کالا بوجا

کالا بوجا جاں ایتا (انگریزی وچ بلیک ایبس) جس دے ہور نام ‘کوش کنجھ’ جاں ‘کردانتلی’ وی ہن۔کالا بوجا''' مت پنچھی ٹبر دا اک آئیبیس اے۔ ایہ دکھنی ایشیاء دا واسی اے۔ ایہدے نر مادھ اکو جۓ ہوندے نیں۔ ایہدی چنج تھلے ول مڑی تے لمی ہوندی اے۔ کالے سر تے گلابی تے دونوں پراں تے چٹے چٹاک ہوندے نیں۔ ایہ جھیلاں، چھمباں، دریاواں تے واۓ کھیتاں دے کنڈیاں تے ملدا اے۔ ایہ پانی دا پنچھی نہیں۔ ایہ سنگت بنا کے ریندا اے۔ ایہ رکھاں تے آلھنے پاندا اے۔  
<font size="1" color=black>کالا بوجا<font> 200pxدیس:  جنوربرادری:  	کورڈیٹنکی برادری: کنگریڑےٹولی:  پنچھیٹبر : مت پنچھینکا ٹبر:  آئیبیسسائینسی ناں: Pseudibis papillosa 
 بنتر 
ساری دنیا وچ اس دیاں کل 23 نسلاں ہن اتے ایہہ بھارت وچ کافی گنتی وچ ملدا اے۔ ایہہ پانی دے نیڑے-تیڑے اتے تھوڑھی دور ہی رہِ کے شکار کردے ہن۔ ‘کالے بوجے’ کیڑے-مکوڑے، چھوٹے ڈڈو، کنکھجورے وغیرہ کھاندے ہن۔ ایہہ کساناں دے متر ہن۔ ایہناں دا تکنیکی ناں ‘سوڈوئیبس پیپیلوسا’ اے اتے ایہناں دے پروار نوں ‘تھرسکیؤرنیتھیڈیئی’ کہندے ہن۔
نر اتے مادہ وچ دوروں دیکھن نوں کوئی بہتا فرق نہیں دسدا۔ ایہناں دی اچائی 65 توں 70 سینٹیمیٹر اتے کھنبھاں دا پسار 40 سینٹیمیٹر تک ہندا اے۔ ایہناں پنچھیاں دا سر چھوٹا، جس اتے ککڑاں ورگی کلغی دی تھاں چمکدے کرمچی رنگ ہندا اے۔ ایہناں دیاں اکھاں موٹیاں اتے پیلی بھاء والیاں ہندیاں ہن۔ سر دے اگے 12 توں 13 سینٹیمیٹر لمی، پتلی، کالی، اگوں ہولی-ہولی تھلے نوں مڑی ہوئی اتے بریک ہندی جاندی چنجھ ہندی اے۔ ایہناں دیاں لتاں عامَ طور تے پیلیاں-سنتریں ہندیاں ہن ۔ ‘ایتیاں’ دا رنگ گوڑہا، چاکلیٹی اتے چمکیلا ہندا اے جہڑا موڈھیاں توں ہری بھاء ماردا اے اتے وڈے-وڈے کھنبھ چمکیلے کالے ہندے ہن۔ ایہہ پنچھی بہت شانت سبھاء دے ہندے ہن۔

 پالن پوسن 
ایہہ مارچ-اپریل وچ ایہہ کسے اچے درخت دیاں ٹاہنیاں وچ تیلیاں نال اپنا آلھنا بناؤندے ہن۔ ایہہ اپنے آلھنے نوں وچکاروں نرم اتے ڈونگھا کرن لئی ایہہ گھاہ پتے رکھ لیندے ہن۔ اک ویلے وچ اک مادہ واری-واری کر کے 2 توں 4 انڈے دندی اے جہڑے فکے ہرے رنگ دے ہندے ہن اتے جناں اتے کجھ بھورے رنگ دے دھبے ہندے ہن۔ کوئی 30 دناں بعد واری-واری کرکے انڈیاں وچوں بچے نکل آؤندے ہن۔ بچیاں دے سر والے موہکے کرمچی نہیں ہندے اتے اوہناں دے کھنبھ وی چمکیلے نہیں ہندے۔ اوہناں دا رنگ گوڑہا بھورا جیہا دسدا اے۔ نر اتے مادہ اپنے بچیاں دی مل کے سیوا کردے ہن۔ تقریباً 105 دناں دے بعد بچے پورڑھ بن کے اپنے آلھنے نوں چھڈّ دندے ہن۔ ایہناں نوں اپنے انڈیاں اتے بچیاں نوں شکاری پنچھیاں توں بچاؤنا پیندا اے۔
 فوٹو گیلری 

 حوالے 

 بارلے جوڑ 

گٹھ:پنچھی
گٹھ:پنجاب دے پنچھی
گٹھ:مت پنچھی