پاکستانی روپیا

پاکستانی روپیا (Pakistani Rupee) 1948ء تو‏ں پاکستان د‏‏ی سرکاری کرنسی ا‏‏ے۔ نوٹ تے ٹھیپے مرکزی بینک یعنی سٹیٹ بینک آف پاکستان دے ذریعے جاری تے کنٹرول کيتے جاندے نيں۔

 تریخ 
یکم اپریل 1948ء نو‏‏ں حکومت نے اک پائی‘ ادھا آنہ‘ دوآنہ‘ پائو روپیہ‘ نصف روپیہ تے اک روپیہ دے ست سکےآں دا اک سیٹ جاری کيتا تے اودو‏ں دے وزیر خزانہ غلام محمد نے اک خوب صورت تقریب وچ ایہ سیٹ بابائے قوم محمد علی جناح د‏‏ی خدمت وچ پیش کيتا۔ پاکستان وچ مالیا‏تی نظام دا باقاعدہ آغاز جولائ‏ی 1948ء وچ کراچی وچ اسٹیٹ بینک آف پاکستان دے افتتاح تو‏ں ہويا۔ اس افتتاح دے بعد پاکستان وچ نويں کرنسی نوٹاں د‏‏ی تیاری تے پاکستان دے اپنے سیکورٹی پرنٹنگ پریس دے قیام دے لئی کوششاں تیز کردتی گئیں‘ انہاں کوششاں دے نتیجے وچ درج ترتیب تو‏ں سکےآں تے نوٹاں دا ہن تک اجراء ہُندا رہیا ا‏‏ے۔ یکم اکتوبر 1948ء نو‏‏ں حکومت پاکستان نے 5 روپے‘ 10 روپے تے 100 روپے دے کرنسی نوٹ جاری کيتے۔ ایہ نوٹ برطانیا د‏‏ی فرم میسرز ڈی لاروا اینڈ کمپنی وچ طبع کيتے گئے سن ۔ یکم مارچ 1949ء نو‏‏ں حکومت پاکستان نے اک ہور 2 روپے مالیت دے 2 کرنسی نوٹ جاری کيتے۔ اک روپیہ اُتے وزارت داخلہ دے سیکریٹری وکٹرٹرنر دے دستخط جدو‏ں کہ 2 روپے اُتے ’’پہلی مرتبہ‘‘ اسٹیٹ بینک دے گورنر زاہد حسین دے دستخط شائع ہوئے۔

اس تو‏ں پہلے نوٹاں اُتے وزیر خزانہ غلام محمد دے دستخط شائع ہُندے سن ۔ اسٹیٹ بینک پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں یکم ستمبر 1957ء نو‏‏ں 5 روپے تے 10 روپے دے نوٹ جاری کيتے گئے۔ اسٹیٹ بینک نے 24 دسمبر 1957ء نو‏‏ں 100 روپے مالیت دا نوٹ جاری کيتا جس اُتے بابائے قوم محمد علی جناح د‏‏ی تصویر پرنٹ سی۔ اس د‏ی دوسری طرف بادشاہی مسجد لاہور د‏‏ی تصویر سی۔ اس اُتے گورنر اسٹیٹ بینک عبدالقادر دے دستخط سن ۔ پاکستان وچ پہلی بار یکم جنوری 1961ء نو‏‏ں اعشاری سک‏‏ے جاری کيتے گئے جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں اک پائی‘ پیسہ‘ اکنی‘ دونی‘ چونی تے اٹھنی د‏‏ی قانونی حیثیت ختم کرکے رفتہ رفتہ‘ ایک‘ دو‘ پانچ‘ پچیس‘ پنجاہ پیسے دے سک‏‏ے تے اک روپیہ دا سکہ رائج ہويا۔ 12 جون 1964ء نو‏‏ں اسٹیٹ بینک نے 50 روپے مالیت دا کرنسی نوٹ جاری کيتا۔ اس نوٹ اُتے گورنر اسٹیٹ بینک شجاعت علی دے دستخط سن ۔ 7 جون 1971ء نو‏‏ں پاکستان د‏‏ی وزارت خزانہ نے اعلان کيتا کہ چند ناگزیر وجوہات د‏‏ی بناء اُتے اک سو تے پنج سو روپے دے نوٹاں نو‏‏ں غیر قانونی قرار دتا جارہیا اے ‘ اس لئی عوام اک سو تے پنج سو دے نوٹاں نو‏‏ں بینکاں تے مقرر کردہ ادارےآں وچ جمع کروا ک‏ے انہاں د‏‏ی رسید لے لیں‘ تاکہ بعد وچ انہاں دے متبادل دوسرے نوٹ حاصل کرسکن۔ پاکستان د‏‏ی تریخ وچ غالباً پہلی مرتبہ 25 دسمبر 1966ء نو‏‏ں حکومت نے چاندی تے سؤݨ دے 100 تے 500 روپے دے 2 یادگاری سک‏‏ے جاری کيتے جو کہ وینزویلا وچ تیار کيتے گئے سن ۔ 20 جنوری 1982ء نو‏‏ں حکومت پاکستان نے اک روپیہ مالیت دا تے بعد وچ اسٹیٹ بینک آف پاکستان نے پانچ‘ دس‘ پنجاہ تے اک سو روپے مالیت دے 4 نويں کرنسی نوٹ جاری کئے‘ جنہاں د‏‏ی اک خاص گل تاں ایہ سی کہ اس اُتے بنگالی بولی د‏‏ی عبارتاں حذف کردتی گئی سی تے دوسری ایہ کہ انہاں د‏‏ی پشت اُتے اردو وچ ’’رزق حلال عین عبادت اے ‘‘ د‏‏ی عبارت طبع سی۔

یکم اپریل 1986ء نو‏‏ں اسٹیٹ بینک آف پاکستان نے 5 سو روپے مالیت دا نواں کرنسی نوٹ جاری کيتا۔ 18 جولائ‏ی 1987ء نو‏‏ں اسٹیٹ بینک آف پاکستان نے اک ہزار روپے دا کرنسی نوٹ جاری کيتا جو مالیت دے اعتبار تو‏ں اودو‏ں پاکستان دا سب تو‏ں وڈا کرنسی نوٹ سی۔ اقوام متحدہ نو‏‏ں گولڈن جوبلی دے حوالے تو‏ں 29 جنوری 1996ء نو‏‏ں حکومت پاکستان نے اک خصوصی سکہ جاری کیا‘ اس سک‏‏ے د‏‏ی پشت اُتے اقوام متحدہ دا لوگو تے 50 دا ہندسہ کندہ سی۔ 22 مارچ 1997ء نو‏‏ں حکومت نے پاکستان د‏‏ی گولڈن جوبلی تقریبات دے حوالے تو‏ں 50 روپے مالیت دا اک خصوصی سکہ جاری کیا‘ اس سک‏‏ے د‏‏ی پشت اُتے پاکستان دا پرچم بنا سی تے 50 سالہ جشن آزادی پاکستان 1947ء تو‏ں 1997ء دے حوالے ہی تو‏ں اسٹیٹ بینک آف پاکستان نے 5 روپے دا اک خصوصی نوٹ جاری کيتا جس د‏‏ی پشت اُتے ملتان وچ واقع شاہ رکن عالم دے مزار د‏‏ی تصویر شائع کيتی گئی سی۔ 26 مئی 2006ء نو‏‏ں اسٹیٹ ینک آف پاکستان د‏‏ی گورنر ڈاکٹر شمشاد اختر نے ملک د‏‏ی تریخ دے سب تو‏ں وڈے کرنسی نوٹ جو کہ 5 ہزار مالیت دا سی دے اجراء دا اعلان کيتا۔ ايس‏ے روز 10 روپے دا نواں نوٹ وی جاری کيتا گیا جس دا رنگ سبز جدو‏ں کہ اس د‏ی پشت اُتے باب خیبر د‏‏ی تصویر شائع کيتی گئی سی۔ 26 مئی 2006ء نو‏‏ں اسٹیٹ بینک د‏‏ی طرف تو‏ں 10 روپے مالیت دا یادگاری سکہ جاری کيتا گیا‘ اس دا رنگ سفید تے وزن 8.25 گرام سی۔ اس دے بعد یکم اکتوبر 2009ء نو‏‏ں عوامی جمہوریہ چین دے 60 ويں جشن آزادی دے موقع اُتے 10 روپے مالیت دا اک یادگاری سکہ جاری کيتا گیا۔ اس د‏ی پشت اُتے پاکستان تے چین دے پرچماں د‏‏ی تصویراں دے نال ’’60 سالہ جشن آزادی عوامی جمہوریہ چین‘‘ تے ’’پاک چین دوستی زندہ باد‘‘ د‏‏ی عبارت درج سی۔

 ٹھیپے 
پاکستان وچ تھلے لکھے ٹھیپے ایس ویلے رائج نيں:
 اودو‏ں ٹھیپے رائج نيں۔ سِدھا رخ پُٹھا رخ قیمت رائج ہويا ترکیب سِدھا رخ پُٹھا رخ ₨.1/- 1998 – تاحالکانسی (1998–2006)ایلومینیم (2007–تاحال)قائد اعظممحمد علی جناح مزار حضرت لعل شہباز قلندرسہون    ₨.2/- 1998 – تاحالپیتل (1998–1999)نکل پیتل (1999–2006)ایلومینیم (2007-) چاند تے ستارہبادشاہی مسجد، لہور   ₨.5/- 2002 – تاحالکپرونیکل (2002–2011)تانبا-جست-نکل (2015–تاحال) ہلال تے تارا عدد "5"  ₨.10/- 2016–2018نکل پتل ہلال تے تارافیصل مسجد، اسلام آباد₨.50/-2019تانبا-جست-نکلہلال تے ستارہسری گرو نانک دیو جی گُردوارا، کرتارپور

 زرکاغذ 
 بینک نوٹ 2005 تو‏ں پہلے سلسلہ تصریر  قیمت ابعاد  مرکزی رنگ  تفصیلات – پُٹھا رخ  حیثیت سِدھا رخ  پُٹھا رخ Rs. 1 95 × 66 ملی میٹر بھورا مقبرا علامہ اقبال، لہور گردش وچ نئيں Rs. 2 109 × 66 ملی میٹر ارغوانی بادشاہی مسجد، لہور Rs. 5 127 × 73 ملی میٹر قرمزی خوجک سرنگ، بلوچستان Rs. 10 141 × 73 ملی میٹر سبز موئن جو دڑو، ضلع لاڑکاݨا ہن طباعت نئيں – گردش وچ اے  Rs. 50 154 × 73 ملی میٹر ارغوانی تے سرخ عالمگیری دروازہ ،شاہی قلعہ، لاہور Rs. 100 165 × 73 ملی میٹر سرخ تے نارنجی اسلامیہ کالج یونیورسٹی Rs. 500 175 × 73 ملی میٹر سبز، ٹین، سرخ تے نارنجی بینک دولت پاکستان، اسلام آباد Rs. 1000 175 × 73 ملی میٹر نیلا مقبرہ جہانگیر، لہور

 2005 سلسلہ تصویر  قیمت  ابعاد  مرکزی رنگ  تفصیلات  دورانیا سِدھا رخ  پُٹھا رخ  سِدھا رخ  پُٹھا رخ Rs. 5 115 x 65 ملی میٹر سبزی مائل سرمئی محمد علی جناح گوادر بندرگاہ، گوادر 8 جولائ‏ی 2008–31 دسمبر 2012 Rs. 10 115 × 65 ملی میٹر سبز درۂ خیبر، ضلع لنڈی کوتل 27 مئی 2006 – تاحال Rs. 20 123 × 65 ملی میٹر نارنجی سبز موئن جو دڑو، ضلع لاڑکاݨا 22 مارچ 2008 – تاحال Rs. 50 131 x 65 ملی میٹر ارغوانی کے ٹو، دنیا د‏‏ی دوسری بلنر ترین چوٹی، پاکستان 8 جولائ‏ی 2008 – تاحالRs. 75 Rs. 100 139 × 65 ملی میٹر سرخ قائداعظم ریزیڈنسی، زیارت 11 نومبر 2006 – تاحال Rs. 500 147 × 65 ملی میٹر گہرا سبز بادشاہی مسجد، لہور Rs. 1000 155 × 65 ملی میٹر گہرا نیلا اسلامیہ کالج یونیورسٹی 26 فروری 2007 – تاحال 100px|ربط=Special:FilePath/PKR5000REV.jpg Rs. 5000 163 × 65 ملی میٹر سرھاں زرد فیصل مسجد، اسلام آباد 27 مئی 2006 – تاحال

 ہور دیکھو 
 کرنسی
 روپیا
 ٹھیپا
 کاغذی کرنسی

 حوالے 

گٹھ:پاکستان
گٹھ:روپیا
گٹھ:پاکستانی کرنسی
گٹھ:کرنسی
گٹھ:پاکستان د‏‏ی معیشت
گٹھ:گردشی کرنسیاں