Ética normativa

L'ética normativa a l'é la rama prinsipal dl'ética ch'a stabiliss ij criter për determiné lòn ch'a l'é bon o gram, giust o ingiust, moralment giustificà o nen. A l'é lë studi dij prinsipi ch'a dovrìo guidé nòstre assion e nòstre decision.

 Tichëtte prinsipaj 
L'ética normativa as concentra an sj'arceste:
 Còsa a dovrìo fé le përson-e?
 Còsa a rend n'assion moralment giusta?
 Còsa a costituiss na vita bon-a?
 Coma as peulo giustifiché moralment le decision?

 Sistemi normativ prinsipaj 
 Utilitarism 
N'assion a l'é giusta s'a massimisa lë stàit ëd bin për ël pì grand nùmer ëd përson-e.
 Utilitarism clàssich (Jeremy Bentham, John Stuart Mill): A misura ël bin an tèrmin ëd felicità o piasì
 Utilitarism d'assion : A vàluta minca assion individual
 Utilitarism ëd régole : A vàluta le régole ch'a guido j'assion

 Deontologìa 
La moralità d'un'assion a dipend da s'a conforma a 'd dover o a 'd prinsipi moraj.
 Immanuel Kant e l'imperativ categòrich: "Agiss mach an manera che la volontà a peuda vorej che soa màssima a dventa na lege universal"
 Teorìa dij dirit: J'assion a son giuste s'a rispeto ij dirit fondamentaj ëd le përson-e

 Ética dle virtù 
A l'é pì interessà al caràter ëd la përson-a che a le régole dj'assion.
 Aristòtil'': La virtù a l'é na disposission ëd caràter ch'a pòrta a agì an manera giusta
 La vita bon-a (eudaimonia) a l'é l'obietiv final

 Ética dël contrat sossial 
Le régole moraj a derivo da n'acòrdi ipotétich an tra 'd përson-e rassonaj.
 Thomas Hobbes, John Locke, Jean-Jacques Rousseau John Rawls e la teorìa dla giustissia coma onestà

 Ética dël natural 
La caraterìstich prinsipaj a son:
 Teorìa dël mandà natural: Lòn ch'a l'é natural a l'é bon
 Ética tomista: Basà an sla filosofìa ëd Tomà d'Aquin

 Problem sentraj 
 Conflit antra ij sistema 
Còsa fé quand ij sistema normativ a men-o a conclusion diferente?

 Ël problema djë sfond 
Coma bilansé ij valor nen moraj (art, siensa, religion) con ij valor moraj?

 Universalism vs. Partìcolarism 
Ij prinsipi moraj a devo aplichesse a tuti an tute le situassion, o a peulo varié an base a le circostanse e a le relassion?

 Métod d'anàlisi 
 Cas ìpotétich: Utilisà për testé la coerensa dle teorìe
 Arflession equilibrà: Na combinassion ëd teorìa e cas concret
 Diàlogh socràtich''': Serché la comprension për mojen dël débat

 Amportansa 
L'ética normativa a l'é essensial përchè:
 A dà na guida për le decision moraj
 A përmet ëd giustifiché le posission étiche
 A forniss na base për le lege e le polìtiche
 A giuta a arzòlve ij conflit ëd valor

 Lìmit 
 A peul mené a na rigidëssa ecessiva
 As peul s-ciairé nen le sfumature dle situassion reaj
 A peul generé dissens an tra le diferente teorìe

 Vos corelà 
 Ética
 Metaética
 Ética aplicà
 Utilitarism
 Deontologìa
 Etica dle virtù
 Immanuel Kant
 Aristòtil

 Arferiment 

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Ética
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI