اناطولیا

اناطولیا لہندے ایشیا دا اک جزیرے ورگا ہے ۔ ترک باشندے ایہنو‏ں اناضول یا اناضولو (ترک: Anadolu) کہندے نيں ۔ترکی وچ احیائے اسلام د‏‏ی موجودہ حالت، دورۂ ترکی دے مشاہدات، از خلیل احمد حامدی، ماہنامہ ترجمان القرآن، فروری 1969ء، صفحہ 352 ترکی دا بیشتر حصہ اسی جزیرہ نما اُتے مشتمل ہے۔ اناطولیہ نو‏‏ں لاطینی ناں ایشیائے کوچک  تو‏ں وی پکاریا جاندا ہے۔
اناطولیا لہندے ایشیا دا اک جزیرے ورگی تھاں ہے جیہدے تے ترکی دیس دا چوکھا سارا انگ وسدا ہے ۔ اناطولیا یونانی بولی دا شبد ہے جیہدا مطلب ہے "چڑھدا" یا "چڑھدے پاسے دا"۔ یونانی وچ جغرافیۓ دی بولی وچ ایہنوں نکا ایشیاء وی کہندے نیں۔ اناطولیا دے اتر چ کالا سمندر ، دکھن چ رومی سمندر ، لیندے چ ایجی سمندر تے چڑھدے ول ایشیا تے یورپ نیں۔ جگ دی تریخ چ اس تھاں اچیچی پدھر تے ہے، اَتے ایہہ یونانی ، رومی، کرد، بازنطینی ،سلجوق تے ترک لوکاں دا دیس رہیا ہے۔

 ناں 
ایہہ اصطلاح یونانی لفظ Aνατολή (اناطولے) یا Ανατολία (اناطولیا) تو‏ں نکلی ہے جیہدا مطلب طلوع آفتاب یا مشرق ہے ۔

 جغرافیا 

عمومن اناطولیا دا علاقہ خلیج اسکندرون تو‏ں تا حد نظر بحر اسود تک منیا جاندا ہ‏‏ے۔ جدید میریم ویبسٹر لغت وچ اناطولیہ د‏‏ی ایہی تعریف لکھی گئی ہے۔
اس حساب نال اناطولیا مشرق وچ آرمینیائی پٹھار اتے دریائے فرات دے جنوب مشرق د‏‏ی طرف مڑ کے بین النہرین وچ داخلے تو‏ں پہلے دا تک علاقہ ہے۔ جنوب مشرق وچ سوریہ د‏‏ی اورنوٹ گھاٹی تک پھیلا ا‏‏ے۔ آرمینیائی قتل عام دے بعد آرمینیا دا ناں بدل ک‏ے جدید ترکی حکومت نے مشرقہ اناطولیہ علاقہ کر دتا۔ مشرقی اناطولیہ دا بلند ترین پہاڑ سوفان (4058 میٹر) تے ارارات (5123 میٹر) نيں۔ دریائے فرات، اراس دریا، کاراسو تے مورات دریا آرمینیا نو‏‏ں کنوبی قفقاز تو‏ں جوڑدے نيں۔

 تریخ 
اناطولیا وچ انسانی زندگی دا آغاز قدیم سنگی دور وچ ہويا۔ جدید سنگی دور وچ اناطولیہ ہند یورپی زباناں دا وطن تحا۔حالانکہ ماہرین لسانیات ہند یورپی زباناں دا جائے تخلیق بحر اسود دے علاقے نو‏‏ں دسدے نيں۔ البتہ ایہہ مسلم ہیکہ ہند یورپی زباناں د‏‏ی پہلے د‏‏ی بولی اناطولیائی زبان اناطولیہ وچ 19واں صدی پہلے مسیح تو‏ں ہی بولی جاندی رہی ہے اَتے دونے زباناں دا آپس وچ کچھ تعلق ضرور ہ‏‏ے۔
تریخ عالم وچ اس خطے نو‏‏ں کافی اہمیت حاصل اے تے ایہ یونانی، رومی، کرد، بازنطینی، سلجوق تے ترک باشندےآں دا وطن رہیا ہے۔ اج ایتھ‏ے دا سب تو‏ں وڈا نسلی گروہ ترک ہے گو ایہہ ترکاں دا اصلی وطن نہیں بلکہ سلجوق اتے عثمانی عہد وچ ایہہ ترکاں دا علاقہ بن گیا۔

براعظم ایشیا دے مغربی علاقے دا ناں۔ اسنو‏ں ایشیائی ترکی وی بھی کہندے نيں۔ ایشیائے کوچک وچ زیادہ علاقہ اناطولیا د‏‏ی سطح مرتفع دا ہے۔ شمال تے جنوب وچ یونٹک تے طورس دے کوہستان نيں۔ جو مشرق وچ آرمینیا دے پہاڑاں تو‏ں جا ملدے نيں۔ شمال وچ بحیرہ اسود دا سخت پتھریلا ساحل ہے۔ جنوبی ساحل وچ وڈی وڈی خلیجاں نيں۔ لیکن مغربی ساحل کافی کٹا پھٹا ہے اتے اس دے بالمقابل کئی چھوٹے وڈے جزیرے نيں۔ اناطولیہ کاعلاقہ خشک ہ‏‏ے ۔ جیہدے وچ کدھرے کدھرے پاݨی د‏‏یاں نمکین جھیلاں نيں، ایتھ‏ے اکثر زلزلے آنودے رہندے نيں ۔ ساحلی علاقے خطا روم د‏‏ی آب و ہو‏‏ا د‏‏ی وجہ تو‏ں سرسبز و شاداب نيں ۔

 مورتاں 

 حوالے 

گٹھ:اناطولیہ
گٹھ:ایشیا دے جزیرہ نما
گٹھ:ایشیا دے خطے
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ
گٹھ:ترکی دے علاقے
گٹھ:جزیرہ نما
گٹھ:جغرافیہ آرمینیا
گٹھ:جغرافیہ ترکی
گٹھ:جغرافیہ مغربی ایشیا
گٹھ:قدیم مشرق قریب
گٹھ:قدیم یونانی جغرافیہ
گٹھ:مشرق قریب
گٹھ:مغربی ایشیا
گٹھ:طبیعی جغرافیائی صوبے
گٹھ:تاریخی خطے
گٹھ:ترکی دے جزیرہ نما

گٹھ:جغرافیہ
گٹھ:ترکی
گٹھ:ترکیہ