Fortran

Ël Fortran (abreviassion ëd "Formula Translation") a l'é un lengagi ëd programassion àut livel creà dël 1957 da IBM, progetà për càlcol sientìfich e angegnerìstich. A l'é un dij prim lengagi ëd programassion àut livel e a l'ha giutà a definì le base për la programassion moderna. Arnomà për soa eficensa ant ël processé operassion numèriche, a l'é ancora dovrà ant ij supercomputer, simulassion sientìfiche, e model ëd prevision meteorològica.

 Stòria   
 1957: Prime version ëd Fortran (Fortran I) për IBM 704, con sintassi basà su fórmule matemàtiche.  
 1958: Fortran II a introduv le sot-routin-e e ël sopòrt a le fonsion.  
 1966: Standard Fortran 66 (FORTRAN IV), prim standard ANSI.  
 1978: Fortran 77 a mejora ël contròl ëd fluss e j'operator lògich.  
 1991: Fortran 90 a gionta programassion orientà a oget, array dinàmiche, e mòduj.  
 2003/2008: Standard modern con sopòrt a OOP avansà e interoperabilità con C.  
 2018: Fortran 2018 a introduv coarray për programassion paralela.  

 Strutura e Component   
 Sintassi matemàtica: Es. `OPERATION = (A + B) * C`.  
 Array e matris: Gestion eficent ëd dat multidimensionaj.  
 Module: Organisassion dël còdes an component riutilisàbij.  
 Subprogram: Sot-routin-e e fonsion për struturé ël còdes.  
 Compatibilità: Manteniment ëd còdes vej an version neuve.  

 Usagi Pràtich   
 Fìsica computassional: Simulassion ëd partissele e model climàtich.  
 Ingegnerìa: Anàlisi dë sforz e dinàmica dij flùid.  
 Supercomputer: Còdes otimisà për architeture paralele (es. Cray, IBM Blue Gene).  
 Finansa: Model ëd arzigh e predission ëd mërcà.  

 Avantagi e Svantagi   
 Avantagi:  
 Efissensa numèrica: Velocità àuta për càlcol complicà.  
 Stabilità: Còdes a durà longa për aplicassion crìtiche.  
 Librarìe sientìfiche: Ampia disponibilità (es. LAPACK, BLAS).  
 Svantagi:  
 Sintassi veja: Strutura pòch flessìbil për programador modern.  
 Mancansa ëd fonsion modèrne: Concorensa con Python e C++ ant l'AI.  

 Evolussion Tecnològica   
 Ani 1960: Aplicassion ant l'Apollo e programa spassiaj (es. NASA).  
 Ani 1980: Utilisassion ant ij mainframe për elaboré dat sientìfich.  
 Al di d'ancheuj:  
 Integrassion con Python: Usagi ëd librarìe Fortran an framework modern.  
 Paralelism: Coarray e OpenMP për multi-core e GPU.  

 Vardé ëdcò   
 Lengagi C  
 Python (lengagi ëd programassion)  
 Supercomputer

 Arferiment   
 Metcalf, M. (2018). *Modern Fortran Explained*. Oxford University Press.  
 ISO/IEC 1539-1:2018. *Fortran 2018 Standard*.  

 Ligam estern   
 Fortran-lang.org (comunità moderna)  
 Documentassion GCC Fortran  

Categorìa:Informàtica
Categorìa:Tecnologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI