Avion militar

N'avion militar a l'é n'avion progetà o modificà për l'utilisassion da part ëd fòrse armà. Soe aplicassion a comprendo atach a tèra, superiorità aérea, arconossiment, traspòrt, e vàire àutre fonsion tàtiche e stratégiche. J'avion militar a son un component essensial ëd la guèra moderna.

 Stòria 
Ij prim avion militar a son comparì ant la Prima Guèra Mondial. A l'ancamin a j'ero dovrà për l'arconossiment, ma prest a son ëstàit armà con mitrajatris për combate contra d'àutri avion, dand nassensa a la guèra aérea. Ant la Sconda Guèra Mondial, l'aviassion militar a l'ha avù un ròl decisiv, con bombardament stratégich, atach a tèra, e bataje aéree motobin àute. Da la Guèra frèida an peui, a son dësvlupasse j'avion a reassion, ij mìssij guidà, e la tecnologìa stealth.

 Classificassion 
 A tecnologìa 
 Avion a élica: Prim motobin, ancora dovrà për cheich ròl (es. atach a bassa velocità, patrolament).
 Avion a reassion: La pì part dj'avion modern.

 Për ròl 
 Cassator (Fighter): Për conquisté e manten-e la superiorità aérea, eliminand j'avion nemis. Esempi: F-22 Raptor, Su-35.
 Bombardié (Bomber): Për ataché bersaj a tèra o navaj. A peul esse:
 Tàtich (atach a curt ragg): A-10 Thunderbolt II.
 Strategich (atach a longh ragg, sovens con arme nuclear): B-2 Spirit, Tu-160.
 Atach a tèra (Attack aircraft): Specialisà për deje suport a le trupe a tèra: AH-64 Apache (elicòter), Su-25.
 Arconossiment (Reconnaissance): Për cheuje anformassion: U-2, RQ-4 Global Hawk (dròno).
 Traspòrt (Transport): Për tramudé trupe, arme, e mojen: C-130 Hercules, An-124 Ruslan.
 Avion da reforniment (Tanker): Për deje d'àutra benzin-a an vòl a j'àutri avion: KC-135 Stratotanker.
 Avion da guèra eletrònica (Electronic warfare - EW): Për perturbé le comunicassion e ij radar nemis: EA-18G Growler.
 Avion da contròl e alerta an sl'àira (AWACS): Con radar motobin potent për coordiné le bataje: E-3 Sentry.
 Avion anfàit: Për operassion da le pòrta-avion.

 Caraterìstiche técniche 
 Velocità: Da sot-sònich a ipersònich (Mach 5+).
 Caria 'd combat: Quantità d'arme ch'a peul porté.
 Portà: Distansa ch'a peul volé sensa arforniment.
 Sigiladura: Capacità 'd nen esse descurvì dai radar (tecnologìa stealth).
 Aviònica: Sistema eletrònich bord (radar, computer, contromisure).

 Armament 
J'avion militar a peulo esse equipagià con:
 Mitrajatris e canon a reassion.
 Mìssil aria-aria (për j'àutri avion).
 Mìssil aria-tèra (për bersaj a tèra o navaj).
 Bombe (guidà o nen).
 Arme nuclear.
 Sistema ëd contromisure (flare, chaff, perturbador).

 Piataforme 'd lansament 
 Basi aeree terestre.
 Pòrta-avion.
 Pista 'd decòl curte o senza pista (STOL/VTOL - es. Harrier, F-35B).

 Evolussion futura 
 Dron da combatiment (UCAV): Senza pilòta, comandà da leu lontan.
 Avion ipersònich.
 Avion con swarm intelligence.
 Avion con làser o àutre arme a energìa guidà.
 Avion con pi 'd pilòta (optionally manned).

 Impat sossial e polìtich 
L'aviassion militar a l'ha:
 Arvolussionà la manera 'd fé guèra, rendendla pì global e devastanta.
 Causà 'd gran cost për le nassion.
 Creà na competission tecnològica ant ël mond.
 Generà 'd debat an sj'arme nuclear e an sla sicurëssa sivil.

 Produssion 
Vàire pais a produvo sò avion militar (USA, Russia, Cin-a, Fransa, Svezia), ma a-i son ëdcò 'd progèt multinassionaj (Eurofighter Typhoon, Dassault Rafale co-produvù).

 Vos corelà 
 Aviassion
 Bombardié
 Pòrta-avion
 Mìssil
 Dron
 Guèra aérea

 Arferiment 

Categorìa:Aviassion

Categorìa:Arm
Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI