Motor d'arserca web

Un motor d'arserca web (an anglèis web search engine) a l'é un sistema software progetà për serché e trové d'anformassion an sla ragnà. A analisa miliard ëd document, figure, video, e àutri contnù, organisandje an n'ìndes përmëttend a j'utent ëd trové lòn ch'a l'han da manca an anserend ëd paròle-ciav. Esempi famos a son Google, Bing, DuckDuckGo, e Yahoo! Search.

 Stòria   
 1990: Archie, ël prim motor d'arserca, a nass për trové archivi an rej FTP.  
 1993: Wanderer a l'é ël prim crawler për la Web.  
 1994: WebCrawler a përmët ëd serché test antregh ant le pàgine.  
 1995: AltaVista a introduv la sintassi avansà (AND, OR) e la ricerca an vàire lenghe.  
 1998: Fondassion ëd Google, ch'a rivolussion-a l'arserca con l'algoritm PageRank.  
 2000s: Avent ëd Bing (Microsoft) e SEO (Otimisassion për motor d'arserca).  
 Al di d'ancheuj: Motor basà an sl'AI (es. Google BERT) e arserca vocaj (Alexa, Siri).  

 Strutura e Component   
1. Crawler (ragnà): Scansion-a la Web për trové contnù neuv o modificà.  
2. Ìndes: Archivi ch'a mapa paròle-ciav a document rilevant.  
3. Algoritm ëd ranking: Valuta la rilevansa dij contnù (es. Google PageRank).  
4. Antërfacia utent: Pàgina d'arserca andova j'utent a inserisso ëd query.  

Tecnologie avansà:  
 AI e Machine Learning: Comprend ël contest dle paròle-ciav.  
 Semantic Search: Arconòss relassion antra concet (es. "Paris" come sit o nòm).  
 Local Search: Arzultà basà an sla posission geogràfica.  

 Usagi Pràtich   
 Arserca d'anformassion: Notissie, definission, tutorial.  
 E-commerce: Trové prodòt e confronté pressi.  
 Académich: Arserca ëd papé sientìfich e arferiment.  
 SEO: Otimisé sit për mej classificassion ant j'arzultà.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Acess a l'anformassion: Conossensa global a portà ëd man.  
 Velocità: Arzultà an men d'un second.  
 Gratis: Mai paghé për dovré ij servissi base.  
 Svantagi:  
 Privatëssa: Racòlta ëd dat dj'utent për personalisassion.  
 Filter Bubble: Arzultà basà su preferense passà, limitand la diversità.  
 Desinformassion: Difìcil filtré contnù fàuss.  

 Evolussion Tecnològica   
 Ani 2000: Introdussion ëd la ricerca për figure e video.  
 2010: Integrassion dij snippet e knowlege graph (es. Google).  
 2020: Ricerca vocaj e assistent virtuaj (Google Assistant, Cortana).  
 Futur: Arserca preditiva basà an sl'AI e realtà aumentà.  

 Vardé ëdcò   
 SEO  
 Google  

 Arferiment   
 Battelle, J. (2005). *The Search: How Google and Its Rivals Rewrote the Rules of Business and Transformed Our Culture*. Portfolio.  
 W3C (2022). *Web Search Standards*. [Disponìbil an ligna](https://www.w3.org).  

 Ligam estern   
 Com a travaja Google Search  
 Stòria dij motor d'arserca (Mozilla)  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI