Sistema imunitari

Ël sistema imunitari a l'é l'ansem dij mecanism ëd protession dël còrp uman (e dj'àutri organism viv) contra agent estern o danos, com bateri, virus, parassit, o sélule malavie. Sò but prinsipal a l'é col ëd identifiché e neutralisé costi element, garantend la sopravivensa e l'equilibri (homeòstasi) dël organism.

Strutura e Fonsion
Ël sistema imunitari as divid an doi part prinsipaj:
 Imunità inà (o natural): A agiss an manera genérica e ràpid, sensa memòria dij patògen. A comprend:
 Bariere fìsiche (pel, bava).
 Sélule difensive (macròfagh, granulocit).
 Protein-e antimicròbiche (complement, citochin).
 Imunità adativa (o aquisìa): As dësvlupa dòp l'esposission a un patògen specìfich e a crea na memòria imunològica. A l'ha:
 Linfòcit T (atach diret a le sélule infetà).
 Linfòcit B (produssion d'anticòrp).

J'òrgan primari (miola òssea, timo) e secondari (linfonòd, splen) a son essensiaj për la produssion e l'ativassion dle sélule imunitarie.

Stòria dle Scuverte
Antichità: Ij Grech a l'avìo notà che cheidun ch'a fasìa na maladìa a restava protegiù (esempi: variole).

1796: Edward Jenner a dësvlupa ël prim vacin contra le variole, sfrutand l'imunità aquisìa.

Sécol XX: Arserca ansima a j'anticòrp e ij linfocit (Nobel a Burnet e Medawar për la toleransa imunitaria).

Fator ch'a nfluenso l'Imunità
Età: Le masnà e j'ansian a l'han na rispòsta imunitaria pì debla.

Nutrission: Vitamin-e (C, D) e mineral (zinc) a manten-o ël sistema.

Stress crònich: A riduv la produssion dij glòboj bianch.

Vacinassion: A smon na protession aquisìa sensa espon-se a la maladìa.

Maladìe e Disordin
Autoimunità: Ël sistema a ataca le sélule bon-e (esempi: diabet tipo 1, artrite reumatòida).

Imunodeficiensa: Debla difèisa (esempi: AIDS causà da HIV).

Alergìe: Risposte ecessive a sostanse nen danose (esempi: polen).

Conclusion
Ël sistema imunitari a l'é na rej ëd protession complicà e afassinanta. Soa capacità ëd amprende e adatesse a l'é fondamental për la salute.

Riferiment
Janeway, C. (2001). Immunobiologìa: ël sistema imunitari an salute e maladìa.

Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS). Guide ansima a le vacinassion.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI