Malawi

thumb
thumb
Ël Malawi (Malaŵi an chichewa) a l'é un pais dl'Àfrica centr-meridional, sensa surtìa al mar.

A confin-a a nòrd e a nòrd-est con la Tanzania, a est, sud e sud-òvest con ël Mosambich, e a òvest con la Zambia.

La capital a l'é Lilongwe dal 1975 (prima a l'era Zomba).

A l'ha na surfassa ëd 118.484 km² e a conta anviron 21,5 milion d'abitant (stima 2024).

 Anté ch'as treuva 
thumb

 Stòria moderna 
Ël Malawi a l'é stàit un possediment dël Regn Unì (con ël nòm ëd Nyasaland)  dal 1891 al 1964, quand a l'ha otnù l'indipendensa sota la guida dël Dr. Hastings Kamuzu Banda, ch'a l'ha governà 'me ditator fin al 1994. Dòp ëd lolì, ël pais a l'é dventà na democrassìa multipartitista, con d'elession regolar, bele se la corussion e la povretà a resto 'd problema amportant.

 Organisassion polìtica 
Ël Malawi (nòm ofissial: Dziko la Malaŵi / Republic of Malawi) a l'é na repùblica pressidensial.

Ël pressident a l'é Lazarus Chakwera (dal 2020), ch'a l'ha batù Peter Mutharika. Ël parlament a l'é unicamerà (Assemblea Nassional). Ël Malawi a l'é considerà un-a dle democrassìe pì stàbij ëd la region.

 Geografìa e economìa 
Ël pais a l'é caraterisà dal gròss Lagh Malawi (ò Lagh ëd Niassa), ch'a òcupa 'n ters dël teritòri. L'economìa a dipend an gran part da l'agricoltura ëd sostentament (tabach, té, cafè, cana da sùcher) e da j'agiut antërnassionaj. A l'é un dij pais pì pòver dël mond, con na përcentual àuta 'd contagi da HIV/AIDS. Ël turism dël lagh a l'é 'n setor an chërsùa.

 Cultura 
La lenga ofissial a l'é l'anglèis, ma la lenga prinsipal a l'é 'l chichewa. La popolassion a l'é formà da vàire group étnich (Chewa, Yao, Tumbuka, Lomwe). La religion pì spantià a l'é 'l cristianésim, con 'd minoranse musulman-e.