Pisa

Pisa a l'é na sità dla Toscan-a d' 87.166 abitant, capleugh ëd l'omònima provinsa.

 Stòria 
An sël delta ëd doi cors d'eva, ël Serchio e l'Arn, an s'na lagun-a, a l'é stàita probabilman fondà a parte dal sécol ch'a fà VII aGC na colònia ëd comersi ëd marin grech o etrusch, ch'a l'han dit Pisa (sboch).

Dël 180 aGC Pisa a l'é vnùita colònia roman-a e, sota l'imperator August, a l'é an costa colònia, ciamà antlora Colonia Julia obsequens, ch'a l'é stàita basà la flòta.

A la fin dël sécol ch'a fà IX, antant che tut lë spassi mediterani a l'era sota contròl islàmich, a l'han ancaminà le spedission vitoriose dla flòta pisan-a contra ij pirata mòro.

A la fin dël sécol ch'a fà XI, l'imperator e ël vësco ëd Roma a l'han arconossù la constitussion pisan-a, dont l'aplicassion as dëstendìa bin dë dlà dij termo dla sità.
Dël 1091 Pisa a l'é dventà n'arsivëscovà e, dël 1162, l'imperator Federich Barbarossa a l'ha arconossù l'autorità ëd Pisa s'un teritòri costié ch'a andasìa da la Liguria al Lassio.
Ma dagià che la sità a l'era n'alià fidela djë Staufer, con la fin ëd costa dinastìa, dël 1250, a l'é ancaminà ël declin ëd Pisa.

 Leu d'anteresse 
 La piassa dij Miràcoj 
Camp dij Miràcoj a constituiss n'ansem armonios ch'a radun-a ël batisteri, ël dòm, ël cioché e ël campossanto che la repùblica pisan-a a l'ha fàit batì ai temp ëd sò splendor.

Na necròpoj, postà antlora fòra dij murajon dl'aglomerassion, a ufrìa lë spassi necessari a st'ansem bin proporsionà dont ël pian as anspira a la disposission dij templi antich e dle prime cese cristian-e ëd Roma.
La costrussion a l'é ancaminà con le fondamente dla catedral ëd Santa Marìa Assonta, dël 1063.
Mincadun-a dle fas d'esecussion dël proget a arpijava lòn ch'a esistìa già an butand l'acent su diferente forme d'arch, ma goernand sempe ël màrmol coma material.

 Àutri edifissi 
 Palass dl'orlòge
 Palass dij sivalié
 Cesa ëd Sant Ësteo dij Sivalié
 Cesa ëd Santa Marìa dla Spin-a
 Dòm ëd Santa Marìa Assonta (Pisa)
 Musé nassional ëd San Maté

 Feste e manifestassion 
 Regà stòrica ëd San Ranié: festa e regà an onor ëd san Ranié, ai 17 ëd giugn

 Aministrassion 
Ël sìndich a l'é Marco Filippeschi (dal 28/04/2008).

 Sità binele 
Pisa a l'é binelà con:
 20px Corumbà, Brasil
 20px Hang Zhou, Cin-a
 20px Niles, Stat Unì d'América
 20px Unna, Almagna

 Anliure esterne 
 Sit istitussional