Mulin a vent

Mulin a vent a son d'angign tradissionaj dovrà për convertì l'energìa dël vent an energìa mecànica, prinsipalment për maciné dle gran-e, pompé d'eva o produve d'eletricità. Costi sistema a l'han marcà l'evolussion agrìcola e andustrial ëd vàire region, comprèis ël Piemont.  

 Stòria   
Ij prim mulin a vent a son dësvlupasse ant ël Medi-Orient, ant la Persia antica (ancheuj Iran), vers ël sécol VII. A son ëspantiasse an Euròpa durant ël Medioev, dzortut an Olanda e ant le region costiere, anté che ël vent a l'é costant. An Piemont, ij mulin a vent a son rivà ant ël sécol XII, dovrà për maciné ël gran e pompé l'eva ant le risere. Con la rivolussion andustrial, la pì part a son ëstàit sostituì da màchine a vapor e motor elétrich.  

 Prinsipi ëd fonsionament   
Un mulin a vent a l'é formà da:  
 Pale: Struture ëd bòsch o metal ch'a ciapo l'energìa dël vent e as fan giré.  
 Rotor: Ass central colegà a le pale, ch'a trasmëtt ël moviment a j'utiss ëd travaj.  
 Mecanism ëd transmission: Ingranagi ch'a convert la rotassion dle pale an fòrsa ùtil (es. për fé giré na mulin-a).  
 Tor o strutura: Costrussion ch'a ten su le pale e a përmet ëd viré ël mulin an diression dël vent.  

Ij tipo prinsipaj a son:  
 Mulin a ass oriental: Le pale a son montà an sna tor fissa e a devo esse virà manualment an diression dël vent.  
 Mulin a ass verticaj: Strutura rotonda ch'a peul viré për ciapé ël vent da minca part.  

 Aplicassion   
 Macinassion dle gran-e: Produv ëd farin-a për pan, polenta, e via fòrt.  
 Pompagi d'eva: Utilisà ant le risere piemontèise për gestì l'irigassion.  
 Produssion d'eletricità: Ant ël sécol XX, chèich mulin a vent a son stàit convertì an mini-central eòliche.  

 Esempi ant ël Piemont   
Malgré che ij mulìn a vent a sio meno comun che coj idràulich, a-i son d'esempi stòrich:  
 Mulin ëd Casalin (Provincia ëd Lissandria): Restaurà com testimoniansa dl'architetura rural.  
 Mulin dël Pero (Val Grana, Cuneo): Strutura tradissional dovrà për mostré le técniche ëd macinassion d'antan.  

 Sfide e declin   
 Dipendent dal vent: L'assensa ëd vent a blocava la produssion.  
 Manutension complicà: Le part ëd bòsch a ciamavo ëd riparassion costose.
 Concorensa andustrial: L'ariv dij motor a l'ha rendù ij mulìn a vent pa pì econòmich.  

 Usagi modern   
Ancheuj, ij mulin a vent a son dovrà për:  
 Turism: Atrassion stòrica e cultural ant ij paisage rural.  
 Simboj identitari: Present ant jë scu ëd comun-e o associassion.  
 Produssion locaj: Chèich proget ëd valorisassion dle técniche tradissionaj.  

 Vardé ëdcò   
 Energìa eòlica  
 Mulin d'eva  
 Agricoltura tradissional piemontèisa  

 Colegament estern   
 Ecomusé Piemontèis - Informassion sui mulìn stòrich.  
 Musé ëd Turin - Stòria dle técniche agrìcole.  

Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Stòria  
Categorìa:Energìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI