Gnente

Ël gnente (o nent) a l'é un concet filosòfich fondamental ch'a rapresenta l'assensa d'ogni esse, l'assoluta negassion dël real. A l'é stàit un tema sentral an vàire tradission filosòfiche, da l'antichità a la filosofìa contemporania.

 Definission e problema 
An filosofìa, ël gnente a peul esse definì com:
 L'assensa d'ogni esse o realtà
 La negassion assolùa dël real
 L'opòst radical dël l'é
 La condission d'assensa prima dl'esistensa

Ël problema filosòfich sentral a l'é: ël gnente a l'é mach un concet mental o a l'ha na realtà metafìsica? Coma a peulo nòstre ment pensé al gnente?

 Stòria dël concet 

 Filosofìa antica 
 Parménid: a fortiss che "l'é a l'é, ël gnente a l'é pa" e che pensé al gnente a l'é ampossìbil
 Demòcrit: a teorisa ël veuid com spassi andoa j'àtom as bogio
 Platon: ant ël Sofista, a discut la natura dël gnente e dël fàuss

 Filosofìa oriental 
 Budism: ël concet ëd shunyata (voidà) a l'é sentral
 Taoism: ël gnente (wu) a l'é la sorgiss ëd tut l'é

 Filosofìa medieval 
 Tomà d'Aquin: a diferensia antra creassion dal gnente e dal veuid
 Vielm ëd Occam: a consìdera ël gnente com n'assensa d'esse

 Filosofìa moderna 
 Gottfried Leibniz: "Përchè a-i é cheicòs an pì che gnente?"
 Immanuel Kant: ël gnente com concet lìmit dla rason

 Filosofìa contemporania 
 Martin Heidegger: "Përchè a-i é l'é an general e pa pì tòst ël gnente?"
 Jean-Paul Sartre: ël gnente com part essensial dla condission uman-a
 Ludwig Wittgenstein: "Ël mìstich a l'é nen com ël mond a l'é, ma ch'a l'é"

 Teorìe filosòfiche 

 Ël gnente com negassion 
 Ël gnente a l'é mach l'assensa d'esse
 A l'ha pa d'esistensa real
 A l'é na creassion dël pensé uman

 Ël gnente com realtà 
 Ël gnente a l'ha na realtà metafìsica
 A l'é la sorgiss ëd l'é
 A l'é pì fondamental che l'esse

 Ël gnente com veuid 
 Ël veuid fìsich a l'é na forma d'esse
 Lë spassi veuid a l'é real
 Ël gnente a l'é pa l'assensa d'esse ma na forma d'esse particolar

 Ël gnente an esistensialism 
L'esistensialism a dà un ròl sentral al gnente:
 Martin Heidegger: l'angossa a arvela ël gnente
 Jean-Paul Sartre: la cossiensa a introduv ël gnente ant ël mond
 Albert Camus: l'assurd a nass dal ancontr antra l'òm e ël gnente

 Ël gnente an fìsica 
La fìsica moderna a l'ha arvolussionà ël concet ëd gnente:
 Mecànica quàntica: ël veuid a l'é pien d'ossilassion
 Relatività general: lë spassi-temp a l'é dinàmich
 Cosmologìa: ël gnente assolù a peul esse ampossìbil

 Ël problema metafìsich 

 Creassion dal gnente 
 Che signìfica che l'univers a l'é stàit creà dal gnente?
 Ël gnente a peul generé cheicòs?
 La question ëd la causa prima

 Essensa dël gnente 
 Ël gnente a l'ha n'essensa?
 Coma a peulo nòstre ment pensé al gnente?
 Ël lengagi a peul descrive ël gnente?

 Conseguense psicològiche 
L'ancontr con ël gnente a peul avèj d'efet psicològich:
 Angossa esistensial
 Crisi ëd significà
 Arvolussion spiritual
 Creatività artìstica

 Ël gnente an d'àutri camp 

 Art e Literatura 
 L'art moderna a esplora ël gnente
 La literatura dël sécol XX a rapresenta l'assurd
 La poesìa a serca d'esprime l'inefàbil

 Religion 
 Creassion ex nihilo
 Ël gnente com status pre-creà
 Misticism e union con l'Assolù

 Psicologìa 
 La paura dël gnente
 L'angossa dla mòrt
 Ij mecanism ëd difèisa contra ël gnente

 Aforism e sentense 
 "Ij lìmit ëd mè lengagi a son ij lìmit ëd mè mond" - Wittgenstein
 "L'òm a l'é na passion inùtil" - Sartre
 "L'é a l'é, ël gnente a l'é pa" - Parménid

 Autor amportant 
 Parménid (sécol V a.C.)
 Platon (427-347 a.C.)
 Gottfried Leibniz (1646-1716)
 Martin Heidegger (1889-1976)
 Jean-Paul Sartre (1905-1980)
 Ludwig Wittgenstein (1889-1951)

 Euvre fondamentaj 
 Ël Sofista ëd Platon
 Esse e temp ëd Heidegger
 L'Esse e ël Gnente ëd Sartre
 Tractatus logico-philosophicus ëd Wittgenstein

 Vëdde ëdcò 
 Esse
 Esistensa
 Metafìsica
 Esistensialism

 Bibliografìa 
 Heidegger, M., Che l'é la metafìsica?, 1929
 Sartre, J.-P., L'Esse e ël Gnente, 1943
 Wittgenstein, L., Tractatus logico-philosophicus, 1921

Categorìa:Filosofìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI