوری دیوی نے اپنے پتر دا ناں نریندر ناتھ دتّ دھریا سی۔ اوہناں دے پیؤ اتھے ہائیکورٹ وکھے سرکاری وکیل سن۔

روحانی رجھان
نریندر جی نوں روحانی رجھان پیؤ-پرکھی دات سی۔ اوہناں دے دادا  درگا چرن دتّ 25 ورھیاں دی عمر ہون 'تے گھر-بار چھڈّ کے سنیاسی بن گئے سن۔ پیشے توں وکیل ہون دے باو جود نریندر دے پیؤ  وشوناتھ دتّ مذہبی اتے سماجی معاملیاں وچّ لبرل خیالات رکھدے سن۔ آتم-سنجم دی سکھیا اوہناں نوں اپنی ماں بھونیشوری دیوی جی توں حاصل ہوئی سی۔ کالج دی پڑھائی ویلے اوہناں نے لہندا ترک شاستر اتے فلسفہ اتے یورپ دا اتہاس وشے لئے سن۔ ماں-پیؤ وانگ اوہناں دی رچی ویداں، اپنشداں، بھگوت گیتا، بالمیکی رامائن  اتے پراناں وچّ سی۔ اوہ اجہیاں کتاباں اپنے کالج دی لائبریری توں گھر لیا کے پڑھیا کردے سن۔

سوامی رام کرشن
کوسیپر آشرم وکھے نریندر جی نے سوامی رام کرشن جی توں 'نروکلپ سمادھی' دا انوبھوَ کجھ دناں تک کیتا اتے اس کارن اوہناں نے سوامی جی وانگ سنیاسی بنن دا نشچا کر لیا۔ سنّ 1885 وچّ سوامی رام کرشن جی نوں 'گلے دا ناسور' دا روگ ہو گیا۔ انہیں دنیں کجھ ہور بھگتاں سمیت نریندر جی نے وی سوامی جی توں دیکھیا لے کے سنیاسیاں والے بھگویں کپڑے دھارن کر لئے۔ 16 اگست 1886 نوں اپنے اکال چلانے توں کجھ سمیں پہلاں اوہناں نے نریندر جی نوں 'وویکانند' سدیا اتے آکھیا پتر! ہن توں میرے بھگت سنیاسیاں دا دھیان رکھیں۔ اویں ہی ہور سنیاسیاں نوں سمجھایا کہ میرے سرگ سدھارن توں بعد اوہ 'وویکانند' نوں ہی گورو وانگ آدر-سنمان دین۔
سرب دھرم سمیلن
thumb | right |250px| سوامی وویکانند شکاگو دی عالمی  دھرم مہاسبھا، (ستمبر 1893) دوران ۔منچ تے بیٹھے ہن (کھبے توں سجے) ویرچند گاندھی، دھرمپال، سوامی وویکانند
امریکہ دے شکاگو نگر وچّ 11 ستمبر توں 27 ستمبر 1893 تک سولاں دن چلن والے  عالمی مذہب اسمبلی  دی خبر سوامی وویکانند جی نے اخباراں وچّ پڑھی۔ اس وچّ شامل ہون لئی اوہناں نوں تاں نہ کوئی سدا پتر ملیا سی اتے نہ ہی اوہناں کول اتھے ٹکن دا کوئی ٹکانا سی۔ پربندھکاں نے فٹافٹ انگریزی بولن والے بھگویں بستراں والے بن بلائے مہمان نوں 'جی آیاں نوں' آکھیا اتے وچار-وٹاندرا کرکے وویکانند جی نوں چار دن بولن دا سماں دتا۔

بھاشن
16 ستمبر نوں اوہناں نے وکھ-وکھ سمپرداواں وچّ بھراتری بھوَ وشے اتے، 
19 ستمبر نوں ہندو دھرم، 
20 ستمبر نوں بھارت دی بھلائی لئی عیسائی کی کر سکدے ہن اتے 
23 ستمبر نوں بدھ دھرم دا ہندو دھرم نال سنبندھ وشے اتے بھاشن دتے۔ 
بھراوو اتے بھینو
16 ستمبر والے بھاشن وچّ اوہناں نے سموہ پرتیندھیاں نوں انجھ سمبودھن کیتا سی-
امریکہ واسی بھراوو اتے بھینو۔ مینوں ایہہ آکھدیاں بڑا گورو محسوس ہندا ہے کہ میں جس سناتن دھرم دا پیروکار ہاں، اس نے جگت نوں ادارتا اتے وشو نوں اپنا سمجھن دی اچّ بھاونا سکھائی ہے۔ ایہو نہیں اسیں سارے دھرماں نوں سچا مندے ہاں اتے اسیں پرانے ویلیاں وچّ یہودی اتے پارسی جہے وکھرے دھرم والیاں نوں اپنے دیش وچّ ٹکایا سی... اسیں تاں بھگوان کرشن دے ایہناں منوہر وچناں وچّ وشواس رکھدے ہاں جو کہ 'شریمد بھگوت گیتا' وچّ درج ہن 'کوئی وی ویکتی میرے کول بھاویں کسے وی بھاوَ نال آوے تاں وی اس نوں ملدا ہاں۔ لوکیں جنہاں وکھ-وکھ رستیاں اتے ٹر کے اگانھ ودھن دا یتن کردے ہن، اوہ سارے رستے اخیر وچّ میرے نال ہی مل جاندے ہن۔ اسیں لوکیں سموہ دھرماں پرتی کیول سہنشیلتا وچّ ہی وشواس نہیں کردے، سگوں سارے دھرماں نوں سچا منّ کے اپناؤندے ہاں۔ میں ایہہ بینتی کردیاں گورو محسوس کردا ہاں کہ میں اجیہے دھرم دا انویائی ہاں، جس نوں ساڈی پوتر سنسکرت بھاشا وچّ 'سناتن دھرم' آکھیا جاندا ہے پر انگریزی دا 'ایکسکلوسو' شبد وی اس دا سامان-ارتھک بنن دی سمرتھا نہیں رکھدا۔

اس مہا سبھا دے پردھان ڈاکٹر. بیروج نے اوہناں دی پرتبھاشالی شخصیت ویکھ کے ایہہ ٹپنی کیتی سی ؛؛بھارت جس نوں دھرماں دی ماتا' سدیا جاندا ہے، دی پرتیندھتا سوامی وویکانند نے کیتی ہے۔ بھگویں کپڑیاں والے اس سنیاسی نے سروتیاں اتے چمتکارپورن پربھاو پایا ہے۔ سماچار پتراں دے پرتیندھی وی اوہناں ول خاص طور 'تے آکرشت ہوئے ہن، جنہاں نے اس نوں بھارت دے سمندری طوفان ورگے سنیاسی دی اپما دتی ہے۔
ویدانت  اتے یوگ سادھنا
سوامی جی لگبھگ دو ورھیاں تک شکاگو توں علاوہ امریکہ دے ڈیسٹروئٹ، بوسٹن اتے نیویارک ناں دے شہراں وچّ دھارمک وشیاں اتے بھاشن کردے رہے۔ اسے دوران بھاویں اوہ بیمار ہو گئے پھر وی اوہناں نے جون 1895 توں نومبر 1895 تک نیویارک دے 'تھاؤزینڈ آئیلینڈ پارک' وکھے اتھے دے لوکاں نوں مفت وچّ ویدانت  اتے یوگ سادھنا دی سکھیا دتی۔
رام کرشن مشن
سوامی وویکانند جی نے پہلی مئی 1897 نوں کولکاتہ وچّ 'رام کرشن مشن' دی ستھاپنا کیتی۔ ایہہ 'دھرمارتھ ٹرسٹ' سوامی رام کرشن 'پرم ہنس' دے پوجا اتے نواس استھان (رام کرشن مٹھّ) اکھواؤن والے 'بیلر مٹھّ' وکھے ودمان ہے۔  اس مگروں وویکانند جی نے الموڑا (اتراکھنڈ) دے نیڑے 'مایاوتی' قصبے اتے 'مدراس' (تاملناڈو) وکھے 'ادویت آشرم' ستھاپت کیتے۔ سوامی رام کرشن جی نے ادھیاتمک سندیشاں اتے وویکانند جی دے دھارمک اکمکتا سنبندھی وچاراں دے پرچار لئی کلکتہ دے بیلر مٹھّ توں 'پربدھّ بھارت' ناں دی انگریزی پترکا اتے 'ادبودھن' ناں دی بنگالی پترکا وی چھپن لگّ پئی۔
اوہ برٹینی، وینا، استمبول، ایتھنز اتے مصر ہندے ہوئے 9 دسمبر 1900 نوں رام کرشن مشن دے مکھ استھان بیلر مٹھّ وکھے پرط آئے۔ اتھے کجھ دناں بعد شری بال گنگادھر تلک، انڈین نیشنل کانگرس دے کئی نیتا اتے گوالیار دا مہاراجہ سوامی جی دے درشناں لئی آئے۔ جاپان وچ دسمبر 1901 وچّ وشو دھرم دا سمیلن آیوجت ہویا، اس وچّ شامل ہون لئی سوامی جی نوں سدا پتر گھلیا گیا پر دمے، مدھومیہ اتے انیندر دے روگاں نال پیڑت وویکانند جی نے کھمایاچنا کر لئی۔ پھر وی اوہ کجھ دناں لئی دھرم پرچار واسطے بودھ گیا (بہار) اتے وارانسی (اتر پردیش) گئے۔

سدا لئی اکھاں میٹ
4 جولائی 1902 نوں وویکانند جی نے سویرے نت نیم کیتا۔ کالی ماتا دی آرتی کیتی اتے اپنے گورو بھائی سوامی پریمانند نوں 'رام کرشن مٹھّ' دی اچت ووستھا لئی نردیش دتا۔ پھیر کجھ گھنٹیاں بعد سدا لئی اکھاں میٹ لئیاں۔

حوالے

گٹھ:19ویں صدی دے فلسفی
گٹھ:فلسفی
گٹھ:ہندو شخصیتاں