Signal feroviari

Un signal feroviari a l'é un dispositiv che a trasmet dj'órdin e dj'anformassion ai machinista dël tren, për regolé la sircolassion an sla linia feroviaria e garantì la sicurëssa dj'operassion. A fa part dël sistema ëd segnalassion ch'a l'ha la mira d'ampedì le colision, le derote e j'ingestion antrames a doi tren.

 Stòria 
Ij prim sistema ëd segnalassion feroviaria a son comparì ant la prima mità dël sécol ch'a fa XIX, quand che la densità dël tràfich a l'ha rendù necessari ëd régole. Inissialment, as dovravo d'òm signal ch'a fërmavo o a lassavo passé ij tren con dij gest o con ëd bandiere. A la metà dël sécol, a son comparì ij prim signal mecànich a brass (semaphore signals), anventà da l'angignè britànich Charles Hutton Gregory dël 1841.

Con l'eletrificassion, ant ël tard sécol ch'a fa XIX e 'l prim sécol ch'a fa XX, a son ëstàit dësvlupà ij signal luminos. Ël sistema a l'é peui evolusse an diression dl'automatism e dla telecomanda a distansa, fin-a ai sistema digitaj modern, integrà ant ij sistema ëd contròl computerisà.

 Tìpo 'd signal 
 Signal mecànich 
A deuvro d'element mòbij ch'as vëddo da leugn:
 Signal a brass (semaphore): un brass ch'as bogia për deje 'l mëssagi. Brass a 45° (an posission anclinà): "ferm". Brass orisontal: "përmëtt l'andé an pressa". Brass a 90° (an posission vertical): "ferm" (ma an quàich sistema ël significà a peul esse 'l contrari).
 Signal a disch: un disch ch'a peul viré për mostré la facia o 'l bòrd.

 Signal luminos 
A deuvro dij color e 'd combinassion ëd lus:
 Ross: "ferm".
 Giàun: "fërmeve al signal sùbit apress" (significa ch'a-i é n'àutr signal ross apress).
 Verd: "a l'é lìber ëd passé an pressa".
 Giàun e verd: "a l'é lìber ma a-i é na limitassion ëd velocità".
 Ross e bianch: ch'a marca un pont ëd fin dël tràit.
A peulo esse a doi, tre o quatr lus për dé 'd mëssagi pì compless.

 Signal sonor e d'àutri 
 Sìbil: dovrà dal machinista për signalé soa presensa.
 Signal ëd passage a livel: bariere, lus rosse lampegiante për ij passage a livel con la stra.
 Signal an sla via: marche ch'a mostro ël confin ëd la sicurëssa.

 Sistema ëd segnalassion 
A esisto vàire sistema, dont:

 Sistema a blòch 
La linia a l'é dividùa an session ëd blòch. Un tren a peul intré mach ant na session se cola prima 'd chiel a l'é veuida. Ël signal a l'ingress dla session a mostra s'a l'é ocupà o lìbera.

 Sistema ëd segnalassion automàtich 
Ij signaj a son comandà dal passage midem dij tren, con dij circuit ch'a rilevo la presensa dij veicoj.

 Sistema a telecomand-a (CTC) 
Tuti ij signaj e ij deviator a son comandà da na sala ëd contròl sentral, con na vista completa dla linia.

 Sistema europé ëd gestion dël tràfich feroviari (ERTMS/ETCS) 
Un sistema europé unificà ch'a comprend na segnalassion an cabin-a, andoa j'anformassion a son mostrà al machinista ant la cabin-a 'd guida, e 'l contròl ëd la velocità a l'é automàtich.

 Regole 'd base 
La régola pì amportanta a l'é cola dël signal ross: un tren a deuv mai passé un signal ch'a mostra "ferm", a meno ch'a sìa autorisà da 'l personal. Na violassion (passagi a signal ross) a l'é n'incident grev ch'as ciama *SPAD* (Signal Passed At Danger).

Ij signaj a peulo esse protetor (ch'a deuvo ampedì le colision) o d'avis (ch'a dà dj'anformassion complementar).

 Còdes dij color 
Ël còdes dij color a l'é pa universal, ma an vàire pais (an Euròpa e an Amèrica dël Nòrd) a l'é costì:
 Ross = Ferm, proibì passagi.
 Giàun (o arancion) = Prevension, as deuv reduve la velocità.
 Verd = Lìber, a peul andé a la velocità massima consentìa.
 Bianch (o bleu) = A l'é dovrà për segnal dë stassion, maneuvre a bassa velocità.
 Violèt (ràir) = Segnalassion ëd travaj an cors.

 Segnalassion complementar 
A-i son 'd signal ch'a dan dj'anformassion su:
 Velocità massima: an numer o con ëd lus.
 Fin ëd la velocità riduvùa.
 Deviament (dësviament an sij binari dë scambi).
 Pont sensa binari.
 Crosiament con d'àutre linie.

 Evolussion tecnològica 
La tendensa moderna a l'é cola ëd eliminé ij signal esterior an favor dla segnalassion an cabin-a (in-cab signalling), coma ant ël sistema ERTMS livel 2 e 3. Sòn a përmëtt na gestion pì flessìbil dël tràfich e na pì gran sicurëssa.

 Vëdde 'dcò 
 Ferovìa
 Traspòrt feroviari
 Machinista
 Deviator
 ERTMS

 Arferiment 



 Ligam estern 
 Railway Safety and Standards Board (RSSB) - UK
 European Union Agency for Railways - ERTMS

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI