Pullman

Un pullman (pronunsià /'pulman/) a l'é un veicol a motor motobin grand, progetà për trasporté 'd passegé an manera coletiva an sjë stra. A l'é un dij mojen pì amportant dël traspòrt pùblich ant le sità, ant le periferie e për ij viagi antra sità.

 Stòria 
Ij prim servissi 'd traspòrt coletiv a propulsion nen animal a son comparì ant l'Eutsent, con j'omnibus a cavaj (d'automòbij grande, simij a 'd carosse, tirà da doi o tre cavaj). Con l'invension dël motor a combustion interna, a l'ancamin dël sécol ch'a fa XX a son comparì ij prim pullman a motor a benzin-a o diesel. Ël prim servissi regolar ëd pullman motorisà a l'é stàit an Germania dël 1895 (Benz Omnibus), ma l'esplosion a l'é rivà antra le doe guère mondiaj.

Ant ël sécol ch'a fa XX, ij pullman a son dventà sempe pì grand, confortévoj e efissient, con l'antrodussion ëd chassis autoportant, trasmission automàtica, aria condissionà, e sistema anti-inquinament. Da j'agn 2000, a son ëspantiasse ij pullman elétrich e a idrògen.

 Sòrt ëd pullman 
 Scond la dimension 
 Minibus: për 8-30 passegé, dovrà për servissi local, scòle o navëtte.
 pullman standard: la version pì comun, për 30-80 përson-e.
 pullman articolà (ò "pullman a serpentin"): con na session dëdnans e na session posterior giontà, për 100-150 passeger.
 pullman bi-articolà: con doe session dnans, dovrà an vàire sità grand për le linie pì afolà.
 pullman a doi pian (double-decker): motobin comun ant ël Regn Unì e an Hong Kong, con doi pian për aumenté la capacità.

 Scond l'utilisassion 
 pullman urban: për ël traspòrt ant la sità, con pì pòrte e 'd cadreghe motobin sëmpie.
 pullman suburban o regionaj: për colegament antra 'l sènter e le periferie, con pòche fërmade.
 pullman antra sità (ò "coach"): për viagi longh, con cadreghe confortévoj, servissi igiènich, e 'd ventilassion.
 pullman turìstich: për visité le sità, sovens con ël tèit duvert.
 pullman scòlastich: për porté jë student a scòla, con dle caraterìstiche 'd sigurëssa speciaj.
 pullman ëd linia: për viagi internassionaj o nassionaj a longa distansa.

 Scond l'alimentassion 
 pullman diesel: ël pì comun, ma an cal për l'inquinament.
 pullman a gas natural (GNL/GNC): pì pulid.
 pullman ìbrid (diesel-elétrich): a riduv ij consum.
 pullman elétrich: sensa emission locaj, sempe pì spantià.
 pullman a idrògen (célula a combustìbil): an sperimentassion an vàire sità.

 Component técniche 
Un pullman a l'ha vàire part prinsipaj:
 Chassis: la strutura portanta, dzortut për ij modej antra sità.
 Carosserìa (body): la strutura dël veicol, sovens autoportanta ant ij pullman urban.
 Motor: diesel, elétrich, o ibrid, pì 'd sovens an posission posterior.
 Sistema 'd trasmission: automàtica o manual.
 Sospension: për garantì 'l confort.
 Sistema 'd fren: a disch, e 'd sòlit fren a motor.
 Pòrte: a l'é motobin dovrà ant ij pullman urban, un-a a lë scond pian ant ij pullman a doi pian.

 Ròl ant ël traspòrt pùblich 
Ij pullman a son essensiaj për:
 Dëscongestioné 'l tràfich an ofrend na capacità motobin granda.
 Servì le zòne nen ragiungìe da le ferovìe.
 Esse na solussion a cost relativament bass për j'aministrassion.
 Possibilità 'd modifiché 'l përcors an manera flessìbil.
 Integresse con àutri sistema (metro, tram, tren).

 Sfide e evolussion 
Ij pullman a fan front a vàire sfide:
 Inquinament: j'emission dij diesel a son n'amportanta sorgiss ëd pover fin-a e NOx.
 Congestion: an sjë stra pien-e, ij pullman a peulo esse lent.
 Concorensa: con àutri mojen 'd trasport pì lest o confortévoj.
 Cost d'esercissi àut.

Le solussion an cors a son:
 Corsie preferensiaj për pullman (bus lanes).
 Sistema BRT (Bus Rapid Transit): con corsie esclusive, pòst d'arëst elevà e priorità ai semàfor.
 Autonomìa (pullman sensa condutor) an sperimentassion.
 Sistema d'anformassion an temp real për j'utent.

 Produtor amportant 
Vàire companìe a costrùisso pullman ant ël mond:
 Euròpa: Volvo (Svezia), Mercedes-Benz (Almagna), IVECO (Italia), Scania (Svezia), MAN (Almagna).
 América dël Nòrd: Gillig, New Flyer.
 Asia: BYD (Cinà), Tata Motors (India), Hino (Giapon).

 Curiosità 
 ël pullman a doi pian ross a l'é un sìmbol ëd Londra.
 An India, ij pullman a son motobin colorà e decorà.
 ël pullman scolar giaun a l'é tipich djë Stat Unì.

 Vëdde 'dcò 
 Traspòrt pùblich
 Tram
 Metropolitan-a
 BRT
 Pullman a doi pian

 Arferiment 



 Ligam estern 
 International Association of Public Transport (UITP) – Bus Systems

Categorìa:Traspòrt
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI