Arch

N'Arch a l'é na strutura architetònica curva, dovrà për soporté ël pèis ëd na costrussion (pont, pòrti, muraje) o për fin decorativ. A l'é stàit fondamental ant l'evolussion dl'architetura, da l'antichità al di d'ancheuj.  

 Stòria dl'Arch   
 Antichità  
J'arch a nasso ant la Mesopotamia e an Egit (III mileni a.C.), ma ij Roman a-j përfession-o, costruend ij prim arch semicircolar ëd pera e ciman. An Piemont, j'arch roman as treuvo ant le ruin-e d'Augusta Taurinorum (Turin) e ant l'Arch d'Osta a Susa.  

 Medi Ev e Rinassiment  
Ant ël Medi Ev, j'arch a dvento pontù (gòtich) o a fer ëd caval (àrab). An Piemont, le catedral ëd Ast e d'Ivreja a mostro arch ogivaj. Ant ël Rinassiment, j'arch a pijo forma clàssica, com col ëd la  Gran Madre ëd Turin, bele ch'a costa cesa sì a l'é dël 1831.

 Età Contemporanea 
Ant l'Eutsent, j'arch a son dovrà ant le stassion ferroviarie e ant ij palass neoclàssich. An Piemont, l'arch monumental ëd la Pòrta Neuva a Turin a smon n'esempi dë stil Liberty.

 Sòrt d'Arch   
 Arch Roman (semicircolar): Tìpich dij pont e dj'aquedòt roman (es. Pont dël Diav an Val d'Osta).  
 Arch Gòtich (pontù): Caraterìstich dle catedral medieval.  
 Arch a fer ëd caval: Comun ant l'architetura àraba e norman-a.  
 Arch Parabòlich: Dovrà ant l'architetura moderna për còse avansà (es. stassion ëd Turin Porta Susa).  
 Arch Piat: Strutura ch'a smija a n'arch ma sensa curva, dovrà ant ël design contemporani.  

 Técniche ëd Costrussion   
 Clàssica: Blòch ëd pera o mon butà an sima a na forma ëd bòsch.  
 Ciman armà: Përfessionà dai Roman e dovrà ant ij viadòt modern.  
 Metaj e Véder: Combinassion për arch trasparent o futurista (es. arch ëd la stassion ëd Porta Susa).  

 Ròl ant l'Architetura Piemontèisa   
 Arch Religios: Arch trionfal ëd la Cesa ëd San Lorens a Turin.  
 Arch Modern: La strutura curva dël Lingòt, ex-fàbrica trasformà an sènter cultural.  

 Desfide Contemporanie   
 Conservassion: Restàuro dj'arch antich danegià da l'erosion o smòg (es. l'Arch d'Osta).  
 Sicurëssa: Còl ëd struture veje an sij pont.  
 Inovassion: Arch bioclimàtich për edifissi sostenìbij.  

 Vos Corelà   
 Pont  

Categorìa:Architetura  
Categorìa:Coltura piemontèisa  
Categorìa:Società piemontèisa  
Categorìa:Stòria
Categorìa:Società
Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI