Idroeletricità

Idroeletricità a l'é l'energìa otnùa dal moviment ëd l'eva (fium, cascade, o canal) për generé eletricità. A l'é un-a dle pì veje e amportante sorgiss d'energìa renovàbil, dovrà an tut ël mond për sostnì l'andustria, ij servissi urban e le ca.  

 Stòria   
L'idroeletricità a l'ha soe orìgin ant le roe idràuliche dl'antichità, dovrà për maciné ëd gran o fé travajé d'utiss. La prima central idroelétrica moderna a l'é stàita costruìa dël 1882 a Appleton, ant jë Stat Unì, an sël Fox River. An Euròpa, dël 1885, la central ëd Càiri (Piemont) a l'ha ancaminà a fornì eletricità al teritòri. Ant ël sécol XX, grand proget com la Diga ëd Hoover (1936) e la Diga dle Tre Gole (2003) a l'han dimostrà ël potensial ëd costa tecnologìa.  

 Prinsipi ëd fonsionament   
L'energìa idroelétrica as basa an sl'utilisassion ëd l'energìa potensial dl'eva:  
 Diga o presa: A ten da banda na gran quantità d'eva, creand un dislivel.  
 Turbin-a: L'eva a passa travers a na turbin-a (es. turbin-a Pelton o Francis), ch'as fa giré.  
 Generator: La turbin-a a ativa un generator ch'a trasforma l'energìa mecànica an eletricità.  

Ij tipo prinsipaj d'impiant a son:  
 A bassin: Con un gran lagh artifissial për regolé ël fluss d'eva (es. Diga ëd Vajont).  
 A fluss liber: Sensa bassin, a deuvra ël fluss natural dël fium (es. mini-central ant ij torrent).  
 Ëd pompagi: A dòvra doi bassin për memorisé energìa, pompand l'eva andaré a la neuit.  

 Aplicassion   
 Generassion d'eletricità: An Italia, l'idroeletricità a contribuiss al 15-20% ëd la produssion total.  
 Contròl dle inondassion: Le dighe a ten-o sota contròl ël fluss dij fium ant ij perìod ëd pieuve fòrt.  
 Irigassion: L'eva memorisà a peul esse dovrà për l'agricoltura.  
 Turism: Lagh artifissiaj com ël Lagh ëd Serrù (Val ëd Lans) a son atrassion turìstiche.  

 Sfide e crìtiche   
 Ambientaj: Le dighe a peulo alteré j'ecosistema fluviaj, bloché la migrassion dij pess (es. salmon).  
 Social: Spostament ëd comunità locaj për la costrussion ëd grand impiant.  
 Geològich: Arzigh ëd colass ëd dighe (es. ël dësastr ëd Vajont dël 1963).  
 Sedimentassion: Ij sediment a peulo ampinì ël bassin, ridovendne la capacità.  

 Futur   
Le neuve sfide a ancludo:  
 Modernisassion: Ampiant vej a ven-o agiornà për aumenté l'eficensa.  
 Mini-idroeletricità: Impiant cit për comunità isolà o zòne montagnin-e.  
 Conession con àutre renovàbij: Ibridassion con solar o eòlich për na fornitura costanta.  

 Esempi ant ël Piemont   
Ël Piemont a l'ha na longa tradission idroelétrica, con senten-e d'impiant ant le valade alpìn-e:  
 Central ëd Entracque: Un dij pì grand sistema d'Europa, con na capacità ëd 1.300 MW.  
 Central ëd Malciaussia: Ant ël Parch Nassional dël Grand Paradis, ch'a dòvra l'eva dël lagh natural.  

 Vardé ëdcò   
 Energìa renovàbil  
 Turbin-a idràulica  
 Diga  
 Pompagi idràulich  

 Colegament estern   
 Terna - Rete eletrica italian-a e dat sj'impiant idroelétric.  
 Associassion Mondial dl'Idroeletricità  

Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI