Seticism

Ël seticism (dal grech σκέψις, sképsis, "anvestigassion") a l'é na posission filosòfica ch'a buta an dubi la possibilità d'oten-e na conossensa certa o assolùa. A l'é na tradission filosòfica ch'a ambranca vàire forme ëd dubi sistemàtich an sj'afirmassion ëd conossensa.

 Definission 
Ël seticism a peul esse definì 'me:
 Na posission filosòfica ch'a buta an dubi la possibilità dla conossensa certa
 N'atitùdin ëd dubi sistemàtich vers le pretèise ëd vrità
 Un métod për distingue le afirmassion giustificà da cole pa giustificà
 Na tradission ch'a valorisa l'anvestigassion e l'arserca dla vrità

 Stòria 

 Seticism antich 
 Pirron ëd Elide (360-270 a.C.): fondator dël seticism
 Arcesilao (315-240 a.C.): seticism dla Scola Media Platònica
 Carnéade (214-129 a.C.): seticism dla Neuva Academia

 Seticism medieval 
 Al-Ghazali (1058-1111): seticism islàmich
 Nicolàj ëd Autrecourt (1299-1369): seticism cristian
 Michel de Montaigne (1533-1592): seticism modern primitiv

 Seticism modern 
 René Descartes (1596-1650): dùbit metodològich
 David Hume (1711-1776): seticism empirista
 Immanuel Kant (1724-1804): arspond al seticism ëd Hume

 Forme ëd seticism 

 Seticism radical 
 Arfud ëd qualsëssìa possibilità 'd conossensa
 Dubi vers tute le afirmassion
 Posission filosòfica estrema

 Seticism metodològich 
 Dùbit com utiss për l'anvestigassion
 Dubi temporani për rivé a la certëssa
 Usà da Descartes ant soe "Meditassion"

 Seticism sientìfich 
 Dubi sistemàtich vers le pretèise sientìfiche
 Esigensa d'evidense empìriche
 Métod fondamental dla siensa moderna

 Argument sétich 

 Ël problema dl'indussion 
 Coma giustifiché le generalisassion da cas particolar?
 La natura a peul cangé 'd régole?
 Crìtica ëd Hume a la causałità

 Ël problema dël mond estern 
 Coma savèj che ël mond estern a esist?
 Possibilità dël seugn o dël demòni malign
 Argument dël geni malign ëd Descartes

 Ël problema dle ment àutre 
 Coma savèj che j'àutri a l'han na ment?
 Possibilità d'esse l'ùnich esse cossient
 Problema solipsìstich

 Autor amportant 

 Seticism antich 
 Pirron ëd Elide (360-270 a.C.)
 Arcesilao (315-240 a.C.)
 Carnéade (214-129 a.C.)

 Seticism modern 
 Michel de Montaigne (1533-1592)
 René Descartes (1596-1650)
 David Hume (1711-1776)
 Baruch Spinoza (1632-1677)

 Seticism contemporani 
 Bertrand Russell (1872-1970)
 Karl Popper (1902-1994)
 Michael Shermer (1954-)

 Euvre fondamentaj 
 Saggï ëd Michel de Montaigne (1580)
 Meditassion metafìsiche ëd René Descartes (1641)
 Anvestigassion an sël conossiment uman ëd David Hume (1748)

 Seticism modern e moviment 

 Seticism sientìfich 
 Esigensa d'evidense verificàbij
 Arfud dle pretèise sensa sostegn empìrich
 Combatiment contra le pseudo-siense

 Moviment setich modern 
 Committee for Skeptical Inquiry (CSI)
 The Skeptics Society
 Revista "Skeptical Inquirer"

 Seticism an sij media 
 Programa televisiv e podcast sétich
 Investigassion an sij fenòmen paranormaj
 Educassion al pensé crìtich

 Aplicassion pràtiche 

 An medzin-a 
 Medzin-a basà an sj'evidense
 Control ëd le terapìe auternative
 Prevension dle busiardarìe médiche

 An educassion 
 Ansegnament dël pensé crìtich
 Educassion sientìfica
 Combatiment contra le superstission

 Ant la vita 'd tuti ij dì 
 Verìfica dle neuve
 Anàlisi dle publicità
 Prevension dle fregature

 Crìtiche al seticism 

 Ecess ëd dubi 
 Arzigh ëd paràlisi decisionaj
 Impossibilità d'assion
 Dësperassion filosòfica

 Relativism 
 Negassion ëd qualsëssìa vrità
 Arfud d'ogetività
 Perìcol dël nichilism

 Ipocrisìa 
 Ël seticism a peul nen esse aplicà a chiel midem
 Contradission interna
 Problema dël seticism radical

 Eredità e amportansa 

 An filosofìa 
 Contribù a l'epistemologìa
 Anfluensa an sla filosofìa dla siensa
 Svilup dle teorìe dla conossensa

 An siensa 
 Métod sientìfich basà an sël dubi
 Control ëd le ipòtesi
 Progress dël savèj sientìfich

 Ant la società 
 Difèisa dla rason
 Combatiment contra la superstission
 Promossion dël pensé lìber

 Vëdde 'dcò 
 Epistemologìa
 Empirism
 Pensé crìtich
 Dùbit metodològich
 Pseudo-siensa

 Bibliografìa 
 Hume, D., Anvestigassion an sël conossiment uman, 1748
 Descartes, R., Meditassion metafìsiche, 1641
 Popkin, R.H., The History of Scepticism, 1979

Categorìa:Epistemologìa
Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI