Mal ëd testa

Ël mal ëd testa a l'é na condission comun-a ch'a colpiss la testa o ël còl, con dolor ch'a peul varié da leger a grev. A peul esse sìntom ëd d'àutri problema ëd salute o capitè për soa cont. As classìfica an vàire sòrt, dont le pì frequente a son ël mal ëd testa da tension, l'emicrania (emicrania).

Sòrt prinsipaj
Mal ëd testa da tension:
 Causà da stress, tension dij mùscoj dël còl o dla testa.
 Dolor costant, com na fascia ch'a së strangia.

Emicrania:
 Dolor pulsant, soens da un sol leu dla testa.
 A peul esse compagnà da nausea, sensibilità a la lus o al son.
 Dura da pòche ore a vàire di.

Mal ëd testa a rapa:
 Rar ma motobin doloros, con atach ch'as ripeto për sman-e.
 Dolor intens antorn a n'euj, con lerme o nas che a cola.

Cause
Le cause a peulo esse:
 Stress o mancansa ëd seugn.
 Disidratassion o dieta pa equilibrà.
 Esercissi fìsich ecessiv o tension visual (es. vardé ël computer për tant temp).
 Problema médich: Pression àuta, anfession dij sen nasaj, o ferìe a la testa.

Sìntom
A dipendo dal tipo:
 Dolor s-ciapant, pulsant, o costant.
 Vertigin, confusion, o dificoltà a parlé (ant ij cas grev).
 Sensibilità a jë stìmoj estern (lumin, rumor).

Tratament
 Medicament: Antidolorìfich com ibuprofen, paracetamol, o triptan (për emicrania).
 Ripos: Sté ant ël silensi e ant lë scur.
 Idratassion: Bèive eva për evité la disidratassion.
 Terapìe naturaj: Massage, agopuntura, o respirassion profonda.
Se ël mal ëd testa a ven grev o a peul nen esse gestì, a l'é mèj ciamé un médich.

Prevension
 Gestì lë stress: Meditassion, esercissi ëd rilassament.
 Dieta regolar: Evité sùcher rafinà, cafè an ecess, e aliment ch'a peulo smon-e j'atach (es. formagg stagionà).
 Dormì a basta: 7-8 ore për neuit.

Curiosità
Ant l'antich Egit, për cissé via ël mal ëd testa as butavo dle feuje ëd sàles sla testa (la scòrsa dël sàles a conten salicilin-a, predecessor ëd l'aspirin-a).

La scritris Virginia Woolf a l'ha descrivù soe emicranie ant sò diari, ch'a-j rendìo impossìbil travajé për di.

Ant ël Piemont dël sécol XIX, as dovravo impast ëd lavanda o tisan-e ëd canamìa com rimedi popolar.

Arferiment
 Organissassion Mondial ëd la Sanità (OMS), Rimedi ai mal ëd testa (2022).
 Istituto Neurologich ëd Turin, Tratament dle Cefalee (2023).

Categorìa:Biologìa  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI