Lengagi assembler

Ël lengagi assembler (o assembly) a l'é un lengagi ëd programassion ëd bass livel ch'a mapa diretament ansima a j'istrussion ëd màchin-a d'un processor. A deuvra mnemònich e còdes simbòlich për rapresenté j'operassion base, registr, e adrësse ëd memòria, rendend ël còdes pì lesèivol che ël binari. Minca architetura ëd processor (es. x86, ARM) a l'ha sò assembly ëspessìfich, e a deuv esse tradovù an còdes màchin-a da n'assembler.

 Stòria   
 Ani 1940: Primi esempi ëd programassion an còdes màchin-a për computer com l'ENIAC.  
 Ani 1950: Introdussion dij mnemònich për semplifiché la programassion (es. "ADD" për soma).  
 Ani 1960: Svilup d'assembler automàtich për convertì j'istrussion an binari.  
 Ani 1980: Usagi estèis ant ij PC për scritura ëd sistema Operativ driver.  
 Al di d'ancheuj: Dovrà për aplicassion crìtiche d'eficensa e an sicurëssa informàtica.  

 Strutura e Component   
 Mnemònich: Còdes curt për operassion (es. `MOV` për còpia, `JMP` për sauta).  
 Registr: Locassion ëd memòria dël processor (es. EAX, RBX ant x86).  
 Diretive: Istrussion për l'assembler (es. `.data` për definì dat).  
 Etichëtte: Nòm për adrësse ëd memòria (es. `loop_start:`).  
 Sintassi: Varianta coma Intel (es. `MOV AX, BX`) e AT&T (es. `movw %bx, %ax`).  

 Usagi Pràtich   
 Firmware e driver: Contròl diret ëd l'hardware.  
 Sistema operativ: Part crìtiche ëd kernel e bootloader.  
 Gieugh e aplicassion performante: Otimisassion ëd routin-e antense.  
 Reverse engineering: Analisé malware o decompilé programa.  
 Dispositiv embedded: Micro-controller e sistema sensa sistema operativ.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Contròl precis: Acess a tute le fonsion ëd l'hardware.  
 Efissensa: Còdes otimisà al màssim për velocità e dimension.  
 Nessun dipendense da compilador: Possibilità ëd creé còdes màcin-a diretament.  
 Svantagi:  
 Difìcil da amprende: Conossensa aprofondìa dl'architetura necessaria.  
 Pòch portàbil: Còdes spessìfich për minca processor.  
 Temp ëd dësvlup longh: Scritura e coression laboriose.  

 Evolussion Tecnològica   
 Ani 1970: Utilisassion për ij prim sistema operativ (es. UNIX).  
 Ani 1990: Declin a favor dij lengagi d'àut livel, ma sopravivù ant le otimisassion.  
 Al di d'ancheuj:  
 Assembler inline: Mës-cé assembly ant ël còdes C/C++ për otimisassion locaj.  
 Strument d'anàlisi: Debugger (es. GDB) e disassembler (es. IDA Pro).  
 Sicurëssa: Studi dle vulnerabilità a livel ëd còdes màchin-a.  

 Vardé ëdcò   
 Còdes màchin-a  
 Compilator  
 Kernel  
 Dispositiv embedded  

 Arferiment   
 Hyde, R. (2010). *The Art of Assembly Language*. No Starch Press.  
 Fog, A. (2021). *Optimizing subroutines in assembly language*. Technical University of Denmark.  

 Ligam estern   
 Documentassion NASM (Netwide Assembler)  
 Guida a l'assembly x86 (Wikibooks)  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI