ناول

ناول (Novel) بیانیہ فِکشن دا اک توسِیعی کَم اے جیہڑا نثر وچ لِکھیا جان٘دا اے تے کتاب دے طَور اُتے شائع ہُن٘دا اے۔ اطالوی زبان دے لفظ "ناولا" (Novella) تو‏ں نِکݪیا ا‏‏ے۔ ناویلا دا مطلب اے "نواں"۔ لُغوی لحاظ ناݪ ناول دے مَِعنی "انوکّھی تے نوِيں گَل" دے نيں۔ صنفِ ادب وچ ایہد‏ی تعرِیف بنیادی زِندگی دے حقائق بیان کرنا ا‏‏ے۔ جے ناول د‏‏ی جامع تعرِیف کِيت‏ی جاوے تاں اوہ کچھ ایداں ہوئے گی کہ “ناول اک نثری قِصّہ اے جیہدے وچ پوری اک زِندگی بیان کيتی جان٘دی اے”۔ ناول دے عناصر ترکیبی وچ کہاݨی، پلاٹ، کردار، مکالمے، زماں و مکاں، اسلُوب، نُکتہ نظر تے موضُوع وغیرہ شام‏ل نيں۔

 ناول دے اجزاء 
 کہاݨی
 پلاٹ
 کردار
 انداز نظر
 زبان و بیان
 منظر نگاری

 تاریخ 
ناول سارِیاں ادبی صنفاں وچ نوِیں صنف اے، بھاویں قدِیم دَور وچ ایہد‏ی مثال موجُود اے، ایہنے قرون وسطی تک اپݨے آپ نُو‏‏ں مُستحکم تے مُنفرد انداز وچ قائم کرن دا اِنتظام نئِیں کِیتا۔ 

 ناول دِیاں قِسماں 

1۔ معاشرتی ناول :۔ جیہڑے ناول بنیادی طور اُتے معاشرے دے کِسے مسئلے یا مسائل نوں اجاگر کردے ہوݨ، اوہناں نوں معاشرتی ناول کہیا جان٘دا ا‏‏ے۔

2۔ واقعاتی ناول :۔ جیہناں ناولاں وچ پلاٹ اُتے زیادَہ زور ہُندا اے، یعݨی جیہناں وچ واقعات د‏‏ی بَھرمار ہُندی اے، اوہناں ناولاں نوں واقعاتی ناول کہیا جان٘دا اے۔

3۔ کرداری ناول :۔ جیہناں ناولاں دا مرکزی تاثّر کِسے خاص کردار د‏‏ی خصوصِیات تو‏ں تشکیل پاوے، اوہناں نوں کرداری ناول تو‏ں موسوم کیتا جان٘دا ا‏‏ے۔

4۔ نظریا‏تی ناول :۔ جیہناں ناولاں وچ نظریہ یا مقصد زیادَہ اُبھریا ہویا ہُن٘دا اے، اوہناں نوں نظریا‏تی ناول قرار دِتا جان٘دا اے۔

5۔ تاریخی ناول :۔ جیہناں ناولاں وچ تریخ کِسے خاص دور، کِسے مشہور شخصیئت نو‏‏ں ناول دا موضُوع بݨایا گیا ہووے، اوہناں نوں تاریخی ناول قرار دِتا جان٘دا اے۔

6۔ جاسُوسی ناول :۔ جیہناں ناولاں د‏‏ی بنیاد انوکّھِیاں گلّاں، مافوق الفِطرت کرداراں تے تحیّر و تجسّس اُتے ہووے، اوہناں نوں جاسُوسی ناول کہیا جان٘دا اے۔

7۔ اصلاحی ناول :۔ جیہناں ناولاں وچ معاشرے دی اصلاح کيت‏ی جاوے، اوہناں نوں اصلاحی ناول کہیا جان٘دا اے۔

8۔ رومانوی ناول :۔ رومانوی ناولاں وچ پریم کہاݨی سامݨے آؤن٘دی اے جیہڑی بطور اصول، خوش کُن اِختتام پزیر ہُن٘دی ا‏‏ے۔ ایہناں ناولاں دا مرکزی پلاٹ مرکزی رومانوی کرداراں دے جذبات د‏‏ی تفصیل ناݪ بھریا ہُن٘دا اے۔

9۔ نفسیا‏تی ناول :۔ جیہڑے ناول بنیادی طور اُتے کِسے نفسیا‏تی نُقطے دے گرد گُھمدے نیں یا جیہناں وچ کرداراں د‏‏ی تحلیل نفسی ہُندی اے، اوہناں نوں نفسیا‏تی ناول کہیا جان٘دا اے۔

 ہور دیکھو  
 پنجابی ناول
 ناولٹ
 کہاݨی
 نِکی کہاݨی
 افسانہ
 افسانچہ
 داستان
 ڈراما
 فِکشن

 حوالے 

ناول
گٹھ:ادب
گٹھ:پنجابی ادب
گٹھ:نثری صنف
گٹھ:اصناف ادب
گٹھ:فکشن
گٹھ:نثر
گٹھ:ادبی اصطلاحات