Ragusa

Ragusa (Raùsa an sicilian) a l'é na sità dla Sicilia ëd 72.168 abitant, capleugh dl'omònima provinsa.

 Posission 
La sità as alva an slë spiuvent meridional dël mont Iblea.

 Stòria 
Dle rason archeològiche e la presensa d'antiche necròpoj sgavà ant la ròca a dan sostegn a la tesi conforma a la qual ël leu a l'era abità da l'età dël bronz.
Ambelessì a l'é formasse l'aglomerassion sìcula d'Hybla Heraea ch'a l'ha stabilì dle relassion con dij colon grech ch'a vnisìo da Camarin-a, sènter fondà dai siracusan.
I l'oma pòche anformassion an sla roman-a Hybla, ch'a l'é bel fé ch'a sia stàita crasà dai vàndaj.

Arcostruìa ant ël sécol ch'a fa VII da dij colon dalmassian ch'a vnisìo da Ragusa e ch'a l'han daje ël nòm ëd soa sità d'orìgin, a l'época bisantin-a a l'é stàita ranforsà con dij murajon ëd sinta., për contrasté ij tanti atach dij pirata sarasin.
Durant la prima mità dël sécol ch'a fa IX, Ragusa a l'é finìa sota la dominassion àraba.

Con l'ariv dij norman, a la fin dël sécol ch'a fa XI a l'é stàita alvà a contà; un sécol pì tard ës contà a comprendìa ëdcò Mòdica.
Anfeodà ai Chiaramonte, a l'é passà sota ël podèj dj'aragonèis e dij Henriquez.

Motobin danegià dal taramòt dël 1542 e scasi crasà da col dël 1693, soa strutura urban-a a l'é stàita motobin trasformà.

 Urbanism 
Al di d'ancheuj Ragusa as compon ëd doi sènter urban distint: Ibla a orient, ch'a smon dle caraterìstiche topogràfiche e urban-e ëd ciàira adoss medieval; Ragusa a ossident, caraterisà da soa modernità e soa regolarità planimétrica, con dij grand ass ortogonaj.

 Conomìa 
Ël setor andustrial dla sità a l'é ativ, an particolar col ëd l'estrassion dël petreuli e col dj'andustrie plàstiche, metalùrgiche e alimentar.
J'atività artisanaj a son fosonante e a produvo dle siràmiche decorà con sene dla vita sicilian-a, dj'oget an fer forgià, dle brodarìe, dle sede travajà, dj'oget an paja.

 Leu d'anteresse 
La sentral contrà 'd Roma a l'é un leu 'd rancontr.
Ël mërcà ebdomadari as dësrola tuti ij giòbia an Piassa Solferin.
As treuvo dle veste, dla lingerìa e dle specialità alimentar.

 Palass 
Palass ëd Donnafugata
Palass Cosentini
Palass Battaglia

 Cese 
La catedral
La cesa ëd Santa Marìa dla Scala
La cesa ëd Santa Marìa ëd l'Itria
La cesa ëd San Giòrs
La cesa ëd San Giusep
La cesa ëd San Giòrs Vej
La cesa dij Capussin Vej
La cesa ëd San Dumini
La cesa dl'Imacolà

 Musé 
 Musé archeològich ibleo

 Aministrassion 
Ël sìndich a l'é Nello Dipasquale (dal 26/06/2006).

 Anliure esterne 
 Sit istitussional