Senté

Un senté (o santé) a l'é na pista o na via strèita, sovens nen pavimentà, fàita da 'd pere, da tèra o da bòsch, ch'a traversa na campagna, na foresta, na montagna o 'd paisagi naturaj. A l'é pì cita d'na stra o 'd na carzà e a l'é destinà dzortut al passagi ëd përson-e a pé, ëd biciclëtte o ëd bestie (sovent ëd crin).

 Caraterìstiche e tipo 
Tj senté a peulo avèj vàire forme e dimension:
 Senté naturaj: formasse për l'usage ripetù, sensa proget, traversand la natura.
 Senté marcà: segnalà con dle marche ëd color, dij paj o 'd taj ant ij bòsch.
 Senté dësvlupà: fàit apòsta, con pont ch'a passo an sle valade, pont e scalinà.
 Senté stòrich: dovrà ant ël passà për ij comersi, ij viagiator o ij pelerin.
 Pista alpin-a (o senté da montagna): an àuta montagna, për j'esursionista espert.
 Via vërda (greenway): senté për ël temp lìber, ch'a colega d'àree naturaj o sità.

 Strutura 
Na part ëd senté a peul avèj:
 Un fond ëd tèra, pera o giàira.
 Dle bordure naturaj (erbo, busson) o artifissiaj.
 Ëd segnalética (pal ëd diression, tàule).
 D'euvre 'd conteniment (mure a sech, palificà) për preven-e l'erosion.
 Ëd pont o passagi për ij cors d'eva.

 Amportansa 
Ij senté a son amportant për vàire rason:
 Coltura e stòria: a manten-o le strà tradissionaj e ij përcors stòrich.
 Turism: a përmëtto l'esplorassion ëd paisage e 'd pòst naturaj sensa dësturbé l'ambient.
 Salute: a dan d'oportunità për fé d'esercissi fìsich e dë stil ëd vita ativ.
 Mobilità: an vàire pais ruraj, a son ancora dovrà për coleghé ij sènter abità.
 Conservassion dla natura: a giuto ij visitator an àree protete, limitand l'ampat ambiental.

 Senté an Piemont 
Ël Piemont a l'ha na gran rèj ëd senté, dzortut ant j'Alp e ant le colin-e. Vàire senté a son gestì dal Club Alpin Italian (CAI), ch'a manten la segnalética e la manutension. Tra ij përcors pì famos:
 Senté dël Lagh Magior, ch'a fa 'l gir dël lagh.
 Àuta via dij Lagh, ch'a colega vàire lagh alpìn.
 Ij senté ant ël Parco Nazionale Gran Paradiso.
 La Via Francigena, l'antich përcors dij pelerin ch'a traversa 'l Piemont.

Ël CAI a organisa 'dcò dij cors për corege ij senté e për dé na man a la manutension.

 Sicurëssa 
Për përcore ij senté a venta:
 Ess-ne informà an sël përcors e su la dificoltà.
 Porté dë scarpe adate e 'd vestiari a sconda dël temp.
 Porté d'eva, 'd mangé e na carta.
 Rëspeté l'ambient, nen lassé dë scart.
 Informé cheidun dël përcors ch'as veul fé.

 Vos corelà 
 Esursionism
 Alpinism
 Club Alpin Italian
 Montagna
 Përcors natura
 Trekking

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Turism
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI