Sistema tegumentari

Ël sistema tegumentari a l'é l'ansem dj'òrgan e djë struture ch'a formo la coertura esteriora dël còrp dj'animaj vertebrà, comprèis l'òm. A l'ha 'd fonsion essensiaj coma la protession da l'ambient estern, la regolassion dël clima dël còrp e la comunicassion sensorial. A l'é considerà ël sistema d'òrgan pì gròss e pì visìbil dël còrp uman.

Composission
Ël sistema tegumentari a comprend principalment:
 La pel
La pel a l'é l'element prinsipal dël sistema e a l'é dividùa an tre part:
 Epidèrmide: Lë strà esteriormen fàit ëd célule cheratinà ch'a smon-o protession contra ij fator estern. A l'é sensa vas sanguign e as rineuva continuament.
 Dèrmide: Lë strà sota l'epidèrmide, rich ëd vas sanguign, nerv, e struture coma ij folìcoj dij cavèj e le giàndole sudorìpare.
 Ipodèrmide (ò strà sota-cutanì): Conten tissù adipos ch'a fa da protession contra ij colp e a anmagàsin-a l'energìa.

 Cavej e Ongie
 Cavej: Prodovù dai folìcoj ant la dèrmide, a giuta a ten-e la temperadura dël còrp e a protegge la testa.
 Ongie: Struture cheratinà ch'a coato le estremità dij dij, giutand ant la pression e la protession.

 Giàndole
 Sudorìpare: Sëcerno sudor për regolé la temperadura.
 Sebàssie: Produvo sebo për lubrifiché la pel e ij cavèj.

Fonsion
 Protession
La pel a blòca germ, sostanse tòssiche, e ij ragg UV. Ël sebo e 'l sudor a creo n'ambient àcid ch'a frena ij bater.

 Sensassion
Ij nerv ant la dèrmide a rilevo dolor, pression, temperadura, e d'àutri stìmoj.

 Regolassion Termica
Con la sudorassion e la dilatassion dij vas sanguign, ël sistema a ten sot contròl la temperadura dël còrp.

 Sìntesi ëd Vitamìna D
Sota la lus dël sol, la pel a produv vitamìna D, essensial për j'òss e ël sistema imunitàri.

 Escression
Ël sudor a elìmina sal e sostanse ëd scart.

 Patologìe
Le maladìe pi comun-e dël sistema tegumentari a comprendo:
 Acne: Infiamassion dle giàndole sebàssie.
 Eczema e Psoriasis: Condission ëd pel ës-ciapà o rossa.
 Càncher dla pel: Come ël melanoma, causà da l'esposission ecessiva al sol.

Cudì la Salute dla pel
Për manten-e la pel an salut, a l'é important:
 Evité ël sol tròp fòrt e dovré protession solar.
 Lavesse regolarment për evité infession.
 Controlé ij nevi për arconòsse cambiament sospet.

Conclusion
Ël sistema tegumentari a l'é vital për la sopravivensa e l'antërassion con l'ambient. Soa cura a l'é fondamental për prevenì maladìe e manten-e na bon-a qualità ëd vita.

Categorìa:Biologìa
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI