Ora 'd ponta

L'ora ëd ponta (ciamà 'dcò ora dij pendolar, o an anglèis rush hour, peak hour) a l'é 'n perìod dla giornà, generalment la matin bonora e la sèira, quand ël tràfich ëd veìcoj e l'utilisassion dij mojen ëd traspòrt pùblich a rivo al màssim. Costa congestion a l'é causà dzortut dal moviment ëd pendolar ch'a van o a torno da 'l travaj, da la scòla e da àutre atività regular.

 Caraterìstiche 
L'ora ëd ponta a l'é un fenòmen tìpich dle àree urban-e e metropolitan-e, e as manifesta an vàire forme:
 Traspòrt terestr: stra congestionà, autostrà pien-e, longhe file d'atèisa ai semàfor.
 Traspòrt pùblich: tren, metro e autobus motobin pien, con passegé ch'a stan an pé e temp d'atèisa pì longh.
 Temp ëd viagi: ij temp ëd percorensa a peulo esse da 2 a 5 vire pì longh che ant j'ore fòra ponta.

Le ore prinsipaj a son:
 Ponta dël matin: sòlitaman 7:00–9:00 (prima dël travaj e dla scòla).
 Ponta dla sèira: 17:00–19:00 (dòp ël travaj e la scòla).

Ant le sità pì gròsse, a peulo ess-ie 'd ponte secondarie 'd mesdì (për le pause disné) o 'd vèsper (për ël cine o lë spetàcol).

 Càuse 
Le càuse prinsipaj a son:
 Concentrassion dj'atività econòmiche e dij servissi ant ël sènter urban.
 Separassion spassial antra le zòne 'd residensa e cole 'd travaj/scòla.
 Sincronisassion dj'orari ëd travaj e 'd scòla.
 Mancansa d'alternative vàlide ëd traspòrt o d'orari flessìbij.
 Coltura dl'automòbil privà an vàire società.

 Conseguense 
 Sociaj 
 Stress e frustrassion pijà da 'd pendolar.
 Pèrdita 'd temp produtiv.
 Dificoltà 'd conciliassion vita-travaj për ij genitor.

 Econòmiche 
 Cost 'd produssion pì àut për le companìe (retard dij dipendent).
 Pèrdita econòmica për la comun-a (men produtività).
 Aument dij cost d'esercissi dij veìcoj (carburant, usura).

 Ambientaj 
 Aument dl'inquinament atmosfèrich (emisssion ëd gas sèra, pover fin-a).
 Problem acùstich.
 Consum d'energìa pì àut.

 'd Sicurëssa 
 Arzigh d'assident stradaj aumentà për la congestion e la nervosità.

 Strategie 'd gestione 
J'aministrassion a peulo dovré vàire strategìe për mitighé l'ora ëd ponta:

 An sij traspòrt 
 Potensiament dël traspòrt pùblich: pì 'd corse, linee neuve, veìcoj pì grand.
 Corsie preferensiaj për autobus e veìcoj multi-ocupant (HOV).
 Sistema ëd biciclëtte pùblich e pista ciclàbil.
 Tarife diferensià: tìchet pì car an ponta, bon an ore fòra ponta.

 An sj'orari 
 Orari flessìbij ëd travaj (flexitime).
 Travajé da ca (smart working) parèj part dla sman-a.
 Scajonament d'orari ëd scòla e d'ufissi pùblich.

 An sl'organisassion urbanìstica 
 Dessentralisassion dij servissi e dj'ufissi.
 Svilup ëd zòne polifunsionaj (andova a-i é residensa, travaj, servissi).
 Pedonalisassion dij sènter.
 Tarife ëd congestion (për esempi, a Londra e Stocolma).

 Cas particolar 
 Ora 'd ponta ant le metropolitan-e: a peulo avèj vàire ponte an sël di.
 Ora 'd ponta ant ij pòrt e j'aeropòrt: colegà a j'ariv e partense dij vòl o dle nav.
 Ponta dël fin-sman-a: an sle vie ëd surtìa da le sità për le vacanse.

 Da l'anglèis Rush Hour 
Ël termo anglèis rush hour (literalmant "ora ëd core") a l'é motobin spantià ant ël mond e a l'é passà 'dcò an piemontèis, ma la forma "ora ëd ponta" a l'é cola pì dovrà an manera ufissial.

 Vëdde 'dcò 
 Pendolarism
 Congestion stradal
 Traspòrt pùblich
 Mobilità sostenìbil
 Smart working

 Ligam da fòra 
 TomTom Traffic Index - Classìfica dle sità pì congestionà dël mond.
 United States Department of Transportation – Congestion Management

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Sociologìa
Categorìa:Economìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI