Virtù

La virtù (dal latin virtus, da vir, "òm") an filosofìa a l'é na disposission o n'abitùdin ëd caràter ch'a pòrta na përson-a a agì conform a la rason e a la moralità. A l'é un concet sentral dl'ética dle virtù, na corent filosòfica ch'a buta la formassion dël bon caràter al cheur dla vita moral.

 Tichëtte prinsipaj 
La virtù a peul esse definìa coma:
 Na disposission stàbil dël caràter a serne e fé lòn ch'a l'é bon
 L'abilità ëd trové la giusta mzura an tra doi estrem
 La realisassion dël potensial uman conform a la rason
 La base dël bon agì e dla vita contenta

 Sòrt ëd virtù 
 Për Aristòtil 
Aristòtil a diferensia an tra:
 Virtù inteletual: Cola ch'a ven da l'ansegnament
 Sapiensa: La conossensa dij prinsipi pì àut
 Siensa: La conossensa dle còse necessarie
 Rason pràtica: La capacità 'd giudiché an situassion particolar

 Virtù moral: Cola ch'a ven da l'abitùdin
 Coragi: An tra la temerarietà e la paurosità
 Temperansa: An tra l'intemperansa e l'insensibilità
 Liberalità: An tra la prodigalità e l'avarissia
 Magnanimità: An tra la vanità e la pusilanimità

 Le quatr virtù cardinaj 
Ant la tradission filosòfica e cristian-a:
 Prudensa: La capacità 'd giudiché lòn ch'a l'é bon da fé
 Giustissia: La costanta volontà 'd dé a mincadun lòn ch'a jë speta
 Fòrsa: La fermëssa ant le dificoltà
 Temperansa: Ël moderé ij desider sensuaj

 Le tre virtù teologaj 
Ant la tradission cristian-a:
 Fej: La virtù ch'a pòrta a chërde an Dé
 Speransa: La virtù ch'a pòrta a speré an Dé
 Carità: La virtù ch'a pòrta a vorej bin a Dé e al pròssim

 Strutura dla virtù 
Second Aristòtil, la virtù a l'ha tre caraterìstiche:
 As trata dë na disposission, nen d'un sentiment o d'una capacità
 A l'é na mzura an tra doi estrem (sfasament)
 A l'é na abitùdin, visadì ch'as aquista për pràtica costanta

 Aquisté le virtù 
Le virtù as deuvro:
 Për pràtica e repetission d'assion virtuose
 Për esempi e imitassion ëd përson-e virtuose
 Për riflession e auto-esaminassion
 Për educassion e formassion dël caràter

 Virtù e felicità 
Ant l'ética dle virtù, le virtù a son:
 Mèj për esse: A rendo bon col ch'a l'ha
 Mèj për vive: A men-o a la felicità (eudaimonia)
 Fin an lor mideme: A son desideràbij për lor-mideme

 Virtù ant la tradission filosòfica =
 Socrate: La virtù a l'é conossensa, ël mal a ven da l'ignoransa
 Platon: La virtù a l'é l'órdin dl'ànima, minca part a l'ha soa virtù pròpria
 Jë Stòich: La virtù a l'é l'ùnich bin ver, tut lòn ch'a resta a l'é indiferent
 Tomà d'Aquin: A integra la filosofìa d'Aristòtil con la vision cristian-a dla virtù
 David Hume: La virtù a l'é lòn ch'a sùssita 'd sentiment ëd aprovassion
 Alasdair MacIntyre: An temp modern, a fortiss un ritorn a l'ética dle virtù

 Crìtiche a l'ética dle virtù 
 A peul manché 'd régole ciàire për guidé l'assion
 As peul dventé relativista: le virtù a peulo varié da coltura a coltura
 A peul nen dé na rispòsta a le question ëd giustissia sossial

 Amportansa contemporania 
L'antëress për le virtù a l'é arnassù ant ël sécol ch'a fa XX con:
 La publicassion ëd "After Virtue" d'Alasdair MacIntyre (1981)
 Jë studi an ética aplicà (ética dl'organisassion, ética dël professionista)
 L'antëress për la formassion dël caràter ant l'educassion

 Vos corelà 
 Ética dle virtù
 Aristòtil
 Vissi
 Eudemonism
 Caràter
 Prudensa
 Giustissia
 Fòrsa
 Temperansa

 Arferiment 

Categorìa:filosofìa
Categorìa:Ética
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI