Interfacia utent gràfica

N'interfacia utent gràfica (an anglèis Graphical User Interface, GUI) a l'é un sistema d'antërassion ch'a përmet a j'utent ëd comuniché con na màchina an dovrand d'element visiv com fnestre, ìcone, menù, e pontador. A sostituiss j'antërfacie testuaj (CLI) an rendend l'usagi pì intuitiv, dzortut për utent nen técnich. Le GUI a son dovrà ant ij sistema operativ, aplicassion, e dispositiv mobij.

 Stòria   
 Ani 1960: Concet ëd GUI a nasso ant ij laboratòri ëd Xerox PARC, con ël proget Xerox Alto (1973).  
 Ani 1980: Apple a comercialisa Lisa (1983) e Macintosh (1984), prim sistema con GUI për ël pùblich.  
 Ani 1990: Microsoft Windows e Linux X Window System a populariso la GUI ant ij PC.  
 Ani 2000: Nàssita dle GUI tàtij për smartphone (iOS, Android).  
 Al di d'ancheuj: GUI an realtà aumentà (AR) e vocaj (es. Siri, Alexa).  

 Strutura e Component   
Na GUI tìpica a comprend:  
 Fnestre: Àree visual për organisé contnù.  
 Ìcone: Figure cite ch'a rapresento programa o archivi.  
 Menù: Liste d'opsion për selessioné comand.  
 Pontador (cursor): Contròl ëd la posission an scherm (es. mouse, dil).  
 Widget: Element d'antërassion (boton, casele ëd test).  

 Tipologìe   
 Desktop GUI: Sistema tradissional con fnestre e menù (es. Windows, macOS).  
 Mobile GUI: Otimisà për scherm cit (es. iOS, Android).  
 Web GUI: Antërfacia basà su navigator (es. Gmail, Facebook).  
 Touch GUI: Sensìbil al toch (es. ATM, tablet).  
 3D GUI: Ambient virtual (es. videogieugh, strument ëd progetassion).  

 Usagi Pràtich   
Le GUI a servo për:  
 Gestì sistema operativ e programa.  
 Navighé ant Internet.  
 Creé document con editor testuaj o gràfich.  
 Controlé robòtica o sistema industriaj.  
 Antëragì con aplicassion multimojen.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Intuitività: Amprendiment pì rapid për utent neuv.  
 Acessibilità: Compatìbil con tecnologie d'agiut (es. scren leger).  
 Multitasking: Mùltiple fnestre duvertà an paralel.  
 Svantagi:  
 Risòrse: Consuma pì memòria e potensa ëd càlcol che CLI.  
 Limitassion técniche: Difìcil automatisassion ëd process compless.  

 Evolussion Tecnològica   
 Ani 2000: GUI animà (es. effet ëd trasparensa ant macOS).  
 Ani 2010: Flat design (stil minimalista) e responsive design (adatassion a scren).  
 Al di d'ancheuj:  
 GUI sensìbij al contest: Cambi d'opsion basà an sl'utent.  
 Interfacia gestual: Contròl con moviment dël còrp (es. Microsoft Kinect).  
 Integrassion AI: Assistent virtuaj ch'a preven-o le necessità.  

 Vardé ëdcò   
 Sistema Operativ  
 Touchscreen  

 Arferiment   
 Johnson, J. (1997). *GUI Bloopers: Don'ts and Do's for Software Developers and Web Designers*. Morgan Kaufmann.  
 Norman, D. (2013). *The Design of Everyday Things*. Basic Books.  

 Ligam esterne   
 Stòria dla GUI (Xerox PARC)  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI