Read-only memory

La Read-Only Memory (abrevià ROM) a l'é un tipo ëd memòria nen volàtil dovrà ant ij computer e dispositiv eletrònich për memorisé dat ch'as peulo nen modifichesse sota condission normaj. A l'é progetà për conserve anformassion essensiaj, coma ël firmware o j'istrussion ëd partensa d'un sistema, sensa damanca d'alimentassion elétrica. La ROM a l'é fondamental për fé parte na màchina e garantì ël fonsionament ëd base.

 Còsa a l'é la Read-Only Memory   
La ROM a memorisa dat an manera permanent o semi-permanent, a l'opòst ëd la RAM (memòria d'acess aleatòri), ch'a perd ij dat sensa energìa. Soe caraterìstiche prinsipaj a son:  
 Nen volàtil: Manten ij dat fin-a sensa corent.  
 Produvùa con dat fiss: Scrivùa durant la fabricassion (es. Mask ROM) o programàbil na vira (es. PROM).  
 Acess ëd letura somà: Ij dat a peulo pa esse modificà dinamicament da l'utent.  

Tipo comun ëd ROM a comprendo:  
 Mask ROM: Dat gravà durant la produssion.  
 PROM (Programmable ROM): Scrivùa con n'aparà special.  
 EPROM (Erasable PROM): Scancelà con lus UV e riscrivùa.  
 EEPROM (Electrically Erasable PROM): Scancelà e riscrivùa eletrònicament.  
 Flash memory: Variant moderna ëd EEPROM, dovrà ant le USB e schede SD.

 Stòria   
La ROM a l'ha soe orìgin ant j'agn '40-'50, quand che ij prim computer a dovravo memòrie fissà për memorisé programa ëd base.  
 1956: Anventà la PROM, ch'a përmet ëd programé la memòria apress la produssion.  
 1971: Dov Frohman a l'ha creà l'EPROM, ch'as peul scancelé con lus ultraviolëtta.  
 1983: Svilup ëd l'EEPROM, ch'a përmet ëd modifiché dat sensa gavé ël component dal circuit.  
 Anj '80: La Flash memory a l'é stàita anventà da Toshiba, rivolussionand l'archiviassion ëd dat.

 Tècniche e Process   
 Mask ROM: Ij dat a son fissà durant la fabbricassion dël chip, con në stamp ëd mascra.  
 Programassion ëd PROM: A deuvra n'aparà ch'a brusa fusìbij intern për memorisé ij dat.  
 Scancelassion d'EPROM: Esposission a lus UV për torné a zero tute le sele.  
 EEPROM e Flash: Aplicassion ëd voltagi elevà për modifiché ij dat sensa gavé ël component.  

Le técniche moderne a consento na memorisassion pì flessìbil, con possibilità ëd agiorné ël firmware (es. BIOS ëd na scheda mare).

 Aplicassion   
 Firmware: Istrussion ëd partensa për computer, smartphone, e dispositiv IoT.  
 Console ëd videogieugh: Memorisé gieugh e sistema operativ (es. cartridge Nintendo).  
 Sistema embedded: Contròl ëd màchine industriaj.  
 Memòria ëd sistema: Tàule ëd conversion o dat ëd configurassion fissà.

 Sfide e Prospetive   
Le limitassion tradissionaj ëd la ROM a son:  
 Flessibilità limità: Difìcil da agiorné (es. Mask ROM).  
 Velocità ëd letura pì bassa: Confrontà a la RAM dinàmica.  

Ant ël futur:  
 Memòria nen volatil: Tecnologìe com MRAM e ReRAM a peulo ëvnì alternative.  
 Integrassion con l'AI: Firmware autònom ch'as agiorna an base a le necessità.  

 Vardé ëdcò   
 RAM  
 BIOS  
 Firmware  
 EEPROM  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI