Sman-a

Orìgin dël sistema a 7 dì 
Ant l'antich Egit la giornà a l'era già dividùa an 24 ore, che però as ciamavo nen për nùmer com al dì d'ancheuj, ma col nòm d'un dij còrp celest che j'egissian a conossìo. Sti còrp celest a j'ero antra set, ordinà a calé për lontanansa da 'nt la Tèra (conforma a lòn ch'a chërdìo lor dle distanse celeste):
 Saturn  	
 Gieuv  	
 Mart  	
 Sol  	
 Véner  	
 Mercuri  	
 Lun-a

Sòn a dava 'l sistema 'd numerassion dj'ore dla sman-a che a së s-ciàira ant la tàola ambelessì a la man drita. 
Saturn  	Gieuv  	Mart  	Sol  	Véner  	Mercuri	Lun-a00  	01  	02 	03  	04  	05	0607  	08  	09 	10  	11  	12	1314  	15  	16 	17  	18  	19	2021  	22  	23 	00  	01  	02	0304  	05  	06 	07  	08  	09	1011  	12  	13 	14  	15  	16	1718  	19  	20 	21  	22  	23	0001  	02  	03 	04  	05  	06	0708  	09  	10 	11  	12  	13	1415  	16  	17 	18  	19  	20	2122  	23  	00 	01  	02  	03	0405  	06  	07 	08  	09  	10	1112  	13  	14 	15  	16  	17	1819  	20  	21 	22  	23  	00	0102  	03  	04 	05  	06  	07	0809  	10  	11 	12  	13  	14	1516  	17  	18 	19  	20  	21	2223  	00  	01 	02  	03  	04	0506  	07  	08 	09  	10  	11	1213  	14  	15 	16  	17  	18	1920  	21  	22 	23  	00  	01	0203  	04  	05 	06  	07  	08	0910  	11  	12 	13  	14  	15	1617  	18  	19 	20  	21  	22	23
Coma ch'a së s-ciàira ambelessì la sequensa dij nòm dij di dla sman-a a l'era peui mach cola dle prime ore dël dì. Ës sistema ëd denominassion dij dì dla sman-a a l'é rintrà ant le costume roman-e già dij temp d'August, ëmnà dai legionari ch'a l'avìo fàit servissi an Egit. A l'é mai stàit contrastà da j'autorità imperiaj, ma gnanca arconossù an gnun-a manera, fin che l'arconossiment a l'ha dajlo Costantin, dël 321 dGC. 

Donca as trata 'd na costuma egissian-a ch'a l'é rivà a esse régola roman-a ant l'istess temp che a l'é stàita liberalisà la pràtica dël Cristianésim. Për le tribù germàniche l'adossion dë sta costuma a l'é stàita medià da soa religion. Dij temp che a l'é anandiasse 'l contat cultural antra Roman e German tute e doe le popolassion a j'ero pagan-e, e ij German për sòlit a l'han virà ij nòm dle divinità roman-e ant ij nòm dle soe.

 Evolussion dël sistema 
Ës sistema a sarà peui anco' modificà da la Cristianità, che an vàire pòst (comprèisa la cultura piemontèisa) a lasserà nen che la Dumìnica (pr'esempi) a resta con na denominassion pagan-a (e midem për ël Saba, che a pijerà 'l nòm da 'nt la festa ebràica). Sòn però a l'é nen rivà daspërtut, e contut ch'a sio sempe stàit cristian 'cò lor, j'anglèis as ten-o sò Dì dël Sol (Sun-day) e dì 'd Saturn (Saturn-day).

Ën Gërmania pì che 'd Saturn e dël Sol a restavo sagrinà da Wodan, che ij German a l'avìo dovrà al pòst ëd Mercuri.  Parèj a l'é riva-ie che la paròla "Mittwoch" a sia stàita anventà për gavé la divinità pagan-a tedësca prinsipal da 'nt la sman-a. Anviron dël 1020 dGC un frà ciamà Notker a l'ha anventà l'espression mittauuechun (antrames a la sman-a), dont peui a l'é vnu-ie la paròla dël dì d'ancheuj. Ma 'cò sta vira-sì j'anglèis a son tenusse sò dì ëd Wodan (Wednesday).

 Curiosità 
Ant la tradission piemontèisa a-i é na canson popolar ch'a parla dla sman-a an manera simpàtica.

 Sorgiss esterne 
Enciclopedìa Catòlica

Categorìa:Sistema d'amzura dël temp