Nav ëd linia

Na nav ëd linia a l'é stàita na nav da guèra a vele motobin granda, motobin armà e bon-a a combate ant la linia ëd bataja, visadì la formassion ëd fila ëd nav ch'a costituìa la prinsipal tàtica naval da la mità dël sécol ch'a fa XVII a l'inissi dël sécol ch'a fa XIX. A l'era 'l mojen ëd combatiment pì poderos ëd soa época e a l'é stàita l'antenà dla corassà a vapor dël sécol ch'a fa XIX.

 Stòria e dësvlup 
L'orìgin dël nòm a riva da la tàtica dla linia ëd bataja, anté che le nav a së schieravo an fila për dé 'ndaré al màssim ëd soa potensa 'd feu. Con l'angrandiment ëd l'artijarìa naval, le nav pì cite e pòco protete a son dventà tròp vulneràbij për resiste ant la linia. A l'é donca l'esigenza ëd costrùe 'd nav sempe pì gròsse, con vàire pont ëd canon e na protession ëd bòsch dë spessor.

Ij prim esempi a armonto a l'Inghilterra dël sécol ch'a fa XVII (coma la Sovereign of the Seas dël 1637). Ël pont ëd mòda a l'é rivà ant l'Età dla Nàutica dël bòsch (c. 1650-1850), con le gròsse nav a doi pont (74-100 canon) e a tre pont (98-120 canon) ch'a dominavo le bataje dl'Età napoleònica.

La decadensa dle nav ëd linia a l'é ancaminà con l'antrodussion dël vapor, dël blindagi d'assel e dij cano a retrocaria ant la mità dël sécol ch'a fa XIX, ch'a l'han portà a la nassita dle prime corassà. Nen tutun, vàire nav ëd linia a son restà an servissi fin a la mità dl'Eutsent.

 Caraterìstiche 
 Dissegn e dimension 
Le nav ëd linia a j'ero caraterisà da:
 Fòrt artijarìa: Dai 50 ai 120 canon ëd fer, organisà an baterìe su doi o tre pont continu (gun deck).
 Material: Scaf fàit ëd rol, con ël fòl ëd bòsch dur (tipo rover) për le part che a dovìo soporté ël feu.
 Velatura: a tre àlber con vele quadre, ch'a dasìo na bon-a manovrabilità e velocità con bon vent.
 Echipagi motobin numeros: Da 500 a 1200 òm, comprendend mariné, soldà për l'artijarìa, e ofissiaj.

 Classificassion 
Le nav ëd linia a j'ero classificà 'me:
 Nav ëd prim rangh (100 canon o pì): a tre pont. Nav amiraje për comandé la flòta.
 Nav ëd scond rangh (90-98 canon): a tre pont, ma pì cite.
 Nav ëd ters rangh (64-80 canon): a doi pont. Ël tipo pì comun e versàtil.
 Nav ëd quart rangh (50-60 canon): a doi pont pì cite, dovrà për scondiment.

 Ròl e tàtiche 
La tàtica prinsipal a l'era la linia ëd bataja, con le nav schierà a fila sensa anterussion për fé seurte tuta la potensa ëd feu vers ël nemis. L'obietiv a podìa esse lë sfondament dla linia nemisa o l'angagg, visadì manovré për taché soa linia an doi pont.

Dle vire, na squadra a podìa ancaminé un combatiment a la cassa për ciapé na nav nemisa. Antlora, ij soldà e ij mariné a provavo a monté a bòrd dël nemis për ciapelo con la fòrsa dle man.

Le nav ëd linia a j'ero ëdcò dovrà për blòche ij pòrt nemis e për sostnì operassion ëd sbarch.

 Esempi famos 
 HMS Victory: Nav amiraja ëd l'amiràj Horatio Nelson a la Bataja ëd Trafalgar (1805). A l'é conservà 'me nav museo a Portsmouth.
 Santissima Trinidad: La pì granda nav ëd linia dl'época napoleònica, spagneula, con 140 canon (4 pont). Sfondà a Trafalgar.
 USS Constitution: Fregà a gròsse dimension american-a, an servissi dal 1797 e ancora a gala al di d'ancheuj.

 Eredità 
Le nav ëd linia a l'han lassà 'n gròss segn ant la stòria naval. Sò disegn a l'é l'evolussion final ëd la nàutica a vele militar, e sò concet dle baterìe ëd canon an linia a l'ha influensà la costrussion dle prime corassà a vapor. Ël termo anglèis ship of the line a l'é restà ant ël léssich naval për definì le nav bon-e a combate ant la linia prinsipal.

 Vëdde 'dcò 
 Fregà
 Corassà
 Linia ëd bataja
 Bataja ëd Trafalgar
 Marin-a a vele

 Arferiment 
 Nicholas Blake, Richard Lawrence, "The Illustrated Companion to Nelson's Navy" (2005), Stackpole Books
 Rif Winfield, "British Warships in the Age of Sail" (2007), Seaforth Publishing

 Ligam ëd fòra 
 HMS Victory - Sit ofissial dla nav conservà a Portsmouth

Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Arm
Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI