Bruno Zevi

miniatura
Architet e scritor.
Bruno Zevi a l'é nassù 'l 22 Gené 1918 a Roma e ambelelà a l'é mòrt ai 9 Gené 2000. A l'é conossù për sò ròl ëd teòrich d'architetura ant ël Moviment Modern e ant ël sucessiv Pòst-modernism.

Vita e pensé

Furnì 'l Liceo al Tasso ëd Roma dël 1933, andoa a l'ava avù 'me cambrada Paolo Alatri e Mario Alicata, a s'anscriv a la facoltà d'architetura dl'Università ëd Roma. Tutun për le lej contra j'ebreo a dev bandoné jë studi e andé prima a Londra e peui ant jë Stat Unì. As làurea a la Graduate School of Design ëd l'Università ëd Harvard, che an col moment a l'era dirigiùa da Walter Gropius. Dël 1940 a l'ha marià la giornalista e scritris Tullia Calabi, mentre ch'a dëscurvìa an América l'euvra ëd Frank Lloyd Wright, ch'a l'é vnùa ël fondament ëd soa atività a favor dl'architetura orgànica. Zevi a l'é tornà a Londra dël 1943, an travajand 'me tradutor durant la guèra.

Dël 1944 a l'ha fondà l'Associassion për l'Architetura Orgànica (APAO) e l'ann dòp l'arvista Metron-Architecture a arpija sò lìber Verso un'architettura organica, ch'a lo rend avosà an tut ël mond. Dël 1945 Zevi a ven professor dë stòria dl'architetura a l'Università ëd Venessia, peui professor a l'Università ëd Roma e mèmber dl'Academia Antërnassional d'Architetura (IAA) a Sòfia, an Bulgarìa.
Dal 1955 a l'é stàit n'editorialista dl'arvista L'Espresso. A l'era 'dcò partissipant ativ dla comunità ebrea italian-a e a l'ha pijà part a j'assion anti-fassiste ant ël moviment Giustizia e Libertà. A l'é stàit ativ ant ël Partito d'Azione, ant ël partì Unità Popolare e ant ël partì radical italian, che a l'ha arpresentà a la Ciambrea dij Diputà dal 1987 al 1992. Dal 1954 fin-a a soa mòrt dël 2000 a l'ha publicà soa arvista L'architettura. Cronache e storia.

Il linguaggio moderno dell'architettura (Ël langagi modern dl'architetura) a l'é un-a dle publicassion pì amportante ëd Zevi. Ant ës lìber chiel a smon set prinsipi o "contra-nòrme" për capì 'l langagi dl'architetura creà da Le Corbusier, Gropius e Mies van der Rohe, e Wright. Ës lengagi a rampiassa col clàssich dla École des Beaux-Arts ëd Paris, con soa neuva atension ai prinsipi d'órdin, proporsion e simetrìa, a l'é na via alternativa për comuniché denotà da: na lìbera antërpretassion dij contnù e dle fonsion, ël marché la variassion e la dissonansa, na dinàmica ëd vision multidimensional, l'antërassion dj'element, l'union d'angegnerìa e progetassion, jë spassi abitativ progetà për antëragì con sò ambient. Antissipand j'inovassion dl'architetura pòst-moderna, Zevi a sosten la complicassion e l'evolussion, contra l'unità ch'a bogia nen. An dzorpì a studia ant la storiografìa tùit j'element ch'a l'han portà al langagi architetònich modernista, për capì com a l'é podusse compì 'l process d'inovassion dl'architetura.

Ant sò lìber Saper vedere l'architettura (1948, Savèj vëdde l'architetura), a dis che lë spassi a l'é fondamental për la definission e l'apressiament dl'architetura.
Zevi a l'ha 'dcò pijà part a l'anfluent Simpòsi Antërnassional d'Architetura a l'Università técnica ëd Vien-a (Technische Universität Wien) dël 1984, dont ël tema a l'era Mensch und Raum (Òm e spassi). A sta conferensa a l'han partissipà 'dcò Frei Otto, Paolo Soleri, Dennis Sharp e Pierre Vago.
La crìtica ëd Zevi contra minca tendensa dij modernista a j'arciam classicista a l'era ansì tant convinta ch'a andasìa 'dcò contra coj che 'd pì a amirava: 

Euvre
Verso un’architettura organica, Einaudi, Turin 1945
Saper vedere l’architettura, Einaudi, Turin 1948
Storia dell’architettura moderna, Einaudi, Turin 1950
Architecture as Space: How to Look at Architecture, Horizon Press, New York 1957
Michelangelo architetto, con l'agiut ëd P. Portoghesi, Einaudi, Turin 1964
Erich Mendelsohn Opera Completa, Etas Kompass, Milan 1970
Il linguaggio moderno dell'architettura, Einaudi, Turin 1973
Anliure esteriore
Fondassion Bruno Zevi

Zevi, Bruno