Lenga norvegèisa (Bokmål)

Ël Norvegèis Bokmål (literalment "lenga dij lìber") a l'é un-a dle doe forme scrite ofissiaj dla lenga norvegèisa, ansema a 'l Nynorsk.

 Pais andoa a l'é parlà 
La lenga norvegèisa Bokmål a l'é parlà e dzortut scrita an Norvegia. A l'é la forma pì dovrà ant la vita quotidian-a, ant la stampa, ant l'editorìa, ant la scola (pì 'd l'80% dle scòle) e ant l'aministrassion. An Norvegia, la popolassion a parla vàire dialet ma a deuvra soens ël Bokmål për la scritura formal.

 Stòria e caraterìstiche 
Ël Bokmål a l'ha soe reis ant ël dano-norvegèis, la lenga scrita dovrà an Norvegia durant l'Union con la Danimarca (1380-1814). Dòp l'indipendensa, a-i é sta-ie na discussion an sla creassion ëd na lenga norvegèisa pì "pura", che a l'ha portà a la formassion dël Nynorsk da part d'Ivar Aasen. An realtà, ël Bokmål a l'é stàit arformà e "norvegianisà" për avzinelo ai dialet norvegèis, ma a manten soa strutura basà an sël danèis. Le riforme dël 1907, 1917, 1938 e 1981 a l'han dàit pì 'd flessibilità a l'usage dle forme tradissionaj (radikalt bokmål) o dle forme pi avzinà a l'usage comun (moderat bokmål).

 Classìfica 
Në schema ëd classìfica dël norvegèis Bokmål a peul esse:
 Lenghe indoeuropenghe
 Lenghe germàniche
 Lenghe germàniche setentrionaj (ò scandìnave)
 Lenghe scandìnave ossidentaj
 Lenga norvegèisa
 Lenga bokmål

 Còdes ISO 
 Còdes ISO 639-1: NB (për Bokmål)
 Còdes ISO 639-2: NOB
 Còdes ISO 639-3: NOB

 Esempi 
Un cit esempi 'd test an Bokmål (Artìcol 1 dla Declarassion Univërsal dij Drit ëd l'Òm):
 "Alle mennesker er født frie og med samme menneskeverd og menneskerettigheter. De er utstyrt med fornuft og samvittighet og bør handle mot hverandre i brorskapets ånd."
 An piemontèis: "Tuti j'esse uman a nasso lìber e uguaj an dignità e drit. A son dotà 'd rason e 'd cossiensa e a deuvo agì j'un vers j'àutri ant në spìrit ëd fradlansa."

 Difusion e statut 
Ël Bokmål a l'é la forma prinsipal ëd norvegèis scrita e a l'é dovrà an:
 La lege e j'at ofissiaj dlë stat
 La pì part dij giornaj e dij lìber
 La television e la radio nassionaj (NRK)
 L'ansegnament (con cheiche ecession ant le region andoa 'l Nynorsk a l'é fòrt)

Lë statut legal a l'é ugual a col ëd l'Nynorsk; le instituission pùbliche a devo arsponde ant le doe forme.

 Vos corelà 
 Norvegèis Nynorsk
 Lenga danèisa
 Lenga svedèisa
 Ivar Aasen
 Sprachkampen (la "bataja dla lenga" norvegèisa)

 Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse 
 Haugen, Einar. "The Scandinavian Languages: An Introduction to Their History". London, 1976.
 Vikør, Lars S. "The Nordic Languages: Their Status and Interrelations". Oslo, 1995.
 Språkrådet (Consèj dla Lenga Norvegèisa)

 Anliure esterne 
 Documentation ISO 639-3 për ël Bokmål
 Régole dë scritura dël Bokmål dal Språkrådet

Categorìa:Lenghe germàniche
norvegèis
norvegèis