Sela

Na sela a l'é 'n sostegn, generalment fàit ëd bòsch e quàder ëd coram, pel o material sintétich, butà an sla schin-a ëd na bestia (sovens un caval) për rende pì còmod e sigur ël cavalché o për consentì 'd carié 'd pèis.

 Part ëd la sela 
Na sela a l'é formà da vàire part prinsipaj:
 L'arcion: l'armadura 'd bòsch ch'a dà la forma e a sosten tut l'utiss.
 La sëddan-a: la part ch'a ven an contat con ël cavalié, soens ampinìa.
 Le coreje: le tire 'd còrda ch'a ten-o la sela an sël caval.
 Le stafe: j'anej pendù da le coreje andoa as buto ij pé dël cavalié.

 Stòria 
Le prime sele a son comparìe vers ël 800 aGC ant le stëppe dl'Asia sentral, probàbilment fra ij pòpoj sita. A l'ancamin a j'ero mach ëd tapiss ëd lan-a o pel fissà con ëd coreje. La sela con arcion a l'é stàita anventà daj roman, ma a l'era motobin diversa da cola d'ancheuj. La sela "moderna", con arcion àut e stafe, a l'é dësvlupasse pienament ant l'Età 'd Mes, cand la cavalarìa a l'é dventà na fòrsa militar decisiva.

 Sòrt ëd sele
A-i é vàire tipo 'd sele, scond l'usagi ch'as në fà:
 Sela d'arcion: dovrà ant le cavalcade e për ij viage, con arcion àut che a ten bin al pòst ël cavalié.
 Sela 'd corsa (o sela inglèisa): legera, con arcion bass, dovrà ant le corse e ant l'equitassion.
 Sela american-a (o western): pì granda e pesanta, con un arcion motobin àut dë 'dnans (pomel) e un pòst motobin comod, dovrà ant ij ranch për gestì ij bestiam.
 Sela da travaj: semplificà e resistenta, për travajé ant ij camp o ant ij bòsch.
 Sela militar: robusta, con pont për arm e equipagiament.
 Sela da sàut: designà për lë s-ciòp e 'l sàut d'ostàcoj.

 Fabricassion 
Le sele artigianaj a son ancora fabricà da sler (mesté antich). Ël process a comprend:
 La creassion ëd l'arcion (an bòsch o an material sintétich).
 L'ancoladura dël còrp.
 L'arvestiment con pel ëd vaca, crin o material sintétich.
 L'adobament final e la posa dle coreje e dle stafe.

 Conservassion e manutension 
Na bon-a sela a deuv esse tenùa bin, spolvrà dòp minca usage, tratà con d'ùmid për manten-e la pel flessìbil, e butà an sël caval con na tècnica për evité dë sfregament.

 An Piemont 
Ël Piemont a l'ha na tradission equestra longa, con dë scòle d'equitassion e d'alevament ëd cavaj. A-i son vàire boteghe dë sler ant la region, dzortut ant le zòne ruraj.

 Vos corelà 
 Caval
 Stafa
 Coreja
 Equitassion
 Scuderìa

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Utiss
Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI