Diga

Na Diga a l'é na costrussion ingenieristica ch'a blòca ël cors ëd n'eva (fium, ri) për creé un bassin ìdrich. A serv për generé energìa idroelétrica, irigassion, contròl dle inondassion, o për ël forniment d'eva potàbil.  

 Stòria dle Dighe   
 Antichità  
Le prime dighe a nasso ant la Mesopotamia e l'Egit antich (es. la diga ëd Sadd-el-Kafara, 2600 a.C.).

 Medi Ev e Età Moderna  
Ant ël Medi Ev, le dighe a j'ero cite e ëd tèra. Ant ël sécol XIX, con la Rivolussion Andustrial, as dësvlupa la técnica dël ciman armà, ch'a përmëtt dighe àute com cola ëd Vajont (Italia). An Piemont, as costrùisso dighe idroelétriche ant le valade alpìne.  

 Sécol XX-XXI  
Le dighe moderne a son gigantesche (es. Diga ëd le Tre Gòle an Cin-a). An Piemont, la diga ëd Malciaussia (Val ëd Lans) a forniss energìa a la region.  

 Sòrt ëd Dighe   
 Diga 'd gravità: Strutura massissa ëd ciman ch'a sopòrta l'eva con sò pèis (es. Diga ëd Pont Ventoux an Val d'Osta).  
 Diga a arch: Strutura curva ch'a spantia la pression ant le rive (es. Diga ëd Place Moulin).  
 Diga 'd tèra o 'd pere: Costruìa con tèra e pera, dovrà për bassin cit (es. dighe ant ij ri piemontèis).  
 Diga mobila: Con pòrte mobij për regolé ël fluss (es. dighe ant ël Pò).  

 Técniche e Ingegnerìa   
 Tombin ëd scaricament: Strutura për evité lë straripament (es. ant la diga ëd Gurzia).  
 Monitoring: Sensor për controlé la pression e l'umor ëd la diga.  
 Material: Ciman, tèra compata, pere, o mëtaj.  

 Ròl ant la Società   
 Energìa idroelétrica: 20% dl'energìa piemontèisa a ven da le dighe.  
 Control dle inondassion: La diga ëd Cavour a gestiss ël fluss dël Pò.  
 Irigassion: Le dighe dla Valà d'Osta a nutrisso ij camp ëd ris ëd Vërsèj.  

 Dighe an Piemont   
 Diga ëd Malciaussia: Ant la Val ëd Lans, a alimenta la sità ëd Turin.  
 Diga ëd Place Moulin: Al confin con la Valà d'Osta, un dij pì grand bassin alpin.  
 Diga ëd Gurzia: Ant ël Canavèis, për evité inondassion ant ël ri Orc.  

 Desfide Moderne   
 Ambient: Lë spantiament dij bassin a danegia j'ecosistema naturaj (es. ant ël Pò).  
 Inveciament: Dighe veje sensa manutension a peulo esse pericolose.  
 Cambiament climàtich: Suitin-e e pieuve ecessive a fan dlicà la gestion d'eva.  

 Vos Corelà   
 Pò  
 Inondassion  

Categorìa:Architetura  
Categorìa:Coltura piemontèisa  
Categorìa:Società piemontèisa  
Categorìa:Stòria
Categorìa:Società
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI