Pugnal

Un pugnal a l'é n'arma bianca curta a lama curta e pontùa, fàita dzortut për pugné. A l'é pì curt che na spà e a peul avèj doi part tajant, un o gnun. A l'é n'arma da combatient ravisinà, da dësfèisa përsonal, e a l'ha avù vàire significà sìmbòlich ant la stòria e 'nt le diferente colture.

 Caraterìstiche 
Un pugnal a l'é caraterisà da:
 Lama curta: Generalment da 15 a 30 cm.
 Ponta motobin fissa: Për penetré.
 Doe lame (double-edged): Për tajé an tute doe le diression (ma a-i son 'dcò pugnai con na sola lama).
 Man-e che a l'ha na guardia (crossguard o hilt): Për evité che la man a finssa an sla lama.

 Stòria 
Ij prim pugnaj a son dël Neolìtich, fàit 'd pera o d'òss. A l'Età dël Bronz e dël Fer, a ven-o 'd produssion metàliche motobin elaborà.
 Antichità: An Egit, Grecia e Roma, ël pugnal (pugio roman) a l'era l'arma d'ofissiaj o dël soldà coma arma secondaria.
 Medi ev: Ël pugnal a dventa n'arma comun për tuti, an forme diverse: baselard, rondel dagger, misericordia (për dé 'l colp ëd grassia).
 Rinassiment: A ven n'oget d'art e 'd mòda, motobin decorà.
 Modernità: A resta n'arma da combatiment (es. për ij comand), ma 'dcò n'utiss da camp e da sovravivensa.

 Sòrt ëd pugnal 
 Stòrich 
 Pugio roman: Pugnal curt con guardia a cros.
 Rondel dagger: Pugnal medieval con guardia a disch.
 Baselard: Pugnal a H, motobin comun ant ël bass Medi ev.
 Stilet: Pugnal motobin fin e pontù, për trapassé le armadure.
 Bowie knife: Pugnal american robust, con guardia.

 Modern e speciaj 
 Pugnal da combatiment (combat knife): Fàit për le fòrse armà (es. KA-BAR american).
 Pugnal da survival: Multifonsion, con lama robusta.
 Pugnal da lansé: Bilansà për ël lans.
 Pugnal tàtich: Për le fòrse speciaj.

 Utilissassion 
 Combatiment man a man: Për pugné an sij pont déboj ëd l'aversari.
 Arma da dësfèisa: Fàcil da stërmé e da tiré fòra an pressa.
 Utiss: Për tajé, dësbrissé, fé 'd feu.
 Sìmboj e ritual: An vàire cerimònie, ant le inissiassion, coma oferta.

 Pugnal ant la coltura e la simbòlica 
Ël pugnal a l'é motobin dovrà 'nt l'anmaginari:
 Tradiment: Ël pugnal ant ël cheur (es. l'assassini 'd Cesar).
 Giustissia o vendeta: Ël pugnal a l'é l'arma dl'assassin ch'a sërca 'd riparé n'afront.
 Onor e arvira: Present an vàire bandiere e scù d'arvolussionari.
 Mitologìa: A l'era l'arma 'd vàire dé e eroe.

 Pugnal ant l'aràldica 
An aràldica, ël pugnal a rapresenta la prontëssa a la dësfèisa, la giustissia, o 'l sacrifissi. A l'é motobin present ant jë scù 'd vàire famije nòbij italian-e e piemontèise.

 Legalità 
Ant la pì part dij pais, ël possediment e 'l port d'un pugnal a l'é regolà da lej speciaj. An general, ij pugnal a lama tajanta o a mola a son considerà arme e a peulo nen portesse an pùblich sensa autorisassion.

 Produssion piemontèisa 
Ël Piemont a l'é stàit famos për la produssion 'd lame, dzortut an Val d'Ossola e ant ël Canavèis. A esistìo 'd fàbriche 'd cotèj e 'd pugnaj motobin avosà an tra 'l sécol XIX e XX.

 Vos corelà 
 Spa
 Co
 Arma bianca
 Assassini
 Giuli Cesar
 Tradiment

 Arferiment 

Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI