Nikolaj Ivanovič Lobačevskij

Matemàtich.
Nikolaj Ivanovič Lobačevskij (Николай Иванович Лобачевский) a l'era nassù  a Nižnij Novgorod ël 1m dë dzèmber (20 ëd novèmber conforma a la veja daitassion) dël 1792.

 La famija 
A l'era lë scond ëd tre masnà; sò frel pì grand as ciamava Aleksandr e a l'avìa n'ann pì che chiel, ël pì cit a l'era Aleksej, ëd n'ann pì giovo.
Da na mira ofissial, sò pare as ciamava Ivan Maksimovič, cit fonsionari o miraco agrimensor distretual originari dle region ossidentaj (Bielorussia o Polònia).
Tutun a-i son ëdcò dle sorgiss ch'a fortisso che ël ver pare dle tre masnà a sarìa n'àutr, ch'a muirirà dël 1797.
Comsëssìa, apress costa dàita as sa pì gnente nì dël pare ofissial, nì dl'àutr e la mare, Praskov'ja Aleksandrovna, a l'é restà sola con ij tre fieuj.
Për garantije un mej avnì, la fomna a l'ha decidù d'anscrivje al ginasi ëd Kazan', ch'a l'era stàit torna duvertà dël 1798 e a l'era l'ùnich ginasi dla Russia oriental; ambelessì ij mat a intro dël 1802, apress n'esam d'admission.
Dël 1805 la fomna a dà sò acòrd për anscrive ij fieuj a l'università che da pòch a l'avìo duvertà a Kazan'.
Dël 1807 Alekandr a meuir nijà ant la Kazanka; Aleksej, nopà, a livrërà ij sò studi an siense geològiche e a dventrà magìster ëd chìmica e tecnologìa.

 La formassion 
Nikolaj a finiss ël ginasi dël 1807.
Tanme student a l'era considerà dai professor coma un dij mej.
Soe nòte a diso che a l'era anteressà ëd fasson particolar a la matemàtica e al latin.
Soa preparassion a-j përmet ëd lese d'artìcoj ëd matemàtica assè avansà an latin, fransèis, alman.
Livrà ël ginasi, Lobačevskij a smija a l'ancamin vorèj adressesse vers la medzin-a, peui as orienta vers la matemàtica.
A finiss l'università dël 1811.

Antra ij magìster ëd Lobačevskij a-i son ëstaje Bartels, con ël qual a l'ha colaborà an manera direta, Renner, ch'a l'avìa mostraje la fìsica e la matemàtica aplicà, Bronner, Littrov.

 La cariera 
Livrà l'università Lobačevskij a l'é magìster an siense matemàtiche, na sòrt d'assistent ch'a l'ha ëdcò ël badò d'arpete an russi le lession, che soens a j'ero tnùe an alman o an fransèis.
Për n'ann a travaja a l'Anstitù pedagògich.

Dël 1814 a dventa professor gionzù e dël 1816 strasordinari.

Dël 1827 Lobačevskij a l'é elegiù për la prima vira resior ëd l'Università ëd Kazan' e a sarà sempe rielegiù, fin-a a la fin ëd sò servissi, dël 1846; la dariera vira, dël 1845, a l'é elegiù a l'unanimità.

 La mòrt 
Dle brute vicende conòmiche a l'han ëmnà Lobačevskij bele a la miseria, e a l'é vnù fin-a scasi bòrgno.
A l'é mòrt a Kazan' ai 24 ëd fërvé dël 1856.

 J'arconossiment 
Le benemerense ëd Lobačevskij durant sò ufissi tanme resior e soa dedission a l'università e a la scòla a l'han faje avèj vàire onorificense: a l'era consejé ëd quinta classa e sivalié ëd vàire órdin.

 A pòrto sò nòm 
 Geometrìa ëd Lobačevskij (o iperbòlica).

Lobacevskij, Nikolaj Ivanovic