Central elétrica

Central elétrica a l'é n'instalassion andustrial dovrà për generé eletricità a partì da d'àutre forme d'energìa (coma chìmica, mecànica o térmica). Coste instalassion a son essensiaj për fornì eletricità a ca, fàbriche, e servissi urban, e a peulo esse alimentà da vàire sorgiss, an tra le qual combustìbij fossij, energìa nuclear, o font renovàbij.  

 Stòria   
La prima central elétrica moderna a l'é stàita duvertà dël 1882 a New York da Thomas Edison, ch'a dovrava dël carbon për alimenté na turbin-a a vapor e prodùe corent continua. Ant ël 1886, Nikola Tesla a l'ha dësvlupà ël sistema ëd corent alternà, ch'a l'ha përmëttù ëd trasmëtte l'eletricità a longhe distanse. Ant ël sécol XX, a son ësvilupasse le prime central idroelétriche, nuclear, e cole alimentà a gas natural.  

 Tipo ëd centraj elétriche   
 Combustìbij fossij   
Le central a carbon, petròli, o gas natural a bruso sti combustìbij për scaudé eva e generé vapor, ch'a fa giré na turbin-a colegà a un generator. A contribuisso a na gran part ëd l'eletricità mondial, ma a lìbero CO₂ e sostanse inquinante.  

 Nuclear   
Le central nuclear a deuvro la fission d'àtom d'urani-235 për scaudé eva e generé vapor. A produvo energìa sensa emission ëd CO₂, ma a género scòrie radioative.  

 Idroelétrica   
A deuvra l'energìa dël moviment o dël pèis d'eva për fé giré turbin-e. An Piemont, le central ant le Alp (es. Entracque) a son amportante për la produssion renovàbil.  

 Eòlica e solar   
 Eòlica: Turbin-e ch'a ciapo l'energìa dël vent.  
 Solar: Panèj fotovoltàich o sistema a consentrassion solar.  

 Geotèrmica   
A deuvra ël calor dël soterani për generé vapor. Meno comun-a, ma sostenìbil.  

 Part prinsipaj ëd na central   
 Sorgiss d'energìa: Combustìbil, eva, vent, o lus solar.  
 Turbin-a: Convert l'energìa mecànica an rotassion.  
 Generator: Trasforma la rotassion an eletricità.  
 Sistema ëd trasmission: Linie d'àuta tension për porté l'eletricità a la rej.  

 Sfide   
 Ambientaj: Emission ëd gas ëd sèra (fòssij), gestion dle scòrie (nuclear).  
 Còst àut: Investiment inissiaj për tecnologìe renovàbij.  
 Efissiensa: Pérdite ëd energìa an conversion e trasmission.  

 Futur   
Le tendense a ancludo:  
 Espansion dle renovàbij: Solar, eòlich, e idrògen verd.  
 Memorisassion d'energìa: Baterìe për gestì l'intermitensa dle sorgiss.  
 Smart grid: Rej inteligente ch'a bilanso domanda e oferta.  

 Esempi ant ël Piemont   
 Central idroelétrica ëd Malciaussia: Ant ël Parch Grand Paradis.  
 Parch eòlich ëd Cilian: Turbin-e ch'a servo 15.000 famije.  
 Solar ëd Vërslèis: Panèj solari an sij cop ëd ca e edifissi pùblich.  

 Vardé ëdcò   
 Energìa renovàbil  
 Tecnologìa nuclear  
 Produssion d'energìa elétrica  

 Colegament estern   
 Terna - Gestor dla rej eletrica italian-a.  
 Agensia Antërnassional për l'Energìa Renovàbil (IRENA)  

Categorìa:Energìa  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Ambient  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI