Rabòt

Rabòt (dal fransèis rabot, ch'a veul dì "utiss për gavé via") a l'é n'atrass manual o mecànich dovrà për raboté e solié la surfassa dël bòsch, për gavene dë spëssor o për deje na forma precisa. A l'é l'utiss fondamental dël minusié e dël carpentié.

 Strutura 
Un rabòt manual a l'é formà da:
 Na guida, na piastra pian-a 'd metal o 'd bòsch ch'a scor an sla surfassa da raboté.
 Na lama (o fer) d'assel temprà, con ël taj anclinà, ch'a gava via dë scaje sutile ëd bòsch.
 Un cagnèt ò cun-i, ch'a ten fërma la lama e a consent ëd regolé la profondità dël taj.
 Un man-i' dë dnans e un an daré për guidé l'utiss.

 Sòrt 'd rabòt 
A-i son vàire sòrt 'd rabòt, mincadun për un travaj specìfich:
 Rabòt pian: për solié e dësgrossé le tàule.
 Rabòt da lingera: për gavé via 'd gròss scaje.
 Rabòt da finì (o da dòp): për na finission pì fin-a.
 Rabòt a dent: con na lama dentà, për gavé via 'd bòsch sensa s-cianché le fibre.
 Rabòt a gola: con la guida profilà, për fé 'd modanure e 'd cornis.
 Rabòt a fé linghet: për fé d'ancastr a coa 'd ràndola.
 Rabòt elétrich: motorisà, për travajé an pressa e su 'd gròsse surfasse.

 Utilisassion 
Ël rabòt a l'é dovrà për:
 Solé le tàule e gaveje la scòrsa e le ruvidità.
 Dëspiané le surfasse për rendje pian-e e regolar.
 Ridùe lë spëssor d'una tàula.
 'Fé d'ancastr e 'd profij decorativ.
 'Ariondé o sbërslé j'àngoj.

 Stòria 
Ij prim rabòt a j'ero 'd pera o 'd bòsch dur con na lama 'd pera s-ciapà. Ant l'Età dël Bronz e dël Fer a son dventà 'd metal. L'Imperi Roman a l'ha spantià l'usage dël rabòt an Euròpa. Ant ël Medi Ev, ij rabòt ëd bòsch con lama 'd fer a j'ero comun ant le boteghe dij minusié. La Rivolussion Industrial a l'ha portà ai rabòt mecànich e peui elétrich.

 Rabòt ant la tradission piemontèisa 
Ant le boteghe piemontèise, ël rabòt a l'era un dij prim atrass ch'as amprendìa a dovré. Ël minusié a lo passava an sle tàule con moviment regolar e decis, an fasend seurte ij ghërsin d'òr. Ancor ancheuj, ant le valade d'Ossola e dël Canavèis, a-i é d'artisan ch'a deuvro 'l rabòt a man për arcostrùe 'd mobij antich e për manten-e vive le técniche tradissionaj. Ël "rabòt ëd botega" a l'era sempe tenù bin afilà e pront a l'usage.

 Vardé 'dcò 
 Assul
 Ressia
 Scopel
 Atrass

 Arferiment 
 Vocabolari Treccani

Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Atrass
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI