بھکھڑا

بھکھڑا ہر سال ہونوالا اک بوٹی اے۔ ایہ جگ دے بہت سارے تھانواں تے ہُندا اے۔ ایہ سُکے تھانواں تے وی اگ جاندا اے۔

بھکھڑا دھرتی تے پھیلن والا پودا اے۔ اس نوں طبی بولی وچ گوکھڑو جاں گوکھرو (puncture vine) کیہا جاندا اے۔ اس دیاں ٹاہنیاں جو چار توں ستّ دے جوڑیاں وچ ہندیاں ہن، دو توں تن فٹ لمبیاں ہندیاں ہن۔ اس نوں اپریل توں اکتوبر تک چھوٹے سائز دے پیلے پھلّ لگدے ہن۔ اس دے پھل گول، دو توں چار کنڈے اتے انگنت بیجاں نال بھرے ہندے ہن۔ اس دیاں خوشبودار، ریشیدار، بھورے رنگ دی جڑھاں چار توں پنج انچ تک لمبی ہندی اے۔Flowering Plants of the Santa Monica Mountains, Nancy Dale, 2nd Ed.، 2000, p. 200

اتری بھارت وچ ملدا اک عام کنڈیالا ندین (کھیت وچ ستے سدھ اگن والی گھاہ بوٹی) اے۔ ایہہ سخت تھاں تے پیدا ہندا اے۔ ایہہ زمین تے وچھی نکی جہی ویل دے روپ وچ ہندا اے۔ سکّ جان تے اس دے بیج کنڈینما کھلار جیہا ہو جاندے ہن اتے ننگے پیراں وچ چبھن تے کافی پیڑ ہندی اے۔ ایہہ کئی آیورویدک دوائیاں وچ ورتیا جاندا اے۔ اس دے بیجاں دی سواہ کھنڈ وچ رلا کے پھکن نال کھنگھ ہٹدی اے۔ بیجاں سمیت کٹّ کے کاڑھا بنا کے پیو موتر روگاں لئی لاہے وند ہووےگا۔ پتے اتے کرومبلاں نوں پوربی ایشیا وچ کھان لئی ورتیا جاندا اے۔ تنیاں نوں ترل نوں گاڑھا کرن لئی استعمال کیتا جاندا اے۔ اس نوں پتلی کیتی لسی وچ پا کے اس نوں گاڑھی لسی دی دکھّ دتی جاندی اے۔

 ہور بولیاں وچ نام 
 سنسکرت وچ گورشرو
 ہندی وچ گوکھرو
 مراٹھی وچ سراٹے
 گجراتی وچ گوکھرو
 بنگالی وچ گوکھری
 انگریزی وچ لینڈ کیلٹراپس
 لاطینی وچ ٹربلس ٹیریسٹرس
 پنجابی بولی وچ بھکھڑا

 گن 
آیوروید دے مطابق ایہ پودا ٹھنڈا، وات، پتّ نوں دور کرن والا، مسانے نوں صاف کرن والا، طاقت والا، پتھری نوں گال دین والا، ڈھڈّ دیاں ساریاں بیماریاں نوں دور کرن والا اے۔ اس دے رس نوں خوراک پورک دے طور تے اس یعقین نال ورتیا جاندا اے کہ ایہہ ٹیسٹوسٹیرون دے پدھر نوں خاص طور تے باڈی بلڈنگ کرن والیاں لئی ودھاؤندا اے۔ نینترت ادھئیناں وچ بھکھڑا ٹیسٹوسٹرون دے پدھر نوں ودھاؤن وچ ناکام رہا، اتے ایہ سرکھات وی ثابت نہیں ہویا۔ اس گل دا کوئی ثبوت نہیں اے کہ اس وچ طاقت ودھاؤن والیاں خاصیتاں ہن۔

 کیمیائی عنصر 
 اس دیاں پتیاں وچ 7.22فیصد پروٹین، 4.63 فیصد سوھا، کیلشیئم، فاسفورس، وٹامن اتے 79 فیصد پانی ہندا اے۔
 اس دے پھل وچ ایلکولائڈ، رال، ٹینن، سٹرول، نائیٹریٹس، تیل دی مقدار ہندی اے۔
 اس دے بیجاں وچ فاسفورس اتے نائیٹروجن دی مقدار بہت زیادہ ہندی اے۔

 پنجابی سبھیاچار وچ 
   «زندگی دی روہی وچ نت اؤں
  ودھدیاں جان اجاڑاں وے۔
  جیوں بھکھڑے دا اک پُھلّ پکّ کے
  سولاں چار بنائے وے
  -شو کمار



بھکھڑا 190px 170px 125pxکنڈےپتیاںپھل

 باہرلے جوڑ 

 حوالے 

گٹھ:گھاہ پھوس
گٹھ:پودے