Mòrt

La mòrt, dal pont ëd vista biològich, a l'é la fin dël process vital ëd n'organism. A marca la cessassion dël funsionament dël còrp, con l'ampossibilità ëd artorné a le fonsion base coma la respirassion, la sircolassion dël sangh, e l'atività cerebral.

Definission
An medzin-a, la mòrt a peul esse determinà con doi criteri prinsipaj:
 Mòrt clìnica: Blocagi dël cheur e dël respir (assensa ëd pulsassion e pression).
 Mòrt biològica (o cerebral): Pèrdita ireversìbila ëd tute le fonsion dël servel, comprèis ël tronch cerebral. A l'é confermà con test neurològich e strumentaj (për esempi, eletroencefalograma).

Process biològich
Apress la mòrt, ël còrp a passa për vàire stadi ëd degradassion:
 Autòlisi: Le sélule as dësbelo da lor midem për via dj'enzim intern.
 Rigor mortis: An 12-24 ore, ij mùscoj as contrajo e as fërmo.
 Livor mortis: Ël sangh as campa ant le part basse dël còrp, creand dle macie viòla.
 Dëscomposission: Ij bateri e j'organism dël teren a decompon-o ij tessù. A ancamin-o ij gas (fase dël gonfi), peui la carn as dëstruv (fase lìquida), fin-a a la scheletrisassion.

Càuse
Le rason prinsipaj ëd mòrt biològica a peulo esse:
 Maladìe: Anfestassion, tumor, maladìe cardiovascolar.
 Trauma: Ferìe grave, incident, violensa.
 Veciaja: Lë scursament dij telòmer (estremità dij cromosoma) a men-a a la mòrt dle sélule e a l'indeboliment dël sistema.

A-i é ëdcò la mòrt programà (apoptosi), un process natural për eliminé le sélule danegià o veje.

Conseguense
La mòrt a l'ha 'n reul ant l'ecosistema, përchè ij nutriment dël còrp a torno ant la tèra. An medzin-a, la conferma dla mòrt a l'é vital për la donassion d'organ e për ij protocoj d'eutanasìa, suget ëd debà étich.

Bibliografìa
 DeGrazia, D. (2008). "Defining Death". MIT Press.
 Carter, D. (2010). "Forensic Biology". Academic Press.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI