Sërpent

Ij sërpent a son dij rétij sensa piòte ch'a aparten-o a l'órdin dij Squamata e al sot-órdin dij Serpentes. Conossù për sò còrp longh e flessìbil, a son predador carnìvor ch'a casso con velen, costrission, o amboscà. A esisto pi 'd 3.900 specie an tut ël mond, dai desert ai bòsch tropicaj. An Piemont, le specie pì comùn a son la vipra (Vipera aspis) e la bissa serpentin-a (Natrix natrix).

Classificassion sientìfica
 Regn: Animalia
 Filum: Chordata
 Class: Reptilia
 Órdin: Squamata
 Sot-órdin: Serpentes
 Famije notàbij:
 Viperidae (vipre)
 Colubridae (serpent comun)
 Pythonidae (piton)

Descrission
Ij sërpent a l'han un còrp sensa piòte, coatà dë scaje chitinose ch'a-j përmëtto ëd bogesse an sla tèra. Soe caraterìstiche a comprendo:
 Massëlla mòbil: A peulo duverté la boca a 150° për anglobé prede pì gròsse 'd lor.
 Lenga biforcà: Utilisà për sente j'odor ant l'aria.
 Sens tèrmich: An chèiche specie (es. crotaj), për localisé le prede a la neuit.
Ij sërpent a peulo esse velenos (vipre) o strissiador (piton), e soe dimension a van da 10 cm (Leptotyphlops) a 10 m (piton reticolà).

Comportament e dieta
Tuti ij sërpent a son carnìvor e a mangio roditor, ran-e, pess, o d'àutri sërpent. A casso con:
 Velen: Inietà për massé la preda (es. vipra).
 Costrission: Sofoché la preda ant ij brass (es. boa).
 Amboscà: Sté ciuto për surprende la preda.
La riprodussion a peul esse ovìpara (euv) o ovovivìpara (masnà viv).

Abitat
Ij sërpent a son present an tuti ij continent, gavà l'Antàrtich. An Piemont, as treuvo:
 Vipra aspis: Ant le zòne rocose e bòsch ëd montagna.
 Bissa serpentin-a: Ant j'eve mòrte e jë stagn.
 Coronela austrìaca: Sërpent liss ant le colin-e solegià.

Amportansa ant l'ecosistema
Ij sërpent a contròlo le popolassion ëd roditor e d'inset, prevenend maladìe e dan a j'arcòlt. Ël velen ëd chèiche specie a l'é dovrà ant la medzin-a për fé d'antìdot o meisin-e.

Specie notàbij
 Vipra aspis: Sërpent velenos piemontèis, longh fin a 80 cm.
 Còbra real (Ophiophagus hannah): Pì longh sërpent velenos (5,5 m).
 Piton real (Python regius): Strissiador african, popolar coma animal da compagnìa.
 Crotal diamantin (Crotalus adamanteus): Con ël sonaj an sla coa.

Ant la cultura piemontèisa
Ij sërpent a son present ant le fàule e le superstission:
 Simbol ëd perìcol: La vipra a l'é associà a la mòrt o a j'ingiustissie.
 Guarission: La pel dël sërpent a l'era dovrà ant ij rimedi tradissionaj.
 Manere 'd dì: "Fé la vista da sërpent" për descrive cheicun ch'a l'é pa fidà.

Galerìa 'd figure

Arferiment
Mattison, C. (2014). The New Encyclopedia of Snakes. Princeton University Press.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI