Gestion dlë mnis

Gestion dlë mnis (o gestion djë mnis) a l'é l'ansema dj'atività e dij process ch'a riguardo la racòlta, ël traspòrt, ël tratament, l'arsiclagi e lë smaltiment djë mnis. A l'é na part essensial dla protession ambiental e dla salute pùblica.

 Stòria 
An Piemont, fin al sécol XIX, la gestion djë mnis a l'era limità: as campava tut ant le stra o ant ij cors d'eva. A Turin, dël 1830 a l'é ancaminà na racòlta organisà con dij caret. Dël sécol XX, con la chërsùa dle sità e dla produssion, a son ëspantiasse ij sistem ëd racòlta e ij depurator. La prima lej italian-a an materia a l'é stàita la Lej 3661941, ma a l'é mach con la Lej 4751988 (cd. Lej Ronchi) ch'a l'é anandiasse na gestion moderna, basà an sla racòlta diferensià e l'arsìiclagi.

 Gerarchia djë mnis 
La gestion djë mnis as basa an sna gerarchia europea (Diretiva 200898CE) ch'a privilegia
 Prevension ridùe la quantità e la pericolosità djë mnis.
 Preparassion për ël riutilissi controlé, netié e riparé j'oget për dovreje torna.
 Arsiclagi trasformé jë mnis an neuva materia prima.
 Àutr recùper për esempi, produve energìa da jë mnis (termovalorisator).
 Smaltiment buté jë mnis ch'a resto an dëscaria.

 Fasi dla gestion 
La gestion djë mnis as peul divid-se an vàire fase

 Produssion 
Jë mnis a son produvù da le ca, j'atività produtive, ij servissi, etc. La quantità e la composission a vario scond la zòna e la stagion.

 Racòlta 
La racòlta a peul esse
 Mista tùit jë mnis ansema (sistema vej, ancheuj pì nen dovrà).
 Diferensià jë mnis a son separà për material (carta, véder, plàstica, ùmid, etc.) già a la ca o ant j'isole ecològiche.

 Traspòrt 
Jë mnis a son portà a j'impiant ëd tratament o a le dëscarie con ëd càmion speciaj.

 Tratament 
Jë mnis a peulo esse
 Selessionà për separé ij material arsiclàbij da coj ch'a resto.
 Tratà për esempi, l'ùmid a peul andé a compostagi o a digestor anaeròbich për produve biogas.
 Brusà ant ij termovalorisator për produve energìa.

 Arsiclagi 
Ij material arsiclàbij (carta, véder, plàstica, metal) a son mandà a j'asiende ch'a-j trasformo an neuva materia prima.

 Smaltiment final 
Lòn ch'a peul pi nen esse recuperà a va an dëscaria controlà.

 Soget coinvolt 
La gestion djë mnis a ciama la colaborassion ëd
 Sitadin ch'a deuvo fé la racòlta diferensià.
 Comun ch'a organiso la racòlta e a pago ij servissi.
 Asiende pùbliche o privà, ch'a gestisso la racòlta, ël tratament e l'arsiclagi.
 Consòrsi com ël CONAI për j'imbalagi.
 Region ch'a pianìfico la gestion a livel local.

 Normativa 
La gestion djë mnis a l'é regolà da vàire norme
 Diretiva 200898CE (quàder europea).
 Decret Legislativ 1522006 (Test Ùnich Ambiental).
 Lej Regionaj (për ël Piemont, la Lej Regional 242002 e sucessive).

 Gestion djë mnis an Piemont 
An Piemont, la gestion a l'é organisà da consòrsi e asiende pùbliche e privà. Ij prinsipaj gestor a son
 Amiat (për Turin e anviron).
 Acea (për vàire zòne).
 C.O.R. (për j'imbalagi).
 Cidiu (për la zòna ëd Coni).

La Region a l'ha dësvlupà dij pian për aumenté l'arsiclagi e ridùe l'usage dle dëscarie. La përcentual ëd racòlta diferensià an Piemont a l'é antra le pì àute d'Italia, con vàire comun ch'a supero ël 70%.

 Problema e sfide 
La gestion djë mnis a deuv afronté vàire problema
 L'aument dla quantità dë mnis.
 La presensa 'd material pericolos.
 L'abus ëd l'abandon (mnis sarvaj).
 Ij cost ëd gestion.
 L'architetura dj'impiant e soa localisassion.

 Vardé ëdcò 
 Mnis
 Racòlta diferensià
 Arsiclagi
 Dëscaria
 Termovalorisator
 Compostagi

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI