Union Europenga

Mot:In varietate concordia 350px|thumb|L'Union Europenga (Ij stat an bleu), e ij candidat (an rosa).

L'Union Europenga (UE) a l'é n'union dzoranassional e antragoernativa ëd 27 ëstat. A l'é stàita creà dël 1992 dal Tratà ansima a l'Union Europenga (Tratà ëd Maastricht), e a tuti j'efet a resta ël sucessor dla Comun-a Econòmica Europenga ch'a l'era stàita fondà antra ses mèmber dël 1957. Da 'nt ël moment ëd soa fondassion vàire slargament a l'han fàit monté ël nùmer ëd sò stat mèmber, e ant l'istess temp a l'han slargane le competense.  La UE a l'é an camin ch'a men-a un process d'antëgrassion europenga dont la fin e le limitassion a son nen definìe. 

La UE a l'é un-a dj'entità econòmiche e polìtiche pì gròsse dël mond, con sò 501,1 milion ëd përson-e (2010) e un PIB combinà ëd €11,6 trilion (US$14,5) ant ël 2006.
L'Union a resta un mërcà ùnich con na polìtica ëd comerse comun-a, na Polìtica Comun-a tant për la campagna che për la  pësca, e na polìtica regional për dësvlupé j'àree malbutà.
A l'ha adotà na moneda ùnica, l'euro, ch'a l'é dovrà da 13 ëstat mèmber. La UE a l'ha ancaminà na Polìtica Strangera e ëd Sigurëssa Comun-a ancheuj assè limità, e na Cooperassion ëd Polissìa e d'Afé Giudissiari che për adess a l'é ëdcò limità.

L'Union Europenga a l'é formà da 27 ëstat dl'Euròpa: 
 Almagna
 Àustria
 Belgi
 Bulgarìa
 Cipro
 Croassia
 Danimarca
 Estònia
 Finlandia
 Fransa
 Grecia
 Irlanda
 Italia
 Letònia
 Lituania
 Lussemborgh
 Malta
 Ungherìa
 Pais Bass
 Polònia
 Portugal
 Repùblica Ceca
 Romanìa
 Slovachia
 Slovenia
 Spagna
 Svessia
La speransa ëd vita dij sò abitant a l'é dë 79 agn.

 Organisassion 
La presidensa dl'Union Europenga a vira minca ses mèis antra ij govern ëd jë stat mèmber.
Dal 1m ëd luj 2013 la pressidensa a l'é tnùa da la Lituania.

Ël president dël parlament europengh a l'é David Sassoli (dal 2019).
Ël president ëd la comission a l'é Ursula von der Leyen (dal 2019).


 Lenghe 
L'Union Europenga a l'ha vintetré lenghe ofissiaj; le lenghe ëd travaj dovrà dai fonsionari dla comission e dël consèj a son tre: l'anglèis, ël fransèis e l'alman.

 Coltura 
L'Union Europenga a conta tërzent sit classificà al patrimòni dl'UNESCO.

 Conomìa 
Dël 2012 l'1,96% dël prodot anterior ëspòrch a l'é stàit dedicà a l'arserca e al dësvlup.
 Anliure esterne 

Categorìa:Union europenga