Tòni

Ël tòni a l'é 'n géner literari tìpich ëd la literatura piemontèisa.
As trata d'un componiment d'orìgin popolar e d'argoment ëd sòlit facessios o satìrich.
Ij prim esempi ch'a sio rivane a armonto al sécol ch'a fa XVII, ma a l'é bel fé che cost géner a sia pì antich.
Ël sécol d'òr dij tòni a l'é ël Setsent.
Ël tòni a l'é organisà an stròfe ëd quatr o eut vers, rimà an manera varia.

L'orìgin dël nòm
A-i son doe ipòtesi ansima a l'orìgin dël nòm tòni.
N'ipòtesi a lo fa rivé dal nòm ëd përson-a Tòni, dal përsonage che ant le comedie a arpresentava ël campagnin, soens poch istruì ma 'd sust; n'àotra a lo fa ven-e da la paròla spagneula tonos, dal latin  tonus, visadì canson.
An efet ij tòni a son ëscasi sempe definì ëdcò canson e a dovìo esse compagnà da la mùsica.

Toni