Munission

La munission a l'é tut lòn ch'a serv për fé andé n'arma da feu, për colpì o për prodùe n'efet. A comprend l'ansem ëd component che, butà 'nt la cambra d'un'arma, a përmëtto 'd lansé un projétil, o a conten-o l'esplosiv e ij sistema 'd guida për n'arma 'd pi gròss càlibr.

 Part prinsipaj ëd na munission për arma portàtil 
Na cartucia completa (për fusij, pistòle, moschet) a l'é formà da:
 Asta (o bòssol): Contenitor ëd metal, plàstica o carta ch'a ten ansema tut.
 Esplosiv d'ancamin (percussion): Cita caria ch'a s-ciòpa ëd fasson sensìbil quand batùa dal percussor, për dé 'l feu a la caria prinsipal.
 Caria propulsiva (póver): Esplosiv ch'a brusa an pressa, generand gas ch'a lanso 'l projétil fòra dal canon.
 Projétil (bala): La part ch'a ciapa ël bërsaj, an metal (piomb, assel, urani ampovrì).
 Lubrificant e sigilant: Për ridùe l'atrit e prevnì l'umidità.

 Sòrt ëd munission 
A-i son vàire categorìe, classificà për:

 Sòrt d'arma 
 Munission për fusij e carabine.
 Munission për pistoòle e revòlver.
 Munission për arme a cana riversà.
 Munission për arme d'apògg (mitrajatris, canon leger).

 Sòrt ëd projétil 
 A bala pien-a (Full Metal Jacket - FMJ): Për tir d'ansidiament e contra la protession legera.
 A bala veuida (Hollow Point - HP): Ch'as deurv al contat, për fé pì dann ant la carn (dovrà da la polissìa e ant la cassa).
 Incendiari e trassant: Ch'a fa 'd feu o a lassa na trassa luminosa për corege 'l tir.
 Penetrant (AP): Për trapassé le corasse.
 A salve: Sensa projétil, për le sirimonie.

 Munission për artijarìa 
Për canon e obusié, le munission a peulo esse:
 Ëd bòt ùnich (projétil e caria propulsiva separà).
 A cartucia fissà (projétil e bòssol unì, për canon pì cit).
 Semi-fissà (con bòssol metàlich ma projétil separàbil).

Ij projétil d'artijarìa a peulo esse:
 Esplosiv (HE).
 Contra-blindà (HEAT, APFSDS).
 A còste (shrapnel).
 Iluminant o fumògen.
 Nuclear o chìmich (munission speciaj).

 Munission guidà e mìssij 
Ant ës cas, la "munission" a l'é l'arma midema, ch'a comprend:
 Cari'd guèra.
 Sistema 'd propulsion (motor a arsàut, a propelent sòlid).
 Sistema 'd guida (radar, infra-ross, laser, GPS).
 Sistema 'd navigassion.

 Produssion e sigurëssa 
La produssion ëd munission a l'é regolà da dë strèite norme për evité d'esplosion assdentaj. Le munission a devo:
 Essere stàbij an condission normale.
 Fonsionament mach quand ativà da l'arma.
 Avèj na durà 'd conservassion (e esse dësblà o eliminà apress).

 Conservassion e eliminassion 
Le munission a peulo degeneresse con ël temp (póver ùmida, corosion dël bòssol). Cole scadùe o nen pì dovrà a devo esse dësblà da 'd técnich espërt con dë s-ciòp controlà.

 Stòria 
La munission a l'ha seguità l'evolussion dle técniche:
 Sécoj XV-XVIII: Caria ëd póver e bala 'd piomb separà.
 Sécol XIX: Nàssita dla cartucia moderna, con percussion a luminel prima, a sedron apress.
 Sécol XX: Standardisassion dij càlibr, munission a àuta penetrassion, guidà.
 Sécol XXI: Munission "inteligenta", a energìa direta, e munission për dron.

 Vos corelà 
 Arma da feu
 Cartucia
 Artijarìa
 Póver da sparé
 Esplosiv
 Càlibr
 Industria militar

 Arferiment 

Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI