Antibiòtich

J'antibiòtich a son dle sostanse chìmiche o dij fàrmach dovrà për combate le infession causà da bateri. A travajo an blocand la proliferassion dij micro-organism o an massandje, sensa danegé generalment le sélule uman-e. A son pa vàld contra ij virus (esempi: influensa, Covid-19), dagià che costi a l'han un mecanism d'infession diferent.

Stòria
Ël prim antibiòtich, la penicilin-a, a l'é stàit dëscoatà dël 1928 dal siensià britànich Alexander Fleming. Costa dëscoerta a l'ha revolussionà la medzin-a, rendend possìbil la cura ëd maladìe fin-a alora mortaj, com la polmonite o la sifìlide. Dòp ëd la Seconda Guèra Mondial, a son ësvilupasse d'àutri antibiòtich, com la tetraciclin-a e l'eritromicìn-a.

Mecanism d'Assion
J'antibiòtich a agisso an vàire manere:
 Anibission ëd la sìntesi dla paret selular (esempi: penicilin-e).
 Bloch ëd la produssion dle protein-e batériche (esempi: tetraciclin-e).
 Anterferensa con la replicassion dël DNA (esempi: chinolon).

A esisto ëdcò antibiòtich a largh spetr (vàlid contra vàire tip ëd bateri) e antibiòtich a spètr streit (specìfich për chèich sòrt).

Usagi Responsabil
L'abus o l'usagi pa aproprià dj'antibiòtich a peulo porté a l'antibio-resistensa, un fenòmen andova ij bateri a dvento resistent a j'efet dël fàrmach. Sòn a l'é un problema global ëd salute pùblica, identificà da l'OMS com na minassa prioritaria. Për evité sòn, a l'é ciav:
 Pijé j'antibiòtich mach s'a son prescrit da un médich.
 Respeté le dose e la durà dël tratament.
 Evité d'usèje për maladìe viràj.

Efet Secondari
J'antibiòtich a peulo causé:
 Alergie (esempi: reassion a le penicilin-e).
 Dësquilibri dla flora intestinal (con diarea o infession da Candida).
 Dann al fìdich o ai rognon (an cas ëd dòse ecessive).

Conclusion
J'antibiòtich a son n'arma vital contra le infession batériche, ma a deuvo esse dovrà con responsabilità. La sfida dël sécol ch'a-i é adess a l'é cola ëd manten-e soa validità an contrastand la resistensa, ëdcò grassie a n'educassion ciàira ant ël teritòri piemontèis e an Euròpa.

Varda ëdcò
Bateri

Medzin-a

Riferiment
Fleming, A. (1929). Sël Penicillium.

Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS). Antibiotic Resistance Report.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI