Dòm ëd San Donà (Aress)

Ël dòm ëd San Donà a resta an piassa dël Dòm a Aress.

La costrussion ëd la basìlica a tre navà a l'ha ancaminà dël 1277.
Ël manch d'ancrostassion an màrmol e la severità dl'edifissi, sensa transet, a mostro l'anfluensa decisiva dl'architetura dj'órdin mandiant.

La catedral a l'é batisse an tre tape.
Bele che Aress a fussa già 'n vëscovà da la fin dël III sécol, la catedral e ël palass episcopal a restavo fòra dla sità.
A parte dal sécol ch'a fà XII, ël consèj comunal a l'ha sërcà 'd fé tramudé ij feodatari e ël vësco andrinta ai murajon dla sità, për controleje mej.
Antlora a l'ha anstalà 'd fasson provisòria ël vësco e ël clero ant la piev.
A la fin, grassie a l'agiut finansiari dël vësco ëd Roma, Gregòri X, a l'han anandià la costrussion dla neuva catedral.
Cola veja, ch'a esistìa ancor, a l'é stàita dësblà dël 1561 dal granduca Còsim I dij Médici, contra la volontà dla popolassion.

La fassada ossidental dë stil neogòtich toscan a armonta al 1914; la gulia dël cioché dël sécol ch'a fà XIX a l'é stàita piassà dël 1937.

L'intrada lateral meridional dla catedral a l'é anquadrà da doi tronch ëd colòne an pòrfid ross, provenient da antiche aque roman-e.
Ël porton an gres a l'é stàit realisà ant ël 1380.
La partìa an teracheuita dël tìmpan a arpresenta Marìa, con la testa anclinà e anvlupà 'd sò mantel, ch'a ten Gesù ant ij sò brass.
Dacant a l'ha doi vësco, Gregòri X e san Donà.
Le figure a son atribuìe a lë scultor Niccolò ëd Luca Spinelli.

 La tomba ëd Guido Tarlati 
La tomba mural ëd Guido Tarlati, realisà pòch apress la mòrt d'ës vësco dël 1328, a l'é un-a dj'euvre scurpìe pi anteressante dla catedral.
Agostino di Giovanni e Agnolo di Ventura a l'han realisà ël monument an màrmol ant la pi sclinta tradission dël gòtich senèis.
Sota 'l sarcòfagh ch'a smon la figura dël vësco,, sëddes panej a na conto la vita.

Categorìa:Cese d'Aress