Circuit integrà

Un circuit integrà (IC, da l'anglèis Integrated Circuit) a l'é un circuit eletrònich miniaturisà fabricà ansima a na tàula ëd material semicondutor, ëd sòlit silissi. A l'é dovrà për creé sistema eletrònich complicà an manera compata e econòmica. Soa anvension a l'ha revolussionà l'elaborassion dij dat, la comunicassion, e l'automassion andustrial.

 Stòria 
Ël prim circuit integrà a l'é stàit dësvlupà dal engigné american Jack Kilby ant ël 1958 antramentre ch'a travajava për la Texas Instruments. An paralel, Robert Noyce ëd Fairchild Semiconductor a l'ha creà ël prim IC "monolìtich" ant ël 1959, con la técnica planar ëd Jean Hoerni. Ant j'agn Sessanta, l'antrodussion ëd la lege ëd Moore (da Gordon Moore) a l'ha prevëddù che ël nùmer ëd transistor për chip a dovrìa rindobié minca 18-24 mèis. Ant ël 1971, Intel a l'ha fabricà ël prim microprocessor (Intel 4004), marcand l'inissi dl'era dij computer personaj.

 Classificassion 
Ij circuit integrà as peulo classifiché për:

 Scala d'antëgrassion 
 SSI (Small-Scale Integration): Fin a 100 transistor (es. pòrte lògiche).
 MSI (Medium-Scale): Fin a 1.000 transistor (contator, registrador).
 LSI (Large-Scale): Fin a 10.000 transistor (memòria RAM).
 VLSI (Very Large-Scale): Pi ëd 100.000 transistor (microprocessor modern).
 ULSI (Ultra Large-Scale): Miliard ëd transistor (chip për AI).

 Tipo ëd signal 
 Analògich: Processa signal continuà (es. amplificator audio).
 Digital: Processa signal binari (es. microcontroller).
 Mës-cià: Combinassion d'analògich e digital (es. sensor ëd temperadura).

+ Tàula d'esempi d'IC Tipo Descrission Aplicassion+ Microprocessor UC central ëd elaborassion Computer, smartphone+ Memòria RAM Memorisa dat temporani PC, server+ Sensor CMOS Catura imàgin Fotocàmere, telescòpi

 Aplicassion 
Ij circuit integrà a son dovrà ant:
 Eletrònica ëd consum: Smartphone, tablet, console ëd gieugh.
 Traspòrt: Sistema ëd navigassion, contròl motris.
 Medzin-a: Dispositiv ëd monitoragi, pacemaker.
 Andustria: Robòt, contròl ëd process.
 Militar: Sistema ëd guida, comunicassion sicura.

 Amportansa 
Ij circuit integrà a l'han abilità la miniaturisassion dij dispositiv, ridovend cost e aumentand l'efissiensa. A l'han rendù possìbij l'Internet, ij smartphone, e l'inteligensa artifissial. Tutun, soa produssion a peul avèj n'ampat ambiental për via dij material tòssich dovrà, ma a contribuisso a tecnologie pì sostenìbij com le cèlule fotovoltaiche.

 Arferiment 
 Kilby, J. S. (2000). Nobel Lecture: Invention of the Integrated Circuit. 
 Moore, G. E. (1965). Cramming more components onto integrated circuits. Electronics Magazine.
 Horowitz, P., & Hill, W. (2015). The Art of Electronics. Cambridge University Press.

 Vos corelà 
 Semicondutor
 Transistor
 Microprocessor
 Eletrònica

Categorìa:Eletrònica  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Engignerìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI