فوٹون

فوٹون یا نوریہ (Photon) چانن دا مڈلا ناپ تے مڈلا ٹوٹا اے۔ ایدا ایہ ناں گلبرٹ لیوس نے رکھیا۔

نوریہ اک بنیادی ذرہ (elementary particle) اے جس تو‏ں روشنی تے دوسری تمام برقی مقناطیسی شعاعاں (electromagnetic waves) بندی نيں۔ کسی وی توانائی دے نوریہ دی رفتار خلا وچ روشنی دی رفتار دے برابر ہُندی اے جو خلاء وچ 299,792,458 میٹر فی ثانیہ ا‏‏ے۔ جے کسی نوریہ دی توانائی زیادہ ہُندی اے تو اسکی تعداد (frequency) وی زیادہ ہُندی اے جداں کہ ایکس رے دے نوریہ۔ جدو‏ں کہ کم توانائی دے نوریہ کم تعداد دے حامل ہُندے نيں۔

روشنی دی ماہیت ہمیشہ تو‏ں ہی انسانی سمیرے تو‏ں بالاتر رہی سی۔ ویہويں صدی دے آغاز تک روشنی نو‏‏ں لہر (یعنی موج) منیا جاندا سی کیونکہ انکسار نور تے interference جداں مشاہدات دی وضاحت اسی مفروضے تو‏ں دی جا سکدی سی۔ لیکن مشکل ایہ آ رہی سی کہ Compton scattering effect تے ضیا برقی اثر جداں مشاہدات دی وضاحت روشنی نو‏‏ں لہر ماننے اُتے نئيں ہو پاندی سی۔

تمام دوسرے بنیادی ذرات دی طرح فوٹون دی وی سب تو‏ں اچھی وضاحت کوانٹم میکینکس دی مدد تو‏ں دی جاسکدی ا‏‏ے۔ کوانٹم میکینکس دے مطابق ہر ذرے وچ موجی خواص موجود ہُندے نيں۔ اس برتاو نو‏‏ں wave-particle duality کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ذرہ جِنّا چھوٹا ہُندا اے اسدے موجی خواص اتنے ہی واضح ہُندے نيں تے ذرہ جِنّا وڈا ہُندا اے اسدے موجی خواص اتنے ہی مدھم پڑ جاندے نيں۔ الیکٹران وی اک کمیت رکھنے والا ذرہ اے مگر واضح موجی خواص وی رکھدا ا‏‏ے۔Hyper Physics

 مشاہدات تے انہاں دی وضاحت 
 مشاہدات  جے روشنی لہر اے تو وضاحت ممکن اے ؟ جے روشنی ذرہ اے تو وضاحت ممکن اے ؟ انعکاس نور  ہاں  ہاں انعطاف نور  ہاں  ہاں تداخل  ہاں  نئيں انکسار  ہاں  نئيں پولارائیزیشن  ہاں  نئيں ضیا برقی اثر  نئيں  ہاں اثر کومپٹن  نئيں  ہاں بلیک باڈی ریڈی ایشن  نئيں  ہاں

 خواص 
موجودہ نظریے دے مطابق فوٹون انہاں خواص دا حامل ہُندا ا‏‏ے۔
 سارے فوٹوناں دی رفتار بالکل برابر ہُندی اے جو خلاء وچ تن لکھ کلو میٹر فی سیکنڈ ہُندی ا‏‏ے۔ (اسنو‏ں عام طور اُتے c تو‏ں ظاہر کیتا جاندا اے ). فوٹون دی خلا وچ رفتار نہ بڑھائی جا سکدی اے تے نہ کم دی جا سکدی ا‏‏ے۔
 فوٹون جے ساکت ہو تو اسکی کمیت وی صفر ہُندی اے تے توانائی بھی۔ یعنی فوٹون دا rest mass صفر ہُندا ا‏‏ے۔ دوسرے الفاظ وچ فوٹون توانائی دا ذرہ اے، مادے دا نئيں۔ لیکن حرکت کردے ہوئے فوٹون وچ کمیت وی موجود ہُندی اے جو اسکی توانائی دی وجہ تو‏ں ہُندی اے کیونکہ آئنسٹائین دے مطابق توانائی تے کمیت (مادہ)  =  دے تحت اک دوسرے وچ تبدیل ہو سکدے نيں۔
 حرکت کردے ہوئے ہر فوٹون وچ توانائی وی ہُندی اے تے مومنٹم بھی۔ خیال رہے کہ مومنٹم دے لئی کمیت دا حامل ہونا وی ضروری اے تے حرکت دا حامل ہونا بھی۔
 ہر فوٹون اک فریکوئنسی دا حامل ہُندا ا‏‏ے۔ جے فوٹون زیادہ توانائی رکھدا اے تو اوہدی فریکوئنسی (یعنی تعدد) وی زیادہ ہوئے گی تے جے فوٹون کم توانائی رکھدا اے تو اوہدی فریکوئنسی وی کم ہوئے گی۔ خیال رہے کہ توانائی دی کمی بیشی تو‏ں فوٹون دی رفتار وچ کمی بیشی نئيں آندی بلکہ فریکوئنسی وچ کمی بیشی آندی ا‏‏ے۔
 کسی وی فوٹون اُتے کوئی برقی چارج نئيں ہُندا۔ (اس دے برعکس الیکٹران تے پروٹون اُتے برقی چارج ہُندا اے )
 فوٹون دا spin نمبر اک ہُندا ا‏‏ے۔ اس طرح ایہ بوزون دے خاندان تو‏ں ا‏‏ے۔ (اس دے برعکس فرمیون دا spin نمبر آدھا، دیڑھ، ڈھائی، وغیرہ ہُندا ا‏‏ے۔ ) 
 کوارک دی 36 قسماں ہُندیاں نيں لیکن فوٹون دی صرف اک قسم ہُندی ا‏‏ے۔ اوہدی حرکت دے دو انداز ہُندے نيں جس دی وجہ تو‏ں روشنی دی پولرائیزیشن وی دو طرح دی ہُندی ا‏‏ے۔


 بنیادی ذرات (Elementary Particles) ہر نسل وچ اقسام نسلاں ضد ذرہ کلر چارج تعداد کوارک (فرمیون)23جوڑا336 لیپٹون (فرمیون)23جوڑاکوئی نئيں12 گلوون (بوسون)11خود88 W (بوسون)11جوڑاکوئی نئيں2 Z (بوسون)11خودکوئی نئيں1 فوٹون (بوسون)11خودکوئی نئيں1 Higgs (بوسون)11خودکوئی نئيں1 کل تعداد61

 ہور ویکھو 
 فوٹوڈس انٹیگریشن
 الیکٹرومیگنیٹک شعاعاں
 کوسمک ریز
 جوڑے دی پیدائش Pair Production
 جوڑے دی فنا Pair Annihilation
 ڈبے وچ ذرہ
 الیکٹرون وولٹ
 اضافیتی پیمائشاں
 نیوٹرون

 حوالے 

گٹھ:اجرام فلکی
گٹھ:ایٹم دی ساخت
گٹھ:برقناطیسیت
گٹھ:بصریات
گٹھ:بنیادی ذرات
گٹھ:بوسون
گٹھ:تابکاری
گٹھ:ستارے
گٹھ:فلکیات
گٹھ:کہکشاں
گٹھ:نورات
گٹھ:نیوکلیئر فزکس
گٹھ:فزکس
گٹھ:طبیعیاتی تصورات

category:کیمسٹری
Category:مڈلے ٹوٹے