Reincarnassion

La reincarnassion a l'é na dotrin-a religiosa ch'a sosten che l'ànima o la cossiensa, apress la mòrt, a peussa artorné an na neuva forma ëd vita. Sòn a sarìa part d'un cicl ëd nàssite, mòrt e rinàssita (ciamà samsara ant le religion ëd l'India), determinà dal karma, visadì l'insema dle assion e conseguense moraj ëd na përson-a. La reincarnassion a l'é central ant l'Induism, ël Budism, ël Jainism e cheiche tradission spirituaj moderne.

Stòria e Orìgin
La reincarnassion a l'ha soe rèis ant le religion indian-e antiche, dzortut ant jë Upanishad (test sacr védich, 800-300 a.C.). Ël concet ëd samsara a l'é stàit colegà a col ëd karma, anté che le assion ëd na vita a influenso la situassion ëd cola ch'a ven. Ël Budism e ël Jainism a l'han peui elaborà soe version, an contestand l'autorità dij Veda ma acetand l'idèja dël cicl ëd rinàssite.

Religion ëd l'India
Induism: La reincarnassion a dipend dal karma. L'obietiv a l'é ëd seurte dal samsara për rivé a la liberassion (moksha), atravers ël dharma (dover religios), la devossion e la conossensa spiritual.

Budism: A parla ëd rinàssita sensa n'ànima fissa (anatta). Ël cicl a finiss con ël nirvana, la mancansa dël desideri. Le scòle Theravada e Mahayana a dan d'interpretassion diferente dël process.

Jainism: Minca ànima (jiva) a l'é eterna e a monta ëd livel scond ël karma, fin a rivé a la përfession (kevala jnana).

Àutre Religion e Tradission
Religion indigene: Cheiche popoj indìgen d'América o d'Àfrica a chërdo ant la rinàssita dj'antenà ant ij dissendent.

Sèltich e mitologìa: Antich popoj sèltich a l'avìo stòrie ëd trasmigrassion dle ànime.

Misticism abràmich: Ël gilgul ant la Cabala ebraica e cheiche corent Sufì (Islam) a aceto na forma ëd reincarnassion, contut che pa part ëd la dotrin-a ufissial.

Mecanism e Liberassion
Karma: Le bon-e e le malassion a detèrmino la qualità dla neuva vita.

Samsara: Ël cicl a l'é vist com na sorgiss ëd sufrim (dukkha ant ël Budism).

Vie ëd liberassion: Meditassion, preghiera, vita ética, e conossensa dël divin a son ij mojen për seurte dal samsara.

Controversie e Crìtiche
Dissens ant le religion: Cheiche scòle ebraiche o cristian-e a arfudo la reincarnassion, considerandla pa compatìbil con la risuression.

Siense: A manco ëd preuve empìriche, ma a-i son ëd cas ëd memòria ëd vite passà sensa spiegassion.

Etiche: Ël destin ëd le përson-e scond ël karma a peul giustifiché le disuguajanse sossiaj (es. sistema ëd caste).

Conclusion
La reincarnassion a l'é un concet ch'a traversa le colture, an proponend na vision cìclica dl'esistensa uman-a. Sò significà a varia da na motivassion a vive eticament a na spiegassion dël sens dël sufrim. Ancor ancheuj, a l'é un tema d'arserca ant l'antropologìa e la filosofìa religiosa.

Categorìa:Religion
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI