Centrìfuga

Na centrìfuga a l'é na màchina ch'a deuvra la fòrsa sentrìfuga për separé component ëd densità diferente ant un lìquid o na mës-cia. A l'é dovrà ant ij laboratòri sientìfich, ant l'andustria alimentar, ant la medzin-a e ant la vita quotidian-a (es. ant le màchine lavanderìa).  

 Stòria   
Ij prim esperiment ëd separassion sentrìfuga a armonto al sécol XVIII, ma la centrìfuga moderna a l'é stàita dësvlupà ant ël sécol XIX. Ant ël 1864, l'antërventista alman Antonin Prandtl a l'ha creà na centrìfuga mecànica për separé la crema dël làit. Pì tard, ant ël 1923, Theodor Svedberg a l'ha anventà l'ultrasentrìfuga, ch'a përmet ëd separé partìcole microscòpiche për studi biochìmich, vagnand ël Premi Nobel për la chìmica dël 1926.  

 Tipo ëd centrìfuga   
 Laboratòri: Për separé component dël sangh, sélule, o protein-e.  
 Andustriaj: Dovrà ant l'andustria alimentar për separé l'eva da la fruta triturà o ant la produssion d'euli.  
 Ultrasentrìfuga: Velocità motobin àute (fin a 1.000.000 g), dovrà ant la recerca sientìfica.  
 Domèstiche: Sistema ëd spin ëd le màchine lavanderìa për gavé l'eva da la biancheria.  

 Operassion   
La centrìfuga a fà giré na cambra o na provëtta a velocità àuta, generand na fòrsa sentrìfuga ch'a spòsta ij component pì pèis (o pì dens) vers lë strem ëd la càmbra, mentre coj pì linger a resto al sènter. La fòrsa a l'é calcolà con la fórmula:  



andova  a l'é la massa,  ël ragg ëd rotassion, e  la velocità angolar.  

 Aplicassion   
 Medzin-a: Separassion dij globoj ross, bianch e dël plasma dal sangh.  
 Chìmica: Purificassion ëd sostanse o isolassion ëd catalisator.  
 Alimentar: Produssion ëd làit dësgrassà, euli ëd ulva, o giuss ëd fruta sensa polpa.  
 Ambient: Tratament ëd j'eve ëd scàrich për gavé ij sòlid suspèis.  

 Vardé ëdcò   
 Politécnich ëd Turin  

Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Medzin-a  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI