Filosofìa islàmica

La filosofìa islàmica a l'é la tradission filosòfica ch'a l'é dësvlupasse ant ël mond islàmich a parte dal sécol VIII. A l'ha arseivù n'anfluensa profonda da la filosofìa greca, dzortut da Platon, Aristòtil e dal neoplatonism, ma a l'ha ëdcò dësvlupà d'aprossimassion originaj a problema filosòfich.

 Stòria e evolussion 
La filosofìa islàmica a peul esse dividùa an quatr perìod prinsipaj:
 Perìod ëd tradussion (sécoj VIII-IX): arcuper dij test grech
 Età d'òr (sécoj IX-XII): dësvlup dle scòle originaj
 Perìod dël declin (sécoj XIII-XVI): crisi e conservassion
 Perìod modern (sécol XIX-adess): rinassita e ancontr con l'Ossident

 Contest stòrich 
La filosofìa islàmica a l'é nàita ant l'Imperi Abassid, sota ij calif:
 Fondassion ëd la Càusa dla Sapiensa a Baghdad
 Moviment ëd tradussion dij test grech, përsian e sirian
 Sìntesi antra la tradission greca e j'ansegnament islàmich
 Svilup ëd neuve dissiplin-e: kalam (teologìa), falsafa (filosofìa)

 Scòle e corent prinsipaj 

 Falsafa (Filosofìa) 
La tradission filosòfica anfluensà da la filosofìa greca:
 Al-Kindi (801-873): "ël filòsof dj'àrab"
 Al-Farabi (872-950): "ël segond magìster" (dòp Aristòtil)
 Avicënna (980-1037): sistem filosòfich compless
 Averoé (1126-1198): comentador d'Aristòtil

 Kalam (Teologìa) 
La teologìa islàmica ch'a deuvra la rason:
 Mutazilism: rason e libertà dël volèj
 Asharism: posission pì moderà
 Maturidism: scòla sunita

 Sufism (Misticism) 
La tradission mìstica islàmica:
 Al-Ghazali (1058-1111): crítica dij filòsof e sìntesi
 Ibn Arabi (1165-1240): teorìa dl'Unità dël Esse
 Rumi (1207-1273): misticism poétich

 Iluminassionism (Ishraq) 
Scòla fondà da Suhrawardi (1154-1191):
 Combinassion ëd filosofìa e misticism
 Conossensa për iluminassion direta
 Amportansa dla lus com sìmbol metafìsich

 Tema filosòfich sentraj 

 Rason e Revelassion 
Ël rapòrt antra la vrità filosòfica e la vrità religiosa:
 Acòrd possìbil antra fede e rason?
 Lìmit dla conossensa uman-a
 Ròl dël profeta e dël filòsof

 L'Esse e la Creassion 
 Necessari e Possìbil: la teorìa d'Avicënna
 Eternità dël mond o creassion temporal?
 Continuità antra Dé e la creatura

 L'Ànima e la Conossensa 
 Imortalità dl'ànima
 Antelession (conossensa direta)
 Compatibilità dla filosofìa con j'ansegnament islàmich

 Ética e Polìtica 
 La sità virtuosa d'Al-Farabi
 La vita bon-a second la rason e la lej
 Relassion antra governant e governà

 Autor amportant 
 Al-Kindi (801-873)
 Al-Farabi (872-950)
 Avicënna (980-1037)
 Al-Ghazali (1058-1111)
 Averoé (1126-1198)
 Suhrawardi (1154-1191)
 Ibn Arabi (1165-1240)
 Ibn Khaldun (1332-1406)
 Mulla Sadra (1571-1640)

 Euvre fondamentaj 
 La Cura d'Avicënna
 L'Ardì dij filòsof d'Al-Ghazali
 Ij Coment d'Averoé su Aristòtil
 La Filosofìa dl'Iluminassion ëd Suhrawardi
 Le Muqaddimah d'Ibn Khaldun

 Anfluensa 
La filosofìa islàmica a l'ha avù n'anfluensa enorm:
 An sla filosofìa medieval ebràica (Maimonide)
 An sla scolàstica medieval (Tomà d'Aquin)
 An sla filosofìa ossidental moderna
 An sla cultura e la siensa islàmica

 Filosofìa islàmica moderna 
Ij dësvlup recent:
 Muhammad Iqbal (1877-1938): arformulassion moderna
 Ali Shariati (1933-1977): filosofìa social
 Seyyed Hossein Nasr (1933-): tradissionalism
 Mohammed Arkoun (1928-2010): dëcostrussion

 Vëdde ëdcò 
 Filosofìa medieval
 Aristotelism
 Neoplatonism
 Teologìa islàmica
 Siense islàmiche

 Bibliografìa 
 Corbin, H. Storia della filosofia islamica, 1964
 Nasr, S.H. Islamic Philosophy from Its Origin to the Present, 2006
 Leaman, O. An Introduction to Medieval Islamic Philosophy, 1985

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI