Relativism

Ël relativism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che le vrità, ij valor e le norme a son pa assolùe ma a dipendo dal contest, da la coltura o da la përspetiva andividual. A nega l'esistensa 'd criter universaj e ogetiv për giudiché.

 Definission 
Ël relativism a peul esse definì 'me:
 La chërdensa che le vrità e ij valor a sio relativ al contest
 La negassion d'ogetività assolùa an camp moral, epistemològich o cultural
 N'aprossimassion ch'a fortiss che tute le përspetive a son igualment vàlide
 La posission che gnun pont ëd vista a peul ciamesse superior a j'àutri

 Stòria 

 Antichità 
 Protàgora (490-420 a.C.): "L'òm a l'é la mzura ëd tute le còse"
 Sofista: ènfasi an sla përsuasion e an sla contestualità
 Seticism pironian: dubi an sjë standard assolù

 Età moderna 
 Michel de Montaigne (1533-1592): relativism cultural
 David Hume (1711-1776): sentimentalism moral
 Immanuel Kant (1724-1804): distinsion antra fenòmen e nòmen

 Sécol XX 
 Antropologìa cultural: Franz Boas, Ruth Benedict
 Postmodernism: crìtica dle metanarassion
 Filosofìa dla siensa: Thomas Kuhn e ij paradigma

 Forme 'd relativism 

 Relativism epistemològich 
 Negassion ëd vrità universal e ogetive
 La conossensa a dipend dal contest stòrich o cultural
 Tute le pretèise ëd vrità a son relative a na përspetiva

 Relativism moral 
 Gnun valor moral assolù o universal
 Le norme étiche a dipendo da la coltura o da la società
 Impossibilità 'd giudiché le moraj d'àutre colture

 Relativism cultural 
 Tute le colture a son igualmente vàlide
 Impossibilità 'd giudiché le costume d'àutre società
 Rispet assolù për la diversità cultural

 Relativism linguìstich 
 La strutura d'un lengagi a anfluensa la manera 'd pensé
 Ipòtesi Sapir-Whorf
 Diferense ant le categorisassion dël real

 Argument prinsipaj 

 La diversità cultural 
 Esistensa 'd moral e costume diverse ant le società
 Mancansa d'un consens universal an sjë standard étich
 Evidensa empìrica dla variabilità

 La determinassion stòrica 
 Le vrità e ij valor a cambio ant ël temp
 Dipendensa dal contest stòrich
 Impossibilità 'd trové standard etern

 La situassion dël soget 
 Tute le conossense a parto da na përspetiva particolar
 Impossibilità 'd na vista da gnun-e part
 Limitassion ëd la condission uman-a

 Autor amportant 

 Protàgora 
 "L'òm a l'é la mzura ëd tute le còse"
 Enfasi an sla përspetiva andividual
 Precursor dël relativism epistemològich

 Franz Boas 
 Pare dl'antropologìa moderna american-a
 Arfud dël evolussionism cultural
 Enfasi an sla comprension dal intern

 Thomas Kuhn 
 "La strutura dle arvolussion sientìfiche"
 Paradigma e incomensurabilità
 Relativism an filosofìa dla siensa

 Problema e crìtiche 

 Auto-contradission 
 Ël relativism a fortiss na vrità assolùa an negand le vrità assolùe
 "Tut a l'é relativ" a smija esse n'afirmassion assolùa
 Problema lògich dël relativism radical

 Impossibilità 'd crìtica 
 Gnun fondament për critiché le pràtiche inùmane
 Arzigh ëd toleransa ecessiva
 Problema dij drit uman universaj

 Paràlisi moral 
 Impossibilità 'd pijé decision étiche
 Assensa 'd guida për l'assion
 Arzigh ëd passività

 Ecess ëd dubi 
 Bté an discussion minca afirmassion
 Difìcil fondé na conossensa sòlida
 Perìcol dë setissim radical

 Aplicassion 

 Antropologìa 
 Métod etnogràfich
 Comprension dal intern dle colture
 Arfud d'etnocentrism

 Educassion multicultural 
 Rispet për le diversità
 Ansegnament sensa pregiudissi
 Valorissassion dle përspetive diverse

 Dirit internassional 
 Balansi antra universalism e relativism cultural
 Problema dij drit uman
 Tension antra norme global e costume locaj

 Relativism contemporani 

 Postmodernism 
 Crìtica dle metanarassion
 Valorissassion dle narassion locaj
 Arfud d'ogetività assolùa

 Studi cultural 
 Anàlisi dle relassion ëd podèj
 Decostrussion djë standard
 Atension a le minoranse

 Globalisassion 
 Tension antra omogeneisassion e diversità
 Debat an sjë standard universaj
 Crisi dj'identità locaj

 Arspòste a le crìtiche 

 Relativism moderà 
 Acetassion ëd chèich standard universal
 Balansi antra diversità e nòrme comun-e
 Arfud dël relativism radical

 Pluralism 
 Acetassion ëd përspetive mùltiple
 Possibilità 'd diàlogh antra posission diverse
 Arfud dël monism

 Contestualism 
 Giudissi basà an sël contest
 Flessibilità ant l'aplicassion dij prinsipi
 Atension a le circostanse specìfiche

 Amportansa e anfluensa 

 An filosofìa 
 Debat continuà an epistemologìa e ética
 Anfluensa an sël postmodernism
 Contribù a la crìtica dël fondamentalism

 An siensa social 
 Métod d'anvestigassion
 Atension a la contestualità
 Crìtica dle generalisassion ecessive

 Ant la società 
 Promossion dla toleransa
 Rispet për la diversità
 Difèisa dle minoranse

 Vëdde 'dcò 
 Ogetivism
 Universalism
 Pluralism
 Postmodernism
 Antropologìa cultural

 Arferiment 

 Bibliografìa 
 Kuhn, T.S., La Strutura dle Arvolussion Sientìfiche, 1962
 Benedict, R., Ij gëj ëd la coltura, 1934
 Williams, B., Ël relativism moraj, 1972

Categorìa:Epistemologìa
Categorìa:Ética
Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI