Uran (pianeta)

+ Element orbitaj  84,07 agn 2653 Ms(milion ëd sëcond)  19,19 UA 2871 Gm(milion ëd km)  0,770°sl'eclìtica 6,48°sl'equator dël Sol  74,2°....(longitùdin)....  0,0472  96,7° T= perìod . a= semi-grandass i= inclinassion . Ω= neu assendent e= ecentricità . ω= argoment dël perieli+ Caraterìstiche fìsiche Diàmetro equatorial 51 118 km Sgnacament polar 0,0229 Massa 8,683 x 1025 kg Densità 1,318 g/cm3 Gravità 8,69 m/s2 Perìod ëd rotassion 17,24 ore = 62 070 s Inclinassion ëd l'ass 97,77° Pòlo Nòrd 5h9m (R.A.)77,31° (D.) Albedo  0,51 Temperaturadla surfassa 76 K = -197 °C(livel: 1 bar) Pression  120 kPa Atmosfera  83% idrògen  15% elio  2% metan Satélit  27 + anej200px|center|thumb|Confront tra la Tèra e Uran.+ Osservassion Magnitùdin da 5,9 a 5,32 Diàmetro angolar da 3,3" a 4,1" Color azur Perìod sinòdich 370 di

Uran (an latin URANUS, -I, dal grech οὐρανός [oːranós]) a l'é 'l pì leger dij gigant gaseus dël sistema solar, pianeta ch'a fa set për distansa dal Sol. A l'ha 'n diàmetro ch'a l'é quasi l'istess ëd Netun, na frisa 'd pì, combin che soa massa a sia pì cita.
Soa spëssa atmosfera as compon dl'83% d'idrògen, dël 15% d'elio e dël 2% ëd metan.
Sota as treuva un seul ëd gas geilà ch'a sircondo na nos rocosa.

Uran a l'ha na rotassion dròla, përchè sò ass a l'é quasi cogià an sël pian ëd l'òrbita - inclinassion ëd 98° - e a gira 'nt la diression contraria, an 17,24 ore.
A diferensa da j'àutri pianeta, ij sò pòlo magnétich a son motobin leugn da l'ass ëd rotassion.

Da la Tèra, Uran a l'é quasi nen visìbil a l'euj. A l'é stàit ël prim pianeta dëscurvì dòp dl'antichità, con ël telescòpi, grassie a l'astrònom William Herschel ai 13 ëd mars 1781.
Chiel-sì a l'ancamin a vorìa ciamelo Georgium sidus, visadì la stèila ëd Giòrs, an onor dël re d'Anghiltèra Giòrs III.

 Le lun-e 
Uran a l'ha vintessèt satélit naturaj, dont ij quatr pì important a son Àriel, Ùmbriel, Titania e Òberon.
Des ëd soe lun-e a son ëstàite dëscoatà da la sonda Voyager 2.
A son ëstàite tute ciamà con dij nòm ëd përsonage dle piesse ëd William Shakespeare o dle poesìe d'Alexander Pope.

 J'anej 
Neuv anej d'Uran a son ëstàit dëscoatà dël 1977, cand a l'han ëstermà la lus ëd na stèila an passandje dëdnans.
D'àutri doi a son ëstàit trovà da Voyager 2 e ij darié dal telescòpi spassial Hubble.

 L'esplorassion 
Uran a l'é stàit esplorà da la sonda Voyager 2 ch'a la butaje neuv agn da soa partensa da la Tèra për rivé a 82.000 chilòmeter dal pianeta.
Voyager 2 a l'ha esplorane l'atmosfera, le lun-e, j'anej e lë stravis camp magnétich, prima ëd seghité sò viage vers Netun.

Categorìa:Sistema solar