Wisconsin

Ël Wisconsin a l'é në stat federal djë Stat Unì, ant la region dij Gròss Lagh. A l'ha na surfassa ëd 169.635 km² (escludend le part ëd lagh) e na popolassion stimà dël 2024 ëd 5,95 milion d'abitant.

As treuva ant la macroregion ciamà për sòlit Mid-West. A confin-a a nòrd e a est col Michigan (via lagh e tèra), a òvest col Minnesota e con l'Iowa, a sud con l'Illinois. A l'é bagnà a est dal Lagh Michigan.

 Sità prinsipaj 
La capital a l'é Madison (269.840 abitant); la sità pì popolà dlë stat a l'é Milwaukee (577.222 abitant). L'ùnica àutra sità con pì che 100.000 abitant a l'é Green Bay.
Àutre sità amportante a son Kenosha, Appleton, Racine e Eau Claire.


 Stòria 
Ël nòm a ven dal fium Wisconsin (da la parola Ojibwe Meskonsing). Ij prim europé a son ëstàit ij fransèis. A l'é stàit teritòri american dal 1783 e stat da l'29 ëd magg dël 1848. A l'é stàit l'épicentr dël moviment progressista ant ij prim dël sécol XX con Robert La Follette.

 Economìa 
Ciamà "L'América da làit" për la produssion ëd làit, formagg (primà nassional) e vache. Ëdcò tanta coltivassion ëd mais, soja, e sèil. Industria dël bòsch, carta e birarìa (Milwaukee). Gròss sénter sanitari e arserca (Madison, Milwaukee).

 Organisassion polìtica 
Ël Wisconsin a contribuiss con 10 grand eletor a j'elession pressidensiaj dl'Union. A l'é considerà un dij stat-sìngher pì amportant dël pais.

Ël goernador a l'é Tony Evers (democràtich, dal 2019). La delegassion al Congress a l'é spartìa. A l'é në stat motobin disputà ant le polìtiche nassionaj.

 Cultura 
A l'é conossù për soa passion për l'American football (Green Bay Packers), ij bratwurst e la tradission alman-a. A l'ha 'l Wisconsin Dells, gròss sénter turìstich con parch acquàtich.