Filosofìa antica

La filosofìa antica a comprend ël period dël pensé filosòfich ch'a va da j'origin ant ël sécol VI a.C. fin a la fin ëd l'Antichità (sécol VI d.C.). A l'é nàita an Grecia e a l'ha dësvlupasse an tut ël mond mediterani, formand la base dla filosofìa ossidental.

 Periodisassion 
La filosofìa antica as peul divid-se an tre perìod prinsipaj:
 Filosofìa presocràtica (sécoj VI-V a.C.): ij prim filòsof dla natura
 Filosofìa clàssica (sécoj V-IV a.C.): Sòcrate, Platon, Aristòtil
 Filosofìa elenìstica e roman-a (sécol IV a.C.-VI d.C.): stoicism, epicureism, seticism, neoplatonism

 Contest stòrich 
La filosofìa a l'é nàita ant le colònie greche d'Asia Minor e a l'ha avù sò sènter pì amportant a Aten-e. A l'é dësvlupasse durant:
 L'Età clàssica dla Grecia
 L'Imperi d'Alessandr Magn
 L'Imperi Roman
 La conversion al Cristianésim ëd l'Imperi

 Scòle e corent prinsipaj 

 Perìod presocràtich 
Ij prim filòsof a sercavo ël prinsipi (arché) dl realtà:
 Scòla milesia: Talet, Anassimandr, Anassìmen
 Pitàgora e soa scòla: la realtà a l'é nùmer
 Eràclito: tut a cambia
 Scòla eleàtica: Parménide e Zenon, l'Esse a l'é ùnich e imutàbil
 Pluralista: Empédocle, Anassàgora
 Atomista: Demòcrit

 Perìod clàssich 
 Sòcrate: a concentra l'atension an sël concet ëd vrità e virtù
 Platon: teorìa dle Ideje, metafìsica, epistemologìa, polìtica
 Aristòtil: lògica, metafìsica, ética, polìtica, siensa natural

 Perìod elenìstich e roman 
 Stoicism: Zenon ëd Cision, Séneca, Epitet, March Aureli
 Epicureism: Epicuro, arserca dla felicità për mes ëd l'atarassìa
 Seticism: Piron, arfuda la possibilità ëd conòsse la vrità assoluta
 Neoplatonism: Plotin, giust ëd l'Esse e dël divin

 Tema prinsipaj 
 La natura dla realtà (metafìsica)
 La possibilità e la natura dla conossensa (epistemologìa)
 La vita bon-a e la moral (ética)
 L'órdin polìtich ideal (filosofìa polìtica)
 Ël rapòrt antra l'òm e ël divin

 Métod filosòfich 
 Diàlogh socràtich (maieutica)
 Argomentassion dialética
 Dimostrassion lògica
 Anàlisi concetual
 Sistemassion dël savèj

 Eredità e anfluensa 
La filosofìa antica a l'ha:
 Anventà la magior part dle dissipline filosòfiche
 Dàit le base dle siense naturaj e matemàtiche
 Anfluensà ël pensé cristian, ebréo e islàmich
 Creà ij concet fondamentaj dla coltura ossidental
 Dàit nassita a la tradission lògica e rassional ossidental

 Autor amportant 
 Talete ëd Milet
 Pitàgora ëd Samo
 Eràclito ëd Efeso
 Parménide d'Elea
 Sòcrate d'Atene
 Platon d'Atene
 Aristòtil ëd Stagira
 Epicur ëd Samo
 Zenon ëd Cision
 Plotin (neoplatonism)

 Opere fondamentaj 
 La Repùblica ëd Platon
 L'Organon d'Aristòtil
 Ël Nichomaco d'Aristòtil
 Le Meditassion ëd March Aureli
 J'Eneadi ëd Plotin

 Vëdde ëdcò 
 Filosofìa medieval
 Filosofìa moderna
 Filosofìa contemporania
 Lògica
 Metafìsica
 Ética

 Bibliografìa 
 Reale, G. Storia della filosofia antica, 1975-1980
 Guthrie, W.K.C. A History of Greek Philosophy, 1962-1981
 Hadot, P. Che cos'è la filosofia antica?, 1995

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI