Baterìa (eletricità)

Na baterìa elétrica a l'é un dispositiv ch'a dòvra reassion chìmiche për prodùve energìa elétrica. A l'é dovrà për alimenté dispositiv portàbij com smartphone, viture elétriche, e sistema d'emergensa. As divid an baterìe primarie (ùnich usagi) e secondarie (ricaricàbij), con aplicassion ch'a van da l'utiss quotidian a l'andustria.

 Stòria 
La prima baterìa moderna a l'é stàita anventà da Alessandro Volta ant ël 1800, con soa "pila voltaica", ch'a dovrava disch ëd zinch e argent. Ant ël 1859, Gaston Planté a l'ha creà la prima baterìa a piomb-àcid (ricaricàbila). Ant ël sécol XX, le baterìe alcalin-e e, pì tard, cole a liti-ion (anventà da John B. Goodenough e d'àutri ant j'agn Otanta), a l'han arvolussionà l'acumulassion d'energìa portàbil.

 Classificassion 
 Baterìe primarie 
 Alcalin-e: Comun-e për utiss com lanterne.
 A liti: Vita longa, dovrà ant j'aparà cardìach e dij militar.
 A zinch-aria: Për aparà acùstich e signal ëd sicurëssa.

 Baterìe secondarie 
 Piomb-àcid: Dovrà ant le viture e j'UPS (sistema d'emergensa).
 NiMH (Nickel-metal idrur): Ricaricàbij për utiss eletrònich.
 Liti-ion: Àuta densità d'energìa, për smartphone e viture elétriche.

+ Tàula dij tipo ëd baterìe Tipo Descrission Aplicassion+ Alcalin-a Ùnich usagi, bass cost lanterne, giugaglin+ Liti-ion Ricaricàbila, legera Smartphone, laptop+ Piomb-àcid Ricaricàbila, pesanta Viture, sistema d'emergensa

 Aplicassion 
Le baterìe a son dovrà ant:
 Eletrònica portàbil: Teléfon, tablet, arlògi inteligent.
 Traspòrt: Viture elétriche, biciclëtte, dron.
 Energìa renovàbil: Memorisassion ëd l'energìa solar o eòlica.
 Medzin-a: Dispositiv médich impiantàbil (es. pacemaker).
 Andustria: Sistema d'emergensa për sentraj ëd dat.

 Amportansa 
Le baterìe a l'han rendù possìbij la mobilità tecnològica, an eliminand ël besògn ëd conession direta a na sorgiss d'energìa. A son essensiaj për la transission a n'economìa pòch dipendenta dai combustìbij fòssil. Tutun, lë smaltiment ëd cole esaurìe a peul causé problema ambientaj, rendend ël riciclagi un process crìtc.

 Arferiment 
 Goodenough, J. B. (2018). Battery Technologies: From Lithium-ion to Future Systems. Oxford Press.
 Reddy, T. B. (2011). Linden's Handbook of Batteries. McGraw-Hill.
 Volta, A. (1800). Sël generador d'energìa elétrica. 

 Vos corelà 
 Eletrochìmica
 Acumulator (eletricità)
 Baterìa a liti-ion
 Alessandro Volta

Categorìa:Eletricità  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI