Georges Simenon

Scritor an lenga fransèisa.
Georges Joseph Christian Simenon a l'era nassù a Liège (Belgi) ël 13 ëd fërvé dël 1903 e a l'é mòrt a Losana ël 4 dë stèmber dël 1989.

A sëddes agn a l'é dventà giornalista ëd crònaca a La Gazette de Liège.
Dël 1921 a-i seurt sò prim romanz, Au pont des Arches, petite histoire liégeoise.
Dël 1922 as trasferiss a Paris con soa fomna, la pitris Régine Renchon, e a ancamin-a a scrive conte e romanz an tuti ij géner: polissiesch, eròtich, dramàtich e via fòrt.
Dal 1923 al 1933 a-i seurto apopré dosent romanz, na milen-a ëd conte e vàire artìcoj.

 Maigret 
Ël përsonage pì conossù ëd Simenon a l'é ël comissari Maigret, anspirà a la përson-a dël comissari Nicolle.
Ël prim romanz anté ch'a compariss a l'é Pietr le Letton, dël 1929.
An tut, a-i seurto stantessinch romanz dla serie ëd Maigret, pì vinteut conte, fin-a a Maigret et monsieur Charles dël 1972.

 Ij romanz dur 
Pòch ëd temp dòp d'avèj anandià la serie ëd Maigret, Simenon a ancamin-a a scrive coj ch'a ciama sò romanz-romanz o romanz dur.
Ël prim a l'é Relais d'Alsace dël 1931; a-i në surtran pì 'd sent, fin-a a Innocents dël 1972.

Antramentre ch'a scriv, Simenon a viagia e a tramuda soens.
Chità Paris, a va an Charentes e peui an Vandéa.
Ant ël 1945 as në va ant jë Stat Unì, andoa a resta des agn, a divòrsia e a maria Denyse Ouimet.
A torna an Fransa e peui as trasferiss për la dariera vira an Ësvìssera.
Ant ël 1972 a pija la decision ëd chité dë scrive; con un registrator a compon vintedoe Dictées.
A torna a scrive dzortut për la redassion ëd soe Mémoires intimes, dël 1981, dòp che soa fija Marie-Jo a l'é massasse.

Simenon a l'ha otnù dun-a un sucess ëd letor, ma pitòst tard l'atension ëd la crìtica, bele che André Gide a l'abia arconossulo tanme un dij mèj scritor an fransèis dij sò temp.
Vàire romanz ëd Simenon a son ëstàit adatà për ël cine o la television, për esempi La nuit du carrefour, ëd J. Renoir (1932).

 Euvre prinsipaj 
 Au pont des Arches, petite histoire liégeoise (1921);
 L'homme à la cigarette (prima edission firmà Georges Sim, 1931);
 La Méditerranée en goélette (1934);
 Lettre à ma mère (1974);
 Mémoires intimes (1981);
 Le port des brumes.

 J'aventure ëd Maigret 
 Pietr le Letton (1929);
 Train de nuit (prima edission firmà con lë stranòm Christian Brulls, 1930);
 La maison de l'inquiétude (prima edission, firmà Georges Sim, surtìa a tòch an sël periòdich L'Oeuvre, dal 1 ëd mars 1930);
 Le pendu de Saint-Pholien (1931);
 La jeune fille aux perles (prima edission antitlà La figurante e firmà Christian Brulls, 1932);
 La femme rousse (prima edission firmà Georges Sim, 1933);
 L'inspecteur cadavre (1943);
 La colère de Maigret;
 L'affaire Saint-Fiacre;
 Les scrupules de Maigret;
 Les vacances de Maigret;
 Mon ami Maigret;
 Maigret à New York;
 Maigret et son mort (1948);
 La première enquête de Maigret (1948);
 Les mémoires de Maigret (1950);
 Maigret à l'école (1953);
 Maigret chez le ministre (1954);
 Maigret et le corps sans tête (1955);
 Maigret tend un piège (1955);
 Maigret chez le coroner (1956);
 Maigret s'amuse (1956);
 L'amie de madame Maigret;
 Une confidence de Maigret;
 Un Noël de Maigret (1957);
 Maigret et les braves gens (1961);
 Maigret et le marchand de vin (1969);
 L'ami d'enfance de Maigret;
 Au rendez-vous des Terre-neuvas;
 Le fou de Bergerac;
 Le charretier de la Providence;
 Le chien jaune;
 La folle de Maigret;
 Maigret à Vichy;
 Maigret au Picratt's;
 Maigret aux assises;
 Maigret en meublé;
 Maigret et l'affaire Nahour;
 Maigret et l'homme du banc;
 Maigret et l'indicateur;
 Maigret et la grande perche;
 Maigret et la vieille dame;
 Maigret et le clochard;
 Maigret et le tueur;
 Maigret hésite;
 Maigret se trompe;
 La patience de Maigret;
 La tête d'un homme;
 Le voleur de Maigret;
 Maigret;
 Maigret a peur;
 Maigret et la jeune morte;
 Maigret et le voleur paresseux;
 Maigret et les petits cochons sans queue;
 Maigret se défend;
 Maigret voyage;
 Le revolver de Maigret;
 Maigret et monsieur Charles (1972).

 Ij romanz dur 
 Relais d'Alsace (1931);
 La maison du canal (1933);
 Les demoiselles de Concarneau (1936);
 Les Pitard (1937);
 L'homme qui regardait passer les trains (1938);
 Le bourgmestre de Furnes (1939);
 Les inconnus dans la maison (1940);
 Trois chambres a Manhattan (1946);
 Lettre à mon juge (1947);
 La neige était sale (1948);
 Les anneaux de Bicêtre (1963);
 Les fiançailles de M. Hire;
 Innocents (1972).

Simenon, Georges
Simenon, Georges