Teorìa dij nùmer

La teorìa dij nùmer, mincatant ciamà ëdcò aritmética superior, a l'é un-a dle pì vèje branche dla matemàtica, armontand andaré a vàire milen-e d'agn.
Le prime chestion considerà a j'ero gropà ai problema ëd fé ëd cont e ai concèt elementar dl'aritmética.
Tra j'àotri problema considerà ant la teorìa dij nùmer clàssica a-i son vàire rompatesta matématich e ij problema dla paròla.

Ant sò sust pì grand, la teorìa dij nùmer as anteressa dle proprietà dij nùmer naturaj, lòn ch'a comprend la divisibilità, lë studi dij nùmer prim e ëd coj compòst.
Ëd sòlit, ij problema e le congeture dla teorìa dij nùmer a son franch bel fé a enonsié e fòrt mal fé a dimostré: a-i son ëd problema ch'a resto ancora duvert dòp senten-e d'agn dë sfòrs, coma l'avosà congetura ëd Goldbach.

Ant ij darié temp la teorìa dij nùmer a l'ha avù d'amportante aplicassion a le comunicassion an rèj e a la complessità computassional.

 Përsonage amportant ant la stòria dla teorìa dij nùmer 
 Pitàgora (585-501 aGC)
 Euclid (323-285 aGC)
 Archimede (287-212 aGC)
 Eratòstene (anviron 276-anviron 194 aGC)
 Diofant (anviron 250)
 Sun Zi (anviron 300)
 Aryabhata (anviron 476-anviron 550)
 Brahmagupta (598-anviron 660)
 al-Karaji (anviron 1090)
 Bhaskara (1114-anviron 1185)
 Leonardo Fibonacci (anviron 1180-anviron 1250)
 Ch'in Chiu-shao (anviron 1202-1261)
 Rafael Bombelli (1526-1572)
 Claude-Gaspard Bachet (1581-1638)
 Marin Mersenne (1588-1648)
 Pierre de Fermat (1601-1665)
 Bernard Frenicle de Bessy (anviron 1602-1675)
 John Pell (1610-1685)
 John Wallis (1616-1703)
 William Brouncker (1620-1684)
 Christian Goldbach (1690-1764)
 Leonhard Euler (1707-1783)
 Edward Waring (1734-1798)
 Joseph-Louis Lagrange (1736-1813)
 John Wilson (1741-1793)
 Adrien-Marie Legendre (1752-1833)
 Carl Friedrich Gauss (1777-1855)
 Gabriel Lamé (1795-1870)
 Carl Gustav Jacob Jacobi (1804-1851)
 Peter Gustav Lejeune-Dirichlet (1805-1859)
 Ernst Eduard Kummer (1810-1893)
 Pafnouti Lvovitch Cebicev (1821-1894)
 Ferdinand Gotthold Max Eisenstein (1823-1852)
 Édouard Lucas (1842-1891)
 David Hilbert (1862-1943)
 Axel Thue (1863-1922)
 Jacques Salomon Hadamard (1865-1963)
 Charles Jean de la Vallée-Poussin (1866-1962)
 Godfrey Harold Hardy (1877-1947)
 Ivan Matveevič Vinogradov (1891-1983)

Categorìa:Teorìa dij nùmer