Filosofìa polìtica

La filosofìa polìtica a l'é na branca dla filosofìa ch'a studia la natura dël podèj, dlë stat, dla libertà, dla giustissia e dël drit. A serca ëd rësponde a question fondamentaj com: "Lòn ch'a l'é në stat giust?", "Che sòrt d'autorità a l'é legìtima?" e "Lòn ch'a son ij drit fondamentaj dij sitadin?".

 Stòria 
La riflession filosòfica an sla polìtica a armonta a l'antichità:
 Platon e soa Repùblica a descriv na società ideal giusta
 Aristòtil a analisa le diverse forme ëd govern ant soe Polìtiche
 Ant ël Medioev, Tomà d'Aquin a l'ha arformà la filosofìa polìtica cristian-a
 Ant ël sécol XVII, Thomas Hobbes a l'ha dësvlupà la teorìa dël contrat social
 John Locke a l'ha anfluensà ël liberalism modern con soe teorìe sij drit naturaj
 Jean-Jacques Rousseau a l'ha elaborà soa version dël contrat social
 Ant ël sécol XX, John Rawls a l'ha rivolussionà la filosofìa polìtica con soa teorìa dla giustissia

 Tema prinsipaj 

 La giustissia 
Coma as peul definì na società giusta? A-i son doe posission prinsipaj:
 Teorìa procedural: la giustissia a dipend dal process ëd decision
 Teorìa sostansival: la giustissia a dipend dal contnù dle decision

 La libertà 
Che sòrt ëd libertà a deuv garantì në stat? Isaiah Berlin a l'ha distinguù antra:
 Libertà negativa: assensa d'antërferense esterne
 Libertà positiva: capacità d'esse padron ëd soa vita

 Ugualiansa 
Che tipo 'd ugualiansa a deuv esse garantìa? Ugualiansa d'oportunità o ugualiansa ëd resultà?

 La legitimità 
Da andoa a ven ël drit dël podèj ëd comandé? Le prinsipaj teorìe a son:
 Teorìa dël mandà divin
 Teorìa dël contrat social
 Teorìa dël consens dij governà

 Scòle ëd pensé 

 Liberalism 
A fortiss la priorità dij drit individuaj e la limitassion dël podèj statal. Esponent: John Locke, John Stuart Mill, John Rawls.

 Conservatorism 
A valorisa la tradission, l'órdin social e la continuità stòrica. Esponent: Edmund Burke, Michael Oakeshott.

 Socialism 
A sosten l'ugualiansa social e econòmica e la proprietà coletiva dij mojen ëd produssion. Esponent: Karl Marx, Rosa Luxemburg.

 Anarchism 
A arfuda minca forma ëd podèj statal e a propon na società basà an sla cooperassion volontaria. Esponent: Pierre-Joseph Proudhon, Mikhail Bakunin.

 Feminism polìtich 
A critica le struture patriarcaj e a chërd l'ugualiansa dij géner. Esponent: Simone de Beauvoir, Nancy Fraser.

 Filòsof amportant 
 Platon
 Aristòtil
 Niccolò Machiavelli
 Thomas Hobbes
 John Locke
 Jean-Jacques Rousseau
 Karl Marx
 John Stuart Mill
 John Rawls
 Jürgen Habermas

 Vëdde ëdcò 
 Teorìa polìtica
 Drit naturaj
 Contrat social
 Democrassìa
 Giustissia social
 Drit ëd l'òm

 Bibliografìa 
 Rawls, J. Una teoria della giustizia, 1971
 Nozick, R. Anarchia, stato e utopia, 1974
 Hobbes, T. Il Leviatano, 1651
 Rousseau, J.J. Il contratto sociale, 1762

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Polìtica
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI