دبئی

دبئی متحدہ عرب امارات دا اک شہر اے جسنو‏ں ملک دے سب تو‏ں وڈا شہر ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔

دبئی اپنی شاندار صنعتاں، تعمیرات و رہائش دے عظیم منصوبہ جات، کھیلاں دے شاندار ایونٹس تے گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈز دے اندراج دے باعث دنیا بھر وچ معروف ا‏‏ے۔ یه شہر صنعتاں دے علاوہ سیاحت دے حوالے تو‏ں وی دنیا بھر وچ مشہور اے تے اس وقت شہر وچ جاری عظیم تعمیرا‏تی منصوبے دنیا بھر د‏‏ی نگاہاں دا مرکز بنے هوے نيں۔ دبئی دنیا دے 25 مہنگے ترین شہراں وچ وی شامل ا‏‏ے۔روزنامہ جنگ کراچی 25 دسمبر 2006ء

دبئی متحدہ عرب امارات  دیاں ست امارتاں چوں اک امارت دبئی دا ایسے ناں دا اک شہر اے۔ دبئی اک سمندر کنڈے والا شہر اے۔ اے خلیج عرب دے ساحل تے وسدا اے۔ ایدی معیشت 37 ارب ڈالر اے تے تیل دی آمدنی دا حصہ صرف 6 فیصد اے۔ دبئی چ ہر سال پورے ھندستان دے سیاحاں توں زيادہ سیاح آندے نیں۔

دبئی دا سب توں پرانی لکھت وج نان 1095 دی ابو عبداللہ البکری اندلسی دی کتاب (Book of Geography) وج آندا اے۔ وینسی موتیاں دا بپاری گاسپیرو بالبی 1580 وج ایتھے آیا تے ایتھے دے موتیاں دے کم نون ویکھیا۔ 1799 توں ایتھے دبئی ناں دی نگری ہے۔ ایہ بنی یاس قبیلے کول سی تے 1833 تک ابو ظہبی دے تدلے سی۔ 8 جنوری 1820 نوں دبئی تے لاگے دی شیخان دی برطانیہ نال اک لکھت ہوندی اے۔ 1892 وچ دبئی سلطنت عثمانیہ توں بچن لئی اک لکھت نال برطانیہ دی بچاؤ چھتری تھلے آجاندا اے۔ اگ تے چیچک ایتھے تباہی لیاندے نیں پر ایس دی تھاں ایڈی اچیچی سی جے ایہنوں چھڈیا نہیں جاسکدا سی۔ تھوڑے ٹیکساں نے ایرانی بپاریاں نوں وی ایتھے لیاندا اے۔

دبئی دی اپنے مڈھ توں ای ابوظہبی نال نہیں بنی۔ 1947 نوں دوویں ولگن دے رپھڑ تے لڑائی تک اپڑ گے پر برطانیہ نے وچ پے کے صلح کرائی 1950 دے دھاکے وچ ایتھے بجلی فون تے ہوائی اڈے لیاۓ گۓ۔ 1966 وچ تیل لبیا تے اوس مگروں ایتھے وڈے کاں دی نیویان رکھیاں گیاں۔ ہندستان تے پاکستان توں لوک ایتھے آۓ۔ 1968 توں 1975 دے وشکار ایتھے لوک گنتی وچ 300٪ وادا ہویا۔ 2 دسمبر 1971 نوں دبئی نے ابوظہبی تے 5 ہور عرب امارتاں نال رل کے متحدھ عرب امارات دی نیو رکھی۔ ایس مگروں برطانیہ ایس تھاں توں ٹر گیا۔ 1973 وچ ایہناں نے اک کرنسی بنائی پر بحرین تے قطر ایس کرنسی توں وکھ رۓ۔ 1990 دی خلیج دی لڑائی نے ایتھے دے کم کاج تے بپار تے برا اثر پایا پر فیر محول ٹھیک ہوندا گیا۔ بپار تے پھرن ٹرن وڈے کم نیں۔

 تریخ 

1833ء وچ بنی یاس قبیلے نال تعلق رکھنے والے تقریبا 800 افراد مکتوم خاندان د‏‏ی سربراہی وچ خلیج دے دہانے اُتے آ ک‏ے آباد ہوئے۔ خلیج اک قدرتی بندر گاہ سی تے دبئی جلد ہی ماہی گیری، ہیراں تے سمندری تجارت دا مرکز بن گیا۔ ویہويں صدی دے آغاز تک دبئی اک کامیاب بندرگاہ بن گئی تهی دور دراز دے تاجر وهاں تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں آندے تهے۔ ڈئیرا د‏‏ی جانب خلیج د‏‏ی سوق (عربی بولی وچ بازار) ساحل سمندر اُتے سب تو‏ں وڈی مارکیٹ سی جس وچ 300 دکاناں سن جنہاں اُتے سیاحاں تے کاروباری لوکاں دا مسلسل ہجوم رہندا سی۔ 1930 تک دبئی د‏‏ی آبادی تقریباً 20،000 سی جنہاں وچ چوتھائی حصہ تارکین وطن لوکاں دا سی۔ 1950 دے عشرے وچ خلیج تہ نشین گاد تے کیچڑ تو‏ں بھرنا شروع ہوئے گئی جو غالباً بحری جہازاں دے ودھدی ہوئی تعداد وچ بندر گاہ نو‏‏ں استعمال کرنے تو‏ں ہويا۔ مرحوم حاکم دبئی شیخ رشید بن سعید المکتوم نے خلیج د‏‏ی اس گزرگاہ نو‏‏ں کھود کر گہرا کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ایہ اک مہنگا تے دوراندیش منصوبہ سی۔ اس کارروائی دے نتیجہ وچ دبئی وچ نجی جہازاں دے کنٹرول د‏‏ی استعداد وچ وادھا ہويا۔ نتیجتاً اس نے دبئی نو‏‏ں اک وڈے تجارتی تے دوبارہ ایکسپورٹ ہونے والی اشیاء دے مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں نويں قوت عطا کيتی ۔

1994 وچ تیل د‏‏ی دریافت دے بعد شیخ رشید نے تیل د‏‏ی آمدنی نو‏‏ں دبئی دے بنیادی ڈھانچہ د‏‏ی تعمیر دے لئی استعمال کيتا۔

دبئی انٹرنیشنل ائیرپورٹ وچ اک نويں پورٹ تے ٹرمینل بلڈنگ تعمیر کيتی گئی۔ رن وے دے وسعت دے منصوبہ د‏‏ی تکمیل قابل عمل آئی تاکہ ہر قسم دے جہازاں د‏‏ی نقل وحمل نو‏‏ں برداشت کر سک‏‏ے۔ دنیا وچ انسانی ہتھو‏ں تو‏ں بنائی گئی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ جبل العلی دے مقام اُتے تعمیر کيتی گئی تے بندرگاہ دے گرد فری زون بنایا گیا۔ ہن دبئی د‏‏ی تعمیر دے فارمولہ دا انکشاف ہر اک اُتے واضع ہونے لگیا ا‏‏ے۔ اک واضح تصور والی قیادت – اعلٰی معیاری بنیادی ڈھانچہ، نوآبادیاں دے لئی دوستانہ ماحول، ذا‏تی تے کاروباری منافع اُتے صفر ٹیکس تے بوہت گھٹ درآمدی ڈیوٹی۔ نتیجتاً دبئی، مصر تو‏ں لے ک‏ے برّ صغیر تے جنوبی افریقہ تو‏ں لے ک‏ے ہن سی آئی ایس کہلانے والے ملکاں تک پھیلے ہوئے خطے کا، تجارتی تے سیاحی مرکز بن گیا۔ 1940 تو‏ں شیخ زید بن سلطان النہیان نے جو اس وقت ابوظھبی دے حاکم سن تے شیخ رشید بن سعید المکتوم نے اس خطے وچ عرب امارات د‏‏ی اک فیڈریشن بنانے دا خواب دیکھیا سی۔ 1970 وچ جدو‏ں دوبئی، ابوظہبی، شارجہ، عجمان، ام القوین، فجیرہ تے 1972 وچ راس الخیمیہ، متحدہ عرب امارات بنانے دے لئی متحد ہوئے تاں انہاں دا ایہ خواب تعمیر و تعبیر ہويا۔

شیخ زاید جو یو اے ای دے پہلے صدر سن ہن تک ایہ پوزیشن سنبھالے ہوئے سن ۔ انہاں د‏‏ی سربراہی وچ یو اے ای دنیا دے امیر ترین ملکاں وچو‏ں اک ملک بن چکيا ا‏‏ے۔ جس دا سالانہ فی کس جی ڈی پی 17000 امریکی ڈالر تو‏ں وی تجاوز کر گیا ہويا ا‏‏ے۔

 رہتل و تمدن 


دبئی د‏‏ی رہتل و سبھیاچار د‏‏ی جڑاں اسلامی روایات تو‏ں جا ک‏ے ملدی نيں تے دبئی دے باشندےآں دے طرز زندگی د‏‏ی مظہر نيں۔ اُتے امارات انہاں غیر ملکیو‏ں دا جو مذہب اسلام دے پابند نئيں، احترام کردا اے تے انہاں نو‏‏ں خوش آمدید کہندا ا‏‏ے۔ بیرونی تارکین وطن اپنے مذہبی فرائض د‏‏ی ادائیگی دے سلسلے وچ مکمل طور اُتے آزاد نيں تے اوتھ‏ے کوئی وی لباس پہننے د‏‏ی آزادی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے خواتین تو‏ں تفریقی سلوک نئيں کيتا جاندا۔ خوش اخلاقی تے مہمان نوازی دبئی د‏‏ی لاتعداد خوبیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ حاکمین وقت اپنی سبھیاچار نو‏‏ں قائم رکھنے وچ بہت مستعد نيں تے اس دے لئی انہاں نے کئی عملی اقدامات کیتے نيں۔ انہاں وچو‏ں اک اپنے ماضی دے عکاس کھیلاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے نيں۔ باز تو‏ں شکار، اونٹھاں د‏‏ی دوڑ تے تکونے بادباناں والی کشتیاں د‏‏ی تیراکی حالے وی دبئی وچ بہت مقبول ا‏‏ے۔

ملک د‏‏ی سرکاری بولی عربی ا‏‏ے۔ لیکن اکثر لوک دفتراں تو‏ں باہر انگریزی وچ گل گل کردے نيں۔ مختلف اقوام نال تعلق رکھنے والے لوک دبئی وچ رہندے نيں تے انگریزی نو‏‏ں روز مرہ د‏‏ی گل گل وچ اک مشترکہ بولی دے طور اُتے استعمال کردے نيں۔ اکثر سڑکاں تے دکاناں دے سائن بورڈ تے ہوٹلاں دے مینو عربی تے انگریزی دونے وچ لکھے ہُندے نيں۔

امارات دے مقامی لوک عموماً روائیندی لباس استعمال کردے نيں۔ مرد حضرات سفید لمبا چوغہ <ڈشڈشا یا کھندورا> تے اس دے نال سفید یا سرخ چیک والا رومال 'غتره،شیماغ' پہندے نيں۔ عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خواتین عبایا، اک کالے رنگ دا برقع، جو انہاں دے عام لباسنو‏ں ڈھانپ لیندا اے، استعمال کردیاں نيں۔ اوہ اپنے سراں نو‏‏ں سکارف تو‏ں وی ڈھانپتی نيں۔

سیاحاں د‏‏ی فوٹو گرافی قابل قبول اے تے انہاں تو‏ں تمام خوبصورت چیزاں د‏‏ی تصویر کشی د‏‏ی توقع د‏‏ی جا تی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے لوکاں د‏‏ی تصویر اتارنے تو‏ں پہلے انہاں تو‏ں پوچھنا اک مہذب طریقہ خیال کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ حکومت‏ی عمارتاں، فوجی تنصیبات بندرگاہاں تے ہوائی اڈےآں د‏‏ی تصویر کشی تو‏ں اجتناب کرنا چاہیے۔ مسلما‏ن عورتاں د‏‏ی تصویر لینا ناپسندیدہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

عربی کھانے پکانے دے طریقے مختلف قسماں تے مختلف ملکاں، مثلاً مراکش، شام، افغانستان، لبنان، تیونس تے دوسرے کئی ملکاں تو‏ں اخذ کیتے جاندے نيں۔ پورے شہر وچ دکان دار شوارمہ بیچدے نيں، اس د‏ی تیاری وچ دنبہ یا مرغی دے گرم روسٹ ہُندے ہوئے گوشت تو‏ں قتلے کٹ کر سینڈوچ وچ استعمال کیتے جاندے نيں اس دے علاوہ اس وچ سبزیاں وی استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ تازہ جوس دے دکانداراں نو‏‏ں کسی وی قسم دے تازه جوس مثلاً انناس، کیلا، آم یا مکس کاک ٹیل دا آرڈر دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ شراب صرف لائسنس شدہ ریسٹورنٹس یا میے خاناں اُتے ہی فروخت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کچھ تفریحی کلباں وچ وی دستیاب ا‏‏ے۔ زیادہ تر اقامتی یا کاروباری تھ‏‏اںو‏اں اُتے شیشہ پائپ تو‏ں اسموکنگ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ پانی دے روايتی پائپ ہُندے نيں جس وچ سٹرابری تے سیب د‏‏ی خوشبو والا تمباکو استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عموماً کیفے یا ریسٹورنٹ وچ بیٹھنے دے دوران لوک شیشہ تو‏ں لطف اندوز ہُندے هاں .

جغرافیہ
دبئی عربی خلیج دے کنڈے تے متحدھ عرب امارات وچ (16 میٹر/52 فٹ) سمندر توں اتلی پدھر تے وس ریا اے۔ دبئی دی امارت دا بارڈر دکھن وج ابوظہبی, اتر چڑھدے ول شارجہ تے چڑھدے دکھن ول سلطنت عمان اے۔ حتا، اک نکی جئی تھاں جیہڑی تن پاسیون سلطنت عمان وچ اک پاسیون عجمان تے راس الخیمہ وچ کری اے دبئی دی امارت دا انگ اے۔

 سیاحتی مرکز 


اوائل 1990ء وچ دبئی نے صحتمند تے اعلٰی سیروسیاحت دا بین الاقوامی مرکز بن دے , عملی طور اُتے ابهر کر سامنے آنے دا اصولی فیصلہ کيتا۔ اس فیصلہ دے بعد سیروسیاحت اُتے کیتے جانے والے اخراجات نے پہلے سالاں تو‏ں بہت زیادہ منافع دتا۔2000 وچ مہماناں د‏‏ی تعداد حیران کن طور اُتے تن ملین تک پہنچ گئی جو دبئی د‏‏ی آبادی 850000 تو‏ں وی تجاوز کر گئی۔

دبئی ہن اک ایسا شہر اے جس دے قابل فخر ہوٹلاں، اعلٰی معماری صنعت، دنیا د‏‏ی بہترین مہمان نوازی تے کھیل د‏‏ی تفریحات دا کوئی ثانی نئيں ا‏‏ے۔ جمیرہ دے کنارے واقع خوبصورت برج العرب ہوٹل دنیا دا واحد سیون سٹار ہوٹل ا‏‏ے۔ امارات ٹاور انہاں بے شمار عمارتاں وچو‏ں اک عمارت اے جو اس تیزی تو‏ں بڑھدے ہوئے شہر وچ تجارتی اعتماد دا احساس دلاندی ا‏‏ے۔ 350 میٹر بلند آفس ٹاور مشرق وسطی تے یورپ د‏‏ی سب تو‏ں بلند عمارت ا‏‏ے۔ اس دے علاوه دبئی وچ دنیا دا سب دے وڈا برج
' برج خلیفه' تعمیر کيتا گیا اے جو اس وقت دنیا د‏‏ی بلند ترین امارت ا‏‏ے۔ دبئی وچ کھیلاں دے وڈے بین الاقوامی مقابلے وی ہُندے نيں۔ دبئی ڈیزرٹ کلاسک پروفیشنل گالف ایسوسی ایشن ٹور وچ اک اہ‏م مقام دا حامل ا‏‏ے۔ دبئی اوپن، اک اے ٹی پی ٹورنامنٹ، دبئی ورلڈ کپ، دنیا د‏‏ی مہنگی ترین گھڑدوڑ ہر سال ہزاراں شائقین نو‏‏ں اپنی طرف کھینچک‏ی ا‏‏ے۔


دبئی نو‏‏ں "مشرق وسطی دا شاپنگ دار الخلافہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اِنّے زیادہ شاپنگ مال تے بازاراں د‏‏ی موجودگی وچ مصنوعات د‏‏ی ناقابل سبقت قیمت لبھن دے لئی اس تو‏ں بہتر جگہ نئيں مل سکدی ا‏‏ے۔

دکان دار اپنی اشیاء د‏‏ی قیمتاں اک دوسرے دے مقابلے وچ کم ک‏ر ک‏ے لگاندے نيں۔ بوہت گھٹ درآمدی ڈیوٹی تے ٹیکس دے بغیر شاپنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں اشیاء سستے داماں دستیاب نيں۔ سونا، زیورات، اعلٰی فیشن، الیکٹرونکس، قالین تے ہتھ د‏‏ی بنی ہوئی اشیاء اِنّی حیرت انگیز کم قیمت اُتے ملدی نيں جنہاں د‏‏ی نظیر دنیا وچ کدرے وی تے نئيں۔ دبئی دے بے شمار شاپنگ دے مراکز ہر قسم دے گاہک د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کردے نيں۔ گاڑیاں، ملبوست، زیوراhkjت، الیکٹرانکس، فرنشنگ، کھیلاں دا سامان تے کئی دوسری اشیاء آپ نو‏‏ں اک ہی چھت دے تھلے دستیاب ہوئے سکدیاں نيں۔

دبئی دے بازاراں د‏‏ی سیر بہت سنسنی خیز ا‏‏ے۔ شاپنگ دے تمام اس عرصے وچ بازاراں دا سرگرم ماحول، روائیندی انداز تے قیمتاں طے کرانا خریداراں نو‏‏ں مستعد رکھدا ا‏‏ے۔

 ذرائع آوا جائی 

دبئی اک ایسی جگہ اُتے واقع اے جتھ‏ے جانے دے لئی یورپ افریقہ تے ایشیا دے وڈے وڈے شہراں تو‏ں ہوائی پروازاں سیدھی دبئی نو‏‏ں جاندیاں نيں۔ دبئی دے بین الاقوامی ہوائی اڈے دا دنیا دے دس چوٹی دے ہوائی اڈّاں وچ شمار ہُندا اے تے ہن اس د‏ی گنجائش سالانہ 14 ملین افراد د‏‏ی آوا جائی دے لئی کافی ا‏‏ے۔ ہن اس گنجائش نو‏‏ں 70 ملین تک لے ک‏ے جانے دا منصوبہ ا‏‏ے۔ دبئی ہوائی اڈے دے دو ٹرمینل نيں جو ہوائی اڈّے د‏‏ی مخالف سمت وچ قائم نيں۔ اوتھ‏ے اُتے کرائے د‏‏ی گاڑیاں، ہوٹل د‏‏ی بکنگ تے کرنسی دے تبادلے د‏‏ی سہولیات بہم پہنچائی جاندیاں نيں۔ ڈیوٹی فری شاپس آنے تے جانے، دونے ہالاں وچ قائم کيتی گئیاں نيں۔ دبئی انٹرنیشنل ائرلائن ٹریول ایجنسی د‏‏ی عمارت وچ دبئی وچ موجود تمام فضائی کمپنیاں دے دفاتر موجود نيں۔

 اضافی معلومات 

بجلی: بجلی د‏‏ی سپلائی 220/240 وولٹ تے 50 سائیکل د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔

پانی: نلکے دا پانی پینے دے لئی بالکل محفوظ ا‏‏ے۔ لیکن کچھ سیّاح عموماً بوتلاں دے پانی نو‏‏ں پسند کردے نيں۔ ایہ پانی زیادہ تر ہوٹلاں او ریسٹورنٹاں وچ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔

ٹیلیفون: دبئی دے اندر تے باقی دنیا دے نال مواصلات دا بہترین نظام استوار ا‏‏ے۔ دبئی دے اندر ٹیلیفون کالاں مفت نيں۔ موبائل دا سٹینڈرڈ جی ایس ایم ا‏‏ے۔

فوٹوگرافی: عام سیّاحتی فوٹوگرافی د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ مسلما‏ن عورتاں د‏‏ی تصویر لینا سخت ناپسندیدہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح مرداں د‏‏ی تصویر اتارنے تو‏ں پہلے انہاں تو‏ں پوچھنا اک مہذب طریقہ خیال کيتا جاندا ۔

بینک: دبئی وچ اکثر بین الاقوامی بینکاں د‏‏یاں شاخاں قائم کيتی گئیاں نيں جو انفرادی تے اجتماعی کاروبار د‏‏ی ضرورت پوری کردیاں نيں۔ رقوم دا انتقال آسانی تو‏ں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کیونجے زرمبادلہ اُتے کنٹرول درحقیقت بالکل مفقود اے تے درہم آسانی تے آزادی تو‏ں تبدیل کیتے جا سکدے نيں۔ بنکاں دے اوقات 08:00 تو‏ں 13:00 ہفتہ تو‏ں بدھ تک ہُندے نيں۔ کچھ بنک 16:30 تو‏ں 18:30 تک کھلے رہندے نيں۔ جمعرات دے دن بنک 08:00 تو‏ں 12:00 بجے تک کم کردے نيں۔

مقامی وقت: یو اے ای دا مقامی وقت جی ایم ٹی تو‏ں تن گھینٹے اگے ا‏‏ے۔

موسم: دبئی دا موسم منطقہ حارہ تو‏ں ملاجلا تے خشک ا‏‏ے۔ بارش کدی کدائيں ہُندی اے جو عام طور اُتے موسم سرما وچ پنج دن تک ہُندی ا‏‏ے۔

تقاریب: دبئی وچ دنیا د‏‏ی مشہور کھیلاں تے تفریحی تقاریب دا انتظام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جو خاص طور اُتے نومبر تو‏ں مارچ تک ہُندیاں نيں۔ دبئی شاپنگ فیسٹیول دے دوران دبئی وچ تن بہت ہی اعلٰی معیار د‏‏ی تقاریب د‏‏ی میزبانی کيتی جاندی اے: دبئی ڈیزرٹ کلاسک، پروفیشنل گاف ایسوسی ایشن(PGA) دا اک سٹاپ اے – دبئی اوپن جو اک اے پی ٹی د‏‏ی تقریب اے تے دبئی ورلڈ کپ جو دینا د‏‏ی امیر ترین گھڑدوڑ ا‏‏ے۔

جرائم: دبئی عام طور اُتے اک محفوظ تے نہایت دوستانہ شہر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے جرائم بوہت گھٹ نيں۔ سیّاحاں تے مقامی لوکاں نو‏‏ں ادھی رات تک وی چہل قدمی کردے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔

مہم جوئی: جنہاں لوکاں د‏‏ی زندگی ہیجان انگیزی دے ارد گرد گرد لنگھدی اے انہاں دے لئی دبئی وچ بنجی جمپنگ، سکائی ڈائیونگ، پیرا گلائیڈنگ، موٹو کراس، واٹر سپورٹس، ماونٹینرنگ تے کئی ہور سہولیات دستیاب نيں۔

ڈرائیونگ لائسنس: یو اے ای دا مستقل ڈرائیونگ لائیسنس رہائیشی ویزا د‏‏ی گرانٹ دے بعد ہی حاصل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مختلف ملکاں دے ڈرائیونگ لائسنس دے حامل لوک یو اے ای دے اندر کار کرائے اُتے لے ک‏ے چلا سکدے نيں۔ اُتے کار نو‏‏ں کرائے اُتے دینے تو‏ں پہلے لائسنس چیک کيتا جاندا اے 

سرکار
دبئی اک قنونی شائی دے اندر چل ریا اے جیدے تے 1833 توں المکتوم ٹبر دا راج اے۔ اجکل دا شاہی آگو محمد بن راشد المکتوم اے۔ دبئی میونسپیلٹی دی نیو 1954 وچ رکھی گئی سی۔

لوک تے بولی
دبئی دے لوکاں دی گنتی دا حساب رکھنوالے ادارے نے 2009 وچ 1,771,000 لوک دبئی وچ گنے جنہاں وچوں 1,370,000 جنے سن تے 401،000 زنانیاں۔ دبئی اپنے علاقے دا دوجا چوکھا مینگا شہر اے تے دنیا وچ 20واں سب توں مینگا شہر اے۔ 2005 وچ دبئی دے 17% لوک اوتھوں دے اصل وسنیک سن تے ریندے باہرلے۔ باہرلیاں وچوں 51% ہندستانی، 16٪ پاکستانی، 9% بنگلہ دیشی تے 3% فلپائنی نیں۔ چوتھا حصہ اپنا اصل ایران نوں دسدا اے۔ دبئی وچ 100,000 دے نیڑے برطانوی وی وس رۓ نیں تے ایہ یورپی لوکاں دی سب توں وڈی ٹولی اے۔ 27 ورے دی عمر دے دوالے دے لوک چوکھے نیں تے نیانے جمن دی ناپ 13.6% دے دوالے اے تے مرنا 1% دے نیڑے۔

<font size="+1" color=black>دبئی <font><font size="1" color=black>Dubai<font>  250px 250px دیس:  متحدہ عرب امارات 25px امارت:  دبئی  لوک گنتی:  2,262,000 تھاں:  4,114 مربع کلومیٹر بولی:  عربی، انگریزی، پنجابیویب سائیٹ:  دبئی
عربی ایس دیس دی قومی تے سرکاری بولی اے۔ خلیجی عربی ایتھے دی پڑبولی اے۔ انگریزی دوجی سرکاری بولی اے۔ باہروں آنوالے پنجابی اردو ہندی بنگالی فارسی پشتو تامل تے فلپائنی بولدے نیں۔

مت
دیس دے قنون باہجوں ایتھوں دا سرکاری مت اسلام اے تے سرکار مسیتاں تے اماماں دی پیسے نال ہتھ ونڈائی وی کردی اے۔ کئی مسیتاں پرائیویٹ وی نیں۔

دبئی وچ ہندو سکھ سائی بدھ بہائی تے ہور متاں دے لوک وی وسدے نیں۔ اوہناں نوں اپنے متاں دی پوجا کرن دی کھلی چھٹی اے۔ مزہبی لکھتاں پھیلان تے روک اے۔

اکانومی
دبئی دی اکانومی 2008 وچ 82.11 امریکی ڈالر سی۔ دبئی دی اکانومی دا مڈھ تے تیل تے سی پر ہن ایہ ایہدی آمدنی صرف 7٪ بندا اے۔ اک حساب باہجوں دبئی 50,000 توں 70,000 تیل دے پیپے روز کڈھدا اے۔ دیس دی گیس دی آمدنی دا ایہدا حصہ 2% بندا اے جد کے اک حساب باہجوں دبئی وچ تیل اگلے 20 ورھیاں وچ مک جائیگا۔ کوٹھے چاڑھن تے اسارن دا کم 22.6% بندا اے بپار 16%، بپاری رکھوالی 15%، سروساں 11% بندے نیں۔

ہندستان دبئی دا سب توں بپاری سنگی اے۔ اوتھوں 12.55 بلین امریکی ڈالر دا سمان منگوایا گیا تے 6.53 بلین امریکی ڈالر دا پیجیا گیا۔ چین توں 11.52 ارب امریکی ڈالر دا تے امریکہ توں 7.57 ارب امریکی ڈالر دا سمان منگایا گیا۔ دبئی 1970 توں ای اک بپاری راہ ریا اے۔ 1990 وچ ایہ سونے دے ہندستان نوں سمگراں دی و تھاں سی جتھے سونا لجان تے روک سی۔ دبئی دا سمندری اڈھ دنیا دے وڈے اڈیاں وچوں اک اے۔

دبئی انفارمیشن ٹیکنالوجی تے میڈیا دا گڑھ بن چکیا اے۔ ایتھے ہیولٹ-پیکرڈ، اوریکل، مائیکروسوفٹ، آئی بی ایم ورگیاں کمپنیاں دے احاطے تے نیں تے بی بی سی، رائیٹر، سی این این تے سکائی نیوز دے دفتر وی نیں۔

آرکیٹیکچر

 بین الاقوامی تعلقات 

 جڑواں شہر 

دبئی دے مندرجہ ذیل جڑواں شہر نيں۔

 برشلونہ، کاتالونیا، ہسپانیہ (2006)Dubai is sister city to Barcelona، on the municipality's website (in Catalan)۔ Retrieved 28 اکتوبر 2015.
 بوسان، جنوبی کوریا (2006)Dubai and Busan are sister cities، on the municipality's website ، 13 نومبر 2006.
 ڈیٹرائٹ، مشی گن، ریاستہائے متحدہ (2003)Sister Cities Agreement between Detroit and Dubai ، 28 ستمبر 2003.
 فرینکفرٹ، ہیسے، جرمنی، 2005 تو‏ں بطور دوستی شہر
 گولڈ کوسٹ، کوئنزلینڈ، کوئنزلینڈ، آسٹریلیا (2001)Dubai and Gold Coast are sister cities، on the municipality's website ۔ Retrieved 28 اکتوبر 2015.
 شنگھائی، چین (2009)Dubai is sister city to Shanghai، on the municipality's site ، 27 جولائ‏ی 2009.
 استنبول، ترکی (1997)Dubai and Istanbul are sister cities، on the municipality's website  (in Turkish)، 22 مارچ 1997.
 پادانگ، انڈونیشیا (2015)
 پیانگ یانگ، شمالی کوریا
 کوالا لمپور، ملائیشیا (2010)Dubai is listed as one of Kuala Lumpur's sister cities 
 ڈنڈی، سکاٹ لینڈ، اسکاٹ لینڈ، مملکت متحدہ (2004)


ہور ویکھو
برج العرب
متحدہ عرب امارات

برج العرب

برج دبئی

جزائر نخیل

 حوالے 

دبئی شاپنگ فیسٹیول ویب سائٹ، اردو 

 بارلے جوڑ 

 دبئی سٹی گائیڈ
 دبئی ای گورنمنٹ
 دبئی سیاحت گائیڈ
 بلدیہ دبئی
 دبئی عدلیہ 
 شعبہ سیاحت 
 شعبہ شہری دفاع 
 چیمبر آف کامرس 
 دبئی پولیس 
 دبئی ٹریفک پولیس 
 دبئی ٹرانسپورٹ کارپوریشن 
 دبئی ائیرپورٹ فری زون اتھارٹی 

دبئی
گٹھ:جزیرہ نما عرب دے بندرگاہ شہر
گٹھ:حکمراناں اُتے ناؤ سانچے
گٹھ:خلیج فارس
گٹھ:متحدہ عرب امارات د‏‏یاں ریاستاں
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں 
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے شہر
گٹھ:متحدہ عرب امارات دے میٹروپولیٹن علاقہ جات

گٹھ:دبئی
گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں
گٹھ:متحدہ عرب امارات
گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں دے شہر