Vent

Ël vent a l'é ël moviment ëd l'aria ant l'atmosfera, causà da le diferense ëd pression antra doe zòne dla Tèra. A l'é un fenòmen natural fondamental për l'equilibri dël clima e a l'ha n'impat significativ an sla vita dj'esse vivent e an sj'atività uman-e.

Formassion dël Vent
Ël vent as forma për via dla diferensa ëd pression atmosférica antra d'àree càude e frèide:
 L'aria càuda, essend men densa, as àussa e a crea na zòna ëd bassa pression.
 L'aria frèida, pì pesanta, as ëspantia vers le zòne ëd bassa pression për ugualié la pression.
La rotassion dla Tèra (efet ëd Coriolis) a influensa la diression dël vent, creand pattern globaj com ij vent alisé e ij vent ossidentaj.

Sòrt ëd Vent
A esisto vàire sòrt ëd vent, classificà për orìgin e caraterìstiche:
 Vent globaj: Colegà a la sircolassion general dl'atmosfera (esempi: alisé, vent polar).
 Vent regionaj: Influensà da la geografìa local (esempi: Föhn, vent càud e sùit ch'a seurt da le montagne).
 Vent locaj: Generà da condission specìfiche (esempi: brisa marin-a, brisa ëd montagna).
 Tempeste: Vent estrem com tifon, uragan, o tornado, associà a pression motobin bassa.

Amportansa dël Vent
Ecològica: Dispersion ëd smens, polinisassion, regulassion ëd la temperadura.

Energética: Produssion d'energìa eòlica (esempi: parco eòlich ant le coline piemontèise).

Cultura e stòria: Utilisà për la navigassion, ij moln, e ant le tradission popolar.

Vent ant ël Piemont
An Piemont, ij vent a son influensà da le Alp e la Pianura Padan-a. Ël Föhn a l'é frequent ant le valade ossidentaj, portand temp càud e sech dòp avèj traversà le montagne. La brisa dël Lagh Magior a mòdera ël clima local, mentre ij vent frèid ëd Tramontan-a a peulo porté neucc ëd fiòca ant l'invern.

Mzure e Predission
Ij vent a son misurà con:
 Anemòmeter (velocità).
 Giravent (diression).
Ij meteoròlogh a dòvro modèj computassionaj për predì ij vent, essensiaj për l'aviassion, l'agricoltura, e la protezion sivil.

Problem e Sfide
Erosion dij teren: Vent fòrt a peulo porté via la tèra fértil (esempi: tempeste ëd sabia).

Dann a le costrussion: Tempeste a càuso dann con vent ëd pì ëd 100 km/h.

Cambiament climàtich: Aument ëd l'intensità dij vent estrem ant j'ùltim agn.

Conclusion
Ël vent a l'é na fòrsa naturaj ch'a modela l'ambient e a anfluensa la vita cotidian-a.

Varda ëdcò
Atmosfera

Riferiment
Organisassion Meteorològica Mondial (OMM). Raport sui vent globaj.

Categorìa:Meteorologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI