سلطنت روم

<div style="direction:rtl; font-family:Jameel Noori Nastaleeq; font-size: 125%">
{| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 2px solid:#CCFFFF; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #FFFFCC; width: 305px"
| style="background:green" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="+3" color=yellow>سلطنت روم<font>
|-
| style="background:pink" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="3" color=green>1077ء توں 1307ء<font>
|-
|-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2"
|- align="center"
| colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | 250px
|-|- align="center"
|-
| style="background:pink" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="3" color=green>سلطنت روم دا جھنڈا<font>
|-
| colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | 350px
|-|- align="center"
|-
| style="background:green" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="3" color=yellow>سلطنت روم دا 1190ء دا نقشہ<font>
|-
|راجگھر || قونیہ
|-
|بولیاں || سرکاری فارسی دوجی ترکی بولی
|-
|سیاسی حثیت || سلطنت
|-
| style="background:green" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="+2" color=yellow>سلطان<font>
|-
|1060ء توں 1077ء'' || قتلمش|-
|1303ء توں 1308ء || معسود دوم|- 
| style="background:pink" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="+2" color=green>تریخ<font>|-
|سلجوق سلطنت توں علیحدگی || 1077ء|-
|خاتمہ || 1307ء|-
|}
سلطنت روم 1077ء توں 1307 تک اناطولیہ چ قائم رہن والی سلجوق ترک سلطنت سی جسدا دارالحکومت پہلے ازنک تے فیر قونیہ سی ۔ سلجوق سلطنت دے اک کمانڈر سلیمان بن قتلمش ، سلطان ملک شاہ اول دے اک دور دا رشتے دار تے سلجوقی سلطنت دے تخت دے اک دعوےدار، نے 1070ء لہندے اناطولیہ چ حکومت سمبھالی ۔ اس نے 1075ء چ بازنطینی شہر سکائیا (ازنک) تے نکومیڈیا (ازمت) فتح کیتے ۔ دو سال مگروں اس نے اپنے اک آزاد سلجوق ریاست دے سلطان ہون دا اعلان کیتا تے ازنک نوں اپنا راجگھر بنایا ۔
اپنے عروج دے ویلے سلطنت روم رومی سمندر دے ساحل تے انتالیا الانیا توں کالا سمندر دے ساحلاں تے سینوپ تک پھیلی ہوئی سی ۔ چڑھدے چ ایہہ سلطنت دوجیاں ترک ریاستآں نوں ہڑپ کردی ہوئی جھیل وان تک پہنچ گئی سی ۔ اسدی لہندی حد بحیرہ ایجیئن دے بوہےآں تے دنیزلی دے نیڑے سی ۔

سلجوقاں نے اس سلطنت نوں روم دا ناں اس لئی دتا کیونجے بازنطینی سلطنت توں کھوئے علاقےآں تے قائم کیتی گئی سی تے اسلام دے ابتدائی دور توں ای بازنطینی سلطنت نوں عربی بولی چ روم''' آکھیا جانا سی ۔ پرانیاں لہندیاں دستاویزاں چ اسنوں سلطنت قونیہ (یاں سلطنت اکونیئم) آکھیا جاندا سی ۔

سلطنت روم 12ویں صدی عیسوی دے اخیر تے 13ویں صدی عسیوی دے شروع اوس ویلے اپنے عروج تے پہنچی جدوں اسنے رومی سمندر تے کالا سمندر دے ساحلاں تے اہم بازنطینی بندرگاہاں تے مل ماریا ۔ اناطولیہ دے اندر سلجوقاں نے کاروان سرائے اسار کے اک ایسا نظام تشکیل دتا جس نال ایران تے وسطی ایشیا توں مال تجارت دی ، رومی سمندر دیاں بندگاہاں تک ترسیل آسان ہو گئی ۔ جداں جداں سلطنت ج خوشحالی آندی گئی اس نے چڑھدے دیاں ترک ریاستاں تے اک اک کر کے مل مارنا شروع کر تا ۔ سلطنت روم نے صلیبی جنگاں چ یورپ دے سعائی دیساں دے متحد لشکراں دا ڈٹ کے مقابلہ کیتا تے اینہاں نوں شکستاں تے شکستاں دتیاں پر ایہہ 1243ء چ منگولاں دی سلطنت تے چڑھائی توں سلطنت دی حفاظت نا کر سکے ۔ سلطنت روم منگول سلطنت دی باجگزار بن گئی ۔ سلطنت دے حکمراناں دیاں سلطنت دی وحدت نوں قائم رکھن دیاں ساریاں کوششاں دے باوجود ، 13ویں صدی عیسوی دے دوجے ادھ چ سلطنت نکھڑن لگ پئی تے 14ویں صدی عسوی دے پہلے دہاکے چ مکمل طور تے ختم ہو گئی ۔

اپنے وجود دے اخیرلے دہاکےآں چ سلجوق سلطنت روم دے علاقےآں چ کئی نکیاں نکیاں ریاستاں (بیلک) قائم ہو گیاں ،جنہاں چوں اک بیلک عثمان اوغلو سی ، جہڑا بعد چ یورپ ، افریقہ تے ایشیاء دے برآعظماں تے مشتمل جگ دی اک وڈی سلطنت سلطنت عثمانیہ دے طور تے 1924ء تک قائم رہی ۔
مختصر تریخ
سلاجقۂ روم 1077ء تو‏ں 1307ء تک اناطولیہ وچ قائم رہنے والی اک سلطنت سی۔ اس سلطنت دے علاقےبازنطینی سلطنت دے مفتوحہ رومی علاقےآں اُتے مشتمل سن ۔
1070ء د‏‏ی دہائی وچ سلجوقی سلطنت دے عظیم حکمران ملک شاہ اول دے نیڑےی عزیز سلیمان ابن قتلمشنے مغربی اناطولیہ وچ قوت حاصل کرنا شروع د‏‏ی تے 1075ء وچ بازنطینی شہر نیسیا (موجودہ:ازنک) اورنکومیڈیا موجودہ ازمت فتح کر لئی۔ 1077ء وچ اس نے ملک شاہ دے مقابلے وچ خود نو‏‏ں سلطان قرار دے دتا تے نیسیا نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنا لیا۔ اس د‏ی مفتوحہ سر زمین نو‏‏ں روم کہیا جاندا سی اس لئی ایہ سلاحقۂ روم اکھوائے۔

سلطنت وسیع ہُندی رہی لیکن 1086ء وچ سلیمان نو‏‏ں شام دے سلجوق حکمران تتش اول نے انطاکیہ وچ قتل کر دتا تے اس دے بیٹے قلج ارسلان نو‏‏ں قیدی بنا لیا۔ 1092ء وچ ملک شاہ د‏‏ی وفات دے بعد قلج ارسلان رہائی پا گیا تے اپنے والد د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں بحال کردے ہوئے تمام علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ فتح کيتا۔ بالآخر اسنو‏ں 1097ء وچ صلیبیاں دے ہتھو‏ں شکست ہوئے گئی جو فلسطین نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی اناطولیہ دے راستے جا رہے سن ۔ حالانکہ قلج ارسلان نے صلیبیاں نو‏‏ں کئی جنگاں وچ شکست دتی تے انہاں دے ابتدائی لشکراں نو‏‏ں نیست و نابود کيتا لیکن لکھاں دے عظیم لشکراں نو‏‏ں شکست دینا اس دے بس د‏‏ی گل نہ سی لیکن قلج د‏‏ی مزاحمت قرون وسطیٰ دے مسلماناں د‏‏ی ہمت و شجاعت د‏‏ی علامت اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ترک قلج ارسلان دا ناں بہت احترام تو‏ں یاد کردے ني‏‏‏‏ں۔

صلیبیاں دے ہتھو‏ں شکست دے بعد اناطولیہ دے کئی علاقےآں سلاجقہ دے ہتھ تو‏ں نکل گئے لیکن قلج ارسلان نےقونیہ دے گرد حکومت قائم رکھی۔ 1107ء وچ اس نےموصل فتح کيتا لیکن ايس‏ے سال اس دا انتقال ہوئے گیا۔

اس دے بعد کئی سال اس دے بیٹے تے انہاں د‏‏ی اولاداں د‏‏ی حریف اقوام دے نال کشمکش جاری رہی تے بالاخر1190ء وچ تیسری صلیبی جنگ دے دوران جرمن دستےآں نے قونیہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے آرمینیائے کوچک د‏‏ی صلیبی ریاست قائم کر پائی۔

1194ء وچ سلجوقی سلطنت دے آخری چشم و چراغطغرل سوم د‏‏ی وفات دے بعد سلاجقہ روم اس خاندان دے واحد نمائندے دے طور اُتے بچے۔ غیاث الدین کیخسرو اولنے 1205ء وچ قونیہ نو‏‏ں دوبارہ فتح کرکے خود نو‏‏ں سلطان قرار دتا۔ کیخسرو تے اس دے دو صاحبزادے عز الدین کیقاؤس تے عز الدین کیقباد اول دے دور وچ سلاجقہ روم اپنے عروج اُتے پہنچ گئے۔ کیخسرو د‏‏ی سب تو‏ں وڈی کامیابی1207ء وچ بحیرۂ روم دے ساحل اُتے واقع انطالیہ د‏‏ی بندرگاہ اُتے قبضہ سی۔ کیخسرو نے شمال وچ سنوپ اورطربزون وی فتح کیتے لیکن 1218ء وچ حلب وچ صلاح الدین دے حق وچ اسنو‏ں ہتھیار سُٹن پئے۔ کیقباد نے1221ء تو‏ں 1225ء دے دوران بحیرۂ روم دے ساحلاں تو‏ں بازنطینیاں دا خاتمہ کر دتا۔ 1225ء وچ اس نے بحیرۂ اسود دے پار کریمیا د‏‏ی جانب وی اک مہم بھیجی تے فتح حاصل کيتی۔

غیاث الدین کیخسرو دے دور وچ 1239ء وچ اک معروف مبلغ بابا اسحاق د‏‏ی زیر قیادت بغاوت ہوئے گئی تے تن سال دے اندر اندر سلطنت بدانتظامی دا شکار ہوئے گئی، کریمیا ہتھ تو‏ں نکل گیا تے ریاست تے افواج کمزور پڑ گئياں۔ لیکن اس تو‏ں وی وڈا خطرہ سلطنت دے سر اُتے منڈلا رہیا سی، ایہ منگولاں دا طوفان سی جو مشرق وسطیٰ نو‏‏ں روندتے ہوئے ہن اناطولیہ د‏‏ی طرف ودھ رہیا سی۔ پے در پے شکستاں دے بعد سلطان انطالیہ بھج گیا جتھ‏ے 1246ءماں اس دا انتقال ہوئے گیا۔

سلطنت کئی ٹکڑےآں وچ تقسیم ہوئے گئی جنہاں اُتے منگولاں دے زیر انتظام کٹھ پتلی حکمران بیٹھے سن ۔ تے بالآخر سلجوقیاں د‏‏ی حکومت صرف قونیہ دے ارد گرد رہ گئی۔
1307ء وچ قرہ مانیاں نے غیاث الدین مسعود ثالث نو‏‏ں شکست دے ک‏ے ہمیشہ دے لئی سلاجقہ روم دا خاتمہ کر دتا۔
 زرا‏ئع 
اناطولی سلجوق کاروان سرائےآں دے قیام پچھے سوچ 

سلجوقاں روم دیاں اساریاں شاندار عمارتاں دی فہرست  
 باہرلے جوڑ 

ترک خان :سلطنت روم دیاں اساریاں کاروان سرائے

گٹھ:تریخ
گٹھ:یورپ دی تریخ
گٹھ:تریخ اسلام
گٹھ:رپھڑی صفے
گٹھ:سلطنتاں
گٹھ:وڈیاں سلطنتاں
گٹھ:مسلم سلطنتاں
گٹھ:ترک ریاستاں
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترک تریخ