Elefant da guèra

J'elefant da guèra a son ëstàit elefant adestrà e dovrà coma arme ëd combatiment ant l'antichità e 'nt ël médi ev. A l'han avù un ròl significativ ant vàire sivilisassion, dzortut ant ël sub-continent indian, an Persia, e ant l'antichità clàssica mediterania.

 Orìgin e stòria 
L'utilisassion dj'elefant ant le bataje a l'é atestà già dal III mileni aGC ant la val dl'Indo. A son ëstàit dovrà an manera estensiva da:
 Imperi Maurya (India): Sota Candragupta Maurya e Asoka.
 Imperi Persian: Ant le guère contra la Grecia.
 Cartaginèis: Sota Anìbal ant la Sconda Guèra Pùnica.
 Imperi Selèucid: Ered dij Persian.
 Regn ëd Kush (Nubia): An Àfrica.
 Regn ëd Sri Lanka: Për la difèisa dl'ìsola.

 Selession e adestrament 
A j'ero dovrà dzortut j'elefant asiàtich (Elephas maximus), men che l'elefant african ëd savan-a (Loxodonta africana), pì servaj e malfé da adestré.

L'adestrament a ancaminava da giovo e a comprendìa:
 Obediensa a j'órdin.
 Familiarisassion con ël rumor dle bataje.
 Manovre militar.
 Utilisassion dj'arme.

 Equipagiament 
Un elefant da guèra a l'era dotà 'd:
 Torëtta (howdah): Na strutura an bòsch fissà an sla schin-a, andoa as trovavo ij combatent (3-4 òm: n'arcé, un o pì lansé, e quàich vira n'ufissial).
 Armadura: Piastre 'd coram o metal për protege le part vulneràbij.
 Arme naturaj: Le difèise (denton) a j'ero sovens armà 'd lame 'd metal.

 Tàtica militar 
J'elefant a j'ero dovrà për:
 Rompe le linie nemise: Con soa massa e soa fòrsa.
 Sgoment psicològich: Cavaj nemis a s'ambaronavo a vëdde j'elefant.
 Piataforma mòbil d'osservassion: Për j'ufissiaj.
 Combatiment contra la cavalerìa: J'elefant a fërmavo j'assàut dij cavaj.

 Vulnerabilità e contra-misure 
Malgré soa potensa, j'elefant a l'avìo 'd pont déboj:
 Por: Se ferì o angossà, a podìo viresse contra soe proprie file.
 Teren malfé: Palud, montagne, o teren rocos a limitavo soa mobilità.
 Arm speciaj: Lanse longhe (sarisse), 'd feu, ëd trufe a l'é dventà na tàtica për feje perde 'l contròl.
 Fanterìa organisà: Formassion sarà ch'a-j atacavo da tute le part.

 Bataje famose 
 Bataja d'Ipso (301 aGC): Antiga bataja 'd Diàdoch, con senten-e d'elefant.
 Bataja dël fium Idaspe (326 aGC): Alessànder ël Grand contra Poro e sò elefant.
 Bataja ëd Zama (202 aGC): Antiga bataja 'd fin dla Sconda Guèra Pùnica, andoa j'elefant d'Anìbal a son ëstàit mal dovrà.
 Bataja ëd Raphia (217 aGC): Ant ël conflit antra ij Selèucid e j'Egissian, con elefant asiàtich contra coj african.

 Declin 
L'utilisassion dj'elefant da guèra a l'ha comensà a calé ant l'Età Medieval për:
 Aument ëd l'eficassia dla cavalerìa pesanta.
 Dësvlup ëd l'artijarìa e dj'arme da feu.
 Còst elevà ëd manteniment e adestrament.
 Vulnerabilità a le neuve tàtiche.

 Eredità cultural 
J'elefant da guèra a son restà ant la memòria stòrica e ant l'art:
 Sìmbol ëd podèj real ant l'Asia meridional.
 Soget ëd monede e scolture antiche.
 Personagi 'nt la literatura e ant ël cine (es. Il Signore degli Anelli).

 Utilisassion nen militare 
A la fin ëd soa utilissassion militar, j'elefant a son restà dovrà për:
 Travaj pesant: Traspòrt e tir 'd chèr.
 Cerimònie e procession.
 Cassa.

 Vos corelà 
 Anìbal
 Alessànder ël Grand
 Bataja antica
 Cavalerìa
 Arma antica
 Elefant asiàtich

 Arferiment 

Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI