Dreadnought

Dreadnought a l'é un termo ch'a definiss na generassion ëd corassà motobin armà e motobin protete, butà an servissi a l'inissi dël sécol ch'a fa XX. Ël nòm a ven da la nav britànica HMS Dreadnought, lansà dël 1906, che a l'ha arvolussionà ël disegn ëd le nav da guèra dl'época. Coste nav a son ëstàite caraterisà da na configurassion omogenia ëd canon 'd gròss càliber, an contrast con le corassà precedent ch'a l'avìo na mës-cia 'd canon ëd càliber divers.

Soa comparision a l'ha butà an vej ëd colp tute le corassà esistent, ancaminand na neuva corsa a j'armament navaj antra le potense mondiaj, che a l'é stàita ciamà la dësfida dël dreadnought. Coste nav a son ëstàite protagoniste dle bataje navaj dla Prima guèra mondial.

 Caraterìstiche prinsipaj 
La caraterìstica prinsipal ëd tuti ij dreadnought a l'era l'armament prinsipal uniform, costituì da vàire torëtte d'artijarìa dël midem gròss càliber (generalment da 12 inch, o 305 mm). Costa solussion a l'ha përmëttù ëd semplifiché ël contròl dël feu a distansa e 'd concentré un poderos colp contra ij bersaj nemis.

Àutre caraterìstiche a comprendìo:
 Motorisassion a vapor a turbine, ch'a dasìa na velocità superior a le precedent corassà.
 Na corassa (blindadura) motobin spëssa e bin distribuìa për protege le part vitaj.
 Na forma ch'a mejora la stabilità e la resistensa a l'àuta velocità.

 Stòria e Svilup 
 Antëgrassion e Ël Prim Dreadnought 
Ij progress ant l'artijarìa, ant la motivassion e ant la tecnologìa dle blindadure a l'avìo creà le condission për un cangiament radical. L'amirà britànich John Fisher a l'é stàit ël prinsipal promotor dël neuv disegn.
La HMS Dreadnought a l'ha fàit seurte ëd colp le corassà esistent për via ëd soa potensa 'd feu, velocità e protession, tut ant un sol colp. A l'ha anandià na neuva corsa a j'armament.

 La dësfida dël Dreadnought 
Dòp ël sucess dël dreadnought britànich, tute le potense navaj (an particolar la Gërmania imperial, jë Stat Unì, ël Giapon e la Fransa) a l'han ancaminà a costruì soe proprie classe 'd dreadnought. La competission për la supremassìa naval tra ël Regn Unì e la Gërmania a l'é stàita un dij fàit ch'a l'han mnà a la Prima Guèra Mondial.

 Svilup: ij "Super-Dreadnought" 
Ant ij agn ch'a son ëvnù apress, le nav a son dventà ancor pì gròsse e potent. A l'han ancaminà a ciamesse "super-dreadnought", con canon dël càliber ëd 13.5" o 15" e na protession motobin ameliorà.

 Ròl ant la Prima Guèra Mondial 
Ij dreadnought a l'han formà l'ànima dle flòte dël conflit. La Grand Flòta britànica e la Flòta d'Àut Mar alman-a a son ëscontrasse an vàire ocasion, la pì amportanta ëd le quaj a l'é stàita la Batàja dlë Jutland (1916). A l'é ëstàita na confrontassion enorm, ma sensa un vincedor ciàir.

 Dissiplin-a e la fin dl'época dël Dreadnought 
La costrussion dij dreadnought a l'é continuà apress la guèra, ma ël Tratà naval ëd Washington dël 1922 a l'ha limità ij tonelagi e ël nùmer ëd corassà për le potense signatarie.
L'época dij dreadnought a l'é finìa con la Sconda guèra mondial, quand che la pòrta-avion a l'ha dimostrà d'esse la neuva regin-a dij mar.

 Eredità 
Ël termo "dreadnought" a l'é restà ant la lenga për denoté 'n sàut ant la potensa 'd feu o ant la tecnologìa, e a l'é aplicà 'dcò a d'àutri camp (come 'l disegn ëd ghitara acùstica). Në dzorvivent dë st'época a l'é la USS Texas, na dreadnought djë Stat Unì dël 1914, mantnùa com nav-museo.

 Lista 'd quaidun dij dreadnought pì amportant për nassion 
 Regn Unì 
 HMS Dreadnought
 Class Orion (super-dreadnought)
 Class Queen Elizabeth

 Gërmania 
 Class Nassau
 Class Helgoland
 Class König

 Stat Unì 
 Class South Carolina
 Class Delaware
 Class New York

 Àutre nassion 
 Giapon Satsuma
 Fransa Jean Bart
 Italia Dante Alighieri

 Vëdde 'dcò 
 Corassà
 Pre-dreadnought
 Batàja dlë Jutland
 Pòrta-avion
 Corsa a j'armament navaj

 Arferiment 
 Robert K. Massie - "Dreadnought: Britain, Germany and the Coming of the Great War" (1991), New York, Random House
 John Roberts - "The Battleship Dreadnought" (1992), Conway Maritime Press

 Ligure ëd fora 
 HMS Dreadnought - Royal Navy (an anglèis)

Categorìa:Tecnologìa militar
Categorìa:Stòria militar
Categorìa:Arm
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI