Brussel

Brussel (Bruxelles an fransèis, Brussel an neerlandèis, Brüssel an alman, Brussele an valon) a l’é la capital dël Belgi e 'dcò la capital de facto dl'Union Europenga.

A l’é ëdcò la prima sità dël Belgi për popolassion, con anviron 185.000 abitant (2023) ant la comun-a prinsipal (Bruxelles-Ville) e pì 'd 1,2 milion ant l'àrea metropolitan-a.

A l'é formà da 19 comun-e autònome, che ansema a formo la Region Capital ëd Brussel, un-a dle tre region federal dël Belgi (ansema a Fiandre e Valonia).

 Geografia 
Brussel a l'é al sentr dël Belgi, ant la part setentrional dël pais. A l'é geogràficament ant le Fiandre, ma a l'é na region a statù bilengh (fransèis e neerlandèis), con na popolassion a magioransa francòfona. La sità a l'é bastansa pian-a, con d'anlevassion modest, e a l'é traversà dal fium Senne, che për motobin temp a l'é stàit covert për dii 'd problema igiènich.

 Stòria 
Le orìgin 'd Brussel a armonto al sécol X, con la costrussion d'un castel ant n'ìsola dla Senne. A l'é dësvlupasse 'me 'n sènter comercial an sla stra ch'a colegava le sità fiamenghe a Colegn. Dël sécol XV, a l'é dventà la capital dij Duch ëd Brabant e, dòp, la sede dla cort ëd Carl V, Imperator dël Sacrà Roman Imperi. A l'ha patì vàire assedi, d'incendi e 'd guère. Dël 1830, Brussel a l'é stàita al sènter dla rivolussion ch'a l'ha portà a l'indipendensa dël Belgi e a l'é dventane la capital.
Ant ël sécol XX, Brussel a l'é dventà la sede prinsipal ëd vàire organisassion anternassionaj, com la NATO (dal 1967) e j'istitussion dl'Union Europenga (Comission, Consèj, Parlament).

 Polìtica e aministrassion 
La Region Capital ëd Brussel a l'é na region federal bilenga, con soa propria ciambrea e govern. Le 19 comun-e a l'han ëd competense locaj ampie. Brussel a l'é 'dcò la capital dla Comunità Fiamenga e dla Comunità Fransèisa dël Belgi. A l'é la sede dël Govern Federal Belga e dël Parlament Federal.

 Monument e pòst d'antëresse 
 Grand-Place (Grote Markt): la piassa prinsipal, Patrimòni dl'Umanità UNESCO, con l'Hotel ëd Vila (ël comun) e le ca dle corporassion.
 Atomium: na strutura 'd metal àuta 102 méter, costruìa për l'Esposission Universal dël 1958.
 Manneken Pis: na famosa statuëtta 'd bronz d'un cit ch'a fa pipì, sìmbol dla sità.
 Palass Real e Palass Nassional (sede dël Parlament).
 Catedral ëd San Michel e Santa Gudula: na costrussion gòtica amportanta.
 Musé Real dël Belgi: con na rica colession d'art.
 Parch ëd Brussel e Forêt de Soignes: àree vërde amportante.

 Sità gemelà 
Brussel a l'é gemelà con:
 20px Atlanta, Stat Unì d'América
 20px Berlin, Gërmania
 20px Kijv, Ucrain-a
 20px Macao, Cin-a
 20px Madrid, Spagna
 20px Pechin, Cin-a
 20px Washington, Stat Unì d'América

 Economìa 
Brussel a l'é 'l prim sènter econòmich dël Belgi. A l'ha na fòrt atività ant ij servissi, dzortut ant ij setor finansiari, legal e dë studi. A l'é 'l sènter ëd l'aministrassion europenga, con desen-e 'd mila 'd dipendent pùblich e 'd lobista. A-i é 'dcò 'n setor tecnològich e d'inovassion an dësvlup, grassie a soe università e sènter 'd arserca.

 Coltura 
Brussel a l'é na sità multicultural, con 'd comunità forëstere numerose (an particolar da Fransa, Italia, Maròch, Turchìa, Polònia e Còngo). A l'ha na vita coltural viva, con festival (com ël Festival ëd l'Euròpa), mùsica, teatro e art. La cusin-a brusselesse a l'é famosa për ij sò waffle, moules-frites (mole e patatin-e), carbonade flamande (carn ant la bira) e 'l cicolata.

 Traspòrt 
 Aeropòrt ëd Brussel-Nassional (Zaventem): ël pì amportant dël Belgi.
 Stassion feroviaria sentral ëd Brussel: na rej feroviaria densa ch'a colega la sità a tuta l'Euròpa.
 Metrò 'd Brussel: con 4 linie prinsipaj.
 Tram e autobus: servissi gestì da la STIB/MIVB.

Categorìa:Sità dël Belgi