Càuss (colp ëd pé)

Ant ël combatiment còrp a còrp, ant j'art marsiaj e ant jë spòrt, un càuss a l'é un colp dàit con na part dl'art anferior (pé, tibia, gënoj o da na mira genérica la gamba): an particolar, ant j'art marsiaj as parla ëd "càuss" cand ch'as frapa con ël pé o la tibia, antant che ij colp ëd gënoj a son denominà an manera diversa (ëd sòlit, "gënojà"). Ël càuss a l'é dovrà ant ël combatiment dzortut për ataché, ma a peul esse dovrà ëdcò tanme arma ëd difèisa ant ij confront d'àutri càuss (tanme lë "stop kick" ant ël Jeet Kune Do). An general, ij càuss a son pì lent che ij pugn e a son pì fòrt che ij colp con le man. 

Ij càuss a son na part fondamental an vàire art marsiaj. Chèich esempi a son: ël wushu, ël karate, ël kick-boxing, ël tangsudo o ël taekwondo; d'àutre art, anvece, a deuvro gnun tipo ëd càuss, tanme ant ël cas dël judo o dla bòcs. D'àutre art marsiaj a peulo dovré chèich tipo ëd càuss, për esempi limità a j'atach a le gambe e a le part pì basse dël còrp ëd l'aversari.

A esisto un gran nùmer ëd càuss;  tanti a l'han dij nòm sò e soens l'istess moviment a l'ha 'd nòm diferent ant le vàire art marsiaj. Cost a dventa ciàir dzortut cand ij paragon a son fàit antra j'art marsiaj ossidentaj e j'art marsiaj orientaj.

 Esempi an kick-boxing 
 Càuss comun 
 Càuss frontal (front kick): càuss ëd facia - a l'é ëd forma "pistonà", ëd forma "possà" (push kick, pushing kick) o ëd forma "foatà" (Front snap-kick).
 Càuss lateral (side kick): càuss da banda - a l'é ëd forma "pistonà".
 Càuss semi-sircolar (semi circular kick): ëdcò càuss sircolar ëd 45 gré. Càuss dla categorìa dle técniche dite sircolar. A l'é realisà con ij galon ëd facia për mojen d'un moviment pendolar dj'art anferior antorn dij galon (moviment ëd ciusa dla cheussa an sël tronch) e as peul combinesse con n'estension viva dij ghëmmo. Parèj dij càuss sircolar, a visa ëd sòlit ai bërsaj lateraj dël còrp.
 Càuss sircolar (roundhouse kick):  - Càuss bass, Càuss median (middle kick, al livel dël tronch) o Càuss àut (high kick, al livel dla testa).
 Càuss a gancio (hook kick):  galon ëd facia o ëd profil.
 Càuss andarera (back kick):  galon dë schin-a.
 Càuss ëd ramassa (sweeping). Forme prinsipaj: ramassà a cuciar o gancio. A esisto le ramassà rotante (tipo roundhouse-kick) e ranversà (tipo spinning hook-kick). 

Ij càuss frontaj e lateraj, ëd forma "pistonà", an sj'art anferior a son autorisà për ij professionista e an chèich categorìa, ma pà an tuti ij pais.

A-i son vàire càuss ìbrid, parèj dël "lateral-frontal" (side-front) ch'a l'é un "càuss lateral" con ij galon pitòst ëd facia ch'a përmet ëd feje vnì dapress dle técniche ëd pugn tant dovrà an difèisa ativa.

 Càuss men praticà 
Categorìa ëd càuss con gamba drita, dit "a baston" (stick kick):
 Càuss chërsent (crescent kick): galon ëd facia.
 Càuss robatant (hammer kick o axe kick): portà con ël talon - càuss dit a "martel".

 Càuss arvirà e volant 
 Càuss a gancio arvirà (spinning hook kick).
 Càuss lateral arvirà (spinning side kick).
 Càuss a l'andarera arvirà (spinning back kick).
 Càuss ëd facia an sautand (jumping front kick).
 Càuss sircolar an sautand (jumping roundhouse kick).
 Càuss lateral an sautand (jumping side kick).
 Càuss dë schin-a an sautand (jumping back kick).
Chèiche técniche a peulo dovré ansema ij colp arvirà e ij sàut.

Categorìa:Art marsiaj