Edimborgh

Edimborgh (Edinburgh an anglèis; Dùn Éideann an scossèis) a l'é na sità dël Regn Unì, capital dla Scòssia.
A l'ha na popolassion ëd 477.600 abitant, apopré 1.250.000 s'as conta ëdcò tuta l'àrea urban-a.
A coata na surfassa ëd 259 chilòmeter quàder.

 Stranòm 
Edimborgh a l'é stranomà l'Atene dël nòrd e la Veja an-neirà.

 Ël teritòri 
Ël teritòri, fàit ëd colin-e e 'd valade, a conferiss a la sità na strutura motobin varià.

 Ij quarté 
 La sità veja e la sità neuva 
Old Town e New Town a son ëstàite diciairà patrimòni mondial ëd l'UNESCO dël 1995.

 Leith 
Dal sécol ch'a fa XIV, ël pòrt ëd mar d'Edimborgh a l'é Leith, a tre chilòmeter a nòrd-est dal sènter.
A l'é restà indipendent, con sò pròpe consèj munissipal, fin-a a j'agn 1920, cand a l'é stàit gionzù a la sità.
An declin apress la sconda guèra mondial, ël quarté a l'é stàit arnovà a parte da la fin dj'agn 1980.

 Stòria 
Dël sècol ch'a fa XII Edimborgh a l'é slargasse, cand ël re Dàvid I a riuniva soa cort al castel e a l'ha fondà l'abassìa ëd Holyrood.

Da la mità dël sécol ch'a fa XV, Edimborgh a l'é stàit ël sènter polìtich dë Scòssia.
L'ancoronassion ëd Giaco II, ch'a l'ha regnà dal 1437 al 1460, a l'é dësrolasse a l'abassìa ëd Holyrood e ël parlament ëscossèis a tnisìa soe ciambree ant ël Tolbooth ëd High Street o al castel.

Dël sécol ch'a fa XIX la popolassion a l'é quadruplicà, për rivé a 400000 abitant.

Apress la sconda guèra mondial la sità a l'ha conossù n'arnovament coltural, con la creassion dël 1947 dël Festival antërnassional d'Edimborgh e dël Fringe.

 Conomìa 
L'anflassion a Edimborgh a l'é dël 3,1%.
La disocupassion a l'é al 3,6%.
Ël rédit medi anual a l'é ëd 26848 sterlin-e.

 Traspòrt 
Ël reopòrt d'Edimborgh a resta a 13 chilòmeter a est ëd la sità.
La stassion prinsipal a l'é cola ëd Waverley.
A-i é ëdcò cola ëd Haymarket.

 Aministrassion 
Ël consèj comunal d'Edimborgh as radun-a a le City Chambers, an High Street.
A l'é elegiù a sufrage universal për un mandà 'd 4 agn.

 Leu d'anteresse 
Ël castel
Ël giardin botànich real
Ël parch Holyrood
Ël giardin zoològich

 Cese 
La catedral ëd San Giles
Canongate Kirk
Greyfriars Kirk
Tron Kirk
Highland Tolbooth Kirk
Duddingston Parish
La cesa ëd Mansfield Place

 Musé e galarìe 
Ël Musé djë scritor
La Galarìa nassional dë Scòssia
La Galarìa nassional ëscossèisa d'art moderna
La Galarìa Dean
Ël Musé nassional dë Scòssia
L'Academia real ëscossèisa
People's story
City Art Centre
Ël Musé dl'anfansia
Ël Musé nassional ëscossèis ëd la guèra
Collective gallery
Fruitmarket gallery
Ël Musé an sël Mound
La Galarìa Stills
La Galarìa Talbot Rice
Queen's gallery
Ël Musé ëd Queensferry

 Manifestassion 
Festival antërnassional d'Edimborgh
Festival antërnassional ëd la siensa d'Edimborgh
Festival antërnassional ëd le masnà, durant na sman-a a la fin ëd maj e prinsipi ëd giugn
Festival antërnassional dël cine d'Edimborgh
Festival antërnassional dël Jazz e dël Blues d'Edimborgh
Festival antërnassional ëscossèis ëd le conte

 Vardé ëdcò 

 Arthur's Seat
 Blackford Hill
 Water of Leith
 Whinny Hill

 Sità binele 
Edimborgh a l’é binelà con:
 20px Aalborg, Danimarca
 20px Dunedin, Neuva Zelanda
 20px Kijv, Ucrain-a
 20px Mùnich ëd Baviera, Gërmania
 20px San Diego, Stat Unì d'América
 20px Xi'an, Cin-a

 Anliure esterne 
 Sit istitussional