پارتھیا

پارت پارتھیا پارت جس نوں اجکلھ خراسان کہندے ہن  پروفیسر مقبول بیگ درخشانی۔ تاریخ ایران، جلد اول، ۴۲۲ اس نوں دارا اول نے کتبہ بہستون وچّ اتے اتوPartto لکھیا ہے اتے پہلوی پرتاں Partto توں مشتق ہے ۔ ڈاکٹرمعین الدین، قدیم مشرق جلد دؤم۔ 129 ہیروڈوٹس اسدا ذکر آپارتیوےApartyway دے نام توں ذکر کردا ہے ۔ ویکھو پختونّ پارت اتے خراسان دا حدودآں اس زمانے وچّ کجھ اس طرحاں سی ۔ اس کھیتر دے پرسدھ شہر دامغان ، شاپور ، جوین ، سبزوار ، نیشاپور ، مشہد ، تر تیز اتے تربت حیدری سی ۔ پرانے جغرافیہ دان پارت دی سیما چوتھا اس طرحاں دسدے ہن ، اتر وچّ خوارزم اتے مرو ، چڑھدے دی طرف زرنگ سیستان اتے ساگاردی ، لہندے دی طرف ہر کینا گرگان ہےپروفیسر مقبول بیگ درخشانی۔ تاریخ ایران، جلد اول، 224پاردی ادر ماد اتے پارس دی طرحاں وچکارلے ایشیا توں آئے سن اتے ایہناں دی طرحاں آریہ نسل توں سی ۔ پارتھیا دی چرچہ سبھ توں پہلاں دارا عظم دی کتبے وچّ ملدا ہے ۔  ڈاکٹرمعین الدین، قدیم مشرق جلد دؤم۔ 75 جسٹین Jasttain دے انوسار پاردی سیکادی نسل نال سبندھ رکھدے سی ۔ اسٹرابو Strabous دا مننا ہے کہ پاردی سیکادی جنجاتی دی اک شاکھا ہن جو داہےDbes وچّ رہندے سی ۔ ایہہ لوک داہی نوں پچھے کر خوارزم آئے جو دے خراسان دے اتر وچّ واقع ہے ۔ پھیر اتھوں خراسان وچّ ٹھہرن دھارن کرلئی ۔  پروفیسر مقبول بیگ درخشانی۔ تاریخ ایران، جلد اول، 225

پارت خراسان دے حلات کجھ زیادہ پتہ نہیں ہوئے ہن ۔ لیکن اس قدر پتہ چلدا ہے کہ ایہہ لوک فوجی نوکری پسند کردے سن ۔ شکار اوہناں دا محبوب شوق سی ۔ شکار کیتے ہوئے جانور اہنا دی خوراک دا مہتوپورن حصہ سی ۔ شراب سگریٹ پینا دا رواج عامَ سی ۔ شراب عامطور اتے انگور کھجوراں نوں کشید دتی جاندی سی ۔ بنسری اتے نقارہ اوہناں دا پسندیدہ نرماتا سی ۔ ڈانش اہنا دی وڈی سماروہ سی ۔ اتھے دے لوک لمبے لمبے چوغے پہندے سی ، جنہاں دے نال لمبے لمبے جیب ہندے سن ۔ کپڑے دے رنگ وکھ وکھ ہندے سن ۔ باس دے پہراویاں اتے ضری دا کم ہندا سی ۔ اوہناں دے بال امومایی گھنگرویالے ہندے سن اتے داڑھیاں وی رکھدے سن ۔ پروفیسر مقبول بیگ درخشانی۔ تاریخ ایران، جلد اول، 309 اتہاس ایران دے ارمنی نکلن والی تھاں نال پتہ چلدا ہے کہ پارت نوں پہلے پہل شاہستان کہندے سن ۔ غالبایی اسی تلنا نال پہلوی جاں پہلوانی کہن لگے ۔ اتے وفیسربراؤن Prof Brown دا مننا ہے کہ ہولی-ہولی پرتاں تبدیلی توں اتے وہاء بنا پھر اتے وہاء پہلاوا بنا اتے اس تلنا توں ایہہ لوک پہلوی کہلاؤنا لگے اتے اتھے دی بھاشا پہلوی کہلاؤنا لگی ۔  پارتھیا دے شرواتی ہزاراں سال ہنھیرے وچّ دوبے ہوئے ہن ۔ اتھے کوئی منظم حکومت قایم نہیں سی ۔ اتھے مقامی سرداراں دی سرکار قایم سی ، جنہاں نوں آئے دن اتر دی طرف توں سہتیاں دے حملے دا سامنا کرنا اتے توں سی ۔ اتھے سہتیاں دی وی مقامی سرکاراں قایم سی ۔ ایہہ شروعات وچّ میدی حکم ہوخشتر جاں ساکتسرUrekhshtar or Cyaxares 640 । 584ق م نے جیرے نیواں کر لیاتھا ۔ مگر پارس دا کجھ حصہ پارس دے ہخامنش جاں اکامنش خاندان دے جیرے نیواں وی سی ۔ کیوں دے پارس دے ہخامنشی خاندان دے دوجے شاسک چائیش مشChaais Pash ۵۷۶ । ۵۵۶ اسوی .پو نے اپنی راج دوہساں وچّ ونڈیا کرکے پارتھیا دا شاسک اپنے بیٹے اریا رامنAriamna نوں بنایا سی ۔ جس دا راشٹرپتی ستھان باختر سی ۔ لیکن ایہہ کوئی آزاد سرکار نہیں سی ، سگوں اس دی حمایت اک صوبے دے راجپال جاں باج گزار کیتی سی ۔ کیوں دی گستاسب جاں استاسب دارا پہلاں دے باپ نے میدی شاسک استاغیس اتے خورس دی کشمکش نال لابھ چکّ تے ہوئے اپنی آزادی دی گھوشنا کر دتی سی ۔ مگر استاغیس دی ہار دے فورایی بعد باختر دا کھیتر خورس نے اپنی سلزنت وچّ شامل کر لیا اتے اسدی ستھتی پوروَ اک صوبے دی رہی ۔ چنہ بہستون وی اس تے روشنی اتے دی ہے ۔ دارا دے کہنا ہے کہ پار تاں خراسان ، بلکھ دھرگینا گرگان نے میرے پتا دے خلاف بغاوت کیتی اتے خرورشش نوں اپنا نیتا بنا لیا ۔ اس کھیتر دے سبھ لوکاں نے میرے باپ استاسب گستاسب توں جو پارت وچّ سی مکرنا کیتا ۔ اجیہی حالت وچّ وچّ اک لشکر لے کے گیا اتے ودروہیاں دی چڑائی کرنی دی ۔ اس بیان نال نال پرتیت ہندا ہے کہ دارا دا باپ اتھے دا والی جاں راجپال سی ۔ڈاکٹرمعین الدین، قدیم مشرق جلد دؤم۔ 35، 139، 140 

سکندر نے ہخامنشی سلطنت دا انت کیتا تاں پارتھیا اتے وی قبضہ کر لیا ۔ سکندر دے وارث سلوقی ہوئے ۔ مگر چھیتی ہی اک پارتھی سردار ارشک جاں ہنجھو نے راجنیتک شکتی حاصل کرکے خلاف بغاوت کر دتی اتے اشکانیاں نے یونانیاں نوں ایران توں کڈھ باہر کیتا ۔ مگر اس کھیتر اتے سیتھی چھا گئے جو اشکانیاں دے جیرے دست سن اتے چھیتی ہی اتھے ہوچی چھا گئے ۔ جدوں یوچی کمزور ہوئے تاں ہناں نے اپنی سرکار قایم کر لئی ۔ 

ہن جو شروعات وچّ ایرانیاں دی باج گزار سن اہنا نے اپنے باج گزاری ختم کر کے اک آزاد سرکار دی آدھار رکھی ، جو چھیتی انی شکتی شالی ہو گئی کہ ایرانیاں توں لگان حاصل کرن لگی ۔ ساسانی فرمان روا نوشیرواں عادل نے ترکاں مدد نال اوہناں ہار ۔ دتی اس نال ہی ترکاں دا اس کھیتر اتے ستا قایم ہو گیا ۔

ہور ویکھو
اشکانی سلطنت
حوالے

Category:ایران
category:ایران دی تریخ
category:علاقے