Ridussionism

Ël ridussionism a l'é na posission filosòfica e metodològica ch'a fortiss che ij sistema compless a peulo esse spiegà an termo dij sò component pì sempi. A sosten che le proprietà d'un tut a peulo esse arduvùe a cole ëd soe part.

 Definission 
Ël ridussionism a peul esse definì 'me:
 Na strategìa d'anvestigassion ch'a serca dë spieghé ij fenòmen compless an termo 'd component elementar
 La credensa che tute le siense a peulo esse arduvùe a na sola siensa fondamental
 N'aprossimassion ch'a fortiss che "ël tut a l'é mach la soma ëd soe part"
 Un programa ch'a serca dë spieghé ij livej pì àut an termo dij livej pì bass

 Stòria 

 Orìgin antiche 
 Demòcrit e l'atomism: la realtà a l'é fàita d'atòm e veuid
 Aristòtil: crìtica dël ridussionism e ènfasi an sla totalità
 Mecanism cartesian: la natura com na màchina

 Svilup modern 
 René Descartes (1596-1650): ridussionism metodològich
 Isaac Newton (1643-1727): ridussionism an fìsica
 Pierre-Simon Laplace (1749-1827): determinism laplacian

 Sécol XX 
 Positivismo lògich: programa d'unificassion dle siense
 Neurisiensa: serca dë spieghé la ment an termo dël servel
 Genética: ridussion dij fenòmen biologich a la chìmica

 Forme 'd ridussionism 

 Ridussionism metodològich 
 Strategia d'anvestigassion sientìfica
 Studi dij component për comprende ël tut
 Pa n'afirmassion metafìsica

 Ridussionism metafìsich 
 Afirmassion an sla natura dla realtà
 Ël mond a l'é realment fàit mach d'element sempi
 Redussion dl'esse a soe component fundamentaj

 Ridussionism epistemològich 
 Teorìa dla conossensa
 Tuta la conossensa a peul esse arduvùa a conossense base
 Unificassion dle siense

 Aree d'aplicassion 

 An fìsica 
 Redussion dij fenòmen naturaj a lege fìsiche
 Serca dle partissele elementar
 Unificassion dle fòrse fundamentaj

 An chìmica 
 Redussion dij fenòmen chìmich a lege fìsiche
 Tàula periòdica dj'element
 Spiegassion dle proprietà an termo dë struture atòmiche

 An biologìa 
 Redussion dij fenòmen vitaj a process chìmich
 Spiegassion dl'eredità an termo dël DNA
 Neurobiològìa: redussion dij process mentaj a process neuraj

 An psicològìa 
 Redussion dij process mentaj a process cerebraj
 Serca dle base neuraj dël comportament
 Redussion ëd la cossiensa a l'atività dël servel

 Argument a favor 

 Sucess sientìfich 
 Progress an vàire camp grassie al ridussionism
 Spiegassion unificà dij fenòmen
 Predission precise

 Eficassa metodològica 
 Strategia d'anvestigassion produtiva
 Përmëtt d'isolé le variàbij
 Facilità dë sperimentassion

 Coerensa 
 Vision unificà dël mond
 Eliminassion dle spiegassion misteriose
 Fondassion sòlida për la conossensa

 Crìtiche e lìmit 

 Ël problema dl'emergensa 
 Le proprietà emergente a peulo nen esse predite
 Ël tut a l'é pì che la soma dle part
 Neuve qualità ch'a nasso da l'organisassion

 La complessità 
 Sistema compless ch'a peulo nen esse arduvù
 Limit computassionaj
 Impossibilità pràtica 'd redussion

 La specificità dij livej 
 Minca livel d'organisassion a l'ha soe propietà
 Necessità dë spiegassion a livej diferent
 Buté an discussion ël redussionism radical

 Argument filosòfich 
 Immanuel Kant: limit dla rason uman-a
 Gestalt psicologìa: ël primat dël tut
 Sistema teorìa: amportansa dle relassion

 Redussionism an filosofìa dla ment 

 Redussionism materialista 
 Jë stat mentaj a son jë stat cerebraj
 La ment a l'é ël servel
 Eliminassion djë stat mentaj

 Redussionism funsional 
 Jë stat mentaj a son stat funsionaj
 Redussion a ròj causaj
 Indipendensa dal sostrat material

 Anti-redussionism 
 John Searle: argument dla stansia cinèisa
 Thomas Nagel: lòn ch'a l'é esse na ratavlòira?
 David Chalmers: ël problema difìcil dla cossiensa

 Esempi 'd redussion riussìa 

 La teorìa cinética dij gas 
 Redussion dij fenòmen termodinàmich a la mecànica
 Spiegassion dla pression e dla temperadura
 Sucess preditiv

 La teorìa dj'ansem 
 Redussion dla matemàtica a la lògica
 Programa ëd Bertrand Russell e Alfred North Whitehead
 Limit rivelà dai teorema ëd Gödel

 La biologìa molecolar 
 Redussion dij fenòmen ereditari a la chìmica dël DNA
 Spiegassion dij mecanism ëd base
 Progress an medzin-a e biotecnologìa

 Alternative al redussionism 

 Olism 
 Enfasi an sla totalità
 Ël tut a detèrmina le part
 Amportansa dël contest

 Emergentism 
 Acetassion dij livej d'organisassion
 Proprietà neuve ch'a nasso da l'organisassion
 Autonomìa relativa dij livej

 Sistema teorìa 
 Studi dle relassion antra le part
 Amportansa dle struture
 Vision integrà dij sistema

 Redussionism contemporani =

 Redussionism moderà 
 Acetassion dij limit dël redussionism radical
 Valorissassion dle spiegassion a livej diferent
 Apròcc pragmàtich

 Redussionism an intelligensa artifissial 
 Serca 'd modelé la ment uman-a
 Redussion dij process cognitiv a algoritm
 Lìmit dël redussionism computassional

 Amportansa e influensa 

 An siensa 
 Guida l'arserca sientìfica
 Përmëtt ëd progress tecnològich
 Fondament dël métod sientìfich

 An filosofìa 
 Debat epistemològich continuà
 Anfluensa an sla metafìsica
 Contribù a la filosofìa dla siensa

 An educassion 
 Ansegnament dël métod sientìfich
 Formassion a l'anàlisi
 Svilup dël pensé crìtich

 Vëdde 'dcò 
 Holism
 Emergentism
 Filosofìa dla siensa
 Sistema teorìa
 Positivism lògich

 Arferiment 

 Bibliografìa 
 Nagel, E., La Strutura dla Siensa, 1961
 Churchland, P.S., Neurofilosofìa, 1986
 Dupré, J., Ël Disordin dle Còse, 1993

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Epistemologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI