Astrologìa

L'astrologìa a l'é na tradission antica ch'a pretend d'arserché la relassion antra le posission dij còrp celest e j'event teren, specialment la personalità e ël destin ëd le përson-e. Considerà na pseudo-siensa da la comunità sientìfica, a l'é studià an antropologìa, stòria e filosofìa për soa anfluensa cultural.

 Definission 
L'astrologìa a peul esse definìa com:
 La pretèisa siensa ch'a studia l'anfluensa dj'astr an sla vita uman-a
 Ël sistema ch'a corela le posission celestiaj con j'event teren
 La tradission divinatoria basà an sël moviment dij pianeta e dle stèile

 Stòria 

 Orìgin antiche 
 Mesopotamia (3000 a.C.): prim osservassion sistemàtiche
 Babilonèis: division dlë zodìach an 12 part
 Egit antich: corelassion antra le pien-e dël Nil e le stèile

 Svilup clàssich 
 Grecia antica: fusion con la filosofìa
 Claudius Ptolemy (100-170 d.C.): Tetrabiblos, euvra fondamental
 Imperi Roman: divulgassion an tut l'imperi

 Età medieval 
 Mond islàmich: preservassion e dësvlup
 Euròpa medieval: integrassion con la religion cristian-a
 Università: part dël curiculum académich

 Età moderna 
 Rivolussion sientìfica: separassion da l'astronomìa
 Iluminism: crìtiche filosòfiche
 Sécol XX: revival popolar

 Sistema astrològich 

 Lë zodìach 
Ij 12 segn zodiacaj:
 Ariet (21 mars - 19 avril)
 Tòr (20 avril - 20 magg)
 Gemej (21 magg - 20 giugn)
 Càncher (21 giugn - 22 luj)
 Leon (23 luj - 22 agost)
 Vèrgin (23 agost - 22 stèmber)
 Bilansa (23 stèmber - 22 otòber)
 Scorpion (23 otòber - 21 novèmber)
 Sagitari (22 novèmber - 21 dzèmber)
 Capricòrn (22 dzèmber - 19 gené)
 Aquari (20 gené - 18 fërvé)
 Pess (19 fërvé - 20 mars)

 Ij pianeta 
Significà tradissional dij pianeta:
 Sol: l'é, la volontà
 Lun-a: emossion, incossient
 Mercuri: comunicassion, pensé
 Véner: amor, blëssa
 Mart: energìa, agressività
 Gieuv: espansion, fortun-a
 Saturn: lìmit, dissiplin-a

 Ca astrològiche 
Le 12 ca ch'a rapresento j'àmbit dla vita:
 Ca 1: personalità e aparensa
 Ca 2: valor e risorse
 Ca 3: comunicassion e studi
 Ca 4: famija e rèis
 Ca 5: creatività e amor
 Ca 6: salute e travaj
 Ca 7: relassion e mariagi
 Ca 8: trasformassion e mòrt
 Ca 9: filosofìa e viagi
 Ca 10: cariera e reputassion
 Ca 11: amis e speranse
 Ca 12: subcossient e isolament

 Tipo d'astrologìa 

 Astrologìa natal 
 Basà an sla data, ora e leugh ëd nàssita
 Carta natal personal
 Predission dël caràter e dël destin

 Astrologìa mondan-a 
 Studi dj'event coletiv
 Predission polìtiche e sossiaj
 Anàlisi dij cicl stòrich

 Astrologìa eletiva 
 Sernìa dël moment òtim për n'assion
 Anàlisi dij moment favorèvoj
 Usagi pràtich për le decision

 Astrologìa kàrmica 
 Relassion con le vite passà
 Studi dle lession d'evolussion
 Anfluensa dël destin passà

 Critiche sientìfiche 

 Mancansa d'evidense 
 Studi statìstich ch'a mostro gnun-a corelassion
 Efet psicològich ma nen fìsich
 Ampossibilità dij mecanism causaj

 Efet psicològich 
 Efet Forer: acetassion ëd descrission vaghe
 Bias ëd conferma: serché j'evidense positive
 Autosugestion: comportament conforma a le atèise

 Problema dla precession 
 Spostament dj'equinossi
 Disaliniament antra segn zodiacaj e costelassion
 Mancansa d'atualisassion dël sistema

 Anfluensa cultural 

 Literatura e art 
 Referiment astrològich ant la literatura
 Sìmboj zodiacaj ant l'art
 Ispirassion për poesìa e teatro

 Lengagi e espression 
 Terminologìa astrològica ant ël lengagi comun
 Espression idiomàtiche
 Influensa an sla cultura 'd massa

 Media e divulgassion 
 Oròscopi dij giornaj
 Program televisiv
 Contnù dij social media

 Astrologìa e filosofìa 

 Debat epistemològich 
 Stat dla conossensa astrològica
 Problema dla verificabilità
 Confront con la metodologìa sientìfica

 Determinism vs lìber arbitri 
 L'astrologìa a negherà la libertà uman-a?
 Compatibilità con la responsabilità përsonal
 Tension antra destin e libertà

 Antropologìa dla credensa 
 Përchè le përson-e a chërdo an astrologìa?
 Fonsion psicològica e social
 Bisogn ëd significà e control

 Astrologìa contemporania 

 Revival modern 
 Anteresse chersent ant la società contemporania
 Comunità an ligna
 Neuve forme d'astrologìa

 Astrologìa e psicologìa 
 Usagi com utiss d'introspession
 Valor terapéutich possìbil
 Lìmit e perìcoj

 Astrologìa e spiritualità 
 Integrassion con àutre pràtiche spirituaj
 Svilup ëd neuve tradission
 Tension antra tradission e inovassion

 Autor amportant 
 Claudius Ptolemy (100-170)
 Albumasar (787-886)
 Guido Bonatti (1207-1296)
 William Lilly (1602-1681)
 Alan Leo (1860-1917)

 Euvre fondamentaj 
 Tetrabiblos ëd Claudius Ptolemy
 Christian Astrology ëd William Lilly
 The Astrologer's Magazine ëd Alan Leo

 Vëdde ëdcò 
 Astronomìa
 Pseudo-siensa
 Zodìach
 Divinassion
 Efet Forer

 Bibliografìa 
 Ptolemy, C., Tetrabiblos, sécol II
 Campion, N., Stòria dl'astrologìa, 2008
 Dean, G., Astrologìa: Pro e contra, 2016

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Antropologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI