SQL

SQL (abreviassion ëd "Structured Query Language") a l'é un lengagi ëd programassion destinà a gestì e manipOlé dat ant ij database relassionaj. Progetà ant j'agn '70, a l'é diventà lë standard për comuniché con sistema ëd gestion ëd base ëd dàit (DBMS) com MySQL, PostgreSQL, e Oracle. SQL a përmet ëd creé, modifiché, e arcuvré anformassion, garantend l'antegrità e la sicurëssa dij dat.

 Stòria   
 1970: Edgar F. Codd a presenta ël model relassional për ij database, anspirand ël dësvlup ëd SQL.  
 1974: Donald D. Chamberlin e Raymond F. Boyce a dësvlupo SEQUEL (Structured English Query Language) a IBM.  
 1979: Oracle (alora Relational Software) a lansa la prima version comercial ëd SQL.  
 1986: SQL a dventa në standard ANSI e ISO, con agiornament regolar (SQL-92, SQL:1999, SQL:2003).  
 Ani 2000: Espansion ëd jë standard SQL për soporté XML, JSON, e fonsion analìtiche.  
 Al di d'ancheuj: SQL a l'é dovrà ant j'amprese, le aplicassion web, e l'anàlisi ëd dat (Big Data).  

 Strutura e Component   
Ij comand SQL prinsipaj a comprendo:  
 DDL (Data Definition Language): `CREATE`, `ALTER`, `DROP` për definì struture (tàule, index).  
 DML (Data Manipulation Language): `SELECT`, `INSERT`, `UPDATE`, `DELETE` për gestì ij dat.  
 DCL (Data Control Language): `GRANT`, `REVOKE` për contròl d'acess.  
 TCL (Transaction Control Language): `COMMIT`, `ROLLBACK` për gestì transassion.  

Caraterìstiche avansà:  
 Join: Combiné dat ëd vàire tàule (INNER JOIN, LEFT JOIN).  
 Fonsion d'agregà: `SUM()`, `COUNT()`, `AVG()` për anàlisi.  
 Sot-query: Query anidà për filtré dat compless.  
 Viste: Tàule virtuaj për semplifiché j'arserche.  

 Usagi Pràtich   
 Arcuvré dat: Eseguì query për otnì anformassion specìfiche.  
 Gestion ëd profil utent: Modifiché e agiorné dat an database.  
 Report e dashboard: Generé statìstiche con fonsion analìtiche.  
 Manutension ëd database: Creé backup e otimisé performanse.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Declarativ: Descrive "còsa" nopà "coma" otnilo.  
 Standardisà: Compatibilità tra DBMS diferente.  
 Versatilità: Adatàbil a vàire càuse, dal PC al cloud.  
 Svantagi:  
 Complessità: Livej avansà (es. recursive CTE) a peulo esse difìcij.  
 Prestassion: Query mal otimisà a peulo ralenté ël sistema.  

 Evolussion Tecnològica   
 Ani 1990: Estension com PL/SQL (Oracle) e T-SQL (Microsoft) për lògica procedural.  
 Ani 2010: Introdussion ëd NoSQL, ma SQL a soportìa com NewSQL (es. CockroachDB).  
 Al di d'ancheuj:  
 SQL integrà: An lengagi com Python (sqlite3, SQLAlchemy) e R.  
 Database in memòria: SQLite për aplicassion mobile e IoT.  

 Vardé ëdcò   
 Database relassionaj  
 MySQL  
 NoSQL  

 Arferiment   
 Date, C. J. (2003). *An Introduction to Database Systems*. Addison-Wesley.  
 Beaulieu, A. (2020). *Learning SQL*. O'Reilly.  

 Ligam estern   
 Sit ufissial ëd SQL Standard  
 Tutorial SQL su W3Schools  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI