Prò Vërsèj (fótbal)

La Prò Vërsèj (nòm ofissial: Football Club Pro Vercelli) a l'é stàita fondà ant ël 1892 e a l'é un-a dle società sportive pì famose e arnomà dël Piemont. Al dì d’ancheuj a mìlita ant la Prima Division dël campionà italian. La proprietà atual a l’ha arlevà ant ël 2010 la marca stòrica dla US Prò Vërsej (Unione Sportiva Pro Vercelli 1892 an italian) lassà fòra dal campionà për dij problema finansiari.
Dòp 64 ani la squadra a l’é tornà an serie B apress la stòrica final ëd playoff dla Prima Division giugà contra al Carpi.
A l'é na socetà con na granda tradission, la prima fondà an Piemont e tra le pi antiche d’Italia, tra 'l 1908 e 'l 1922 a l'ha vagnà set ëscudèt; a l'ha giugà 6 agn an Serie A tra 'l 1929 e 'l 1935 e eut an Serie B, dont l'ùltima dël 1948.
Belavans a l'ha avu vàjre faliment e dël 1990 a l'é stàita sganfà dai campionà për dij problema finansiari. Tra j'echip titolà a l’é l’unica a nen ven-e da un capleugh ëd region. Ansema a Casal e Novèisa a l’è un-a dle grande dëcadùe avend përdù al titol professionìstich an soa stòria. Nòpa tra ij sò tanti primà a l’é l’ùnica con la Novèisa a avèj vagnà da neo-promòssa ël campionà (ant al 1908). 
Tra ij fotbaleur pì amportant ch'a l'han giugà ant la Prò a venta arcordé 'l difensor Virgilio Rosetta e j'atacant Silvio Piola e Pero Ferraris, campion dël mond con la Nassional Italian-a ëd Vittorio Pozzo.

Ël color social a l'é 'l bianch ëd la maja, compagnà da braje nèire e caussòt bianch. La tradission a conta che la prima maja dla nassional italian-a a l’é stàita sernùa bianca an onor dla squadra vërslèisa.

 Stòria 

 J'achit 

La Società Ginàstica Prò Vërsèj a l'é nàita dël 1892, fondà da Marcello Bertinetti, e dal 1903 a l'ha creà la session dedicà al fótbal. Ël color ëd le maje a l'era bianch antramentre che le braje a j'ero nèire: la divisa a l'é dventà tipica dla squadra e ancora ancheuj ij giugador ëd la Prò a pòrto lë stranòm ëd "Bianche Casache".

President ëd la squadra a l'era l'avocà Luigi Bozino, dirigent "anluminà", restà a la guida dla società për trenta ani, fin-a al di ch'a l'é mòrt.

Dël 1906 la Prò Versèj a l'é unisse a la FIF (ancheuj FIGC), e a l'ha gieugà sò prim campionà, an Sgonda Categorìa, andoa a l'é stàita batùa da la Juventus.

 La Prima Division e ij prim ëscudèt 

Dapress a n'achit nen pròpi bon, n'ani pì tard ël cit club a l'é andàit motobin mèj, an vagnand la Sgonda Categorìa e an rivand parèj an Prima Division për ël campionà dël 1908 (valadì la Serie A d'antlora).

Al dësbut ël pì vèj club dël Piemont a l'ha sùbit vagnà lë scudèt, an derotand squadre coma la Juventus, la U.S. Milanese e l'Andrea Doria. Ai 26 ëd avril dël 1908 ij bianch a l'han fàit pari antëcà con l'Andrea Doria e a son ëvnuit campion për la prima vira.

Dël 1909 la Prò a l'ha torna vagnà 'l campionà italian, costa vira an batend an final la U.S. Milanese. Amportant an costi trionf a son ëstàit dzoratut ij centrocampista Ara e Leon,  l'atacant Rampini e ij frèj Sandro e Giaco Baraggioli 'd Biandrà. Dzoratut Sandro Baraggioli, nàit dël 1893, a l'era famos nen mach për soe capacità ma 'dcò për sò caràter e për soa vita privà: na vira a l'é nen presentasse a un derby contra 'l Turin e a l'han trovà al "casinò" andoa a l'avìa passà la neuit con doe "tòte". Intrà an camp ant lë sgond temp a l'ha realisà le doe grije dla vitòria.

 Tre scudèt ëd fila e ij nemis dël Casal 

Dël 1910, campionà che për la prima vira a l'era fàit da nomach un giron a l'italian-a, la Prò a l'ha trovà un grand aversari ant l'Inter ëd Milan che a l'ha furnì 'l campionà con ij midem pont dij bianch. Ant la "bela" giugasse për l'assegnament dël tìtol l'Inter a l'ha vagnà contra na Prò sensa tuti ij titolar, che a j'ero angagià ant le partije dle formassion dij giovo. A gieughe la bela parej a son trovasse dij cit d'11 ani. A son servìe a gnente le contestassion dël president Bozino e l'arcesta ëd giughé pì anans sta partija che a l'é terminà 10-3.

Ij bianch a son arfasse ampressa ëd costa fàussa dërota e për tre ani 'd fila (1911, 1912, 1913) a l'han vagnà lë scudèt. An pì al 1° ëd magg dël 1913, neuv giugador titolar ëd la nassional italian-a ant la partija contra la selession belga a j'ero dla Prò.

Dël campionà 1913-14 la Prò a l'ha trovà n'aversari an pì: ël Casal Monfrà. President ëd costa neuva società a l'era Raffaele Jeffe, òmo che a l'avìa an ghignon la Prò Versèj e për sòn a l'avìa decidù 'd fé na neuva società a Casal an butandje 'l color nèir, con l'obietiv ëd chité lë scudèt da le bianche maje verslèise.
Costa rivalità a l'é peui nen finija gnanca quand a son nàite d'àutre realtà piemontèise coma Lissandria e Noara (che ansema a l'han peui formà 'l famos quadrilàter piemontèis).

 Ùltim scùdet e prim sagrin 

Dòp la prima guèra mondial, la Prò Vërsèj a l'era ancora un-a dle squadre pì fòrte dla Serie A: an coj ani a l'ha ancaminà a giughé ant ij bianch, për peui passé a d'àutre squadre, ël difensor Virgilio Rosetta, e an vagnand sò sest scudèt ant la stagion 1920-21, an sorpassand ant la final ël Pisa italian për 2 a 1. Dël 1922 a l'é ruvà ël tìtol ch'a fa 7 e costa vira la squadra batùa ant la final a l'era la Fortitudo Pro Roma. Dòp cola stagion la Prò, ant ël moment pì àut ëd soa fama anternassional, a l'ha fàit na gira an Brasil për giughé 'd partìe da amis e a l'era 'dcò stàita bon-a a nen perde contra 'l Liverpool ant la gira fàita da j'anglèis an Piemont e an Italia.

Col dël 1922 a l'é restà l'ùltim scudèt ëd la Prò: tròp fòrta as fasìa la concorensa dle squadre ëd Turin, Milan e dël Bològna, ancora pì fòrte mersì al professionism (a l'era stàit clamoros, dël 1923, ël tramud ëd Virgilio Rosetta a la Juve për la stragròssa oferta economica d'Edoardo Agnelli). Ij "lion bianch" ancora gropà a në spòrt fàit da diletant a l'han perdù soa fòrsa, tant ma tute j'àutre squadre ch'a fasìo part dël quadrilàter piemontèis.

An ruvand al pòst ch'a fasìa sìnch ëd la classificassion ëd la stagion 1928-29, ij bianch a l'han podù giughé la prima edission ëd la neuva Serie A (1929-30) antramentre che dël 1929 la Prò a l'ha chità sò prim ëstadi, ciamà "Foro Boario", për ël neuv camp an contrà Massaua, ant un prim moment dedicà a l'aviator Leonida Robbiano.


Ant ij prim ani Tranta a l'ha ancaminà a giughé ant la prima squadra dla Prò Versèj Silvio Piola, atacant che a l'ha giugà con ij bianch për sìnch stagion, e peui obligà a chità soa sossietà për andé a la Lassio dël 1934. Sensa sò marcador la Prò Versèj a l'ha chità dël tut d'esse la squadra mìtica che a l'era stàita. Dòp ël campionà 1934-35 ij piemontèis a son ëstàit degradà an Serie B. A Silvio Piola, ël pì fòrt giugador ëd la Prò Versèj, a l'é peui stàje dedica lë stadi, dòp soa mòrt dël 1996.

 Da la Serie B al 1965 
Robatà an Serie B la Prò Vërsej a l'é pì nen stàita bon-a a combate për andé torna an Serie A e già a la fin dël campionà 1936-37 a l'ha lotà për nen calé an Serie C. Dòp vàire stagion sensa sbaruv, dël 1940-41 la squadra a l'é finìa a l'ùltim pòst ëd la classificassion an cascand an Serie C da andoa a l'é tornà mach dòp la sgonda guèra mondial. Dòp doi campionà (1945-46 e 1946-47) la Prò a l'é torna cascà an tersa serie e a l'ha pì mai giugà gnanca an Serie B.

Dël 1949-50, dòp na dërota contra 'l Legnan lombard, a l'é stàita degradà an IV Serie, ma a l'é stàita salvà përchè arpescà. Doi ani dòp però, dël 1952, e nomach dël 1957 ij bianch a l'han giugà an tersa Serie (valadì la Serie C). Belavans dòp sìnch ani ij lion bianch a son ëstàit degradà torna an IV Serie e, dël 1965, an Prima Categorìa.
Dël 1967 ël CONI italian a l'ha arconossù ai bianch la stèila al mèrit sportiv.

 J'ani '70 e '80 

Dël 1970-71 la Prò Vërsèj a l'ha angagià na bela bataja con la Bielèisa për la promossion: ant ël campionà a l'han finì pari e parèj a son giugasse la categorìa an doi sparegg a Turin. Le doe partìe a son finìe 4 a 4 e 2 a 2 e parèj nomach ël lans ëd na moneda a l'ha mandà ij vërslèis an Serie C.

Dël 1975-76 ij bianch a son ruvà ters ant la classificassion ma a l'é stàit ël Monza a andé an Serie B. Dël 1977-78 ij bianch a l'han giugà an C2 për colpa dla riorganisassion dij campionà, l'ann dòp a son cascà an Serie D e mach dël 1984 a son rivà torna an Serie C.

 Dal '90 al di d'ancheuj 

Dël 1990 la Prò, antrenà da monsù Giuliano Zoratti e guidà da latacant Robert Murgita a l'ha fàit un campionà franch bon; con ël Sien-a già promovù an C1 a j'ero ij bianch a giughesse l'àutra promossion ansema al Pavìa. Le doe squadre a na partija da la fin a l'avìo ij midem pont: al 3 ëd giugn ij lombard a l'han vagnà sël camp ëd la Sarzanese, antramentre che la Prò, fin-a a col moment con la dësfèisa pì fòrta dël campionà, a l'ha përdù 6 a 1 a Pontedera.
Col-lì a l'é stàit ël prim moment ëd n'istà dramàtica për ël fótbal vërslèis: la squadra a l'é nen inscrivusse al campionà sucessiv për mancansa 'd sòld e parèj la federassion a l'ha arpescà 'l Noara. Ij bianch a la finitiva a son inscrivusse al campionà 'd Promossion.

Dël 1994 la Prò Vërsèj a l'é ruvà torna an C2, an vagnand ëdcò lë scudèt dj'amateur ant la final contra 'l Giulianova. Da col moment la squadra a l'é sempre restà an C2 an partessipand doe vire ai play-off (1994-95 e 2000-01) e doe vire ai play-out (2002-03 e 2004-05).

Dòp tròpi ani ëd problema econòmich, a smija che la società vërslèisa a l'abia ancontrà la stabilità economica e sòn a l'ha avù ij sò efet dzora j'arzultà dla squadra dël 2006-07 e dël 2007-08.

Tra l'8 e 'l 15 dë stèmber dël 2008 la società a sélebra ij sent ani dal prim ëscudèt e për lòn a son ëstàit organisà d'event che a ampacio la squadra e la sità.

 La reusa 2008/09 

Portié
Michele Castagnone, Gianfranco Randazzo, Jacopo Trotti.

Difensor
Daniel Bresciani, Andrea Ciolli,Claudio Labriola, Ruben Carini, Roberto Bandirali, Alessandro Canino, Matteo Mariani, Giovanni Battista De Toma. 

Centrocampista 
Domenico Bettini, Matteo Ambrosoni, Rosario La Marca, Davide Tedoldi, Michele Magrin, Marco Didu, Enrico Antonioni, William Larganà.

Atacant
Loreto Lo Bosco, Roberto Barbieri, Morgan Edirin Egbedi, Emanuele Chiaretti.

Antreneur
Gianluca Gaudenzi 

 Ij nùmer ëd la Prò Versèj 

{| class="toccolours" style="margin: 0.5em auto; width: 100%; background:white; text-align: left;"
!colspan="white" align=center bgcolor="white"|  Da la fondassion al di d'ancheuj
|-
|<div style="font-size:93%">   
{|     
|valign="top"|

 1892: Fondassion ëd la Società Ginnastica Pro Vercelli.
 1903: A-i nass la session ëd fótbal.
 1906: Eliminà ant la Sgonda Categorìa.
 1907: A vagna la Sgonda Categoria. A intra ant ël campionà federal.
 1907-08: 15px Campion d'Italia.
 1908-09: 15px Campion d'Italia.
 1909-10: 2° an Prima Categorìa. A pija'l nòm dUnion Sportiva Prò Versèj''.
 1910-11: 15px Campion d'Italia.
 1911-12: 15px Campion d'Italia.
 1912-13: 15px Campion d'Italia.
 1913-14: 3° ant ël Giron Eliminatòri lìgur-piemontèis.
 1914-15: 2° ant ël Giron Semifinal C inter-regional.
 1915-19: As gieuga nen ël campionà për quatr ani. Verslèisa 2° nel giron Piemont Oriental ëd la Copa Federal 1916.
 1919-20: 2° nel Giron Semifinal A interregional.
 1920-21: 15px Campion d'Italia.
 1921-22: 15px Campion d'Italia C.C.I.
 1922-23: 2° an Prima Division.
 1923-24: 3° ant ël giron B ëd Prima Division.
 1924-25: 2° ant ël giron B ëd Prima Division.
 1925-26: 7° ant ël giron B ëd Prima Division.
 1926-27: 5° ant ël giron A ëd Division Nassional.
 1927-28: 6° ant ël giron A ëd Division Nassional.
 1928-29: 5° ant ël giron B ëd Division Nassional.
 1929-30: 9° an Serie A.
 1930-31: 10° an Serie A.
 1931-32: 13° an Serie A.
 1932-33: 12° an Serie A.
 1933-34: 7° an Serie A.
 1934-35: 16° an Serie A. Degradà an Serie B.
 1935-36: 5° an Serie B.
 1936-37: 10° an Serie B.
 1937-38: 11° an Serie B.
 1938-39: 6° an Serie B.
 1939-40: 9° an Serie B.
 1940-41: 18° an Serie B. Degradà an Serie C.
 1941-42: 3° ant ël giron D ëd Serie C.
 1942-43: 2° ant ël giron E ëd Serie C.
 1943-45: As gieuga nen ël campionà për doi ani.
 1945-46: A giuega ant la Cadetteria Alta Italia. 3° ant ël giron A dël Campionà Mescià.
 1946-47: 8° ant ël giron A ëd Serie B.
 1947-48: 13° ant ël giron A ëd Serie B. Degradà an Serie C.
 1948-49: 7° ant ël giron A ëd Serie C.
 1949-50: 15° ant ël giron A ëd Serie C.
 1950-51: 11° an Serie C.
 1951-52: 11° an Serie C. Degradà an IV Serie.
 1952-53: 7° ant ël giron D ëd IV Serie.
 1953-54: 3° ant ël giron A ëd IV Serie.
 1954-55: 1° ant ël giron A ëd IV Serie. A perd la final contra'l Vigevan.
 1955-56: 2° ant ël giron A ëd IV Serie.
 1956-57: 1° ant ël giron A ëd IV Serie. Passà an Serie C.
 1957-58: 5° an Serie C.
 1958-59: 7° ant ël giron A ëd Serie C.
 1959-60: 8° ant ël giron A ëd Serie C.
 1960-61: 5° ant ël giron A ëd Serie C.
 1961-62: 16° ant ël giron A ëd Serie C. Degradà an Serie D.
 1962-63: 10° ant ël giron A ëd Serie D.
 1963-64: 15° ant ël giron B ëd Serie D.
 1964-65: 16° ant ël giron A ëd Serie D. Degradà an Prima Categorìa Regional.

| width=50% valign="top" |

 1965-66: 1° in Prima Categorìa piemontèisa. Passà an Serie D.
 1966-67: 15° ant ël giron A ëd Serie D.
 1967-68: 2° ant ël giron A ëd Serie D.
 1968-69: 9° ant ël giron A ëd Serie D.
 1969-70: 2° ant ël giron A ëd Serie D.
 1970-71: 1° ant ël giron A ëd Serie D. Passà an Serie C.
 1971-72: 17° ant ël giron A ëd Serie C.
 1972-73: 13° ant ël giron A ëd Serie C.
 1973-74: 8° ant ël giron A ëd Serie C.
 1974-75: 11° ant ël giron A ëd Serie C.
 1975-76: 3° ant ël giron A ëd Serie C.
 1976-77: 9° ant ël giron A ëd Serie C.
 1977-78: 13. ant ël giron A ëd Serie C. Degradà an Serie C2.
 1978-79: 14° ant ël giron B ëd Serie C2. Degradà an Serie D.
 1979-80: 12° ant ël giron A ëd Serie D.
 1980-81: 8° ant ël giron A ëd Serie D.
 1981-82: 3° ant ël giron A dël Interregional.
 1982-83: 8° ant ël giron A dël Interregional.
 1983-84: 1° ant ël giron A dël Interregional. Passà an Serie C2.
 1984-85: 6° ant ël giron B ëd Serie C2.
 1985-86: 10° ant ël giron B ëd Serie C2.
 1986-87: 6° ant ël giron B ëd Serie C2.
 1987-88: 6° ant ël giron B ëd Serie C2.
 1988-89: 8° ant ël giron B ëd Serie C2.
 1989-90: 3° ant ël giron B ëd Serie C2. A paga pa j sò débit e a l'é rajà dai campionà nassionaj.
 1990: La società, a l'é ven butà ant la Promossion Regionale.
 1990-91: 2° ant la Promossion Piemontèisa. Passà an Serie D.
 1991-92: 5° ant ël giron A ëd Serie D.
 1992-93: 6° ant ël giron A ëd Serie D.
 1993-94: 1° an Serie D a vagna lë scudet ëd j "dilettanti". Passà an Serie C2.
 1994-95: 5° ant ël giron A di Serie C2. A perd j Play-off contra'l Lumezzane.
 1995-96: 11° ant ël giron A di Serie C2.
 1996-97: 8° ant ël giron A di Serie C2.
 1997-98: 13° ant ël giron A di Serie C2.
 1998-99: 7° ant ël giron A di Serie C2.
 1999-00: 12° ant ël giron A di Serie C2.
 2000-01: 4° ant ël giron A di Serie C2. A perd j play off contra'l Mestre.
 2001-02: 7° ant ël giron A di Serie C2.
 2002-03: 17° ant ël giron A di Serie C2. A vagna j playout contraMestre.
 2003-04: 14° ant ël giron A di Serie C2. A perd j playout contra'l Sassuolo. A ven ripescà.
 2004-05: 17° ant ël giron A di Serie C2. A vagna j play out contra'l Palazzolo.
 2005-06: 6° ant ël giron A di Serie C2.
 2006-07: 8° ant ël giron A di Serie C2.
 2007-08: 7° ant ël giron A di Serie C2.
 2008-09: 11° ant ël giron A di Serie C2.
 2009-10: 12° ant ël giron A di Serie C2.
 2010-11: 3° ant ël giron A di Serie C2. A perd la semifinal-a dj playoff contra'la Pro Patria. A ven ripescà an Lega Pro Prim-a division
 2011-12: 5° ant ël giron A di Serie C1. A vagna j playoff contra l' Carpi. Passà an Serie B.
 2012-13: 21° an Serie B. Degradà an Serie C1.
 2013-14: 2° ant ël giron A di Serie C1. A vagna j playoff contra l' Sudtirol. Passà an Serie B.
 2014-15: 16° an Serie B. 
|}
</div>
|}

 Ij Pressident 

 1892 Domenico Luppi; 
 1896-27 Luigi Bozino; 
 1928-30 Fulvio Tommasucci; 
 1930-32 Mario Sandri; 
 1932-34 Secondo Ressia; 
 1934-35 Ressia poi Frova poi Bozino; 
 1935-37 Luigi Bozino; 
 1937-40 Antonio Bodo; 
 1940-41 Primino Pretti poi Frova; 
 1941-43 Silvio Viazzo; 
 1945-49 Franco Bianchi; 
 1949-50 Bianchi poi Pellizzaro poi Bertinetti; 
 1950-51 Marcello Bertinetti; 
 1951-56 Francesco Frola; 
 1956-57 Guido De Marchi; 
 1957-62 Silvio Viazzo; 
 1962-63 Gioacchino Barbonaglia; 
 1963-67 Carlo Ranghino; 
 1967-71 Francesco Frola; 
 1971-73 Gian Aldo Arnauld; 
 1973-79 Ettore Baratto; 
 1979-80 Rossi poi Vanzini; 
 1980-90 Giuseppe Celoria; 
 1990-97 Ezio Rossi; 
 1997-99 Ottavio Trucco;
 1999-2002 Bartolomeo Prunelli;
 2002-03 Giovanni Pirovano;
 2003-03 Daniele Cirio;
 2003-03 Alberto Bissi;
 2004-05 Franco Casalino;
 2005-10  Vero Paganoni;
 2010-Ancheuj Massimo Secondo

 Campionà giugà 
An 92 stagion 29 dël mars dël 1908, neuv campionà an Prima Categorìa Nassional, sìnch Prima Division e tre ëd Division Nassional, un campionà ëd Serie B Alta Italia 1945-1946, e 21 campionà ëd Serie C2. Ant le stagion 1913-14, 1965-66 e 1990-91, la Prò a l'ha partessipà ai campionà regionaj piemontèis.
 Serie A: 23
 Serie B: 9
 Serie C: 39
 Serie D: 21

 Campionà regionaj 
 1 campionà ëd Promossion piemontèisa
 1 campionà ëd Prima Categorìa 
 1''' campionà ëd Prima Categorìa|Prima Categorìa Regional

 Anliure esterne 
 Sit ofissial