Broncopneumopatìa crònica ostrutiva

La Broncopneumopatìa Crònica Ostrutivaì (BPCO) a l'é na maladìa polmonar crònica e progressiva caraterisà da na limitassion dël fluss d'aria che as peul nen esse completament reversìbil. A l'é associà a na rispòsta infiamatòria dij polmon a sostanse iritante, com ël fum ëd tabach, e a l'é un-a dle prinsipaj cause ëd maladìa e mortalità an Euròpa.

Sìntom e Segn
Ij sìntom prinsipaj a son:
 Dispnea (fià curt) ch'a peul agravesse con l'esercissi.
 Toss crònica, ëd sòlit con catar.
 Sibilament (s-ciòp ëd fià).
Ij sintom as dësvlupo gradualment e a peulo porté a complicassion com insuficensa respiratòria o cheur polmonar.

Cause e Fator d'arzigh
Fum ëd tabach: La causa prinsipal (80-90% dij cas).

Esposission a pover o gas (esempi: travaj ant la minera, agricoltura).

Inquinament atmosférich (an sità con tràfich intens).

Deficit d'alpha-1-antitripsina (na condission genética raira).

Diàgnosi
La diàgnosi as basa an sël esam spirométrich (misura dël volum d'aria espirà) e an sla arcòlta dij sìntom. D'àutri test a peulo comprend:
 Radiografìa dij polmon.
 Tomografìa computerisà (TC).
 Esam dël sangh për valuté l'ossigenassion.

Tratament e Gestion
La BPCO a l'é pa curàbila, ma ij tratament a peulo amelioré ij sìntom e ridùe le complicassion:
 Smon-e ëd fumé: Pass essensial për slontané la progression.
 Fàrmach:
 Broncodilatador (esempi: salbutamol, tiotròpi) për deurbe le vie d'aria.
 Cortison inalà për ridùe l'infiamassion.
 Ossigenoterapìa: Për coj ch'a l'han ipossemìa greva.
 Riabilitassion respiratòria: Esercissi e educassion për gestion ëd la maladìa.

Complicassion
Esacerbassion: Pegiorament brusch dij sìntom, ëd sòlit causà da infession.

Polmonite: Pì frequenta për colpa dle difèise dësblà.

Càncher dij polmon: Arzigh aumentà për coj ch'a fumo.

Prevension
Evité ël fum (ativ e passiv).

Protession ant ij ambient ëd travaj con pover.

Vacinassion contra influensa e polmonite pneumocòcica.

Conclusion
La BPCO a l'é na maladìa ch'a mnassa la qualità ëd la vita, ma con na diàgnosi tempestiva e na gestion atenta, ij passient a peulo vive pì bin.

Riferiment
Global Inissiativa për la BPCO (GOLD). Linie guida 2023.

ISTAT. Statìstiche su fum e salute an Piemont.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI