Torn

Torn (dal latin tornus, a soa vira dal grech τόρνος - "utiss rotond") a l'é n'atrass mecànich dovrà për modlé 'd materiaj travers un moviment ëd rotassion. A l'é un-a dle màchine pì antiche e amportante ant la stòria dla tecnologìa, dovrà për travajé 'l bòsch, ël metal, la pera, la tèra e ij materiaj sintétich.

 Strutura e funsionament 
Un torn a l'é formà da:
 Ël bancal, na strutura longa e robusta ch'a sosten tuta la màchina.
 La testa fissa, ch'a conten ël motor e fa viré ël mandrin.
 Ël mandrin, ch'a ten ferm ël tòch da travajé e a lo fa viré.
 La contraponta, ch'a sosten l'àutra estremità dël tòch.
 Ël carèt, ch'a bogia l'utiss ëd taj longh ël tòch.
 L'utiss ëd taj, ch'a gava via 'l material për deje forma.

 Sòrt 'd torn 
A-i son vàire sòrt 'd torn, mincadun për n'usage e material specìfich:
 Torn da bòsch: leger, për travajé 'd bòsch ant l'ebanisterìa e l'artisanà.
 Torn paralel: robust, për travajé 'd metal ant la mëccanica.
 Torn a copié: ch'a peul arprodùe 'd forme a parte da 'n model.
 Torn a torëtta: automatisà, për produssion an serie.
 Torn a contròl numérich (CNC): comandà da computer, për travaj ëd precision e d'àuta produssion.
 Torn da vasé: për modlé l'argila e la tèra, ant la tradission dla siràmica.

 Utilisassion 
Ël torn a l'é dovrà për:
 Deje forma cilìndrica, cònica o profilà a 'd tòch ëd bòsch, metal o plàstica.
 Fé 'd filet (vis e scaje).
 Solié e polidé la surfassa dij tòch.
 Fé d'aleature ant ij tòch.
 Modlé la tèra për fé d'euvre d'artisanà (vas, piat, statuëtte).

 Stòria 
Ij prim torn a j'ero ativà a man ò con l'arch. A son ëstàit trovà 'd testimonianse 'd torn da vasé già ant l'Egit antich e an Mesopotamia. Ant l'Età 'd Mès ël torn a pedal a l'é spantiasse an Euròpa. Con la Rivolussion Industrial, ël torn a l'é dventà motorisà e a vapor, e peui elétrich. Ancheuj, ij torn CNC a son la base dla produssion mecànica moderna.

 Torn ant la tradission piemontèisa 
An Piemont, ël torn a l'é stàit n'utiss fondamental ant le boteghe dij tornitor, ch'a travajavo 'l bòsch për fé 'd mobij, dë scale e d'utiss, e ant le fonderìe për travajé ij metaj. Ancor al di d'ancheuj, a-i son d'artisan ch'a deuvro 'l torn për fé d'euvre d'art e d'arcostrussion stòrica. La tradission dël torn a tèra (da vasé) a l'é documentà ant le valade monregalèis e ant ël Canavèis.

 Vardé 'dcò 
 Fresa
 Tràpan
 Mòrsa
 Atrass

 Arferiment 
 Vocabolari Treccani

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Atrass
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI