Martel

Martel (dal latin martellus) a l'é n'atrass manual fondamental dovrà për bate, buté an posission o dësfé. A l'é un-a dle feramente pì antiche e universaj, dovrà ant vàire mësté, da l'edilissia a la falegnamerìa, da la mecànica a la metalurgìa.

 Part e strutura 
Un martel a l'é formà da:
 Na testa, normalment 'd fer o d'assel temprà, con doe part prinsipaj:
 La testa, ch'a l'é la part pian-a o legerment bombà për bate.
 Ël penel (o còrn), ch'a peul avèj forma 'd quatr, 'd bala, 'd punta o dë stèila për buté an posission dij ciòv, për ësbërleché 'd pere o për d'àutri travaj specìfich.
 Un man-i, ëd sòlit 'd bòsch robust (rol, frasso, ninsolé) o 'd material sintétich, fissà a la testa travers n'euj.

 Sòrt ëd martel 
A-i son vàire tipo ëd martel, mincadun për un travaj particolar:
 Martel da frapé: pèis, con testa quadrà e penel a quatr.
 Martel da minusié: pì cit, con penel a bala për dësfé 'd ciòv.
 Martel da përdon: testa 'd goma o 'd plàstica për bate sensa marché.
 Martel geològich: pì cit e pontù për colpì 'd pere.
 Martel d'òr: cit e precis, dovrà da j'oréfiss.
 Martel da meisin: con testa an ram për bate ant le fonderìe.

 Utilisassion 
Ël martel a l'é dovrà për:
 Bate dij ciòv (ant l'edilissia e la falegnamerìa).
 Dësfé 'd ciòv (con ël penel a quatr).
 Modlé 'd metal (ant la fusin-a e la mëccanica).
 Rompe ëd pere (ant la geologìa e l'edilissia).
 Buté an posission dle trav (ant la carpentarìa).

 Stòria 
Ij prim martej a j'ero 'd pere fissà a 'n branch con ëd ligam 'd vengh. Con l'Età dël Bronz a son dventà 'd bronz e, dòp, con l'Età dël Fer, a son fasse pì resistent. La strutura base a l'é restà sostansialman cola midema an vàire sécoj.

 Martel ant la coltura piemontèisa 
Ant la tradission piemontèisa, ël martel a l'era 'n simbòl dël travaj onest e dla trasformassion dla materia. A l'era l'utiss fondamental dël murador, dël minusié e dël minador. Ël sò son a marcava 'l ritm dël travaj ant le fàbriche e j'ovrié.

 Vardé 'dcò 
 Assul
 Ressia
 Atrass

 Arferiment 
 Vocabolari Treccani

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Atrass
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI