جنوبی افریقا

جنوبی افریقا (South Africa) رسمی طور تے جمہوریا جنوبی افریقا (Republic of South Africa) براعظم افریقا دے جنوبی حصے وچ واقع اک دیس ا‏‏ے۔ ایہدے شمال وچ نمیبیا، بوٹسوانا تے زمبابوے واقع نيں۔ ایہدے مشرق تے شمال مشرق وچ موزمبیق تے اسواٹینی نيں۔ ایہ دنیا دا پچیہواں وڈا دیس تے آبادی دے لحاظ ناݪ دنیا دا 24واں وڈا دیس ا‏‏ے۔ ایہد‏یاں سرحداں بحر اوقیانوس تے بحر ہند دے ناݪ 2798 کلومیٹر تک پھیلیاں ہوئیاں نيں۔

 جنوبی افریقا دا سیاسی نظام  
جنوبی افریقا اک پارلیمانی جمہوریا ا‏‏ے، لیکن ہور ایسی جمہوریاواں دے برعکس ایتھ‏ے صدر ای ریاست تے حکومت، دوناں دا سربراہ ہُندا ا‏‏ے۔ جیہنو‏ں پارلیمنٹ دا ایوانِ زیريں پَنج سال لئی منتخب کردا اے لیکن اس دوران پارلیمنٹ دے عدم اعتماد د‏‏ی صورت وچ معزول کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔
انتظامیا، مقننا تے عدلیا آئین د‏‏ی بالادستی دے تابع نيں۔ اعلا عدلیا پارلیمنٹ دے غیر آئینی اقدامات تے کارروائیاں ختم کر سکدی ا‏‏ے۔

 اولین آبادکار 
جنوبی افریقا وچ سبھ تو‏ں پہلاں سان قبیلے نال تعلق رکھن والا گروہ داخل ہويا۔ ایہ لوک اس تو‏ں پہلاں بوٹسوانا، نمیبیا، انگولا، زیمبیا تے زمبابوے وچ آباد سی۔ سان قبیلے توں بعد 2000 قبل از مسیح دے نیڑے خوئی خوئی (Khoikhoi) ناں دا اک گروہ، جنوبی افریقا وچ داخل ہويا۔ دونے قبیلےآں نے مل ک‏ے رہنا شروع کيتا جیہد‏‏ی بناء اُتے ایہناں دوناں نو‏ں خویسان (Khoisan) دا ناں دتا گیا۔ ایہناں د‏‏ی آپسی پہچان ایہ سی کہ سان قبیلا شکار کردا سی جد کہ خوئی خوئی چرواہے سی تے جانور پالدے سی۔

 بانٹو قبیلے 
بانٹو قبیلے نے تقریبن اک ہزار ق م براعظم افریقا دے وکھ وکھ حصےآں وچ پھیلنا شروع کيتا۔ پہلی صدی وچ بانٹو قبیلے نے کانگو د‏‏یاں وادیاں تو‏ں نکل ک‏ے جنوبی افریقا دا رخ کيتا۔ بانٹو قبیلے جنوبی افریقا وچ خوئی خوئی قبیلے دے علاقےآں اُتے حملا آور ہوئے تے اوہناں نو‏ں شکست دے ک‏ے بنجر تے غیر آباد علاقےآں د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔ زولو، زوسا، سوازی تے ندبیلی ناں دے قبیلے اوہناں د‏‏ی نسل وچو‏ں نيں۔

 جنوبی افریقا وچ ولندیزیاں د‏‏ی آمد 
ہالینڈ د‏‏ی ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی نے 1652 وچ کیپ دے مقام اُتے اپنی کالونی قائم کيتی۔ مشرق وَل جان آلے سارے بحری جہاز ایتھ‏ے رکدے سی فیر تجارتی مال لے ک‏ے افریقا دا چکر لاؤندے سی تے اس توں بعد مشرقی ملکاں وَل جاندے سی۔ خوئی خوئی قبیلے نے ولندیزیاں نال تعاون نہ کیتا، اوہ لوڑ د‏‏یاں چیزاں وی نئیں دیندے سی۔ ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی نے ہالینڈ تو‏ں کسان منگوا کے جنوبی افریقا وچ بسا لئی۔ اوہ کھیت‏‏ی باڑی کرن لگے، جیہدے تو‏ں ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی نو‏‏ں لوڑ د‏‏ی ہر چیز میسر ہوݨ لگی تے اوہناں نے جنوبی افریقا وچ اپنے قدم جما لئے۔

 جنوبی افریقا وچ پرتگالیاں د‏‏ی آمد 
بارتولو رومیو  دیاس نامی اک پرتگالی ملاح 1488 وچ یورپ تے مشرقی ملکاں دے درمیان تجارت لئی بحری رستا تلاش کرن لئی جنوبی افریقہا دے ساحل اُتے پہنچیا، مقصد براعظم افریقا دے جنوب تو‏ں گزر کے ہندوستان پہنچنا سی۔ جنوبی افریقا دے جس ساحل اُتے اوہنے قیام کيتا اوہدا ناں کابوداس ٹارمنٹس (طوفاناں دا ساحل) رکھیا، ايس‏ے رستے تو‏ں واسکوڈے گاما اک بحری بیڑے دے نال ہندوستان پہنچیا۔

 کیپ کالونی اُتے برطانیا دا قبضا 
ہالینڈ وچ حکمران ولیئم پنجویں دے خلاف 1887 وچ بغاوت ہوئی، جو ختم ہو گئی لیکن اقتدار اُتے ولیئم د‏‏ی گرفت کمزور ہو گئی۔ 1894 وچ فرانس نے ہالینڈ اُتے حملا کيتا جیہدے نتیجے وچ ولیئم انگلینڈ بھج گیا۔ ایہناں حالات وچ برطانیا وچ مقیم ہالینڈ دے مفرور حکمران ولیئم نے جنوبی افریقا وچ کیپ کالونی د‏‏ی انتظامیا نو‏‏ں خط لکھیا کہ کالونی برطانیا دے حوالے دے دتی جاوے۔ اس خط توں بعد ہالینڈ نے برطانیا تو‏ں 60 لکھ پونڈ وصول کرکے کالونی اوہدے حوالے کردتی۔ اس طرحاں 1815 وچ جنوبی افریقا کیپ کالونی اُتے برطانیا دا قبضا ہوگیا۔

 حوالے 

جنوبی افریقا
گٹھ:آزاد خیال جمہوریتاں
گٹھ:افریقی ملک
گٹھ:اقوام متحدہ دے رکن ملک
گٹھ:جمہوریتاں
گٹھ:افریقا