Mal dë stòmi

Ël mal dë stòmi (o gastroenterite) a l'é n'infiamassion dlë stòmi e dj'intestin, causà për sòlit da n'infession viral, batérica, o parassitaria. A l'é caraterisà da diarea, vòmit, dolor dë stòmi, e d'àutri sìntom com frev e disidratassion. A peul colpì përson-e ëd tute le età, ma a l'é pì comun ant ij cit e j'ansian.

Cause
Virus: Norovirus, Rotavirus (prinsipal causa dij cas ant ij cit).

Bateri: Escherichia coli, Salmonella, Campylobacter (spantià për sòlit con aliment contaminà).

Parassit: Giardia lamblia, Cryptosporidium (da eva nen sicura).

Intossicassion alimentar: Consum ëd mangé mal conservà.

Sìntom
Ij sintom a comparisso 1-3 di dòp l'esposission e a peulo duré fin a 7 di:
 Diarea agiva (lìquida o sangonenta).
 Vòmit e nàusea.
 Cramp adominaj.
 Frevëtta (38-39°C).
 Disidratassion (secchessa dla pel, pòca urin-a, dëscoordinament).

Diàgnosi
La pì part dij cas as diagnòstico an basandse an sj'osservassion dij sìntom. D'àutri test a peulo comprend:
 Esam dël sangh për controlé ij segn ëd disidratassion.
 Coltura dle merde për identifiché bateri o parassit.
 Test ràpid për ël Rotavirus o Norovirus.

Tratament
Ël tratament a l'é sintomàtich e a mira a preven-e la disidratassion:
 Idratassion: Bèive eva a pcite dòse, solussion reidratante oraj (esempi: SRO).
 Dieta blanda: Ris, pan bianch, banan-e (dieta BRAT). Evité làit, grass, e aliment iritant.

Fàrmach:
 Antiemétich për la nàusea (esempi: ondansetron).
 Probiòtich për arstabilì la flòra intestinal.
 Antibiòtich mach për infession batériche grave (esempi: ciprofloxacin).

Prevension
Igien-e: Lavesse le man con savon apress ëd dovré ël bagn e prima ëd mangé.

Sicurëssa alimentar: Cusiné bin la carn, evité eva dubiosa.

Vacin: Esist ël vaccin contra ël Rotavirus për ij cit.

Complicassion
Disidratassion greva: Necessità 'd ricòver ant l'ospidal.

Sìndrom emolìtico-uremica (SEU): Raira complicassion dle infession da E. coli.

Malassorbiment crònich: An cas ëd dann a la mucosa intestinal.

Cand consulté un médich
Sintom ch'a duro pì ëd 7 di.

Presensa ëd sangh ant le merde o ël vòmit.

Segn ëd disidratassion greva.

Conclusion
Ël mal dë stòmi a l'é na condission spantià ma generalment tratàbil. La prevension a l'é ciav.

Riferiment
Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS). Tratament dla diarèa acìva.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI