Zòna oraria

Na zòna oraria a l'é na region ëd la Tèra anté che tuti ij pais o le partìe a deuvro la midema ora local, basà an sl'angolassion dël sol e an sle division longitùdinaj. Le zòne orarie a son ëstàite creà për semplifiché j'orari dij tren, la comunicassion antërnassional e j'atività econòmiche.

Stòria
Prima dël sécol XIX, minca sità a dovrava soa ora solar local, determinà da la posission dël sol. Con l'ariv dle ferovìe e dël telégraf, a l'é dventà necessari un sistema unificà. Dël 1884, 25 pais a l'han partissipà a la Conferensa dël Meridian Prinsipal a Washington D.C., andoa a l'é stàit fissà ël meridian ëd Greenwich (0° longitùdin) coma referensa për j'ore antërnassionaj. Sòn a l'ha dàit vita al sistema dle zòne orarie, dividùe an 24 fus orari ëd 15° minca un (1 ora ëd diferensa).

Strutura
Temp Universal Coordinà (TUC o UTC): Base për tute le zòne orarie, determinà dal meridian ëd Greenwich.

Diferense d'ora: Minca zòna oraria a l'é indicà con UTC±[nùmer], esempi:

UTC+1 (Europa sentral: Italia, Piemont).

UTC-5 (Est ëd jë Stat Unì).

Ora legal (ora estiva): D'istà, vàire pais a sposto l'ora anans ëd 60 minut për aprofité ëd la lus dël di. An Piemont, sòn a càpita da l'ùltima dumìnica ëd mars a l'ùltima dumìnica d'otóber.

Usagi ant ël Piemont
Ël Piemont, com tuta Italia, as treuva ant la zòna oraria sentral-europenga (CET, UTC+1). Durant l'ora estiva (CEST), as passa a UTC+2. Sta organizassion a influensa j'orari dël travaj, dle scòle, e dij traspòrt. A esist ëd tradission locaj colegà a la mzura dël temp:

Ore solar: Ancor dovrà an campagne për le atività agrarie.

Sonade dle cese: Stòrich sistema për marché le ore ant ij pais.

Zòne orarie particolar
Zòne con mez'ore o quart d'ora: Esempi: India (UTC+5:30), Nepal (UTC+5:45).

Linia internassional dël cambi dël di: A corispond a 180° longitùdin, andoa la data a cambia.

Problemi e ecession
Le frontiere polìtiche a peulo modifiché le zòne orarie:

La Cina a deuvra mach UTC+8, bele che soa estension a sia ëd 60° ëd longitùdin.

La Russia a l'ha 11 zòne orarie, ma a l'ha riduvuje për motiv organisativ.

Curiosità
Ant ël Piemont ëd l'Eut-sent, ij tren a l'han s-ciairà l'adossion dl'ora nazional, eliminand le diferense locaj.

Dël 1940-1945, l'Italia (e ël Piemont) a l'han sperimentà ore estive për motiv ëd guèra.

Anfluensa ant la società global
Le zòne orarie a son essensiaj për:

Coordinament antërnassional: Conferense, comersi, vol.

Trasmission dij mojen ëd comunicassion: Direte televisive, internet.

Siensa e navigassion: Satélit, sistema GPS.

Le zòne orarie a arpresento n'armonia antra natura e organisassion uman-a, an consentend un dialògh global sensa anterussion.

Categorìa:Sistema d'amzura dël temp
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI