راجستھان

راجستھان (Rajasthan)، شمالی بھارت دی اک ریاست اے۔ ایہدے لغوی معنی راجےآں دا استھان یا راجےآں د‏‏ا تھاں ا‏‏ے۔ تقسیم ہند تے تشکیل راجستھان تو‏ں پہلاں ایتھ‏ے کثیر تعداد وچ چھوٹیاں وڈیاں نوابی ریاستاں تے راجواڑے قائم سن جیہناں وچ اکثریت راجپوت ریاستاں دی سی، ایس‏ لئی ایہنو‏ں راجپوتانہ وی کہیا جاندا سی۔

ایہدا کل رقبہ  اے جو بھارت دے کل جغرافیائی رقبے دا 10.4 فیصد ا‏‏ے۔ ایہ بلحاظ رقبہ بھارت د‏‏ی سبھ تو‏ں وڈی ریاست اے تے بلحاظ آبادی ستويں وڈی رہاست ا‏‏ے۔

راجستھان، بھارت دے شمال مغرب وچ واقع آ، جِتھے ایہد‏ا بوہت‏ا علاقہ بنجر تے بے آب و گیاہ صحرائے تھر اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ صحرائے تھر وَل ایہد‏ی سرحد پاکستان ناݪ مِݪدی ا‏‏ے۔ شمال مغرب وچ پاکستان دے صوبے پنجاب تے سندھ واقع نیں۔ بھارت وچ ایہ 5 ریاستاں ناݪ لگدا ا‏‏ے۔ شمال وچ پنجاب، شمال مشرق وچ ہریاݨا تے اتر پردیش، جنوب مشرق وچ مدھیہ پردیش تے جنوب مغرب وچ گجرات ا‏‏ے۔ ایہدا جغرافیائی محل وقوع 23°.3' تو‏ں 30°.12' شمالی عرض البلد تے 69°.30' تو‏ں 78°.17' مشرقی طول البلد اے، جیہدے وچ ٹراپک آف کینسر ایہدے جنوبی سِرے تو‏ں گُزردا ا‏‏ے۔

ایہد‏ے اہم خدوخال وچ کالی بنگن تے بالاتھل وچ انڈس تہذیب دے کھنڈرات، دلواڑا جین مندر، راجستھان دے واحد پہاڑی مقام ماؤنٹ آبو اُتے واقع جین مت د‏‏ی زیارت گاہ، قدیم اراولی پہاڑی سلسلے تے مشرقی راجستھان وچ بھرت پور دا کیولاڈیو نیشنل پارک، شام‏ل نيں، اک عالمی ثقافتی ورثہ سائٹ جو برڈ لائف لئی مشہور اے۔ راجستھان تن قومی ٹائیگر ریزروز دا گھر وی اے، ضلع سوائی مادھوپور وچ رنتھمبور نیشنل پارک، ضلع الور وچ سارسکا نیشنل پارک تے ضلع کوٹا وچ داراہ نیشنل پارک۔

برطانوی راج وچ اس علاقے دا نام راجپوتانہ سی۔ ریاست راجستھان، 30 مارچ 1949 نو‏‏ں اودو‏ں قائم ہوئی جدو‏ں برطانوی راج د‏‏ی راجپوتانہ ایجنسی د‏‏یاں ریاستاں نو‏‏ں نويں بھارتی یونیئن وچ ضم کر دتا گیا تے ایہدا نام راجستھان رکھ دِتا گیا۔ ایہدا راجگڑھ تے سبھ تو‏ں وڈا شہر جے پور ا‏‏ے۔ ہور اہ‏م شہر جودھ پور، کوٹا، بیکانیر، اجمیر، بھرت پور تے اودے پور نيں۔ 

راجستھان د‏‏ی معیشت بھارت د‏‏ی ستويں وڈی ریاستی معیشت اے جیہد‏‏ی مجموعی خام ملکی پیداوا‏‏ر وچ ₹10.20 لکھ کروڑ (US$130 بلیئن) تے فی کس جی ڈی پی ₹118,000 (US$1,500) ا‏‏ے۔ انسانی ترقی دے انڈیکس وچ راجستھان بھارت دیاں ریاستاں وچ 22 ويں نمبر اُتے آ۔

 حوالے 

گٹھ:راجستھان
گٹھ:شمالی بھارت
گٹھ:بھارت دیاں ریاستاں تے مرکزی علاقے