Scala mòbil

Na scala mòbila (o scala automàtica) a l'é un sistema 'd trasport ch'a consist ëd na caden-a dë scalin mòbij ch'a së spòsto an continuassion për përmëtte a le përson-e 'd monté o calé tra doi livej diferent, sensa andé a pe. A l'é motobin dovrà ant le stassion ëd metropolitan-a, j'aeropòrt, ij sentr comersiaj e j'edifissi pùblich.

 Stòria 
L'invension dla scala mòbila a armonta a la fin dël sécol ch'a fa XIX. Ël prim model funsional a l'é stàit patentà dël 1892 da l'inventor american Jesse W. Reno, e a l'era un "nastr mòbila anclinà" ch'a smiava a un tapis roulant con d'element trasversaj. Ël prim esemplar pùblich a l'é stàit instalà al mòl ëd Coney Island (New York) dël 1896.

Dël 1899, l'amprenditor Charles Seeberger, an colaborassion con la companìa Otis Elevator Company, a l'ha dësvlupà un disègn mejor. Cost disegn a l'é stàit presentà a l'Esposission Universal ëd Paris dël 1900, andoa a l'ha otnù un gròss sucess e a l'ha fàit conòsse la neuva anvension a tut ël mond.

 Component prinsipaj 
 Caden-a mòbila dë scalin: tuti jë scalin a son colegà an na caden-a sensa fin ch'a l'é tirà da 'n sistema ëd trassion.
 Strutura portanta (truss): na strutura d'assel ch'a conten tùit ij component e a dà na rigidità.
 Sistema ëd trassion: un o pì motor elétrich ch'a fa andé la caden-a dë scalin.
 Guide 'd la caden-a: ëd bare o 'd guide ch'a guido ël moviment djë scalin ant ël percors.
 Coriman e pian da monté/calé: la part fissa anté che le përson-e a monto e a calo.
 Manighëtta mòbila: na banda mòbila sincronisà con ël moviment djë scalin, ch'a serv për ten-se.
 Panèj ëd contròl: boton për l'utilisassion e 'l contròl da part dël përsonal.

 Sòrt dë scale mòbij 
 Scala mòbila drita: a l'ha un sol ram anclinà.
 Scala mòbila a forma 'd paràbola: a l'ha na curva ant ël pian orisontal, për adatesse a djë spassi architeturaj limità.
 Scala mòbila spiral: (pòco comun) con na strutura a spiral.
 Scala mòbila multifase: a colega pì 'd doi livej sensa intërcambi.

 Vantagi 
 Traspòrt continuà: a përmëtt un fluss costant ëd përson-e.
 Acessibilità: a facìlita 'l moviment për le përson-e con problema 'd mobilità, con na carossin-a o con dij bagaj.
 Capacità àuta: a peul trasporté fin a 6.000-8.000 përson-e a l'ora.
 Economìa dë spassi: a cissa men spassi 'd na scala normal për ël midem dislivel.

 Sicurëssa 
Le scale mòbij a son progetà con vàire sistema 'd sicurëssa:
 Fren d'emergensa: për blochesse an cas d'un problema al sistema 'd trassion.
 Sensòr ëd sicurëssa: ch'a fërmo la scala se a rilevo 'n moviment anormal (për esempi, un ogèt antrames a jë scalin).
 Manighëtta sincronisà: ch'a va a la midema velocità djë scalin.
 Boton d'arfuda: për fërmé la scala an cas ëd necessità.

 Manutension 
La manutension regolar a l'é fondamental për garantì la longa durà e la sicurëssa. A comprend ël contròl dël sistema 'd trassion, dla lubrificassion, dlë stat djë scalin e dla sincronisassion dle manighëtte.

 Curiosità 
 La scala mòbila pì longa dël mond as treuva ant la metropolitana 'd San Pietroburgh (Rùssia) e a l'ha 137 méter ëd longhëssa.
 La scala mòbila pì àuta dël mond a l'é al Centro comercial 'L'Àngel' an Cile, con na dissèisa 'd 50 méter.

 Vëdde 'dcò 
 Assensor
 Tapis roulant
 Traspòrt pùblich
 Otis Elevator Company

 Ligam da fòra 
 National Association of Elevator and Escalator Safety Officials (NAESO)

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Architetura
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI