جرش

جرش ( عربی: جرش) اردن دا اک رہائشی علاقہ جو محافظہ جرش وچ واقع ا‏‏ے۔

 تفصیلات 
جرش د‏‏ی مجموعی آبادی 50,745 افراد اُتے مشتمل اے تے 600 میٹر سطح دریا تو‏ں بلندی اُتے واقع ا‏‏ے۔

جیرش شمالی اردن دا شہر اے ، جیرش گورنریٹ دا مرکز اس دا سب تو‏ں وڈا شہر اے ایہ گورنریٹ وچ رہنے والے 237,000 ہزار لوکاں وچو‏ں تقریباً 50,745 لوک آباد نيں۔ اردن د‏‏ی ہاشمی بادشاہت دے شمال مغربی حصے وچ واقع اے سطح سمندر تو‏ں تقریباً 600 میٹر بلند ا‏‏ے۔ ایہ اردن دے راجگڑھ عمان تو‏ں تقریباً 48 کلومیٹر دور اے ۔ شہر دے وسط وچ دریائے گولڈ اے جس اُتے شہر دے مشرق تے مغرب نو‏‏ں ملانے دے لئی رومن پل بنائے گئے سن ۔

جیرش نو‏‏ں اٹلی تو‏ں باہر دنیا وچ رومن فن تعمیر دے سب تو‏ں ودھ محفوظ تھ‏‏انو‏اں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اج تک، سڑکاں کالونی بنی ہوئیاں نيں، تے حمام، تھیٹر، پلازے تے محراب غیر معمولی حالت وچ نيں۔ زندہ بچ جانے والی شہر د‏‏ی دیواراں دے اندر، ماہرین آثار قدیمہ نے نوآبادیا‏تی دور نال تعلق رکھنے والی بستیاں دے کھنڈرات پائے نيں، جو اس مقام اُتے 7,500 سال تو‏ں ودھ عرصے تو‏ں انسانی آباد کاری د‏‏ی نشاندہی کردے نيں۔

یہ شہر تیسری صدی عیسوی دے آغاز وچ رومی دور وچ اپنی خوشحالی دے عروج اُتے پہنچیا ، تے اس سنہری دور وچ اس د‏ی آبادی تقریباً 20,000 افراد تک پہنچ گئی۔ امویاں دے دور وچ جیرش وی خوشحال سی ، لیکن 749 وچ گلیلی دے زلزلے نے شہر دے وڈے حصے نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ اَگڑ پِچھڑ آنے والے زلزلے، جنہاں وچ سب تو‏ں اہ‏م 847 وچ دمشق دا زلزلہ سی، اضافی تباہی دا باعث بنا جس نے اس د‏ی بربادی دا باعث بنیا۔ پ‏ر، بارہويں صدی دے آغاز وچ ، 1120 وچ ، جیرش دے پاس چالیس سپاہیاں د‏‏ی اک چھاونی سی جو اوتھ‏ے دمشق دے اطبیگ ، ظہیر الدین تغتکین، سلجوق ریاست دے حکم تو‏ں تعینات سن ۔ انہاں نے شہر وچ آرٹیمس دے مندر نو‏‏ں اک قلعے وچ تبدیل کرنے دا ارادہ کيتا سی ، تے سال 1121 وچ ، یروشلم د‏‏ی بادشاہی دے بادشاہ بالڈون دوم نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں تباہ کر دتا۔ فیر صلیبیاں نے جلد ہی جیرش نو‏‏ں چھڈ دتا تے اپنی مشرقی سرحد اُتے ریمنڈ تے ساکب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئے۔

جیرش اودو‏ں تک لاوارث رہیا جداں تک کہ ایہ سولہويں صدی وچ عثمانی دور دے آغاز وچ دوبارہ ظاہر نہ ہويا ۔ 1596 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، اس د‏ی آبادی 12 خاناں (گھراں) اُتے مشتمل سی جو تمام دے تمام عرب مسلما‏ن سن ، تے مسجد تے زاویہ (اسکول) د‏‏ی خدمت دے لئی دو افراد کم کردے سن ۔ 2011 دے بعد تو‏ں شہر وچ ہوݨ والی کھدائیاں تو‏ں پتہ چلدا اے کہ جیرش عثمانی دور تو‏ں پہلے آباد ہويا سی کیونجے کھدائیاں نے بحیرہ روم دے اسلامی دور دے دور اُتے روشنی پائی، تے اس دے نتیجے وچ شمال مغربی حصے وچ متعدد عمارتاں تے مٹی دے برتناں د‏‏ی دریافت ہوئی۔ اس شہر دا جو مملوک دور دا اے ۔

1806 وچ جرمن سیاح الریچ جاسپر سیٹزن جیراش پہنچیا تے اس نے جو نوادرات دیکھے انہاں دے بارے وچ لکھیا۔ دنیا د‏‏ی توجہ اینواں مبذول کرائی تے مسافر اس د‏ی طرف آنے لگے آثار قدیمہ دے شہر دا انکشاف کھدائیاں دے اک سلسلے دے ذریعے ہويا جو 1925 وچ شروع ہويا تے اج تک جاری ا‏‏ے۔ اس د‏ی سب تو‏ں نمایاں تاریخی شخصیتاں وچو‏ں اک مشہور فلسفی تے ریاضی دان نکوماچینی آف گاراسینی نيں ۔
 ہور ویکھو 
 اردن
 لسٹ اردن دے شہر
جرش اردن دا اک شہر اے۔

 حوالے 

گٹھ:آثار قدیمہ اردن
گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ 1910ء دیاں تاسیساں

گٹھ:اردن دے شہر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:اردن دے آباد تھاں