Maja (armadura)

La maja (o còta 'd maja), a l'é na sòrt d'armadura flessìbil fàita da 'd mila 'd cit anej 'd metal lià an tra 'd lor për formé na tèila. A l'é stàita un-a dle prinsipaj forme 'd protession për ël còrp ant ël Medi ev e a l'é stàita dovrà për sécoj an vàire part dël mond.

 Stòria 
La maja a l'ha 'd rèis motobin antiche. Jë s-ciàire esempi a rivo dai Selt (sécol III aGC) e a l'é peui stàita largament dovrà da j'armà roman-e (lorica hamata). A l'é dventà l'armadura pì comun ant l'Euròpa medieval da l'Età dij Vikingh (sécol IX) fin-a al sécol XIV, quand a l'é stàita an part sostituìa da l'armadura a piastre, ma a l'é restà an uso coma protession secondaria o për le trupe a pé.

 Fabricassion 
Fé na maja a l'era un travaj motobin laborios, fàit da 'd specialista ciamà majar (o mail makers).
 Fij 'd fer: Ël fer a l'era tirà për formé 'd fij.
 Creassion dj'anej: Ël fil a l'era arvërsà an sù an spire e tajà për fé dj'anej.
 Saldadura: Minca anel a l'era duvertà, anlià a quatr àutr anej, e peui sarà con na pcita saldadura a la fiama.
 Tessiura: J'anej a j'ero anlià an manera che mincadun a l'avèissa quatr "vzin" (4-in-1), formand na tèila flessìbil ma resistenta.

Ël metal pì dovrà a l'era 'l fer, ma a-i ero 'dcò maje an oton (për j'ofissià) o an assel temperà.

 Part dl'armadura e nòm 
Na maja completa a comprendìa:
 Hauberk (an piemontèis, maja longa): Na còta ch'a quatava dal còl ai ginoj, con manie longhe.
 Haubergeon (maja cita): Na version pì cita, fin-a a j'anche.
 Coif (cuefa): Na còta për la testa, separà o ansema a l'hauberk.
 Chausses (causse 'd maja): Për protege le gambe.
 Mitan (miton): Guant ëd maja.

 Vantagi e dësvantagi 
 Vantagi:
 Flessibilità: A përmëttìa 'd moviment ampi.
 Ventilassion: Men càud che l'armadura a piastre.
 Protession bon-a: Bon-a contra ij colp ëd spa e d'apia, e contra le ponte dle sajëtte.
 Dësvantagi:
 Pèis: Na maja longa a podìa peisé 10-15 kg.
 Manutension: A l'avìa damanca d'esse lubrificà për nen rusnì.
 Protession limità: A podìa nen paré dai colp penetrant ëd balestre.

 Dësfèisa contra la maja 
Për superé la protession dla maja, a son ëstàite dësvlupà vàire técniche e arme:
 Ponte a stissa: Le ponte motobin fin-e a podìo passé an tra j'anej.
 Arm a percussion (masse, martel da guèra): La fòrsa dël colp a traversava la maja e a causava dij dann antërn.
 Balestre: A l'avìo pro fòrsa për penetré la maja a curt ragg.

 La maja anco' al di d'ancheuj 
Al di d'ancheuj, la maja a l'é dovrà:
 Ant ël cine e ant ël teàter: Për le costume stòriche.
 Da j'ator ëd rievocassion stòrica.
 Ant j'industrie alimentar e 'd macelassion: Për protegg-se da le lame.
 Da le fòrse ëd polissìa: Coma protession contra le ponte.

 Vos corelà 
 Armadura
 Cota 'd lame
 Medi ev
 Cavalié

 Arferiment 

Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI