Méter

Ël méter a l'é l'unità dë mzura dla longheur ant ël sistema antërnassional.
Ël nòm a ven da na paròla greca ch'a veul dì mzuré.

Conforma a na decision dël 1960 dla Conferensa general dij pèis e dle mzure ch'a fasìa 11, ël méter a l'é definì tanme la longheur ugual a 1.650.763,73 longheur d'onda ant ël veuid ëd la radiassion corëspondenda a la transission antra ij livej 2p10 e 5d5 ëd l'àtom ëd crìpton 86.

 Stòria 
A l'ancamin, ël méter a l'era stàit definì tanme na part ansima a quaranta milion dël përcors da fé për andé da 'n qualsëssìa pont ëd l'equator a 'n pòlo e a l'época dla rivolussion fransèisa a l'han fabricà un campion material d'ës segment an plàtin pur.
As son però peui ancorzusse che costa mzura a l'era nen tant precisa e a l'era nen còmod cangé la longheur dël campion a minca ameliorassion dla mzura.
A l'é donca decidusse ëd goerné ël campion material tanme definission.
Dël 1899 ës campion a l'é stàit rampiassà da na sbara ëd 90% ëd plàtin e 10% d'iridi.

 Mùltipl e sot-mùltipl 
Nanòmeter (nm): 10-9 méter
Centim (cm): 10-2 méter
Chilòmeter (km): 103 méter

 Potense 
 Unità dë mzura ëd surfassa 
 Ël méter quàder 
Ël méter quàder, dont ël sìmbol a l'é m2, a l'é n'unità dë mzura ëd le surfasse.
A l'é n'unità derivà dël sistema antërnassional.

 Ël centim quàder 
Ël centim quàder, dont ël sìmbol a l'é cm2, a l'é un sot-mùltipl dël méter quàder.

1 centim quàder a val  méter quàder.

 Ël chilòmeter quàder 
Ël chilòmeter quàder, dont ël sìmbol a l'é km2, a l'é un mùltipl dël méter quàder.

1km2 a l'é istess che:
 1.000.000 ëd méter quàder
 10.000 are

Inversament:
1 m2 = 0,000 001 km2 = 10−6 km2
1 ara = 0,000 1 km2 = 10−2 km2

 Unità dë mzura ëd volum 
Pr'ëmzuré ij volum as deuvro:
ël méter cubo, dont ël sìmbol a l'é m3
ël centim cubo, dont ël sìmbol a l'é cm3 e ch'a val  méter cubo

Meter
Meter