Filosofìa analìtica

La filosofìa analìtica a l'é un moviment filosòfich ch'a l'é dësvlupasse an América e an Gran Brëtagna durant ël sécol XX. A l'é caraterisà da soa atension a la precision dël lengagi, a la lògica e a l'anàlisi dij concet për arzòlve ij problema filosòfich.

 Definission 
La filosofìa analìtica a peul esse definìa 'me:
 Un apròcc filosòfich ch'a dà priorità a la ciarëssa e a la precision dël lengagi
 Na tradission ch'a dòvra j'utiss dla lògica formal për l'anàlisi filosòfica
 Un moviment ch'a consìdera la filosofìa com n'atività d'anàlisi dël lengagi
 Na metodologìa ch'a serca ëd disfé le confusion linguìstiche

 Stòria 

 Orìgin 
La filosofìa analìtica a l'ha soe rèis ant:
 Gottlob Frege (1848-1925): fondator dla lògica moderna
 Bertrand Russell (1872-1970): teorìa dle descrission
 George Edward Moore (1873-1958): difèisa dël sens comun

 Svilup 
 Anni '20-30: Cìrcol ëd Vien-a e positivism lògich
 Anni '40-50: Ludwig Wittgenstein e soa evolussion
 Anni '60-70: filosofìa dël lengagi ordinari
 Anni '80-adess: diversificassion e spantiament

 Prinsipi fondamentaj 

 Atension al lengagi 
 Ij problema filosòfich a nasso da confusion linguìstiche
 Necessità d'anàlisi precisa dël lengagi
 Distinsion antra sintassi e semàntica

 Usagi dla lògica 
 Aplicassion dla lògica formal a j'argument filosòfich
 Formalissassion dij problema tradissionaj
 Precisassion dij concet

 Enfasi an sla ciarëssa 
 Arfud dël lengagi nen precis
 Esigensa 'd definission precise
 Valorissassion dla comunicassion ciàira

 Scòle e corent 

 Filosofìa dël lengagi ideal 
 Bertrand Russell e Alfred North Whitehead
 Principia Mathematica
 Serca d'un lengagi filosòfich precis

 Positivism lògich 
 Rudolf Carnap (1891-1970)
 Prinsipi ëd verificassion
 Arfud dla metafìsica

 Filosofìa dël lengagi ordinari 
 Ludwig Wittgenstein (fase tardiva)
 John Langshaw Austin (1911-1960)
 Gilbert Ryle (1900-1976)

 Autor amportant 

 Fondator 
 Gottlob Frege: lògica matemàtica
 Bertrand Russell: teorìa dle descrission
 George Edward Moore: ética e epistemologìa

 Svilup 
 Ludwig Wittgenstein: Tractatus e Ricerche
 Willard Van Orman Quine (1908-2000): crìtica dle distinsion
 Donald Davidson (1917-2003): teorìa dl'antërpretassion

 Contemporani 
 Saul Kripke (1940-): semàntica e metafìsica
 Hilary Putnam (1926-2016): realism e filosofìa dla ment
 John Searle (1932-): filosofìa dël lengagi

 Aree d'anvestigassion 

 Filosofìa dël lengagi 
 Teorìa dël significà
 Condission ëd verità
 Referensa e denotassion

 Epistemologìa 
 Teorìa dla conossensa
 Problema dël fondament
 Natura dla giustificassion

 Metafìsica 
 Natura dla realtà
 Problema dj'universaj
 Identità e cangiament

 Ética 
 Metaética
 Teorìe normative
 Applied ethics

 Métod e técniche 

 Anàlisi concetual 
 Disgreghé ij concet compless
 Identifiché le component
 Stabilì le relassion

 Argument formaj 
 Usagi dël simbojism lògich
 Formalissassion dj'argument
 Verìfica dla validità

 Contra-esempi 
 Usagi d'esempi ipotétich
 Testé le teorìe
 Arvelé le fàusse generalisassion

 Contribù amportant 

 An lògica 
 Svilup dla lògica matemàtica
 Teorìa dj'ansem
 Lògica modal

 An semàntica 
 Teorìa dij modej
 Semàntica formà
 Condission ëd verità

 An filosofìa dla siensa 
 Anàlisi dël métod sientìfich
 Teorìa dla spiegassion
 Problema dla demarcassion

 Confront con la filosofìa continental 

 Diferense metodològiche 
 Analìtica: precision e lògica
 Continental: stòria e contest
 Analìtica: problema specìfich
 Continental: question general

 Diferense stilìstiche 
 Analìtica: lengagi técnich
 Continental: lengagi pì literari
 Analìtica: argoment esplìcit
 Continental: argoment implìcit

 Crìtiche 

 Redussionism 
 Redussion dij problema filosòfich a problema linguìstich
 Pèrdita dla profondità
 Ignoransa dj'aspet esistensiaj

 Teoricità ecessiva 
 Lengagi inacessìbil
 Separassion dal pùblich
 Ecess ëd formalism

 Mancansa d'atension al contest 
 Ignoransa dij fator stòrich e sociaj
 Astoricità
 Redussion dl'òm a soa dimension rassional

 Anfluensa 

 An siense cognitive 
 Studi dël lengagi e dla ment
 Model computassionaj
 Inteligenza artifissial

 An psicologìa 
 Teorìe dla ment
 Studi dël rasonament
 Psicologìa dël lengagi

 An educassion 
 Ansegnament dël pensé crìtich
 Métod d'argomentassion
 Educassion filosòfica

 Eredità contemporania =
La filosofìa analìtica a l'ha lassà:
 N'anfluensa duratura an filosofìa anglo-sasson
 Utiss analìtich pì che na dotrin-a
 Continuassion dël diàlogh antra dissiplin-e

 Vëdde 'dcò 
 Filosofìa continental
 Lògica
 Epistemologìa
 Filosofìa dël lengagi
 Positivism lògich

 Bibliografìa 
 Russell, B., Ij problema dla filosofìa, 1912
 Wittgenstein, L., Tractatus Logico-Philosophicus, 1921
 Quine, W.V.O., Paròla e oget, 1960

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI