Bin

An filòsofìa, ël bin a l'é un concet sentral dl'ética e dla metafìsica ch'a rapresenta lòn ch'a l'é desideràbil, conform a la natura uman-a, o moralment giust. A l'é l'opòst dël mal e a forma la base dle discussion an sla moralità, an sla felicità, e an sla vita bon-a.

 Tichëtte prinsipaj 
Ël bin a peul esse definì coma:
 La qualità ëd lòn ch'a l'é moralment giust o virtuos
 Lòn ch'a contribuiss a la realisassion ëd na vita compìa e contenta
 La fin o l'obietiv ëd l'assion uman-a
 La proprietà ëd lòn ch'a l'é degn d'esse desiderà

 Sòrt ëd bin 
A-i son vàire sòrt ëd bin ant la tradission filosòfica:
 Për Platon 
 Bin an chiel midem (l'Idea dël Bin): La fons ëd tute le còse bon-e, pì àuta che l'esse midem
 Bin ùtil: Lòn ch'a serv për oten-e n'àutr bin
 Bin piasèivol: Lòn ch'a dà piasì

 Për Aristòtil 
 Bin assolù: La felicità (eudaimonia), la fin ùltima ëd l'òm
 Bin relativ: Lòn ch'a l'é bon për na përson-a an particolar
 Bin moral: Le virtù

 Për la filòsofìa medieval 
 Bin real: Lòn ch'a realisa la natura 'd na còsa
 Bin aparent: Lòn ch'a smija bon ma a l'é nen ver

 Për la filòsofìa modern-a 
 Bin moral: Lòn ch'a l'é giust da fé
 Bin natural: Lòn ch'a contribuiss a la felicità
 Bin metafìsich: La përfession o la completëssa 'd na còsa

 Teorìe dël bin 
 Eudemonism 
Ël bin suprem a l'é la felicità o ël benesse (Aristòtil, jë Stòich).

 Utilitarism 
Ël bin a l'é lòn ch'a massimisa la felicità o ël piasì për ël pì grand nùmer ëd përson-e (Bentham, Mill).

 Deontologìa 
Ël bin a consist an fé lòn ch'a l'é giust për rispet dël dovèj, nen për le conseguense (Kant).

 Etica dle virtù 
Ël bin a consist an vive na vita virtuosa, conform a la rason (Aristòtil, Tomà d'Aquin).

 Idealism 
Ël bin a l'é n'ideja o un valor assolù che l'òm a deuv realisé (Platon, Hegel).

 Ël problema dël bin 
Ij problema filosòfich prinsipaj an sël bin a son:
 La natura dël bin: Ël bin a l'é na proprietà real o na costrussion uman-a?
 La conossensa dël bin: Com a peulo le përson-e conòsse lòn ch'a l'é bon?
 La realisassion dël bin: Com a peulo le përson-e realisé 'l bin?
 Ël relativism dël bin: Ël bin a varia da coltura a coltura o a l'é universal?

 Ël bin ant la metafìsica 
An vàire sistema filosòfich, ël bin a l'ha në statut metafìsich:
 Platon: L'Idea dël Bin a l'é pì àuta che l'esse midem, a l'é la sorgiss ëd tut lòn ch'a esist
 Aristòtil: Ël Bin a l'é la fin vers la qual tut a tend
 Tomà d'Aquin: Tut lòn ch'a esist a partéssipa dël Bin, che a l'é identificà con Dé
 Leibniz: Ël mond present a l'é 'l "mèj dij mond possìbij" përchè a realisa ël pì grand bin

 Bin e valor 
La relassion antra bin e valor a l'é essensial:
 Ël bin a l'é 'l valor fondamental
 Ij valor a son le manifestassion particolar dël bin
 La serca dël bin a guida la creassion ëd valor

 Amportansa ant la vita uman-a 
La nòsta ëd bin a l'é fondamental për:
 L'orientament moral dj'assion
 La serca dla felicità
 La costitussion dla società giusta
 La comprension dël sens ëd la vita

 Vos corelà 
 Mal
 Valor
 Ética
 Virtù
 Felicità
 Eudemonism
 Platon
 Aristòtil

 Arferiment 

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Ética
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI