Epilessìa

L'epilessìa a l'é na condission neurològica crònica caraterisà da la predisposission a arseive crisi comissiaj, dëscoordinament temporani dël sistema nervos sentral. Coste crisi a peulo manifestesse con moviment ancontrolà, pèrdita ëd cossiensa, o alterassion ëd sensassion e a son causà da n'atività elétrica anormal ant ël servel. A colpiss përson-e ëd tute le età e a l'é tratàbil con fàrmach, dieta, o cirurgìa.

Sòrt ëd Crisi
A esisto prinsipalment doi sòrt ëd crisi:
 Crisi generalisà: A colpisso tut ël servel. Sot-categorìe a comprendo:
 Crisi toniche-clòniche (convulsion, pèrdita ëd cossiensa).
 Crisi d'assensa (breve "disconession" sensa moviment).
 Crisi focaj (o parsiaj): A parto da na region specìfica dël servel. A peulo causé:
 Sintom motòri (esempi: spasim ëd na man).
 Sintom sensitiv (esempi: vision ëd lus).

Cause
Le cause a peulo esse:
 Genétiche (mutassion ch'a influenso ij canaj iònich dël servel).
 Lesion serebraj (trauma, tumor, ëscontr).
 Infession (meningite, encefalite).
 Malformassion ëd nassensa (esempi: sclerosi tuberosa).
Ant ël 50% dij cas, la causa a l'é pa identificà (epilessìa idiopàtica).

Diagnosi
La diagnosi as basa an sj'osservassion dij sìntom e an test coma:
 Eletroencefalograma (EEG): Registra l'atività elétrica dël servel.
 Risonansa magnetica (RMN): Për escludi lesion strutturaj.
 Esam dël sangh: Për controlé d'àutre maladìe (esempi: diabet).

Tratament
Fàrmach antiepileptich (esempi: carbamazepin-a, valproàt): A ridùo l'atività elétrica anormal.

Dieta chetògena: Rica ëd grass, pòvra ëd carboidràt, efetiva ant ij cit.

Chirurgìa: Rimòssion dla part dël servel ch'a causa le Crisi (se localisà).

Neuromodulassion: Stimolassion dël nerv vagal për ridùe la frequensa dle Crisi.

Complicassion
Stat epilétich: Crisis ch'a duro pì ëd 5 minute, emerzensa médica.

Feriment durant na crisi (esempi: cadute).

Ansietà o depression për l'impotensa a controlé le Crisi.

Prevension
Evité ij fator d'arzigh (esempi: mancansa ed seugn, stress ecessiv).

Pijé ij fàrmach conforma a la prescrission.

Educassion ant le scòle e ant la comunità për ridùe ij pregiudissi.

Conclusion
L'epilessìa a l'é na maladìa complessa ma gestìbil.

Riferiment
Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS). Epilessìa: un apel global a l'assion.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI