Biblioteca

Na biblioteca a l'é n'istitussion ch'a colession-a, a organisa e a condivid l'acess a d'euvre stampà, manuscrit, multimedia o digitaj. Soa mission prinsipal a l'é cola d'archivié la conossensa, përmëtte la letura, lë studi e la consultassion, e ëd promòve la coltura ant la comunità.

 Stòria dle biblioteche 
Le prime biblioteche a nasso ant le siviltà mesorientaj, com cola d'Ebla (Siria, 2500 a.C.) e dël templi sumer. La Biblioteca d'Alessandria (Egit, sécol III a.C.) a l'é stàita la pì famosa dl'antichità, con senten-e ëd mila papir. Ant ël Medi Ev, le biblioteche monàstiche a son ëstàite sentr dë studi, conservand ij test clàssich e religios.

Con l'anvension ëd la stampa (Gutenberg, 1440), le biblioteche a pòrto a esse pì acessìbij, grassie a la produssion ëd lìber an sèrie. Ant l'Era Moderna, cole pùbliche e universitarie a spantio la conossensa sientìfica e literaria. Al di d'ancheuj, le biblioteche digitaj (come Internet Archive) a consento d'archivié milen-e ëd document an manera virtual.

 Sòrt ëd biblioteche 
Biblioteche pùbliche: Doverte a tuti, con prestit ëd lìber, film e servissi educativ.

Biblioteche universitarie: Specialisà an test académich për student e ricercator.

Biblioteche nassionaj: Conservo ël patrimoni editorial d'un pais (esempi: Biblioteca Nassional ëd Turin).

Biblioteche specialisà: Focalisà su temàtiche specìfiche (mùsica, arte, medicina).

Biblioteche scolàstiche: Ant le scòle, për sosten-e jë scolé.

Biblioteche digitaj: Archivi an linia con e-lìber, arserche e colession scanerisà.

 Part prinsipaj d'una biblioteca 
Colession: Lìber, giornaj, DVD, mape, manoscrit.

Sistema ëd classificassion: Come ël sistema Dewey për organisé ij lìber.

Spassi ëd letura: Tàule e cadreghe për studié.

Archivi stòrich: Document rair o ëd valor.

Session multimedia: Për consulté material sonor o visiv.

 Aplicassion e servissi 
Le biblioteche a eufro:
 Préstit ëd material.
 Acess a internet e a risorse digitaj.
 Atività culturaj (conferense, mostre, laboratori për masnà).
 Guida a la ricerca bibliogràfica.
 Conservassion ëd document stòrich e locaj.

 Ròl ant la società 
Oltra a preservé la memòria coletiva, le biblioteche a son pont d'incontr për la comunità, a lòto contra l'analfabetism, e a garantisso l'acess democràtich a l'anformassion. Ant l'era digital, a contribuisso a riduve ël digital divide an butand a disposission strument tecnològich.

Categorìa:Educassion
Categorìa:Cultura
Categorìa:Stòria
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI