Càlibr

Ël càlibr a l'é la mzura dël diàmeter intern dla cana d'un'arma da feu o ëd na balestra, o dël diàmeter estern d'un projétil. A l'é un dij paràmeter prinsipaj për identifiché na munission o n'arma, e a detèrmina soa potensa, soa precision, e soe aplicassion.

 Definission 
Ël càlibr as peul esprime an vàire manere:
 An milìmeter (mm): Sistema métrich, dovrà an Euròpa e an vàire pais (es. 9 mm, 7.62 mm).
 An pòles (in): Sistema anglosàsson, dovrà ant jë Stat Unì, ël Regn Unì e vàire pais dël Commonwealth (es. .45 in, .308 in).
 An pèis: Ant l'artijarìa navala e certi canon, as peul esprime an pèis dla bala 'd fer ch'a podrìa contnì (es. "16-pèis").
 An linie: Sistema dë mzura veja, dovrà për vàire munission dl'Eutsent (1 linìa = 0.1 pòles, es. 7.62×54mmR a l'era un "3 linie").

 Càlibr ëd le arme portàtij 
Për fusij, carabin-e, pistòle, e revòlver, ël càlibr a l'é generalment cit, da 4 mm a 20 mm (0.15 a 0.80 in). As cata për:
 Pistòle e revòlver: .22 LR, 9mm Parabellum, .45 ACP.
 Fusij e carabin-e: 5.56×45mm NATO (.223 Remington), 7.62×39mm, .308 Winchester.
 Arme a cana riversà (s-ciòp): Esprimù dal nùmer ëd balin 'd piomb ch'as oten da na libra 'd piomb (es. 12 gauge, 20 gauge).

 Càlibr d'artijarìa 
Për canon e òbici, ël càlibr a l'é pì gròss, da 20 mm an su. As divid an:
 Artijarìa legera: 20-40 mm (për mojen corassà o difèisa contra-aviassion).
 Artijarìa media: 75-155 mm (për canon campagnin e 'd tanch).
 Artijarìa pesanta: da 203 mm an su (për assedi e nav).

 Nomenclatura dij càlibr 
Ël nòm ëd na munission a comprend ël càlibr, ma a peul anclude 'dcò d'àutre anformassion:
 Es. 7.62×51mm NATO: 7.62 mm ëd càlibr, 51 mm ëd longheur dël bòssol.
 Es. .30-06 Springfield: .30 pòles (7.62 mm), adotà dël 1906.
 Es. .300 Winchester Magnum: .30 pòles, con bòssol "Magnum" (caria pi gròssa).

 Càlibr e prestassion 
Ël càlibr a influensa vàire caraterìstiche:
 Potensa (energìa cinética): Càlibr pì gròss a veulo dì pì massa dël projétil e sovens pì potensa.
 Rincul: Càlibr pì gròss a dan pì rincul.
 Portà e precision: A dipend da vàire fator, ma 'l càlibr a l'é determinant.
 Capacità dël serbatòi (magasin): Càlibr pì cit a përmëtto pì colp.

 Càlibr e munission 
A venta pa confonde:
 Ël càlibr a l'é mach ël diàmeter.
 La munission a l'é l'ansem complet (bòssol, caria, projétil).
 Pi munission a peulo avèj ël midem càlibr ma esse nen compatìbij (es. .308 Winchester e 7.62×51mm NATO a son sìmij, ma nen sempe antercambiàbij).

 Evolussion stòrica 
Ël càlibr a l'ha vist na tendensa general a la diminussion për l'arme individuaj da la fin dël sécol XIX:
 Sécol XIX: Càlibr gròss (11-15 mm) për fusij a retrocàrica.
 Sécol XX: Càlibr pì cit (7-8 mm) për fusij d'assàut.
 Modern: Càlibr cit (5.45-5.56 mm) për fusij d'assàut con aute velocità.

 Càlibr particolar 
 .22 Long Rifle (5.6 mm): Càlibr pì comun al mond për tir sportiv e cassa cita.
 9×19mm Parabellum: Càlibr pì standard për pistòle militar.
 5.56×45mm NATO: Càlibr standard pì dovrà da le fòrse NATO.
 12.7×99mm NATO (.50 BMG): Për arme d'apògg e sniper.

 Càlibr ant ël lengagi comun 
L'espression "dë 'd càlibr" a l'é dovrà 'dcò an manera figurà për indiché l'amportansa o la gravità 'd quaicòs (es. "un problema 'd gròss càlibr").

 Vos corelà 
 Munission
 Arma da feu
 Artijarìa
 Projétil
 Bòssol
 Cartucia
 Balìstica

 Arferiment 

Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI