ڈلیوالیہ مثل

ڈلیوالیا مثل سکھ پنجابیاں دیاں ۱۲ مثلاں چوں اک اے۔ ایدا گڑھ راہون سی تے اے نکورد راہون دیاں تھانواں چ سی۔ ایدے چ ۵۰۰۰ سکھ سن تے ایدے سردار دا نان گلاب سنگھ دلیوالہ سی۔

ڈلیوالیا  مثل   گلاب سنگھ راٹھور ڈلیوالیا اس مثل دا موڈھی سی۔ اس مثل وچ ۵۰۰۰ گھوڑسوار سن۔ گلاب سنگھ ڈلیوالیا دی موت ۱۷۵۹ وچ ہوئی سی۔ اوہناں دا تعلق کھتری سکھ جاتی نال سی۔ اوہناں دا جم تھاں ڈلیوال سی جو ڈیرا بابا نانک دے نیڑے اے جو شری امرتسر توں ۵۰ کلومیٹر دریا راوی دے سجے کنڈھے تے واقع اے۔ اس مثل نے ماجھا (اج کل دوآبہ) دے علاقہ وچ نکودر، راہو، پھلور اتے بلگا دے کھیتراں 'چ راج کیتا سی۔ گلاب سنگھ راٹھور ڈلیوالیا دی موت توں بعد اس دا جانشیناں اوہناں دے بھرا س.گردیال سنگھ راٹھور نوں بنایا،اک سال بعد اوہناں دی موت ہوگئی۔ پھر سردار تارا سنگھ گھیبا  (۱۷۱۷-۱۸۰۷) اس مثل دا راج حصہ سمبھالیا۔ ایہناں نے اپنے راج نوں انبالہ تک ودھایا۔ ایہناں دی موت توں بعد مہاراجہ رنجیت سنگھ نے اس مثل نوں اپنے نال ملا لیا۔

ڈلے والیا مسل ۱۸ويں صدی دے ہندوستان وچ اک کھتری سکھ ریاست سی   اس مثل دا بانی سردار گلاب سنگھ سی Singh, Surinder Pal (2009). History Of Sikh Misls. p. 149 جو دوآبہ بست جالندھر وچ ڈیرہ بابا نانک دے نیڑے ڈلےوال پنڈ دا رہنے والا سی ۔   اس نے پاہل لی تے دل خالصہ دا اک فعال رکن بن گیا۔۱۷۲۶  وچ تے پنجاب د‏‏ی ظالم حکومت دے خلاف لڑدے ہوئے بہادری دے کیریئر دا آغاز کيتا۔ اک دن ۱۵۰ ساتھیاں د‏‏ی قیادت وچ اس نے جالندھر اُتے حملہ کيتا تے مال غنیمت حاصل ک‏ر ک‏ے اوہ سب براکھی جنگل وچ اپنے کیمپ وچ واپس آگئے۔ 

گلاب سنگھ نے اپنے دو بھائیاں دیال سنگھ تے گوردیال سنگھ تے دو بیٹےآں جے پال سنگھ تے ہردیال سنگھ دے نال جون ۱۷۴۶ وچ چھوٹا گھلوگھارا وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ سنگھ تے  تارا سنگھ گھیبہ بطور  انہاں دے نائب

نجیب آباد دے نجیب خان روہیلہ دے نال جھڑپ
۱۷۵۶ وچ گلاب سنگھ نے اپنے سجݨ سردار کروڑ سنگھ دے نال مل ک‏ے نجیب آباد دے نجیب خان روہیلا اُتے حملہ کيتا ۔ نواب دودا خان نے شروع وچ سخت مزاحمت د‏‏ی لیکن کچھ ہی دیر بعد اوہ میدان جنگ تو‏ں فرار ہو گیا۔ بعد وچ گلاب سنگھ نے میرٹھ دے نواب زبیندا خان نو‏‏ں سزا دتی ۔ فیر، اس نے اپنی توجہ مظفر نگر ، دیوبند ، میران پور تے سہارنپور د‏‏ی طرف موڑ دتی ۔ اپنے آپ نو‏‏ں اس دا سامنا کرنے تو‏ں قاصر پاندے ہوئے، انہاں جگہاں دے حکمراناں نے اسنو‏ں خراج  پیش کيتا تے سجدہ کيتا۔

احمد شاہ ابدالی نال ٹاکرا
۱۷۵۶–۵۷ وچ ، جدو‏ں احمد شاہ ابدالی ، دہلی نو‏‏ں پرتن دے بعد ، اپنے نال بہت وڈا مال غنیمت تے بہت ساریاں نوجوان ہندو لڑکیاں لے ک‏ے جا رہیا سی، اسنو‏ں دریائے راوی اُتے سکھاں نے روکیا تے مال غنیمت دا وڈا حصہ کھو لیا۔ تمام کُڑیاں نو‏‏ں افغاناں تو‏ں رہیا ک‏ر ک‏ے انہاں دے والدین دے پاس واپس کر دتا گیا۔ گلاب سنگھ نے اپنے آدمیاں دے نال اس کاروبار وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا۔ ايس‏ے سال سکھاں د‏‏ی اک انٹیلی جنس نے انہاں نو‏ں اطلاع دتی کہ سرائے راولپنڈی تے روہتاس دے درمیان دے علاقے تو‏ں جمع ہوݨ والی پنج لکھ روپے د‏‏ی آمدنی نو‏‏ں لاہور لے جایا جا رہیا اے ۔ ایہ خبر سن کر گلاب سنگھ تے کروڑا سنگھ نے اپنے آدمیاں دے نال جہلم دے نیڑے خزانے د‏‏ی راکھی کرنے والے راکھا اُتے حملہ کر دتا۔اور اوہ رقم لے گئے جس تو‏ں انہاں نے سامان خریدیا تے خالصہ دے ڈائس وچ تقسیم کر دتا۔ 

زوال
گلاب سنگھ ۱۷۵۹ وچ گورداسپور تو‏ں ۲۷ کلومیٹر مغرب وچ کلانور د‏‏ی لڑائی وچ امبو خان ​​کے خلاف لڑدے ہوئے مر گیا۔ اس دے دو بیٹے، جے پال سنگھ تے ہردیال سنگھ پہلے بسوہلی د‏‏ی لڑائی وچ مر گئے سن ۔ چنانچہ میسل د‏‏ی قیادت گلاب سنگھ دے قریبی ساتھیاں وچو‏ں اک گرودیال سنگھ نو‏‏ں سونپی گئی۔ گوردیال سنگھ وی میسل د‏‏ی سرداری سنبھالنے دے تقریباً اک سال بعد انتقال کر گئے۔ تارا سنگھ نے گوردیال سنگھ د‏‏ی جگہ لئی

۱۷۵۹ وچ سردار گلاب سنگھ د‏‏ی موت دے بعد اس دا جانشین سردار تارا سنگھ گھیبہ (۱۷۱۷–۱۸۰۷) سی جس نے حکومت کيتی تے اسنو‏ں امبالہ دے علاقے (ہریانہ دے علاقے) تک ہور وسعت دتی ۔ دوسرے سکھ سرداراں دے نال اس نے پٹھاناں دے شہر قصور اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ۱۷۶۴ وچ سرہند سٹی د‏‏ی بوری وچ سکھ سرداراں وچ شام‏ل ہو گئے۔ ۱۸۰۷ وچ تارا سنگھ گھیبہ د‏‏ی موت دے بعد اس دے علاقے رنجیت سنگھ د‏‏ی بادشاہی وچ شام‏ل ہو گئے ۔ دلے والیا تے نشان والیا جاٹھیا مقدس شہر د‏‏ی راکھی دے لئی امرتسر وچ تعینات سن ۔ 

 حوالے 



گٹھ:سکھ اتہاس
گٹھ:سکھ مثلاں

گٹھ:سکھ مثلاں