Alba

Alba (an dialèt langareul Arba) a l’é un comun ëd 31.506 abitant dla provincia ëd Coni.

 Stòria 
Le rèis d'Alba a fongo ant ël Neolìtich, 'me ch'a mostro vàire atrovament archeològich ch'a testimònio la presensa ant tuta la zòna 'd na popolassion ch'a vivìa dla coltivassion dla tèra e ëd cassa.

An época roman-a, Alba a l'era un dij munissipi roman pì amportant, ciamà a parte da l'89 aGC Alba Pompeia, an onor dël cónsol Pompeo Strabon. Columela a scriv che ij formagg dla val Tani a vnisìo esportà a Roma e Polibio, Enòbio, Plinio e Strabon a parlo dij vin, dzortut pròpe da 'nt la region d'Alba.

Dël 1628 a l'é dventà possidiment dij Savòja.

 Produssion tìpiche 
Antra le produssion tìpiche d'Alba a-i son le ninsòle e la trìfola bianca.

 Edifissi amportant 
 Catedral ëd san Lorens
 Cesa ëd santa Marìa Madlen-a
 Cesa ëd san Dumin-i
 Cesa dij sant Còsma e Damian

 Albèis famos 
 Publio Elvio Pertinas (126-193), imperator roman
 Beppe Fenoglio (1922-1963), scritor

 Associassion 
 Famija Albeisa, fondà dël 1955

 Curiosità etimològiche 
Ëdcò la Scòssia, tant an Gaélich scossèis antich che modern, as ciama Alba (IPA: [ˈaɫəpə]). Con l'istess sust as dòvro ëdcò Alba an irlandèis, e Albu an vej gaèlich. Ës nòm-sì a ven da na veja paròla séltica che as dovrava për ciamé la Gran Brëtagna antrega, e che a l'é restà fin-a al dì d'ancheuj ant la costuma dë ciamela Albion.

Ël nòm a l'é dovrasse antra le gent gaéliche për dì Ìsola Britànica fin-a anviron aj sécoj che a fan IX-X, quand a l'é passà a vorèj dì Règn dij Pictii e djë Scotii (nòm nativ Pictavia e Dál Riata). Ij doj règn a restavo a setentrion dël fium Forth e dla boca dël Clyde, e a-i ero stàit unificà da Cináed mac Ailpín. Na vira che ant l'Àuta età ëd mes a l'han latinisalo an Àlbania, sò nòm a l'ha peui daje adoss a vàire topònim anglèis e american ant la forma Albany.

 Aministrassion 
Ël sìndich a l'é Carlo Bo (dal 27/05/2019).

 Sità gemelà 
Alba a l'é gemelà con:
 20px Böblingen, Gërmania
 20px Medford, Stat Unì d'América

 Vardé ëdcò 

 Scaparon

 Anliure esterne 
 Sit istitussional