دلت

دلت ناں ہزاراں سالاں تک اچھوت سمجھیاں جان والی اوہناں تمام ذاتیاں لئی گروہی طور تے لاگو ہندا اے جو ہندو سماج وچ سبھ توں ہیٹھلے ڈنڈے تے سمجھیاں جاندیاں نیں۔ آئينی بولی وچ ایہناں نوں ہی شیڈولڈ کاسٹس جاں ذاتیاں کیہا گیا ے۔ مکھ طور تے شیڈولڈ ذاتیاں اتے شیڈولڈ قبیلیاں دے لوکاں نوں دلت کیہا جاندا اے۔ بھارت دی لوک گنتی وچ لگبھگ 24.4 فیصد آبادی دلتاں دی اے۔سن 2011 دی جنگننا مطابق بھارت دی آبادی وچ شیڈولڈ ذاتیاں دا حصہ16. 2 فیصد اتے شیڈولڈ قبیلیاں دا 8. 2 فیصد اے۔ صوبےآں دی آبادی وچ شیڈولڈ ذاتیاں سبھ توں ودھ 28.9 فیصد حصے نال پنجاب موہری اے۔ شیڈولڈ قبیلیاں دا آبادی وچ  سبھ توں ودھ تناسب میزورام وچ 94.5 فیصد اے۔ اسے جنگننا مطابق بھارت وچ شیڈولڈ جاتی دے لوک 16،66،35،700 اتے شیڈولڈ قبیلیاں دے لوک 8،43،26،240 نیں۔

 شبد مطلب 
بھائی کانھ سنگھ نابھہ کرت 'مہان کوش' مطابق:

دلت
 دلیا ہویا، کچلیا ہویا ۔
 ہینی جات والا، جو اچی جاتاں توں پیراں ہیٹھ دلیا گیا اے۔

لینگوئیج ڈیتارٹمنٹ، پنجاب دے 'پنجابی کوش' مطابق:
دلت
 کچلیا ہویا
 پچھڑیا ہویا، دبیا ہویا پُ۔ پچھڑیا جاں دبیا ہویا آدمی۔

دلت طبقہ، سماج دی اوہ کیٹاگری جو سبھ توں پچھڑی منی گئی ہووے اتے جسنوں اچے لوک اپر نہ اٹھن دندے ہون۔
 پچھوکڑ 
بھارت اندر سماجی حثیت کارن سماج چار طبقےآں وچ ونڈیا ہویا سی جس دا سروپ کجھ گھٹ شدت نال اجے وی موجود ااے۔ کیہا ایہہ جاندا اے کہ منوںولوں ہندواں دی پیشےآں دی بنیاد تے ونڈ کیتی گئی جو سماں پا کے جم تے مشتمل ہو گئی۔ ایہہ ونڈاں براہمن، کھتری، ویش اتے شودر سن۔ایہناں سبھ لئی کرن یوگ اتے نا کرنیوگ کماں دا پورا ویروا پروہتاں ولوں پرچاریا جاندا سی۔ اصولاں دی اُلنگھنا(خلاف ورزی) دی سزا مقرر سی۔ایہہ سزا  نا صرف جسمانی، مالی دنڈ دے روپ وچ دتی جاندی سی سگوں موت مگروں نرکاں دا ڈر وی وکھایا جاندا سی۔

دلت طبقہ نوں صدیاں تک دبایا گیا ۔نفرت تے استحصال دا شکار بنایا گیا اتے مالی زریعےآں تے قابض نہیں ہون دتا گیا۔ تمام اوہ شبد جنہاں نال انسانی ستکار نوں سٹّ لگدی اے،اس دا حوصلہ ڈگمگاؤندا اے؛ دلتاں نال جوڑ دتے گئے۔اس طریقے نوں برقرار رکھن لئی دھرم گرنتھاں دے حوالے دتے گئے۔ایہہ غلامی دا ہی اک روپ سی۔

 موجودہ حالات 
دلت اتے آدواسی یعنی قبائلی ساڈے سماج وچ حاشیے جاں کنارے تے رہِ رہے نیں۔سماجی دمن ، جاتی مشتمل بھیدبھاو اتے دلتاں دا مالی استحصال لگاتار جاری اے۔ دلت سماج دے باقی سبھ سماجی گروہاں توں ترقی دے ہر پیمانے تے پچھے نیں۔

آزادی توں بعد سرکاری مدد نال ہن تک دلتاں نوں برابری دواؤن دے یتناں تے پچھلے دو دہاکیاں دوران لاگوُ کیتیاں نوَ- اداریکرن دیاں پالیسیاں نے سٹّ ماری اے۔
 فلسفی حوالے 
خاص سہولتاں حاصل لوک اپنے آپ نوں اتے پھیر دوسریاں نوں یقین دواؤندے نیں کہ ایہہ دنیا ایہو جہی جگہ اے، جتھے لوک اونا ہی حاصل کردے نیں، جنے دے قابل ہندے نیں۔ الزام توں مکت ہون دے اس اصول دے وکھو-وکھرے بہت سارے روپ نیں اتے اس اصول نال حاکم جماعت غیربرابرتا اتے انیاں(بے انصافی) نوں صحیح ثابت کردے نیں۔ علم اتے ستا:بدلاو لئی سنواد؛ برج رنجن منی روزانہ نواں زمانہ 3 مئی 2015

 باہرلے جوڑ 

 Dalits in India
 Dalits in Nepal
 Dalits in Pakistan
 Dalits in Bangladesh
 Dalits in Sri Lanka
 Dalits in Japan
 Dalits in Yemen
 Dalits in Africa
 Dalits in the UK
 Dalits in diaspora communities
 حوالے 

گٹھ:لوک
گٹھ:پرانے نسلی گروہ
گٹھ:ایشیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ
گٹھ:دراوڑ قبیلے
گٹھ:بھارت
گٹھ:سماج
گٹھ:بھارت دیاں قوماں