قازق لوک

قازق قازقستان دے لوکاں نوں آکھیا جاندا اے ، قازق قازقستان ۔ چین ، روس تے منگولیا چ وسدے نیں ۔ قازقاں دی بولی نوں قازق بولی آکھیا باندا اے جہڑی اک ترک بولی اے جیہڑی قازقستان چ بولی جاندی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 12 ملین جاں 1 کروڑ 20 لکھ اے۔
قازق وچکار ایشیا دے شمالی حصے وچّ وسن والے اک ترک بولیاں ٹبر دی بولی بولن والے لوکاں دا نام ہے ۔ قازقستان بوہتی آبادی اس نسل دی ہے ، حالانکہ قازق لوک بہت سارے ہور دیساں وچّ وی ملدے ہن ، جویں کہ ازبکستان ، منگولیا ، روس اتے چین دے شنجیانگ صوبے وچّ ۔ دنیا بھر وچّ 1.3 اتے لے کے 1.5 کروڑ قازق لوک ہن اتے ایہناں وچوں زیادہتر دی ماں بولی قازق بولی ہے ۔ قازق لوک بہت ساری پرانے  ترکی قبیلےآں دی اولاد ہن ، جویں کہ ارگن لوک ، خزر لوک ، قارلوق لوک، قپچاق لوک اتے کومین لوک۔ منیا جاندا ہے کہ ایہناں وچّ کجھ حد تکّ وچکار ایشیا دی کجھ ایرانی بولیاں بولن والے قبیلے ( جویں کہ ساکا، سکیتھی لوک اتے سرمتی لوک ) وی شامل ہو گئے ۔ قازق لوک سائبیریا توں لے کے کالا سمندر تکّ پھیلے ہوئے سن اتے جدوں اس علاقے وچّ ترک - منگول لوکاں دا راج چلیا تدّ وی اوہ وچکار ایشیا وچّ ہی بسے رہے ۔
 ناں ماخذ 
اتہاسکاراں وچّ قازق نام دے سروت نوں لے کے اختلاف ہے ۔ کجھ کہندے ہن کہ ایہہ ترک بولیاں دے قز شبد توں آؤندا ہے جسدا مطلبّ گھمکڑ ہے ، کیونکہ قازق لوک ستیپی علاقے دے خانہ بدوش سن ۔ ہور ودوان کہندے ہن کہ ایہہ منگول بولی دے خسک شبد توں آیا جو سامان ڈھون لئی اک پہیے والی گڈی ہندی ہے اتے جسدا استعمال قازق لوک گیاہستان (سٹیپ) اتے جگہ توں جگہ جاندے ہوئے کیتا کردے سن ۔ تیجی رائے ایہہ ہے کہ ایہہ پرانے  ترکی شبد قزگاک توں آیا ہے ، جسدا مطلبّ ہے بٹورنا جاں ملنا ، یعنی قزگاک اوہ بندہ ہویا جو اپنا فائدہ اتے منافع ڈھونڈھے ۔ ۔Olcott, Martha Brill, The Kazakhs, Hoover Press, 1995, p. 4, ISBN 978-0-8179-9351-1. Retrieved on 7 اپریل 2009Grodekov, Nikolaĭ Ivanovich. Kirgizy i Karakirgizy Syr-Dar'inskoi oblasti, vol. 1, Tashkent: Iuridicheskii byt, 1889, p. 1Yudin, Veniamin P. Tsentralnaya Aziya v 14-18 vekah glazami vostokoveda, Almaty: Dajk-Press, 2001, ISBN 978-9965-441-39-4

 جنٹک  جڑاں اتے روپ - رنگ 

قازق لوک دیکھن وچّ منگول دکھدے ہن لیکن ایہناں وچّ ہلکہ یورپی اثر وی دسدا ہے ۔ ایہناں وچوں زیادہتر دے بال کالے اتے اکھاں خاکی ہندیاں ہن ، حالانکہ نیلی - ہری اکھاں والے اتے لال - بھورے والاں والے وی کدے - کدے نظر آؤندے ہن ۔ ایہناں دا رنگ گورا جاں ہلکہ گندمی ہندا ہے ۔ 

جنٹک  نظریئے نال 55 ٪ قازقاں دا نسلی گروہ (ہیپلو گروپ) ایشیائی ہے ، جس وچّ ہیپلو گروپ ڈی ، سی ، جی اتے زیڈ 36.2 ٪ ہن ، اے اتے ایف 6.9 ٪ ہن اتے ہور ایشیائی ہیپلو گروپ 11.9 ٪ ہن ۔ 41 ٪ قازقاں دا ہیپلو گروپ لہندے یوریشیا توں ہے ، جس وچّ ایچ ( 14.1 ٪ ) , دے ( 2.6 ٪ ) , جے ( 3.6 ٪ ) , ٹی ( 5.5 ٪ ) , یُو5 ( 3 ٪ ) اتے ہور گروپ ( 12.2 ٪ ) شامل ہن ۔ 
 مذہب
قازق لوک زیادہتر سنی اسلام دے ساتھی ہندے ہن ۔ بہت سارے قازق اپنے اسلام توں پہلاں دے دھرم دے تتواں نوں وی اپنے جیون وچّ شامل کردے ہن ۔ ایہناں وچّ نظر ، تسبیح اتیؤجھاواں ( جنہاں نوں بکھسی کیہا جاندا ہے ) دیاں پرتھاواں شامل ہن ۔Mongolian music, dance, and oral narrative, Carole Pegg, University of Washington Press, 2001, ISBN 978-0-295-98030-0, ... Although Kazakhs in Bayan Olgii aimag were Muslim prior to the communist revolution, Kazakh shamans (baksy) cured illnesses by miming their journeys to the spirit world and accompanying themselves with a staff ...
آبادی


+قازقستان دی آبادی وچ قازق 1897  1911  1926  1939  1959  1970  1979  1989  1999  2009 73.9%  60.8%  59.5%  38.0%  30.0%  32.6%  36.0%  39.7%  53.4%  63.1%

قازق تریخی آبادی:
rjgg.org/index.php/RJGGRE/article/download/129/146 Этногенез казахов с точки зрения популяционной генетики

 سال آبادی 1600  1,200,000? 1900  2 million? (1,5-3 million) 1939  4,000,000? 1970  6,500,000? 2013  13,600,000
اقلیتی آبادی
روس
روس زیادہ تر قازق  روس دی قازقستان  نال لگدی سرحد دے علاقےآں وچ رہندے نیں :-
+ روس دی قازق آبادی1939%1959%1970%1979%1989%2002% 356 646 0.33 382 431 0.33 477 820 0.37 518 060 0.38 635 865 0.43 653 9620.45

منگولیا
+ منگولیا دی قازق آبادی"Монгол улсын ястангуудын тоо, байршилд гарч буй өөрчлөлтуудийн асуудалд" М.Баянтөр, Г.Нямдаваа, З.Баярмаа pp.57–70  1956%1963%1969%1979%1989%2000%2010Mongolia National Census 2010 Provision Results. National Statistical Office of Mongolia  (in Mongolian.)%36,7294.3447,7354.6962,8125.2984,3055.48120,5066.06102,9834.35101,5263.69
چین
ازبکستان

 مورتاں

ایہ وی ویکھو
 قازقستان
 قازق بولی
 منگول
 ترک بولیاں
قراقل پاک لوک
 حوالے

گٹھ: ترک قبیلے 
گٹھ: ترک 
گٹھ: ترک لوک 
گٹھ: چین دی تریخ 
گٹھ:منچوریا دی تریخ
گٹھ:منگولیا
گٹھ:وکیپیڈیا ایشیائی مہینہ 2016
گٹھ:ترکستان
گٹھ:وسطی ایشیا دی تریخ
گٹھ:لوک
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ

 گٹھ: ایشیا دے نسلی گروہ 
 گٹھ: قازقستان  
  گٹھ: ازبکستان دے نسلی گروہ 
  گٹھ: قازقستان دے نسلی گروہ 
 گٹھ: چین دیاں نسلی ٹولیاں  
 گٹھ: وچکار ایشیا  



گٹھ:تاجکستان دے نسلی گروہ
گٹھ:روس دے نسلی گروہ
گٹھ:یورپ دے نسلی گروہ
گٹھ:لوک
گٹھ:دنیا دے نسلی گروہ