Dìod a emission luminosa

Ël dìod a emission luminosa (LED, da l'anglèis Light Emitting Diode) a l'é un component semicondutor ch'a produv lus quand a l'é alimentà da n'energìa elétrica. A l'é dovrà për iluminassion, display, e indicador an manera pì efissient che le làmpade tradissionaj. Soa longa durà e bass consum a l'han fane na tecnologìa creativa ant ël sécol XXI.

 Stòria 
L'efet ëd l'eletroluminessensa ant ij semiconductor a l'é stàit osservà për la prima vira dal siensià Henry Joseph Round ant ël 1907. Ant ël 1962, l'engigné american Nick Holonyak a l'ha creà ël prim LED visìbil (ress), dovrà ant j'indicador. Ant j'agn Novanta, Shuji Nakamura a l'ha dësvlupà ël LED bleu, ch'a l'ha duvertà la stra a LED bianch e a display a color pien. Për sòn, Nakamura e d'àutri a l'han vagnà ël Premi Nobel për la Fìsica ant ël 2014.

 Classificassion 
Ij LED as peulo classifiché për tipo ëd costrussion o aplicassion:

 Për color 
 LED monocromàtich: Ross, verd, bleu, giàun (dovrà ant ij semàfor e ij segnaj).
 LED bianch: Generà con fòsfor o combinassion RGB, për iluminassion.

 Për formà 
 LED standard: Con càpsula ëd plàstica, për circuit stampà.
 LED SMD (Surface-Mount Device): Cit e piat, për display e làmpade moderne.
 OLED (Organic LED): Fàit ëd material orgànich, për scherm flessìbij.

 Për potensa 
 Low-power: Për indicador o decorassion.
 High-power: Për projetor, far ëd viture, o iluminassion stradal.

+ Tàula dij tipo ëd LED Tipo Descrission Aplicassion+ LED ross Emission an spettr ross Semàfor, indicador+ LED SMD Montà diretament ansima al circuit Televisor, smartphone+ OLED Material orgànich emissiv Scherm curv, dispositiv mòbij

 Aplicassion 
Ij LED a son dovrà ant:
 Iluminassion: Làmpade, far ëd viture, iluminassion pùblica.
 Display: Televisor LED/OLED, monitor, cartej luminos.
 Eletrònica: Indicador ëd stat, giugajin luminos.
 Medzin-a: Strument për terapìa con lus (fototerapìa).
 Agricoltura: Lus artifissial për la coltivassion an andar.

 Amportansa 
Ij LED a consumo fin al 90% men d'energìa che le làmpade a incandessensa e a duro des vire ëd pì. A contribuisso a ridùve j'emissson ëd CO₂ e ij cost ëd manteniment. Soa flessibilità a l'ha abilità neuve aplicassion, com ij display ultraflessìbij e l'iluminassion inteligenent.

 Arferiment 
 Nakamura, S. (2015). The Blue Laser Diode: The Complete Story. Springer.
 Schubert, E. F. (2006). Light-Emitting Diodes. Cambridge University Press.
 Premi Nobel për la Fìsica (2014). Anonsi ufissial.

 Vos corelà 
 Semicondutor
 Eletroluminessensa
 OLED
 Cèlula fotovoltaica

Categorìa:Eletrònica  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI