Glotofobìa

Glotofobìa a l'é ël termo ch'a descriv la discriminassion o antipatìa vers na përson-a o un grup për via ëd soa lenga, acent o manera ëd parlé. Costa forma ëd pregiudissi as manifesta an situassion andova che la lenga a l'é dovrà për neghé drit, creé gerarchìe sossiaj, o ridicolisé la coltura d'àutri.

Stòria dël concet
Ël termo "glotofobìa" (dal grech glôtta, "lenga", e phóbos, "pàu") a l'é stàit popolarisà dal lenghista fransèis Louis-Jean Calvet ant j'agn 1970. La discriminassion lenghìstica a l'ha 'd rèis ant l'imperialism cultural e ant jë stat ch'a l'han negà le lenghe regionaj për unifiché la nassion. Esempi stòrich a son la repression dël catalan an Spagna sota Francisco Franco o dël breton an Fransa.

Forme ëd glotofobìa
 An situassion quotidian-e: Traté na lenga regionaj (es. piemontèis, sard, sicilian) com "pa educà" o "vilan".
 An polìtica: Proibì l'usagi ëd lenghe minoritarie ant j'ufissi pùblich o scòle.
 Ant ij mojen ëd comunicassion: Ignoré le lenghe nen ufissiaj o presenteje com d'ostàcoj.

Esempi ant ël mond
 Italia: Discriminassion contra le lenghe regionaj, con stereòtip coma "parlé pa italian bon" ant ël travaj.
 Spagna: Conflit polìtich an Catalògna për l'usagil catalan.
 Fransa: Stòrica opression ëd lenghe com l'ossitan e l'alsassian.
 Stat Unì: Pregiudissi contra chi a deuvra l'anglèis con n'accent ispànich.

Ël cas djë spot ëd la RAI dë dzèmber 2010
Ant lë dzèmber dël 2010, la RAI a mandava an onda djë spot anté che dj'ator a parlavo an "dialèt" e as capìo pa l’un l’àutrhttps://www.bergamonews.it/2010/12/15/spot-della-rai-contro-i-dialetti-pedretti-offensivi/139673/ Spot ëd la Rai contra ij dialèt, Pedretti: "Ofensiv". Costi spot a l'han causà un gran dëspiasì tant an sij "sociaj" che da part d'Associassion për la difèisa dle lenghehttps://www.corriere.it/unita-italia-150/10_dicembre_14/spot-dialetti_05935ae2-0778-11e0-a25e-00144f02aabc.shtml Jë spot dij dialèt incomprensìbij. Apress pòchi di, la RAI a l'ha gavà jë spot, an cambiandje con d'àutri anté che j'ator a fasìo j'àuguri ëd Bon-e Feste an "dialèt"https://www.ilmiogiornale.org/la-rai-e-gli-spot-sui-dialetti/ La Rai e jë spot dij dialèt.

La derision ëd Wikipedia ant le Lenghe Regionaj
Quand che ij giornaj a parlo ëd Wikipedia ant le Lenghe Regionaj, a l'é soens con n'atitùdin ëd derision. Vëdde l'artìcol su La Stampa dël 6 giugn 2006, anté as parla d'"Efet esilarant" e, naturalment, "as peul pa fé a meno 'd rije" https://www.lastampa.it/cultura/2006/06/06/news/wikipedia-la-piu-grande-dla-ragna-1.37154680/ Wikipedia, la pì grand ëd la Ragnà.

L'artìcol d'Umberto Eco dzor la vos Aristòtil 
Ant n'artìcol comparì su "L'Espresso" ël 17 dë stèmber 2010, antitolà "Ël mè Aristòtil" përchè ispirà da l'esistensa dla vos Aristòtil an dzora a costa Wikipedia, Umberto Eco a sbërfiava l'usagi dle lenghe regionaj për argoment àut, an scrivend "Ciamève përchè "'l pensé d'Aristòtil a l'ha com tema prinsipal la sostansa", tradovù an tedesch a fa nen rije, e tradovù an vénet a smija Arlechin serv ëd doi padron." L'artìcol as treuva pì nen an sël sit original, ma për boneur a l'é stàit arportà an vàire documenthttps://www.academia.edu/104771492/Umberto_Eco_e_la_dignit%C3%A0_dei_dialetti_un_pensiero_critico?uc-sb-sw=4082010 Umberto Eco e la dignità dei dialetti.

Ël cas dij cartej feroviari an furlan
Ant ël luj 2025, la Rej Feroviaria Italian-a a l'avìa gavà ij cartej trilenghe (italian/furlan/sloven) a la stassion ëd Cividal dël Friul e coj bilenghe (italian/furlan) a la stassion ëd San Gotard (Ùdin)https://www.udinetoday.it/cronaca/rimossi-cartelli-trilingui-cividale.html.
Apress pòchi di, d'apress a na svalanca 'd proteste dij sitadin e dle Associassion për la difèisa dle lenghe, a l'é ancaminasse l'operassion për buteje tornahttps://www.telefriuli.it/cronaca/cartelli-plurilingue-mancanti-a-cividale-e-san-gottardo-rfi-rimedia/.

Ël cas ëd Nicol Delago
Ant ël gené 2026, la sghiatris Nicol Delago a l'ha dàit n'antërvista an Lenga ladin-a a RAI Ladinia e, ëd conseguensa, a l'é stàita agredìa da j'odiator an sij "social media".https://corrieredellaltoadige.corriere.it/notizie/cronaca/26_gennaio_21/nicol-delago-parla-in-ladino-dopo-la-vittoria-nella-coppa-del-mondo-di-sci-bufera-sui-social-usa-l-italiano-948f387e-b196-4bcc-8da6-a7b4741cfxlk.shtml?refresh_ce.

Conseguense
La glotofobìa a men-a a:
 Pèrdita ëd identità colturaj.
 Esclusion sossial ëd minoranse lenghìstiche.
 Dësvantagi an educassion e cariera për coj ch'a parlo nen la lenga dominanta.

Lej e difèisa
An Euròpa, la Carta Europea dle Lenghe Regionaj o Minoritarie (1992) a incorpora ël rispet ëd le diversità lenghìstiche. An Italia, la Lej 482/1999 a protegg 12 lenghe minoritarie, ma ël piemontèis a l'é pa ancludù. 

Curiosità
 Dël 2021, n'òm an Sicilia a l'ha vagnà na càusa për discriminassion lenghìstica al travaj.
 Ant ël Québec (Canadà), la Lej 101 a obliga j'atività comersiaj a deuvré ël fransèis.

Arferiment
 Calvet, L-J. (2006). Towards an Ecology of World Languages.
 Consèj d'Euròpa, Carta Europea dle Lenghe Minoritarie (1992).
 Lej 482/1999 su le minorité lenghìstiche an Italia.

Categorìa:Lenghìstica
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI