Java (lengagi ëd programassion)

Java a l'é un lengagi ëd programassion orientà a j'oget, àut livel, e generàl-propòsit, creà da James Gosling a Sun Microsystems dël 1995. A l'é arnomà për sò mòt "scrive na vira, fé giré dapertut" (Write Once, Run Anywhere), grassie a la Màchin-a Virtual Java (JVM) ch'a eseguiss ël còdes compilà an snë spessìfica architetura. Java a l'é dovrà ant l'ambient empresarial, aplicassion mobij (Android), servissi web, e sistema embedded.

 Stòria   
 1991: James Gosling a ancamin-a ël proget "Oak" për dispositiv embedded.  
 1995: Sun Microsystems a presenta Java 1.0, con l'obietiv ëd dovrelo për Internet.  
 1996: Lansi dël JDK 1.0 (Java Development Kit).  
 2004: Java 5 a introduv generics, metadata (anotassion), e autoboxing.  
 2010: Oracle a cata Sun Microsystems, dventand ël mantnidor ëd Java.  
 2014: Java 8 a gionta lambda, stream API, e ël motor Nashorn.  
 2017: Java 9 a introduv ël sistema ëd mòdoj (Project Jigsaw).  
 2023: Java 20 a continua l'evolussion con fil virtual (Project Loom) e pattern matching.  

 Strutura e Component   
 JVM (Java Virtual Machine): A eseguiss ël bytecode compilà, garantend l'indipendensa da la piataforma.  
 JDK (Java Development Kit): Strument për dësvlupé, compilator (`javac`), e librarìe.  
 JRE (Java Runtime Environment): Ambient për eseguì aplicassion Java.  
 Caraterìstiche dël lengagi:  
 Orientà a j'oget: Class, eredità, polimorfism.  
 Gestion automàtica ëd memòria: Colession ëd rumenta (garbage collection).  
 Sicurëssa: Contròl d'acess e sandbox për aplicassion an ligna.  

 Usagi Pràtich   
 Aplicassion empresariaj: Framework com Spring e Hibernate.  
 Android: Dësvlup ëd aplicassion mòbij (coregiù da Kotlin dal 2019).  
 Web e backend: Servissi RESTful con Jakarta EE e servidor com Tomcat.  
 Big data: Librarìe com Apache Hadoop e Apache Spark.  
 Dispositiv embedded: Sistema ëd control e IoT.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Piataforma independent: Giré an su minca sistema operativ con JVM.  
 Librarìe estèise: Sopòrt a vàire fonsion via Maven e Gradle.  
 Comunità ativa: Mantniment regolar e documentassion completa.  
 Svantagi:  
 Verbosità: Pì còdes che lengagi com Python.  
 Consum ëd memòria: JVM a peul ciamé pì risorse che lengagi compilà.  

 Evolussion Tecnològica   
 Java EE/Jakarta EE: Piataforma për aplicassion empresariaj, separà da Oracle dël 2017.  
 Project Loom: Fjj virtuaj për gestion eficent ëd concorensa.  
 GraalVM: Compilador ch'a mejora le prestassion e sopòrta lengagi multipl.  

 Vardé ëdcò   
 JVM  
 Kotlin (lengagi)  
 Android  
 Python (lengagi)  

 Arferiment   
 Bloch, J. (2018). *Effective Java*. Addison-Wesley.  
 Oracle (2023). *Java Documentation*. [Disponìbil an ligna](https://web.archive.org/web/20180720014735/https://docs.oracle.com/javase/).  

 Ligam estern   
 Sit ufissial ëd Java  
 OpenJDK  
 Comunità Java su Reddit  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI