Casch

Un casch a l'é na protession për la testa dovrà për protege 'l crani da ferìe, dzortut ant j'atività andoa a-i é 'l perìcol d'antop, ëd oget ch'a dròco, o d'esposission a d'agent fìsich përicolos. A l'é n'element essensial ëd protession përsonal (DPI) an vàire contest, da coj lavorativ a coj sportiv, an passand për col militar e 'd traspòrt.

 Stòria 
L'utilisassion ëd protession për la testa a l'é motobin antica, con j'elm ëd metal dle tribù antiche. Ël casch modern, però, a nass con la Rivolussion Industrial e ël dësvlup dij mojen ëd traspòrt:
 Sécol XIX: J'ovrié dle min-e a ancamin-o a dovré 'd capej rinforsà.
 1920-1930: La compagnìa americana E.D. Bullard a progeta 'l prim "Hard Boiled Hat" an càuna për j'ovrié.
 Sconda Guèra Mondial: Ij casch a son ëstàit dovrà an manera massiva da j'ovrié dj'industrie militar.
 Sécol XX: Dësvlup dij casch për ël traspòrt (mòto, biciclëtta) e për lë sport.

 Material 
Ij materiaj prinsipaj për la costrussion dij casch a son:
 Polìster rinforzà con fibra 'd véder: Fòrt e econòmich, dovrà për ij casch mòto e industriaj.
 Policarbonà: Lest e resistent a j'urt, motobin comun ant ij casch mòto e da bici.
 Polietilen: Comun ant ij casch d'edilissia.
 Kevlar (aràmid): Motobin fòrt e lest, dovrà ant ij casch mòto ëd livel àut e militar.
 Expanded Polystyrene (EPS): Material assorbent a cele duverte, dovrà ant la feudra interna për assorbe l'energìa dl'urt.

 Component prinsipaj 
 Scòrsa esterna (shell): La part dura ch'a dësfend da j'urt e le penetrassion.
 Feudra interna (liner): An EPS o material assorbent, ch'a dissipa l'energìa dl'urt.
 Cinghie 'd fissagi (straps e retention system): Për ten-lo bin fiss a la testa.
 Visor (visor o face shield): Për protege la facia (fiss o pieghèivol).
 Ventilassion: Përtus për fé passé l'aria e ridùe la sudorassion.

 Sòrt ëd casch 
 Industriaj e d'edilissia 
 Casch da segurëssa (hard hat): Për ovrié 'd cantié, min-e, e àree andoa a peulo tombé dj'oget.
 Casch antincendi (firefighter helmet): Resistent al feu e a le temperadure àute.
 Casch contra ij colp (bump cap): Për le tombà a bassa energìa.

 Ëd traspòrt 
 Casch mòto: Për ciclista e motociclista. A peul esse integral, jet, modulà, o crossover.
 Casch da biciclëtta: Pì leger e ventilà.
 Casch automobilìstich: Për le corse (motorsport).

 Sportiv 
 Casch da ski/snowboard: Për jë sport invernaj.
 Casch da montagna/alpinism: Për protege da le pere che a tombo.
 Casch da cavalcatura: Për l'equitassion.
 Casch për jë sport dë combatiment (es. art marsiaj, boxe).

 Militar e d'órdin pùblich 
 Elmet da combatiment: (Vëdde l'artìcol dedicà).
 Casch anti-somòssa (riot helmet): Për le fòrse ëd l'órdin.
 Casch tàtich: Con atacament për visor e làmpade.

 Norme 'd certificassion 
Ij casch a deuvo rispeté 'd nòrme strèite për esse considerà sigur. Le prinsipaj a son:
 Europa: Norma ECE 22.05 (mòto), EN 397 (industriaj), EN 1078 (bici).
 Stat Unì: DOT (mòto), ANSI/ISEA Z89.1 (industriaj), Snell Memorial Foundation (sportiv àut livel).
 Àutri: JIS (Giapon), AS/NZS (Australia e Neuva Zelanda).

 Utilisassion coreta 
Për esse efetiv, un casch a dev:
 Esse 'd la mzura giusta për la testa dl'utilisator.
 Esse fissà bin (la cinghia sota 'l manton a deuv esse gropà).
 Esse an bon stat (sensa fissure o dann visìbij).
 Esse sostituì dòp n'urt significativ (anche se a smija nen rovinà, la strutura interna a peul esse danegià).

 Simbologìa e coltura 
Ël casch a l'é dventà 'dcò un sìmbol:
 Dë sfida e libertà ant la coltura motociclistica.
 ëd dissiplin-a e tècnica ant jë sport.
 D'angagg sossial për la sicurëssa stradal.

 Futur 
Le tendense ant la progetassion dij casch a comprendo:
 Material pì lest e pì fòrt (grafene, compòsit avansà).
 Tecnologìa integrà (comunicassion Bluetooth, làmpade LED, visor a projession).
 Sistema d'assorbiment inteligent (mëcanism che as adata a l'urt).
 Produssion sostenìbil (material arsiclà e biodegradàbij).

 Vos corelà 
 Protession përsonal
 Sicurëssa stradal
 Elmet da combatiment
 Kevlar
 Equipagiament sportiv
 Sicurëssa ant ël travaj

 Arferiment 

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Spòrt
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI