Lega

Na lega metàlica a l'é un material compòst formà da doi o pi metàj combinà, o ëd metàj con d'element nen metàlich, për ameliorene le propietà fìsiche o chìmiche. Le leghe a son dovrà dzortut për otnì na combinassion ëd durëssa, resistensa a la corosion, fusibilità, o àutre caraterìstiche nen possìbij con ij metàj pur. Esempi comun a comprendo l'assel (fer e carbòni), ël bronz (ram e stagn), e l'alumini legà con magnesi o silissi.  

 Natura dle leghe   
Na lega a l'é formà da:  
 **Metal base**: Ël component prinsipal (es. fer ant l'assel, ram ant ël bronz).  
 **Element d'agionta**: Element giontà për modifiché le propietà (es. carbòni ant l'assel, cròm ant j'assel inossidàbij).  

Le leghe a peulo esse:  
 **Omogenee**: Strutura cristalin-a unificà (es. oton).  
 **Eterogenee**: Mës-cia ëd fase diferente (es. assel con perlite o cementite).  
Le propietà a dipendo da la composission, la strutura microscòpica, e ël process ëd produssion.  

 Produssion   
Le técniche prinsipaj për creé leghe a son:  
 **Fusion**: S-ciòde ij component e mës-cjé ant un forn (es. bronz ant l'Età dël Bronz).  
 **Pover metallùrgich**: Compaté pover ëd metàj e sintetiseje a àute temperadura.  
 **Tratament tèrmich**: Modifiché la strutura cristalin-a con temprage (quenching), reveniment (tempering), o normalisassion.  
 **Travaj mecànich**: Laminé, pressé, o forgié për otnì forme e resistensa.  

 Aplicassion   
Le leghe a son dovrà ant vàire setor:  
 **Costrussion**: Assel për struture, pont, e veicoj.  
 **Traspòrt**: Leghe d'alumini për aeroplan o automòbij (legerëssa).  
 **Medzin-a**: Titani ligà për pròtesi (compatibilità biològica).  
 **Eletrònica**: Saldature (stagn e piomb) për colegament elétrich.  
 **Art**: Bronz për statue, argent për bigioterìa.  

 Sòrt ëd leghe   
 **Assel**: Fer + carbòni (fin a 2.1%). Classificà an assel al carbon, inossidàbij, o aleà.  
 **Bronz**: Ram + stagn (o àutri element com alumini o fòsfor).  
 **Oton**: Ram + zinch.  
 **Leghe d'alumini**: Alumini + magnesi, silìssi, o cheur.  
 **Superleghe**: Resistente a àute temperadure (es. nìchel-cròm për turbine).  

 Stòria   
 **Età dël Bronz** (3300–1200 a.C.): Prima lega dovrà an massa da l'òm (bronz për utiss e arme).  
 **Età dël Fer** (1200 a.C.): Svilup dle técniche për fé fer e assel.  
 **Arvolussion siderùrgica** (sécol XIX): Produssion ëd massa d'assel con ël process Bessemer.  
 **Sécol XX**: Svilup dle leghe d'alumini e superleghe për l'aviassion e l'industria spassial.  

 Sicurëssa e Sfide   
 **Tossicità**: Cheiche leghe a peulo conten-e element pericolos (es. piomb ant l'oton).  
 **Riciclagi**: Le leghe a peulo esse fondùe torna, ma a devo esse separà për component.  
 **Cost**: Metàj ràir (es. titani) a rendo costose vàire leghe.  

Categorìa:Chìmica  
Categorìa:Tecnologìa  
Categorìa:Fìsica  
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI