Andrej Nikolaevič Kolmogorov

Matemàtich.

 La famija 
Andrej Nikolaevič Kolmogorov a l'era nassù ai 25 d'avril dël 1903 a Tombov, na sità a 400 chilòmeter a sud-est ëd Mosca, anté che soa mare Maria Yakovlevna Kolmogorova a l'era fërmasse an tornand an Crimea.
La fomna a l'é mòrta an catand-lo e ël nadin a l'é stàit afidà a le seur ëd soa mare.
Ël pare, Nikolaj Matveevič Kataev, a l'era n'agrònom che al moment ëd la nàssita ëd sò fieul as trovava an Crimea.
Dagià che sò mariage a l'era nen ëstàit selebrà ëd fasson ofissial, ël cit a l'ha ardità ël cognòm ëd sò grand ëd mare.
An dzorpì, an rason ëd soa partissipassion al moviment dij Narodniki, monsù Kataev a l'ha vivù leugn, coma n'esilià, an muirend dël 1919 ant la guèra sivila.

Andrej Nikolaevič a l'é stàit anfiolà da na seur ëd soa mare, Vera Yakovlevna Kolmogorova, che findi a soa mòrt dël 1951 a-j vivrà dacant.

 Jë studi 
 La formassion inissial 
Dël 1910 la fomna a l'ha tramudà da la campagna a Mosca e a l'ha mandà ël fieul ant un ginasi privà.
Ambelelà Kolmogorov a l'ha dëscoatà sò talent për la matemàtica, ma a l'era ëdcò passionà dë stòria.

Dël 1920 a l'é anscrivusse a la facoltà ëd Fìsica e Matemàtica ëd l'Università ëd Mosca.
A l'ancamin a l'era nen tant sigur ëd soa decision e a partissipava ëdcò ai seminari dë stòria, ma tòst a l'ha sernù la matemàtica ëd fasson definitiva.

 Jë studi matemàtich 
Ant l'ann universitari 1920-1921 a l'ha frequentà quatr cors ëd matemàtica superior, dont col an sla topologìa combinatòria ëd Pavel Samuilovič Uryson e col an sla teorìa dle fonsion analìtiche tnù da Nikolaj Nikolaevič Luzin.
Ant l'istess temp, sota l'anfluss ëd le lession ëd Pavel Sergejevič Alexandrov, a l'ha ancaminà a anteressesse a la teorìa general dj'operassion an sj'ansem, an sërcand ëd generalisé j'arzultà ëd Baire, Borel, Lebesgue e d'Alexandrov midem.

Dël 1921 a l'ha fabricà n'esempi ëd fonsion somàbil dont la serie ëd Fourier a divergg scasi daspërtut.
Apress, a l'ha seghità soe arserche an sla convergensa ëd serie ëd fonsion, con n'euj a na possìbil generalisassion ëd le nossion d'antëgral e ëd derivà.
Costi travaj a menëran a l'aprofondiment ëd la teorìa dl'antëgrassion.

Dël 1924 a l'ha ancaminà a anteressesse a la teorìa dla probabilità.
Ansema a Khinčin a l'ha studià la convergensa ëd serie ëd variàbij aleatòrie.
L'arzultà ëd soa arserca a l'é stàit publicà ant ël 1925 con ël tìtol Über Konvergenz von Reihen, deren Glieder durch den Zufall bestimmt werden.

 Ël dotorà 
Livrà dël 1925 jë studi universitari, Kolmogorov a l'ha ancaminà ël dotorà sota la tùa ëd Luzin.
Ant ël perìod 1925-1927 a l'é dedicasse dzortut a l'arserca ëd na condission necessaria e bastèivol për la laj dij grand nùmer, dont Čebyšev e Markov a l'avìo smonù dle condission bastèivoj: l'arzultà a l'ha otnulo dël 1927.
A l'é an aprofondend ës filon d'arserca che dël 1930 Kolmogorov a otnirà la laj fòrta dij grand nùmer.

 La cariera 
Ant ël maj 1929 Kolmogorov a l'ha finì ël dotorà.
Bernstein, che a l'época a dirigìa l'Anstitù ëd matemàtica d'Ucrain-a, da pòch creà a Harkov, a l'ha proponuje ëd travajé ambelelà, ufrendje ëdcò na borsa dë studi a lë strangé; ma Alexandrov a vorìa che Kolmogorov a pijèissa un pòst vacant ëd colaborador sientìfich a l'Anstitù ëd matemàtica e mecànica ëd l'Università ëd Mosca e a l'ha riussì a convince ël diretor, Dmitri Fedorovič Egorov, a dèjlo.
Kolmogorov a l'ha ancaminà 's travaj ant ël giugn 1929; doi agn apress a l'é dventà professor e ancor doi agn pì tard diretor ëd s'anstitù.

Ant l'istà dël 1929, con un sò amis dël ginasi, Kolmogorov a l'ha fàit un longh viage an barca an sël Vòlga, al qual a l'ha partissipà ëdcò Alexandrov.
Sòn a l'ha ranforsà l'amicissia antra ij doi matemàtich, ch'a l'é durà tuta la vita.

Andrej Nikolaevič Kolmogorov a l'é mòrt dël 1987.

 A pòrto sò nòm 
Disugualiansa ëd Kolmogorov

 Euvre prinsipaj 
Grundbegriffe der Wahrscheinlichkeitsrechnung (Berlin, 1933)
A l'é ël lìber ch'a fa s-ciòde la moderna teorìa dle probabilità.
Soa redassion a l'é ancaminà ai 26 d'otóber 1932 e a l'é stàita livrà a Pasca dël 1933.

Kolmogorov, Andrejnikolaevic
Kolmogorov, Andrejnikolaevic