Mosca (Inset)

La mosca a l'é n'inset che a aparten a l'órdin dij Diptera (ch’a veul dì “doe cobia d’ale”). A esisto pì che 120.000 specie ëd mosche an tut ël mond, dont la pì part a son associà a ambient urban o ruraj. La specie pì conossùa a l'é la Musca domestica (mosca comun-a).

 Descrission 
Le mosche a l'han un còrp dividù an tre part: testa, torach e adòmen. A l'han doi euj compost gròss, che a-j përmëtto ëd vëdde an tute le diression. A l'han mach na cobia d’ale (ël second pair a l'é trasformà an dij balansin cit, ch’a servo për stabilisé ël vòl). Soa boca a l'é adatà për ciucé o lambì, con na strutura ciamà probòsside.

 Biologìa 
Ël cicl ëd vita dla mosca a comprend quatr ëstadi:
 Euv: La fumela a depon j'euv an sla materia orgànica an decomposission.
 Larva (bigat): J'euv as deurb e a nasso le larve, ch’a mangio materia orgànica.
 Pupa: La larva as trasforma an pupa, na fase ëd metamòrfosi.
 Adult: Da la pupa a s-ciòd la mosca adulta.

La durà dël cicl a dipend da la temperadura, ma an media a peul duré 10-15 di.

 Compatiment 
Le mòsche a son ative dzortut ëd di e a sërco ëd nutriment lìquid o semilìquid. A pòrto ëd maladìe coma ël colera o la dissenterìa përchè a stan ansima a mangé o sustanse contaminà. A l'han ëdcò un ròl ant la decomposission ëd sustanse orgàniche e ant l’impolinassion ëd chèiche piante.

 Rapòrt con l’òm 
Minca tant, le mòsche a son considerà parassita përchè a contàmino ël mangé. A son ëdcò dovrà ant la siensa (es. Drosophila melanogaster) për studi genétich. Ant la cultura popolar, le mosche a son smonùe ant ël proverbi («Esse pien ëd mosche» a veul dì esse nen seri) o ant la literatura.

 Tassonomìa 
 Regn: Animalia
 Fil: Arthropoda
 Class: Insecta
 Órdin: Diptera

 Galarìa 

 Arferiment 
 Smith, J. Insects of the World. 2020.
 Rossi, P. La fauna dël Piemont. 1995.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI