تہران

تہران ایران تے صوبہ تہران دا راجگڑھ اے تے ایران دے اتلے پہاڑی علاقے چ واقع اے ۔تہران شہر دی آبادی 83 لکھ تے تہران میٹروپولیٹن علاقے دی آبادی 1 کروڑ 20 لکھ دے نیڑے اے ۔ تہران ایران دا سبتوں وڈا شہر تے شہری علاقہ اے اس دے نال نال ایہ لہندے ایشیا دا وی سبتوں وڈا شہر اے ۔

1796ء تک تہران اک غیر اہم پنڈ سی ۔ 1796ء چ آغا محمد خان نے تہران نوں نویں راجگڑھ طور چنیا ۔ ایران دی پوری تریخ چ راجگڑھ کئی وار بدلے گئے ، تہران ایران دا 32واں راجگڑھ اے ۔ اسلامی دور توں پہلے اج دے تہران دی تھاں رے سی ، جہڑا ہن تہران دا حصہ اے ، 13ویں صدی چ منگول سلطنت ہتھوں اسدی تباہی مگروں تہان نے اسدی تھاں لئی۔ 
20ویں تے 21ویں صدی چ پورے ایران توں لوکاں نے تہران ول وڈی گنتی چ ہجرت کیتی ۔ شہر چ کئی تریخی مسیتاں ، گرجے ، سائناگوگ تے آتش کدے نیں ۔ تہران دا دنیا چ اسدی میٹروپولٹن علاقے دی آبادی دے لحاظ نال 29واں نمبر اے ۔ تہران چ کئی بولیاں بولیاں جاندیاں نیں پر لوک گنتی دا 99% حصہ فارسی سمجھدا اے ۔

تہران چ ایران دی دستورساز اسمبلی مجلس خبرگان تے دوجے اعلی حکومتی دفاتر واقع نیں ۔ ایران دیاں اعلی عدالتاں تے اعلی فوجی دفاتر تہران چ ای واقع نیں ۔ اس نوں شاعر مشرق علامہ محمد اقبال نے مشرق دا جینوا وی آکھیا اے ۔ تہران 2 حصیاں تے مشتمل اے ، اک حصہ بلندی تے دوجا حصہ پہاڑاں دے دامن چ آباد اے ۔ تہران ایران دا سیاسی تے تعلیمی مرکز اے تے ایرانی ثقافت دے وڈے مرکزاں چوں اک اے ۔ ایران دا سابق صدر محمود احمدی نژاد تہران دا سابق میئر رہیا اے۔ اسلامی انقلاب توں پہلاں ایرانی شہنشاہت دا دارالسلطنت وی تہران سی تے شہنشاہ دا دربار تے محل کاخ سفید وی ایتھے سن ۔ ایران دے اسلامی انقلاب چ وی تہران تے تہران دے لوکاں دا بہت وڈا ہتھ اے ۔
تہران دے بھوچال پٹی اتے واقع ہون دی وجہ توں ایران دا راجگڑھ کسے ہور تھاں لے جان دے کئی منصوبے نیں ۔ شہر دی لوک گنتی دی وڈی گنتی فارسی بولدی اے ، پر ایران دیاں دوجیاں گھٹ گنتیاں ، کرد آذری لور وی شہر چ وسدے نیں ۔ تہران دی اکثریت خود نوں فارسی دسدی اے ۔

تریخ
تہران ج 7،000 سال توں انسانی وسوں اے ۔
رے
اج دے تہران دی تھاں اتے اک اہم تریخی شہر ، جہڑا ہن اس چ ضم ہو گیااے ، رے سی ، جسنوں پرانی فارسی تے اوستا چ رھاگس آکھیا گیا ۔ ایہ شہر ایرانی بولیاں بولن آلے میداں تے ہخمانیشیاں دا اہم علاقہ سی ۔

تہران لاگے دماوند پہاڑ ،جسدا شاہنامہ چ ذکر اس تھاں دے طور اتے آیا اے جتھے فریدون نے ضحاک نوں ڈکیا سی ۔دماوند پہاڑ فارسی دیومالا چ بوہت اہم تھاں رکھدا اے ۔
وشکارلی فارسی دیاں کجھ لکھتاں چ ، رے نوں زرتشت دی جم بھوں دسیا کیا اے ، پر اج دے تریح دان زرتشت دی جم تھاں خراسان دسدے نیں ۔اک فارسی روایت موجب بادشاہ منوجہر وی کوہ دماوند چ جمیا سی ۔

ساسانی سلطنت دے مکن ویلے 641ء ج یزدگرد III نے خراسان نسن توں پہلے اپنی قوم آخری اپیل رے توں کیتی سی ۔ رے مسلماناں دے ساسانی سلطنت اتے حملہ دے خلاف مہران ٹبر دے سیاوخش (پتر مہران ، پتر بہرام چوبین)دا اہم تھاں سی ۔ ایسے مزاحمت دی وجا توں جدوں عرباں نے رے اتے مل مار لیا ، اوہناں اسنوں تباہ کرن دا حکم دتا تے فرخ زاد نوں اسنوں مڑ اسارن دا حکم دتا ۔

رے چ اک مندر وی اے جہڑے ایرانی پانی دی دیوی اناہیتیا نال منسوب اے ۔

10ویں صدی دے مسلم جغرافیہ داناں نے رے دا بوہت ویروے نال ذکر کیتا اے ۔ بغداد دی رے چ دلچسپی دے باوجود ، ایتھے عریاں ھی گنتی گھٹ ای رہی تے فارسیاں دی ہر طبقے چ گنتی ودھ رہی ۔ اوغوز ترکاں نے 1035 تے 1042 چ شہر نون تباہ کیتا ، پر شہر سلجوقی سلطنت تے خوارزم شاہی سلطنت دوران مڑ ودھیا پھلیا ۔منگولاں نے شہر نوں مکمل طور اتے تباہ کر دتا ،تے اس ویلے دے اسلامی تریخ داناں موجب شہر دے سارے باشندے قتل کر دتے گئے سن ۔ اس شہر دا ذکر بعد چ صفوی سلطنت دیاں دستاویزاں چ اک غیر اہم شہر دے طور اتے آیا اے ۔

ناں
تہران شہر دے ناں دے اصل نامعلوم اے ۔تہراں 19ویں صدی چ اک پنڈ دے طور اتے کافی مشہور سی ، پر پہلے ویلےآں چ ایسے تھاں وسن آلے رے شہر توں گھٹ مشہور سی ۔ نجم الدین رازی نے منگول حملے توں پہلے رے شہر دی لوک گنتی 5،00،000 دسی اے ۔13ویں صدی چ منگولان ہتھوں رے دی تباہی مگروں اسدے کافی واسی تہران فرار ہر گئے ۔ پہلے ویلےآں دی کجھ دستاویزاں چ شہر دا رھاگس تہران طور ذکر آیا اے ۔ بعد چ شہر دا ناں حمد اللہ مصطفوی دی کتاب نزہت القلوب (1340ء چ لکھی) چ مشہور پنڈ ھ=دے طور آیا اے ۔
قسطلہ دا سفیر تہران چ
قسطلہ دی سفیر ڈان روۓ گونزالز ڈی کلاویجو ، شاید پہلا یورپی چ جنے 1404ء چ تہران دیکھیا ، جدوں اوہ امیر تیمور ،جس دی سلطنت چ اوس ویلے ایران وی سی ، دے راجگڑھ سمرقند (ہن ازبکستان) جا رہیا سی ۔ اوس ویلے تہران دا قصبہ بغیر کندھ توں سی ۔ 
راجگڑھ بننا
18ویں صدی دے شروع چ زند ٹبر دے کریم خان نے تہران چ اک محل تے حکومتی آفس اسارن داحکم دتا ، اسدا ارادہ شہر نوں اپنا راجگڑھ بنان دی سی ، پر بعد چ اوہ اپنا راجگڑھ شیراز لے گیا ۔ تہران ایران دا راجگڑھ بنیا جدوں قاجار بادشاہ آغا محمد خان دی اس شہر چ تاجپوشی ہوئی ۔
اج دا تہران
شہر دی ترقی
موسم

راجگڑھ بدلی منصوبہ
نکی ونڈ

تہران 22 میونسپل ضلعےآں چ ونڈیا ہویا اے ، اینہاں چ ہر اک دا اپنا انتظامی مرکز اے ۔ ہر میونسپل ضلع اگے میونسپل کونسلاں چ ونڈیا ہویا اے ۔
 تہران دے میونسپل ضلعے 
ناںفارسی ناںشہرستانمیونسپل کونسلاںدی گنتیرقبہلوک گنتیسنگھنائیتہراں چ تھاں ضلع 1 منطقه ۱ - منطقه یک  شہرستان شیمیرانت  10  64 ک م²  379,962  5,936.9 /ک م²  200px ضلع 2  منطقه ۲ - منطقه دو  شہرستان تہران  9  64 ک م²  650,000  10,156.3 /ک م²  200px ضلع 3  منطقه ۳ - منطقه سی  شہرستان تہران  6  31.2 ک م²  293,181  9,396.8 /ک م²  200px ضلع 4 منطقه ۴ - منطقه چہار  شہرستان تہران  9  61.4 ک م²  864,946  14,087.1 /ک م²  200px ضلع 5  منطقه ۵ - منطقه پنج  شہرستان تہران  7  52.9 ک م²  800,000  15,122.9 /ک م²  200px ضلع 6  منطقه ۶ - منطقه شش شہرستان تہران  6  21.4 ک م²  217,127  10,146.1 /ک م²  200px ضلع 7  منطقه ۷ - منطقه ہفت  شہرستان تہران  5  15.4 ک م²  309,745  20,113.3 /ک م²  200px ضلع 8  منطقه ۸ - منطقه ہشت  شہرستان تہران  3  13.4 ک م²  378,725  28,263.1 /ک م²  200px ضلع 9 منطقه ۹ - منطقه نو  شہرستان تہران  3  19.6 ک م²  170,000  86,73.5 /ک م²  200px ضلع 10  منطقه ۱۰ - منطقه دہ شہرستان تہران  3  8.2 ک م²  320,000  39,024.4 /ک م²  200px ضلع 11  منطقه ۱۱ - منطقه یازدہ  شہرستان تہران  4  12.6 ک م²  280,000  22,222.2 /ک م²  200px ضلع 12  منطقه ۱۲ - منطقه دوازدہ  شہرستان تہران  6  16.9 ک م²  365,000  21,597.6 /ک م²  200px ضلع 13  منطقه ۱۳ - منطقه سیزدہ  شہرستان تہران  4  12.8 ک م²  275,727  21,541.2 /ک م²  200px ضلع 14  منطقه ۱۴ - منطقه چہاردہ  شہرستان تہران  6  24.3 ک م²  483,432  19,894.3 /ک م²  200px ضلع 15  منطقه ۱۵ - منطقه پنزدہ شہرستان تہران  6  35.4 ک م²  694,678  19,623.7 /ک م²  200px ضلع 16  منطقه ۱۶ - منطقه شانزدہ  شہرستان تہران  6  18.1 ک م²  332,000  18,342.5 /ک م²  200px ضلع 17  منطقه ۱۷ - منطقه ہفدہ  شہرستان تہران  3  8.2 ک م²  256,022  31,222.2 /ک م²  200px ضلع 18  منطقه ۱۸ - منطقه ہژدہ  شہرستان تہران  5  37.5 ک م²  317,110  8,456.7 /ک م²  200px ضلع 19  منطقه ۱۹ - منطقه نوزدہ  شہرستان تہران  3  20.3 ک م²  249,786  12,304.9 /ک م²  200px ضلع 20  منطقه ۲۰ - منطقه بیست  شہرستان رے  5  23.0 ک م²  378,445  16,454.1 /ک م²  200px ضلع 21  منطقه ۲۱ - منطقه بیست و یک  شہرستان تہران  3  51.6 ک م²  157,939  3,060.8 /ک م²  200px ضلع 22  منطقه ۲۲ - منطقه بیسپ و دو  شہرستان تہران  4  54.0 ک م²  138,970  2,573.5 /ک م²  200px

اتلا تہران
معیشت
آواجائی
کاراں
بس
میٹرو
ریل

تعلیم
کھیڈاں
ارکیٹیکچر
بین الاقوامی تغلقات
جڑواں شہر
جڑواں شہر
 دیس شہر ریاست/ صوبہتریخدکھنی کوریا25pxسیولسیول قومی راجگڑھ علاقہ1963امریکہ25pxلاس اینجلس25pxکیلیفورنیا1972برطانیہ25pxلندن25pxوڈا لندن1993کیوبا25pxہوانا25pxصوبہ لا ہبانا2001دکھنی افریقہ25pxپریٹوریا25pxگاوٹینگ2002روس25pxماسکووشکارلا وفاقی ضلع2004"Тверская 13" 4.12.04. el.mos.ru (in Russian)وینزویلا25pxکراکسوینیزویلی راجگڑھ ضلع2005ترکیاستمبولصوبہ استمبول2006بیلاروس25pxمنسک25pxمنسک ووبلاست2006چینبیجنگ2006برازیل25pxبرازیلیاوفاقی ضلع (برازیل)2006تاجکستان22pxدوشنبہ2006متحدہ عرب اماراتدوبئ 25pxامارت دوبئی2012ترکیانکرہ2013
تہران نے کئی شہراں نال باہمی تعاون دے معاہدے سائن کیتے نیں جنہاں بغداد ، کابل ، پیرس ، میلان تے سینٹ پیٹرز برگ شامل نیں ۔
ویکھن جوگ تھانواں

حوالے

باہرلے جوڑ

 Google Map: Tehran
 Tehran Municipality website 
 Tehran Geographic Information Center
 Tehran Traffic Control Center 
 Official Tehran Yellow pages (Ketabe Avval) 
 Tehranimages. Contemporary photos taken in some of the oldest districts of Tehran. 

 ویڈیو
 Tehran's detailed development plan  PressTV (2012)
 Tehran's hazardous air quality  PressTV (2010)

گٹھ:راجگھر
گٹھ:ایشیا دے شہر
گٹھ:ایشیائی شہر
گٹھ:ایشیا دے شہراں دی لسٹ
گٹھ:ایشیا دے شہر تے قصبے
گٹھ:ایشیا دے آباد تھاں
گٹھ:ایشیا
گٹھ:ایران
گٹھ:شہر
گٹھ:دنیا دے آباد تھاں