Hayreddin Barbarossa

Hayreddin Barbarossa (nassù vers ël 1478 - mòrt ël 4 luj 1546), conossù an Italia coma Ariadeno Barbarossa, a l'é stàit un amiràj otoman ch'a l'ha dàit na contribussion fondamental a l'espansion dl'Imperi Otoman ant ël Mediterani durant ël sécol XVI. Sò nòm "Barbarossa" a ven da soa barba rossa, e "Hayreddin" a veul dì "ël mej dla religion".

 Gioventù 
Hayreddin a l'é nassù ant l'ìsola ëd Lesbo, antlora part dl'Imperi Otoman. A l'era ël pì giovo dij quatr fieuj ëd Yakup Aga, un turch, e Katerina, na greca. Con sò frel magior Oruç, a l'ha ancaminà soa cariera 'me corsar ant ël Mediterani ossidental.

 Cariera 'me corsar 
An tra 'l 1503 e ël 1510, Hayreddin e Oruç a l'han operà da la costa dël Maghreb, atacand le nav cristian-e e stabilend na base a Djijeli (ant l'Algeria d'ancheuj). Soa nòmina a l'é chërsùa tant che:
 A l'han butasse al servissi dël sultan otoman
 A l'han conquistà vàire sità dla costa nord-african-a
 A son dventà na minassa për le potense cristian-e dël Mediterani

 Comandant dl'armada otoman-a 
Dòp la mòrt ëd sò frel Oruç dël 1518, Hayreddin a l'é dventà ël cap ëd la flota otoman-a an Mediterani. Sò sucess pì amportant a comprend:
 La conquista d'Algeri dël 1529
 La vitòria a la bataja ëd Prevesa dël 1538
 La conquista ëd Tùnis dël 1534
 Na campagna an Italia dël 1543-44 an colaborassion con la Fransa

 La bataja ëd Prevesa 
Ant ël 1538, Barbarossa a l'ha afrontà la Liga Santa sota ël comand d'Andrea Doria. Malgré ch'a l'avèissa na flota pì cita, a l'ha vagnà na vitòria decisiva ch'a l'ha:
 Confermà la superiorità otoman-a an Mediterani oriental
 Përmëttù a j'Otoman ëd controlé ël mar për àutri 30 agn
 Consolidà soa reputassion 'me amiràj genial

 Eredità 
Hayreddin Barbarossa a l'é mòrt a Istanbul ant ël 1546. Soa contribussion a l'é stàita fondamental për:
 L'espansion otoman-a an Mediterani
 La creassion ëd na potensa naval otoman-a
 La difusion ëd l'Islam ant ël Mediterani ossidental

A l'é storà ant un mausolé a Istanbul, ch'a resta n'importanta atrassion turìstica.

 Ant la coltura 'd massa 
Barbarossa a l'é stàit rapresentà an:
 Literatura otoman-a e àraba
 Film e serie televisive
 Videogieugh stòrich

 Vëdde 'dcò 
 Imperi Otoman
 Corsar
 Mediterani
 Stòria dl'Algeria
 Bataja ëd Prevesa

Categorìa:Personalità dël sécol XVI
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI