Aesculus hippocastanum

La castagnera d'india: Aesculus hippocastanum 
 Descrission 
La Aesculus hippocastanum (castagnera d'India) a l'é n'erbo a feuje drocante dla famija dle Sapindaceae (prima classificà ant le Hippocastanaceae). A peul rivé a 20-30 méter d'autëssa, con na sima motobin larga e tonda. Le feuje a son palmà, da sinch a set lòb grand, verd scur, ch'a dan n'ombra fërma. Le fior, ch'a comparisso a la prima, a son riunìe an rape àute, motobin visìbij, bianche con na macia giàuna o rossa. Ël frut a l'é na càpsula spinosa ch'a conten un o doi castagne d'India, brilant e motobin amèr. La scòrsa a l'é grisa e fissurà. A l'é motobin apressià coma pianta ornamental për soa bela fioridura e soa ombra.

 Distribussion 
La castagnera d'India a l'é nativa dle montagne dij Balcan (Grecia, Albania, Bulgaria), ma a l'é stàita antrodovùa an tuta Euròpa vers ël sécol XVI coma pianta ornamental. An Italia, a l'é motobin coltivà an tut ël pais, ant le stra, ij parch, le piasse e ij giardin, dzortut ant le region setentrionaj e sentraj. A preferiss ij teren fons, fèrtij e ùmid, ma a l'é motobin resistent e a së spantia 'dcò ant ij teren pì pòver. A l'é motobin comun ant le sità e a l'é dovrà për formé 'd lee e 'd corsie ombregià.

 Notissie 
Le castagne d'India a son velenos për l'òm e për vàire animaj (a conten-o 'd saponin-a), ma a son dovrà ant la medzin-a tradissional për soe proprietà vaso-protetive e antiedematose. Ant ël passà, a j'ero macinà për deje da man ai cavaj (da sì l'epìtet hippocastanum, "castagna dël caval"). Ël bòsch a l'é mòl e pa motobin duràbil, e a l'é dovrà dzortut për la scoltura e la tornìa. A l'é 'dcò n'erbo ch'a smon motobin ëd nétar a le avije. Un dij sò problema pì grand a l'é la tignola dla castagna d'India (Cameraria ohridella), n'inset ch'a mangia le feuje e a-j fà sëcché.

 Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse 

 Aesculus hippocastanum L. 

Categorìa:Botànica