Mòrsa

Mòrsa (dal latin mordere, mòrde) a l'é n'atrass dovrà për ten-e fërmà e fissà un oget antramentre ch'as travaja ansima, coma për tajé, solié o coleghé. A l'é n'utiss essensial ant la mëccànica, la falegnamerìa, la metalurgìa e vàire àutri mësté.

 Strutura 
Na mòrsa tìpica a l'é formà da:
 Na base fissà a un banch ëd travaj.
 Doj brass paralel o mascarin, un fiss e l'àutr mòbil.
 Na vis a saré, che a consent ëd deurbe e saré la mòrsa për pijé l'oget.
 Soens a-i son ëd spëssor removìbij an metal piassà për nen dësfé la surfassa dl'oget tenù.

 Sòrt 'd mòrse 
A-i son vàire sòrt 'd mòrse, mincadun për n'usage specìfich:
 Mòrsa da fré (ò mòrsa paralela): robusta, con brass largh e na gran fòrsa 'd saré, dovrà ant la mëccanica e la metalurgìa.
 Mòrsa da minusié: pì legera, soens ëd bòsch, dovrà për ten-e fërme tàule o ass an fasend ëd travaj ëd falegnamerìa.
 Mòrsa a brass angolà (mòrsa da coladura): për ten-e doi tòch da coleghé a àngol drit ant la saldadura o ant la coladura.
 Mòrsa a vis (a sarà ràpida): con un mecanism a leva për saré e deurbe an pressa.
 Mòrsa 'd precision (mòrsa da banch): motobin pì cite, dovrà ant l'eletrònica e pijé dij cit component.
 Mòrsa a strap: portàbil, con un brass a forma ëd C, dovrà për ten-e tòch provisoriament ant ij canton pì malfé.

 Utilisassion 
La mòrsa a l'é dovrà për:
 Ten-e fërma un tòch antramentre ch'as travaja ansima con d'àutri utiss.
 Alineé doi tòch për coleghé, saldé o ancolé.
 Evité ch'a bogio durant operassion ëd taj, ëd përtusage o ëd soliadura.
 Dësfé 'd tòch (con ëd mòrse grand e fòrte).
 Creé 'd pression costanta ant le coladure o ant ij travaj ëd l'ebanista.

 Stòria 
Le prime mòrse a j'ero 'd fasson rudimental, faite con ëd branch e 'd ligam. Ant l'Età dël Fer e dël Bronz a son butasse le prime mòrse 'd metal. La mòrsa moderna a l'ha tùit ij sò precursor ant le ofisin-e dj'artisan dël Medi ev e dël Rinassiment. Con la Rivolussion Industrial a son dventà n'utiss standard ant le ofisin-e mëccaniche.

 Mòrsa ant la coltura piemontèisa 
Ant le ofisin-e tradissionaj piemontèise, la mòrsa a l'era sènter dël travaj dël fré, dël minusié e dël mecànich. A l'era 'l compang fidel për ten-e bin fërma la materia prima e fé un travaj precis e sicur. An vàire boteghe antiche as peulo ancora vëdde 'd mòrse d'oton e fer ch'a testimònio na stòria 'd mësté e 'd competensa.

 Vardé 'dcò 
 Torn
 Martel
 Ressia
 Atrass

 Arferiment 
 Vocabolari Treccani

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Atrass
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI