Chimica inorgànica

La chìmica inorgànica a l'é la branca dla chìmica ch'a studia ij compost inorgànich, visadì coj ch'a conten-o pa dle liure carbòni-idrògen (C-H), fàit ecession për cheich compòst com ël diòssid ëd carbòni (CO₂) e ij cianur. A l'ha com camp d'arzerca la sìntesi, la caraterisassion e l'utilisassion ëd mineraj, metaj, gas e àutri element dla tàula periòdica.

Stòria
La chìmica inorgànica a l'ha soe rèis ant l'antichità, con lë studi dij metaj (esempi: ram, fer) e dij sò mineraj. Ant ël sécol XVIII, Antoine Lavoisier a l'ha definì ij concet ëd element e combinassion chìmica, anandiand la chìmica moderna. Ant ël sécol XIX, lë svilup dla taula periòdica da part ëd Dmitrij Mendeleev a l'ha organisà j'element an base a soe propietà. An temp recent, la chìmica inorgànica a l'ha dësvlupà àree com la chìmica dij coordinand (ligand e metal) e la chìmica dlë stat sòlid.

Concet Base
Element e Compost: J'element inorgànich a son tuti coj dla tàula periòdica, mentre ij compost a peulo esse:
 Binari (esempi: NaCl, CO₂).
 Ternari (esempi: CaCO₃, H₂SO₄).

Ligam chìmich: Principalment iònich (tra metal e nen-metal), covalent (condivision d'eletron), e metàlich (eletron lìber).

Propietà Periodiche: Arferìe a la posission dël element ant la tàula (esempi: eletronegatività, ragg atòmich).

Aplicassion Pràtiche
Industria: Produssion d'àcid solfòrich (H₂SO₄) për fertilisant, silissi për semicondutor.

Medzin-a: Compost ëd plàtini ant ij chemioteràpich, fluorur ant l'igien-e dental.

Ambient: Tratament ëd l'eva con cloro (Cl₂) o òssid ëd fer për eliminé j'ampurità.

Tècniche d'Analisi
Spetroscopìa: Për identifiché j'element an base a l'assorbiment ëd lus.

Diograssìa a rag X: Për determiné la strutura cristalin-a.

Microscopìa eletrònica: Për osservé la morfologìa dij material.

Sfide Moderne
Material për l'energìa renovàbil: Catalisador për célule a idrògen, baterie al liti.

Chìmica verda: Sìntesi sensa solvent tòssich o consum energétich elevà.

Arserca ant ij nanomaterial: Partìcole d'òr për aplicassion médiche.

Conclusion
La chìmica inorgànica a l'é un camp dinàmich ch'a colega siensa, tecnologìa e società.

Varda ëdcò
Tàula periòdica

Metal

Cristal

Riferiment
Cotton, F.A. (1999). Chìmica Inorgànica Avansà.

Categorìa:Chìmica
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI