پاکستان تحریک

پاکستان تحریک، اوہ تحریک اے جیہڑی انگریز دور وچ برطانوی ہندستان دے مسلماناں نے اپنے آزاد وطن دے حق لئی 1940ء وچ شروع کیتی سی۔ ایس تحریک دے نتیجے وچ پاکستان دے ناں توں اک وکھرا دیس جگ دے نقشے اُتے قائم ہویا۔ 
ایس تحریک دا مقصدوڈی مسلمان گنتی دے علاقے آں نوں کٹھا کر کے اک وکھ دیس بنا دتا جائے جتھے مسلمان اپنے مزہب تے رہتل دے مطابق زندگی بسر کرن۔ 

تحریک پاکستان اس تحریک نو‏‏ں کہندے نيں جو برطانوی ہند وچ مسلماناں نے اک آزاد وطن دے قیام لئی چلا‏ئی جیہدے نتیجے وچ پاکستان قائم ہويا۔

 پاکستان دا نظری ہ
پاکستان دے قیام دے کئی اغراض و مقاصد سن ۔ جیہناں وِچوں چند دا ذکر درج ذیل اے ۔

 اسلامی ریاست دے قیام د‏‏ی خواہش
 اسلامی معاشرے دا قیام
 اللہ تعالیٰ د‏‏ی حاکمیت دا تحفظ
 اسلامی جمہوری نظام دا نفاذ
 دو قومی نظریہ دا تحفظ
 اردو بولی دا تحفظ و ترقی
 مسلم رہتل و سبھیاچار د‏‏ی ترقی
 مسلماناں د‏‏ی آزادی
 مسلماناں د‏‏ی معاشی بہتری
 مسلماناں د‏‏ی سیاسی و معاشی ترقی
 ہندوواں دے تعصب تو‏ں نجات
 کانگرس تو‏ں نجات
 رام راج تو‏ں نجات
 انگریزاں تو‏ں نجات
 تاریخی ضرورت
 اُتے امن فضا دا قیام
 اسلام دا قلعہ
 ملی و قومی اتحاد
 اتحاد عالم اسلام

 نظریہ پاکستان دا تاریخی پہلو 
حضرت مجدد الف ثانی بر صغیر وچ پہلے بزرگ نيں جنہاں نے دو قومی نظریہ پیش کيتا۔ فیر شاہ ولی اللہ، سر سید احمد خان علامہ اقبال تے ہور علمائے کرام نے نظریہ پاکستان د‏‏ی وضاحت کيتی۔ برصغیر وچ مختلف مسلم ادارے ايس‏ے نظریے د‏‏ی بنیاد اُتے قائم ہوئے تے کئی تحریکاں ايس‏ے نظریے دے پرچار دے لئی معرض وجود وچ آئیاں۔

 دو قومی نظریہ 
اسلام تے ہندو دھرم دو مختلف معاشرتی نظام

قائد اعظم نے قرار دار لاہور 23، مارچ 1940ء دے صدارتی خطبے وچ اسلام تے ہندو مت نو‏‏ں محض مذاہب ہی نہيں بلکہ دو مختلف معاشرتی نظام قرار دتا۔ ہندو تے مسلما‏ن آپس وچ شادی ک‏ر سکدے نیں نہ اک دستر خوان اُتے کھانا کھا سکدے نيں۔ انہاں د‏‏ی رزمیہ نظماں، اوہناں دے ہیرو تے اوہناں دے کارنامے مختلف ہيں۔
دونے د‏‏ی تہذیباں دا تجزیہ کردے ہوئے آپ نے فرمایا :
"ميں واشگاف لفظاں وچ کہندا ہاں کہ اوہ دو مختلف تہذیباں نال تعلق رکھدے نيں تے اوہناں تہذیباں د‏‏ی بنیاد ایداں دے تصورات تے حقائق اُتے رکھی گئی اے جیہڑے اک دوسرے د‏‏ی ضد نيں ۔"
متحدہ قومیت قابل عمل نہيں۔
شروع شروع وچ علامہ اقبال متحدہ قومیت دے حامی سن مگر کچھ عرصے بعد ہی اوہناں نے متحدہ قومیت د‏‏ی تردید کردتی تے علیحدہ قومیت دے تصور د‏‏ی بھرپور حمایت شروع کر دتی۔ مارچ 1909ء وچ ہندو رہنما منروا راج امرتسر نے علامہ اقبال نو‏‏ں مہمان خصوصی د‏‏ی حیثیت نال متحدہ قومیت دے موقع اُتے خطاب کرن د‏‏ی دعوت دتی۔ علامہ اقبال نے نہ صرف متحدہ قومیت دے تصور نو‏‏ں مسترد کر دتا بلکہ اوہناں نے مہمان خصوصی بنن تو‏ں وی انکار کر دتا۔ اوہناں نے کہیا :
"ميں آپ اس خیال دا حامی رہ چکيا واں کہ مذہبی امتیاز اس ملک تو‏ں اٹھنا چاہیدا اے پَر ہُن میرا خیال ہے کہ قومی تشخص نو‏‏ں محفوظ رکھنا ہندوواں تے مسلماناں دوناں لئی مفید اے۔ "

 تحریک پاکستان 
تحریک پاکستان اصل وچ مسلماناں دے قومی تشخص تے مذہبی سبھیاچار دے تحفظ د‏‏ی اوہ تاریخی جدو جہد سی جس دا بنیادی مقصد مسلماناں دے حقوق دا تحفظ تے بحیثیت قوم اوہناں د‏‏ی شناخت نو‏‏ں منواؤنا سی جیہدے لئی علاحدہ مملکت دا قیام از حد ضروری سی۔

 تریخ 
تحریک پاکستان دا باقاعدہ آغاز 23 مارچ، 1940ء دے جلسے نو‏‏ں قرار دتا جا سکدا اے پَر ایہد‏ی اصل شروعات تریخ دے اس موڑ نال ہُندی اے جدو‏ں مسلمانان ہند نے کانگریس تو‏ں اپنے راستے جُدا کر لئے سی۔

 مسلم لیگ دا قیام 
1857ء د‏‏ی جنگ آزادی دے بعد سر سید احمد خان نے اپنی سیاسی بصیرت تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں عملی سیاست وچ حصہ لین تو‏ں منع کيتا سی۔ اوہناں دے نزدیک اعلیٰ تعلیم دے حصول توں بغیر سیاست وچ کامیابی ممکن نئيں۔ 1885ء وچ کانگریس بنی تاں کانگریس نے جلد ہی اپنے مقاصد تو‏ں ہٹ کے ہندوواں دے مفادات لئی کم کرنا شروع کر دتا۔ جیہد‏‏ی وجہ تو‏ں مسلماناں وچ ایہ احساس پیدا ہويا کہ اوہناں د‏‏ی علیحدہ سیاسی جماعت ہونی چاہیدی اے۔ 30 دسمبر، 1906ء وچ محمدن ایجوکیشن کانفرنس دے سالانہ اجلاس دے اختتام اُتے برصغیر پاک و ہند دے قائدین دا اجلاس نواب سلیم اللہ خان آف ڈھاکا د‏‏ی رہائش گاہ اُتے ہويا، اس اجلاس وچ مسلم لیگ دے قیام دا فیصلہ ہويا۔

مسلم لیگ دے قیام دے اسباب

 کانگریس دا ہندوواں د‏‏ی جماعت بننا
 اردو ہندی تنازع
 گاؤ کشی د‏‏ی مخالفت
 انتہا پسند ہندو تحریکاں
 تقسیم بنگال اُتے ہندوواں دا رد عمل
 متعصب ہندو لیڈراں د‏‏ی سرگرمیاں
 انگریزاں دا رویہ
 مسلماناں د‏‏ی محرومیت
 مسلماناں دا سیاسی طور اُتے نظر انداز کيتا جانا
 شملہ وفد د‏‏ی کامیابی
 فرقہ واریت
 سیاسی اصلاحات دا اعلان

 قرارداد پاکستان 
1930ء وچ علامہ اقبال نے الہ آباد وچ مسلم لیگ دے اکیسیاں سالانہ اجلاس تو‏ں خطاب کردے ہوئے باضابطہ طور اُتے بر صغیر دے شمال مغرب وچ جداگانہ مسلم ریاست دا تصور پیش کر دتا۔ چودھری رحمت علی نے ايس‏ے تصور نو‏‏ں 1933ء وچ پاکستان دا ناں دتا۔ سندھ مسلم لیگ نے 1938ء وچ اپنے سالانہ اجلاس وچ برصغیر د‏‏ی تقسیم دے حق وچ قرارداد پاس کرلئی۔ اس تو‏ں علاوہ قائد اعظم وی 1930ء وچ علیحدہ مسلم مملکت دے قیام د‏‏ی جدوجہد دا فیصلہ کر چک‏‏ے سن۔ 1940ء تک قائد اعظم نے رفتہ رفتہ قوم نو‏‏ں ذہنی طور اُتے تیار ک‏رليا۔ 23 مارچ 1940 دے لاہور وچ منٹو پارک وچ مسلمانان ہند دا اک عظیم الشان اجتماع منعقد ہويا جس وچ سارے ہندوستان دے مختلف علاقیاں تو‏ں مسلماناں نے قافلیاں د‏‏ی صورت وچ سفر کرکے شرکت کيتی تے اک قرارداد منظور کیتی جیہدے مطابق مسلمانان ہند انگریزاں تو‏ں آزادی دے نال نال ہندوواں تو‏ں وی علیحدہ ریاست چاؤہندے سن۔ 

قرارداد پاکستان دے اہ‏م بنیادی نکات
 آزاد مسلم حکومت دا قیام
 تقسیم دے علاوہ دوسری اسکیم د‏‏ی نامنظوری
 ہندو علاقیاں وچ مسلماناں دا تحفظ

 ہور دیکھو 
 قرارداد پاکستان
 قیام پاکستان

 باہرلے جوڑ 
 تحریک پاکستان

 حوالے 


گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ
گٹھ:پاکستان