Classificassion biològica

La classificassion biològica a l'é ël sistema che jë siensià a dòvro për organisé e grupé tute le specie vivente scond ëd criteri sientìfich. Costa classificassion a përmët d'antende mej ij rapòrt evolutiv e le caraterìstiche comun-e antra j'organism.  

 Stòria   
Ël sistema modern ëd classificassion a l'é stàit fondà dal naturalista svedèis Carolus Linnaeus ant ël sécol XVIII. Chiel a l'ha intròduvù la categorìa dël géner e dla specie, e a l'ha creà ël sistema ëd nomenclatura binaria (për esempi, Homo sapiens). Con j'agn, ël sistema a l'é stàit agiornà për anclude neuve arserche an sla genética e l'evolussion.  

 Livej ëd classificassion   
La gerarchìa dla classificassion a l'é organisà an pi livej, dal pì grand al pì cit:  
 Domini (es. Eukaryota, Bacteria, Archaea)  
 Regn (es. Animalia, Plantae, Fungi)  
 Filum (es. Chordata për j'animal con la colòna vertebral)  
 Class (es. Mammalia për ij mamìfer)  
 Órdin (es. Primates për le scimie e l'òm)  
 Famija (es. Hominidae për l'òm e ij grand sìmian)  
 Géner (es. Homo)  
 Specie (es. Homo sapiens)  

 Ij tre Domini   
Ant j'agn '80, Carl Woese a l'ha proponù na division an tre domini:  
 Eukaryota: organism con celule complesse (es. plant-e, animal, fungh).  
 Bacteria: microorganism sensa nucleus sélar.  
 Archaea: microorganism ch'a vivo an ambient estrem (es. termal, salin).  

 Nomenclatura binaria   
Minca specie a l'ha un nòm sientìfich ùnich, formà da doi termo: ël géner e la specie (es. Canis lupus për ël luv). Sta nomenclatura a garantiss precision antërnassional.  

 Classificassion moderna   
Al di d'ancheuj, la classificassion a ten cont ëd le relassion evolutive (filogenética) e dij dat genétich. A esist-o ëdcò sistema alternativ com la cladìstica, ch'a grup-a j'organism për caraterìstiche derivà da un antenà comun.  

 Vardé ëdcò   
 Evolussion  
 Tassonomìa  
 Filogenesi  

Categorìa:Biologìa  
Categorìa:Sistemàtica
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI