اباک خان

<div style="direction:rtl; font-family:Jameel Noori Nastaleeq; font-size: 125%">
<font size="+2" color=orange>اباک خان<font> 200px<font size="3" color=yellow>خانان سائبیریا دا 10واں خان<font><font size="1" color=black>1464ء توں 1495ء<font>پیش رو ابوالخیر خان جانشین ماموک ، محمد تائی بوغا 200px<font size="3" color=yellow>وڈا اردو دا دوجا خان<font><font size="1" color=black>1481ء<font>پیش رو احمد خانجانشین مرتضی خان  <font size="3" color=yellow>وڈا اردو دا 5واں خان 1487ء<font>پیش رو سعید احمد خانجانشین مرتضی خان<font size="3" color=yellow>وڈا اردو دا 8واں خان<font><font size="1" color=black>1491ء توں 1495ء<font>پیش رو منغلی اول گیرائے  جانشین شیخ احمد خان مذہب اسلام قومیت تاتاری ترک  شاہی ٹبر شیبانی موت 1495ء  نیانے مرتضی خان  
اباک خان(1495ء-؟) ، شیبانی ٹبر وچوں خانان سائبیریا(سائبیریا خانات ) دا اک خان سی ۔ اسنوں آباک ، اواک ، اباق ، تیومن دا خان تے سعید ابراہیم خان وی آکھئیا جاندا اے ۔

طلائی اردو سلطنت دے ٹٹن مگروں ، کوہ یورال دے دکھن چ نوغائی ، کوہ یورال دے چڑھدے دکھن چ شیبانی تے چڑھدے دے جنگلاتی علاقے چ تائی بوغا علاقائی طاقتاں بن گئے ۔ شیبانیاں تے تائی بوغا ٹبر نے وارو واری خانان سیبیر (خانان سائبیریا ) تے حکومت کیتی ۔ سن 1428ء دے لاگے شیبانی ابوالخیر خان نے سائبیریا دے خان نوں قتل کر کے کجھ چر لئی اک سلطنت قائم کیتی جہڑی سائبیریا توں آمو دریا تک پھیلی ہوئی سی ۔ جداں ای لوک تے اقتدار چڑھدے دکھن ول منتقل ہوئیا ، باقی رہن آلے شیبانی اباک خان دے دوالے اکٹھے ہو گئے ۔ سن 1464ء چ ( بوہتے زریعاں موجب) ، یاں 1468ء چ (فورستھ موجب) یاں 1480ء چ (گروسٹ موجب) عبدالخیر دے مرن مگروں ، اباک نے نوغائیاں دی مدد نال تائی بوغا ٹبر دے خان ، مار نوں قتل کر کے ،خود سائبیریا دا خان بن گئیا ۔

بعد چ کسے ویلے نوغائی بھائی موسی تے یمغرچی خان حالت جنگ چ سن تے یمغرچی خان نے تیومن توں اباک نوں سدئیا ۔ اوہ دریائے وولگا دے نال نال آئیا تے وڈا اردو ( وڈا نوغائی اردو) اتے احمد خان نالوں ودھ حق دا دعوی کیتا ۔ ماسکوی روس تے اورگا ستاندوف دی حکومت ویلے ، اباک نے احمد خان نوں ڈران لئی شاید ماسکو نال کجھ تعلقات بنائے ہون ۔ سن 1491ء چ اباک خان تے یمغرچی خان نے احمد خان نوں قتل کر دتا ۔ 1495ء چ (عام خیال موجب) ، یاں 1494ء چ ، یاں 1493ء چ ( گروسٹ موجب) ، اباک خان ، مار دے پوتے ماموت ہتھوں مارئیا گئیا ، جہڑا کہ خانان سائبیریا دا خان بن گئیا ۔

اسدے پتر مرتضی خان 1502ء دے بعد گیاہستان ( سٹیپ) چ اقتدار چ آئیا ۔ اسدا پوتا کوچم خان خانان سیبیر دا آخری خان سی ۔ اسدا چھوٹا بھائی ماموک کجھ چر (96-1495ء) لئی خانان قازان دا خان رہئیا ۔

 ہور ویکھو 

کوچم خان
خانان سائبیریا
شیبانی

 حوالے 

ایڈورڈ الورتھ ، اک دے ازبک ، 1990ء (گوگل بکس ڈاٹ کام تے)
جیمز فورستھ ، سائبیریا دے لوکاں دی تریخ ، 1994ء (گوگل بکس ڈاٹ کام تے)
رینے گوسٹ ، گیاہستاناں دی سلطنت ، 1970ء ۔
ہنری ہوئلے ہوورتھ ، منگولاں دی تریخ ، 1880ء (گوگل بکس ڈاٹ کام تے)
مخائیل خودارکووسکی ، روس دی گیاہستانی سرحد ، 2002ء ۔

گٹھ:تاتارستان
گٹھ:روس
گٹھ:روسی مسلمان
گٹھ:مسلم شخصیتاں
گٹھ:شخصیتاں
گٹھ:تریخی شخصیتاں
گٹھ:مشہور لوک
گٹھ:ترکستانی شخصیتاں
گٹھ:تریخ
گٹھ:ایشیا دی تریخ
گٹھ:تاتاری
گٹھ:شیبانی
گٹھ:ترک
گٹھ:ترک شخصیتاں
گٹھ:ترک لوک
گٹھ:بادشاہ
گٹھ:سائبیریا