Microsoft Windows

Microsoft Windows a l'é na famija ëd sistema operativ proprietari dësvlupà da Microsoft Corporation, dovrà prinsipalment an sij computer personaj. A l'é stàit lansà dël 1985 e a l'é dventà ël sistema operativ pì spantià al mond për PC, con na part ëd mërcà dël 75% (2023). Windows a l'é conossù për soa antërfacia utent amichevol, compatibilità con vàire hardware, e sopòrt a aplicassion ëd produtività e gieugh.

 Stòria   
 1985: Windows 1.0, prim sistema con antërfacia grafìca (GUI) për MS-DOS.  
 1990: Windows 3.0 a introduv ij programa a icon-e e multitasking.  
 1995: Windows 95 a rivolussion-a l'usagi dij PC con ël Start Menu e sopòrt a Internet.  
 2001: Windows XP a dventa un dij sistema pì popolar për soa stabilità.  
 2006: Windows Vista a introduv l'Aero GUI, ma a l'é mal arseivù.  
 2012: Windows 8 a prova a porté n'antërfacia tàtil, sensa sucess.  
 2015: Windows 10 a unìfica PC, tablet, e Xbox con l'Universal Windows Platform (UWP).  
 2021: Windows 11 a ridisegna l'antërfacia e a ancoragia l'AI (Copilot).  

 Strutura e Component   
 Kernel NT: Basà su Microsoft NT (dël 1993), con sopòrt multiutent e sicurëssa.  
 Antërfacia utent: Start Menu, Taskbar, Action Center, e Microsoft Store.  
 File Explorer: Gestor d'archivi për navighé ant le cartele.  
 Registr ëd sistema (Registry): Archivi central për configurassion.  
 DirectX: Librarìa për multimojen e gieugh.  
 WSL (Windows Subsystem for Linux): Esecussion ëd aplicassion Linux.  

 Version   
 Era DOS-based: Windows 1.0–3.1, 95/98/ME.  
 Era NT-based:  
 Windows NT 3.1 (1993)  
 Windows 2000/XP (2000/2001)  
 Windows 7 (2009): Sucess për stabilità.  
 Windows 10/11 (2015/2021): Version corent.  
 Server: Windows Server 2003, 2008 R2, 2022.  

 Usagi   
 Desktop e laptop: Ufissi, studi, navigassion an ligna.  
 Gaming: Sopòrt a DirectX 12 e Xbox Game Pass.  
 Amprèise: Integrassion con Active Directory e Microsoft 365.  
 Dispositiv embedded: POS, ATM, kiosk.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Compatibilità: Ampia gama ëd programa e driver.  
 Produtività: Integrassion con Office, Teams, e OneDrive.  
 Agiornament: Sicurëssa e fonsion neuve costant.  
 Svantagi:  
 Sicurëssa: Vulnerabilità a malware e ransomware.  
 Còst: License costose për version Pro/Enterprise.  
 Risòrse: Consum ëd memòria e CPU elevà.  

 Evolussion Tecnològica   
 Ani 2000: Passagi a l'architetura 64-bit.  
 Ani 2010: Introdussion dël Windows Hello (login biométrich).  
 Al di d'ancheuj:  
 Integrassion AI: Copilot për assistensa an temp real.  
 Cloud gaming: Xbox Cloud Gaming ant ël navigator.  
 Ambient ëd dësvlup: Visual Studio e .NET Framework.  

 Vardé ëdcò   
 macOS  
 Linux  
 MS-DOS  
 Xbox  

 Arferiment   
 Russinovich, M. (2012). *Windows Internals*. Microsoft Press.  
 Thurrott, P. (2021). *Windows 11: The Complete Guide*. Independently Published.  

 Ligam esterne   
 Sit ufissial ëd Windows  
 Stòria ëd Windows (Microsoft Archive)  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI