Sien-a

Sien-a (Siena an italian) a l'é na sità dla Toscan-a ëd 54.123 abitant Sorgiss: ISTAT - Bilansi demogràfich al 31/01/2009 ., capleugh ëd l'omònima provincia.

 Stòria 
Dal 313 a Sien-a a-i é staje un vëscovà.

La sità a së slarga e a dventa lìbera comun-a a parte dal sécol ch'a fà XII, con l'elession ëd cónsoj.
A la mòrt ëd l'imperator Federich II, Firense e Sien-a as frontegio an na bataja vnùa arnomà ël 4 Stèmber 1260, ai pe dla colin-a Montaperti, a est ëd Sien-a.
Bele che l'armèja dij guelf fiorentin a fussa bin pi numerosa, ij ghiblin senèis a l'han trionfà giutà da le sità alià, Pisa e Corton-a, partisan-e dl'imperator, e dij sivalié alman mandà dal re Manfred, fieul ëd Federich II.

A la mità dël sécol ch'a fà XIV la classa dij mërcant a riva al podèj.
Cost-sì a cangia peui 'd man vàire vire fin-a a che, dël 1555, apress n'assedi afros, j'8000 dzorvivù a consigno Sien-a a Còsim I dij Médici e a sò alià Flip II.
Giumaj la sità a aparten al granducà 'd Toscan-a, sota l'autorità ëd Firense.

 Religion 
Sant patron ëd Sien-a a son Marìa, Pero, Pàul, Vitor, Ansan, Savin, Cressensi.

 Leu d'anteresse 
 Ël dòm ëd Santa Marìa Assonta
 Ël batisteri ëd San Gioann
 La cesa ëd San Dumini
 Palass Sansedoni
 Ël Palass Pùblich
 Palass Chigi-Saracini
 Palass Buonsignori
 Palass Tolomei
 Palass Salimbeni

 Le fontan-e 
Le sinch pi grande fontan-e 'd Sien-a a smijo a 'd fortësse, përchè a ventava protege l'eva ant la sità ch'a n'avìa pòca.
Un-a dle fontan-e comunaj pi antiche e pi bele a l'é l'adoss Branda, an contrà 'd Fontebranda, batìa ai pe d'un ròch ert.
As andasìa ambelessì a pijé l'eva già anviron ant l'ann 1000, ma a l'é mach da la mità dël sécol ch'a fà XIII ch'a l'ha sò aspet atual, ch'a arpija le forme gòtiche dla ca dla comun-a.
La fassada an mon ancoronà 'd merlo as duverta con tre gran arcade an ogiva.
Ël quarté dantorn a la fontan-a na vira a l'era abità da tenzior, afaitor e cardèire.

An piassa dël Camp as alva la monumental adoss Gaia, inaugurà dël 1414.

 Feste e manifestassion 
 Palio dle contrà: corsa ìpica stòrica an piassa, ai 2 luj e 16 ost
 Sman-a musical senèisa: festival ëd mùsica, la dariera sman-a ëd luj

 Aministrassion 
Ël sìndich a l'é Maurizio Cenni (dal 13/05/2001 -second mandà: 2006-).

 Sità binele 
Sien-a a l'é binelà con:
 20px Weimar, Almagna
 20px Wetzlar, Almagna

 Anliure esterne 
 Sit istitussional

 Arferiment