Naturalism (filosofìa)

Ël naturalism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che tut lòn ch'a esist a l'é part dla natura e a peul esse studià con ij métod dle siense naturaj. A arfuda l'esistensa 'd realtà dzornaturaj o trassendent e a sosten che la filosofìa a dev continué la siensa.

 Definission 
Ël naturalism a peul esse definì 'me:
 La chërdensa che la realtà a l'é fàita mach ëd natura e 'd còse naturaj
 N'aprossimassion filosòfica ch'a arfuda ël dzornatural
 La posission che la filosofìa a dev esse continuassion dla siensa
 Na vision dël mond ch'a aceta mach le spiegassion sientìfiche

 Stòria 

 Antichità 
 Presocràtich: Talete, Anassimànder, Demòcrit
 Aristòtil: studi dla natura e soe cause
 Epicur: atomism e materialism

 Età moderna 
 Baruch Spinoza (1632-1677): naturalism e panteism
 David Hume (1711-1776): naturalism an epistemologìa
 John Locke (1632-1704): empirism e studi dla natura uman-a

 Sécol XX 
 John Dewey (1859-1952): naturalism an educassion e filosofìa
 W.V.O. Quine (1908-2000): naturalism epistemològich
 Ruth Millikan (1933-): naturalism an filosofìa dla ment

 Forme 'd naturalism 

 Naturalism metafìsich 
 Afirmassion che la realtà a l'é mach natura
 Arfud dle sostanse spirituaj o dzornaturaj
 Materialism com posission fondamental

 Naturalism metodològich 
 Strategia d'anvestigassion basà an sla siensa
 Arfud dle spiegassion nen sientìfiche
 Continuassion dël métod sientìfich an filosofìa

 Naturalism epistemològich 
 La conossensa a l'é un fenòmen natural
 Studi dla conossensa con métod sientìfich
 Arfud dla conossensa a priori

 Prinsipi fondamentaj 

 Continuità 
 Continuità antra siensa e filosofìa
 Gnun saut qualitativ antra natura e coltura
 L'òm a l'é part integral dla natura

 Arfud dël dzornatural 
 Gnun-e fòrse o esse dzornaturaj
 Spiegassion mach an termo 'd cause naturaj
 Arfud dij miràcoj e dël trassendent

 Métod sientìfich 
 La siensa a l'é l'ùnich métod ëd conossensa fidàbil
 Filosofìa com estension dla siensa
 Verìfica empìrica com criteri

 Aree d'aplicassion 

 Filosofìa dla ment 
 La ment a l'é un fenòmen natural
 Redussion dij process mentaj a process cerebraj
 Studi dël servel com base dla cossiensa

 Ética natural 
 Fondament natural dla moral
 Studi dij comportament moraj com fenòmen naturaj
 Evolussion e base biològiche dl'etica

 Epistemologìa 
 La conossensa com prodòt dl'evolussion
 Studi naturaj ëd le capacità cognitive
 Base biològiche dël rasonament

 Autor amportant 

 John Dewey 
 Naturalism an educassion
 Esperiensa com fondament dla conossensa
 Continuità antra siensa e vita quotidian-a

 W.V.O. Quine 
 "Epistemologìa naturalisà"
 Crìtica dla distinsion analìtich-sintétich
 La filosofìa com part dla siensa

 David Hume 
 Naturalism an epistemologìa
 Studi dla natura uman-a
 Arfud dle conossense a priori

 Argument a favor 

 Sucess dla siensa 
 Progress sientìfich impressionant
 Spiegassion unificà dij fenòmen
 Eficassia preditiva

 Coerensa 
 Vision unificà dël mond
 Eliminassion dle contradission
 Sistema filosòfich coerent

 Semplicità 
 Spiegassion econòmiche
 Eliminassion dj'entità inùtij
 Prinsipi ëd parsimonia

 Crìtiche 

 Ël problema dla cossiensa 
 Difìcoltà dë spieghé la cossiensa sogetiva
 "Qualia" e speriensa prima-përson-a
 Gap esplicativ antra servel e ment

 La natura dij valor 
 Difìcoltà ëd fondé ij valor ant na realtà purament natural
 Problema dl'esse e dël dovèj esse
 Redussion dij valor a fàit naturaj

 Lìmit dla siensa 
 Buté an discussion la possibilità 'd na siensa completa
 Esistensa 'd problema filosòfich iriducìbij
 Necessità d'aprossimassion complementar

 Naturalism contemporani =

 Naturalism biològich 
 Anfluensa dl'evolussion darwinian-a
 Studi dij comportament uman com prodòt dl'evolussion
 Base biològiche dla società

 Naturalism an filosofìa dla siensa 
 Filosofìa ch'a colàbora con le neuro-siense
 Studi natural dij process cognitiv
 Anàlisi sientìfica dla ment

 Naturalism social 
 Studi dle società com sistema naturaj
 Anfluensa dij fator ambientaj e biològich
 Continuità antra natura e coltura

 Confront con àutre posission 

 Vs. supernaturalism 
 Naturalism: mach la natura
 Supernaturalism: realtà dzornaturaj
 Debat an sj'orìgin e 'l significà

 Vs. dualism 
 Naturalism: monism material
 Dualism: ment e materia separà
 Problema dla relassion ment-còrp

 Vs. idealism 
 Naturalism: primà dla materia
 Idealism: primà dla ment o dle ideje
 Debat metafìsich fondamental

 Anfluensa 

 An siensa 
 Guida l'arserca sientìfica
 Fondament dël métod sientìfich
 Aspirassion për jë studi interdissiplinar

 An educassion 
 Métod d'ansegnament basà an sl'esperiensa
 Educassion sientìfica e laica
 Valorisassion dël métod sperimental

 An società 
 Vision secolar dël mond
 Promossion dël pensé sientìfich
 Influensa an sla polìtica e l'ética

 Eredità 
Ël naturalism a l'ha contribuì a:
 L'afirmassion dël métod sientìfich
 La secolarisassion dla società
 Lë svilup d'aprossimassion interdissiplinar
 La crìtica dle superstission e dle credense dzornaturaj

 Vëdde 'dcò 
 Materialism
 Empirism
 Sientism
 Filosofìa dla siensa
 Evolussionism

 Arferiment 

 Bibliografìa 
 Dewey, J., Esperiensa e natura, 1925
 Quine, W.V.O., A l'arserca dla vrità, 1990
 Millikan, R.G., Làngue, pensé e àutri fenòmen biologich, 1984

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Stòria dla filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI