Màchina sempia

Na màchina sempia a l'é un dispositiv mecànich ch'a deuvra na sola fòrsa aplicà për fé un travaj, modificand la diression o l'intensità ëd la fòrsa midema. A son la base për vàire struture e àutre màchine pì complicà. Le sìngole màchine sempie a son conossùe da l'antichità e a comprendo la leva, la pulìa, ël pian anclinà, ël cun-i, la vis, e la combinassion ëd roa e ass.  

 Stòria   
L'usagi dle màchine sempie a armonta a le società antiche, com j'Egissi e ij Grech, ch'a j'ero dovrà për costrùe monument com le piràmid o për movimenté càrich pèis. Archimede (287-212 a.C.) a l'ha studià ël prinsipi dla leva e dla vis, an contribuend a la teorìa mecànica. Durant l'Arvira Andustrial, le màchine sempie a son ëstàite combinà për creé mecanism pì avansà, ma a son restà fondamentaj ant la tecnologìa moderna.  

 Tìpo ëd màchine sempie   
 Leva: Na bara ch'a gira an s'un fulcr (pont ëd pivò). Esempi: cana da pësca, carëtta.  
 Pulìa: Na roa con na scòrsa për na còrda, ch'a përmet ëd cambié la diression ëd la fòrsa. Esempi: gru, sistema për aussé material.  
 Pian anclinà: Na surfassa anclinà ch'a riduv la fòrsa necessaria për aussé n'oget. Esempi: rampa, scale.  
 Cun-i: Na strutura con doi pian anclinà gionzù, dovrà për divide o ten-e ferm n'oget. Esempi: cotel.  
 Vis: Na frisa anrolà an s'un cilìnder, ch'a convert la fòrsa rotassional an linear. Esempi: vis, pressa për l'uva.  
 Roa e ass: Na roa fissà a n'ass ch'a përmet ël moviment con pòch atrit. Esempi: caret, biciclëtta.  

 Operassion   
Le màchine sempie a travajo an cambiand la fòrsa aplicà an base al prinsipi dël «vantagi mecànich». Për esempi, na leva a riduv la fòrsa necessaria për aussé n'oget, ma a aumenta ël përcors ch'a dev fé l'utilisator. Ël vantagi mecànich a dipend da la geometrìa dla màchina, com la longhëssa dla leva o l'àngol dël pian anclinà.  

 Aplicassion   
 Edilissia: Leve për movimenté pere, pulìe për aussé material.  
 Agricoltura: Cun-i për divide le pere, vis ant le presse për fé ël vin.  
 Mecànica: Roa e ass ant le viture, vis për gropé component.  
 Vita quotidian-a: Scale (pian anclinà), gavanate (cun-i).  

 Vardé ëdcò   
 Fìsica  
 Mecànica  

Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Fìsica  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI