Judenhof Speyer

miniatur|Umklaideraum inde Mikwe
De Juddehof (gschriwwe: Judenhof) isch im Middlalda s'Jiddische Veadl in Schbaija gwesd, midd änna Männa- unn Frauwesinagog unnde eldschd iwwrischgbliewene MikweSpeyer erhält neue Synagoge, äm riduelle Tauchbad vunde Judde. Haid ischde Juddehof n'Deel vum Museum SchPIRA, wuma die Oschd- unn Weschdwoand vunde Männasinagog, die Oschdwoand vunde Frauwesinagog unde unnairdische Deel vunde Mikwe unn Auschdellungsschdigg oagugge konn.

 Glääni Gschischd 
De Bischof Rüdiger Hutzmann hodd 1084 jidische Flischdling aus Määnz uffgnumme unn dodmid die jidisch Gmoind in Schbaija g'grind. Ea hoddse donn unna soin Schudz gnumme unnen bsondare Reschd gewwe. Die Männasinagog hoddma gesche 1120 gbaud unn die Frauwesinagog ä bissl schbeda dzugfieschd. A die Mikwe isch do schun gbaud worre. S'isch domidd s'eldschd jiddisch Ridualbad neadlisch vunde Alwe. Middm Juddehof hodd Schbaij im Middlalda fa uugfea 400 Joa änni vunde gregschde Juddegmoinde neadlisch vunde Alwe kabd. Im 11. Jaahunnad sinn Judde vun Idalije unn Fronkgraisch als Kauflaid unn Bong'gjes in die Schdadd kumme. Bis ins 13. Jaahunnad sinn G'lehrde vunn iwwaraal vunde Weld oande Rhoi kumme, um baide „Weisen von Speyer“ zu lerne. Im 14. Jaahunnad hodd donn s'zumaischd friedlisch midd'nonna vun Chrischde unn Judde uffkead unn die jiddisch Gmoind isch vaschwunne. Im Joa 1529 hodd die Schdadd vunde jiddische Gbaide die Sinagog als Zaighaus unn de Mikwe als schdeddisches Waffelacha bnuzd worre unn deswesche isches a easchdmol nedd vafalle. Awwa 
middm Schbaimara Schdaddbrond vun 1689 isch a die ejemlisch Sinagog zuna Ruin worre.

 En koaze Iwabligg 
 1084:	Oasiedlung vunde Judde in Schbaija siedweschdlsich vum Schbaimara Dumm
 1096: Juddevafolschung weschm Easchde Kraizzuch
 1100: Widdauffbau vunde Sinagog
 1104: Waih vunde Sinagog
 1120: Mikwe wead bgaud
 Um 1250: Umbau vunde Sinagog (godischa Schdiel) unn Eawaidarung umän Frauwebeedraum
 1349: Peschdbrogrom unn Vadraiwung vunde Judde
 1352: Wiedaoasiedlung
 16. Jh.: Ufflesung vunde jidisch Gmoind, de Juddehof wead schdeddisch (Zaighaus unn Waffelacha)
 1999-2001: Ausgrawunge
 2010: Eaeffnung vum Museum SchPIRA
 2012: SchUM-Schdedd (Schbaija, Woams, Määnz) b'werwen sich umän Weldkulduaeawe-TidlSchUM-Städte

 Weblings 

 Bischa unn Gwelle
 Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz, Bd. 1, Stadt Speyer, 1. Aufl. 1985, Schwann, Düsseldorf, ISBN 3-590-31031-6
 Jüdisches Erbe uff Speyer.de
 Jüdisches Speyer im Mittelalter
 Landeskunde online: Judenhof in Speyer
 Judenhof Museum SchPIRA, Synagoge und Mikwe
 Judenhof mit Museum SchPIRA und Judenbad Speyer
 The Gathering Storm, Jewish Life in Germany and Eastern Europe in the 1930s

 Vawais 

Kategorie:Schbaimara Kulduadeng'gmeela