Bruhrain

Da Bruhrååi is e Landschaft in da nerdlische Rhåiewene, vun Ald-, Neilosse un Sangd Lee im Norde bis Neidorf, Neithard, Büchenau un Unnergrobach im Siide. Begrenzt werd se im Wesde dursch de Rhåi un im Osde dursch de Graaichgau. Des Gebied ghert heit zum Landkreis Kallsruh un zum Rhåi-Negger-Kreis.

 Nadur 
mini|Nadurschutzgebiid Woogbachniidarung
Da Bruhrååi beschdeht aus drei Nadurraim. Am Rhåi endlang is di Rhåiau (Nadurraimlische Oiheid 222: Nerdlische Owwerrhåiniidarung) mid beschdehende un verlandede Aldrhåiärm. Di Niiderterrass ligt heecher un beschdeht aus Schodder- un Sandfläsche. Der Sand isch am End vum Bleischdozän vum Wind ågeweht worre. S gibt aa Diine. Uf da Niiderterrass ligge Wälder (vor allem di Lußhardt), Wisse un Felder. Da dridde Nadurraum isch di Randsenk am Fuß vum Graaichgau (Niiderterrass un Randsenk: Nadurraimlische Oiheid 223: Haadtewene).

 Gschicht 
Im Johr 1366 erschåint da Nåme Bruhrååi in are Urkund. In seller hot da Kaiser Karl IV. em Hochschdifd Schbeyer di erworwene Reschde am Bruhrååi beschdedischd. Schun 1056 hot da Kaiser Håinrisch III. des Gebied em Bischof vun Schbeyer gschenggt. Noch bis 1803 hot da Bruhrååi zum Fäschdbischdum Schbeyer geghert. Ab 1402 is des reschtsrhåinische Gebied vum Hochschdifd Schbeyer vun da Landfautei Bruhrååi in Undeheim, em heidische Philippsburg, verwalded worre. Newam Gebied in da Rhåiewene hawwe do aa di Orde im Graaichgau bis Horreberg, Balzfeld, Mihlhause, Eeschdringe, Zeutern un Neuebürg dazugeghert, eweso wie weider im Siide Brusel, Owwer- un Unnergrobach. Schbäder  hot ma de Sitz vun da Landfautei noch Brusel verlegt. 

 Nåme 
Im Nåme Bruhrååi schdeggt des Wort Bruch, wu e sumbfische Niederung odder en Sumbfwald bezeischent (vergleisch de Ordsname Brusel = Bruh-sel, iwwerlifferder alder Name vun 1385). En Rååi is en mid Gras bewachsener Grenzstreife odder en langgezoorener mid Gras bewachsener Hång.Deitsches Wärderbuch, Lemma Rain un Sidhessisches Wärderbuch, Lemma Rain Meglischerweis bezieht sisch Rååi uf de langgezoorene Hång zwische da Rhåiewene un em Graaichgau. Dodezu gibts awwer verschiedene Moinunge.

 Schbroochwisseschafdlichs 
Di Grenz zwischem ehemolische Fäschdbischdum Schbeyer (em heidische Bruhrååi) un da nerdlisch åågrenzende Kurpalz zeischend sisch heit noch in e paa Unnerschiede in da Ausschbrooch vun bschdimmde Laude ab. Di Grenze vum Laudwandel laafe net all gleisch mi-da Grenz vun de Fäschdetimer, die laafe deils ää, zwee Orde newedråå. Schunsch sin di Dialegde eng midnånner verwandt, di Unnerschiede ligge bragdisch nur in da Ausschbrooch. Es zeige sisch folgende UnnerschiedeOskar Kilian: Mundart, in: Die Stadt- und Landkreise Heidelberg und Mannheim (Amtliche Kreisbeschreibung) rausgewwe vun da Staatlichen Archivverwaltung Baden-Württemberg in Verbindung mit de Städte un de Landkreise Heidelberg un Mannem, 1966–1970, Bånd 1, Allgemeiner Teil, 430–457:
 Mäjgmool  Nerdlischer Bruhrååi  Kurpalz um Wissloch rum P/Pf am Wordååfang  Pf  P Beischbiil  Pfoschde  Poschde middelhochdeitsches ei  als Diphtong (Zwielaud) erhalde  Monophtong (Äälaud) Beischbiil  Gooiß/Gaaiß  Gaaß mhdt. ei vormne Nasal  eweso  eweso Beischbiil  Booi/Bååi, Rååi  Båå/Bää, Råå ch noch e un i  ch  sch Beischbiil  Kechin, Millich  Keschin, Millisch Verklänerungsendung  -li  -le Beischbiil  Ängeli, Warreli  Ängele, Wejjele Verdumbfung vum a  verdumbfd  bleibd a Beischbiil  Gååde, Håås, Fråå  Gaade/Gadde, Haus, Fraa

 Bruhrååibåhn 
Dursch de Bruhrååi fährt di Bruhrååibåhn, e rund 26 km långe Båhnschdregg vun Brusel iwwer Grawe-Neidorf un Philippsburg bis iwwer de Rhåi niwwer noch Germersche.

 Quelle 

Kategorie:Rhoiewene