Bill Clinton

Si William Jefferson Clinton (nayanak ya William Jefferson Blythe III; inyanak nen Agosto 19, 1946) et sakey Amerikanon politiko ya nanlingkor bilang koma-kwarentay dos na presidente na Estados Unidos manlapud 1993 anggad 2001. Sakey ya membro na Partido Demokratiko, nanlingkor bilang gobernador na Arkansas manlapud 1979 anggad 1981 tan lamet nanlingkor manlapud 1983 anggad 1992. Si Clinton, ya say polisiya to et angipanengneng na sentrisman pilosopiya na politika ya "Third Way", et sikatoy kabkabat bilang New Democrat. Sikatoy asawa nen Hillary Clinton, ya sakey ya US senator ed New York manlapud 2001 anggad 2009, secretary ya stados manlapud 2009 anggad 2013 tan Democratic candidate parad presidente nen 2016.

Si Clinton et inyanak tan binmaleg ed Arkansas tan nanaral ed Georgetown University. Akaawat na Rhodes Scholarship ta pian manaral ed University College, Oxford, tan kayari to et nan-graduate ed Yale Law School. Akabat to si Hillary Rodham diad Yale; inkasal ira nen 1975. Kayari ton nansumpal ed law school, pinmawil si Clinton ed Arkansas tan analo bilan attorney general na estado, insan duan beses ya analod termino bilang gobernador na Arkansas. Bilang gobernador, sikatoy anguman ed sistema na edukasyon na estado tan nanlingkor bilang pangulo na National Governors Association. Si Clinton so analon presidente nen 1992 presidential election, ya tinalo toy Republican President George H. W. Bush tan amay negosyante na si Ross Perot. Diad edad ton 46, sikatoy nagmaliw ya komatlon sankaugawan ya presidente na United States tan say unaanan ya pangulo ya nianak ed Baby Boomer generation.

Si Clinton so pangulo na sankabayagan ya panaon na mareen su ekonomya diad historya ya Amerika. Pinirmaan to so North American Free Trade Agreement (NAFTA) tan Violent Crime Control and Law Enforcement Act, balet ag-inpasen so plano to parad reformasyon ed national health care. Analo na Partido Republicano so united control na Kongreso diad unonan pankanawnawa ed loob na 40 taon diad eleksyon nen 1994, balet si Clinton so analo nin presidente nen 1996 kontra ed si Bob Dole tan Perot - natan ya nominado na Reform Party - ya nagmaliw ya unonan Demokraton nanalo na komaduan sigpot a termino kayari Franklin D. Roosevelt. Manlapud kapegleyan na dekada 1990, ginmapo so ideolohikal ya ebolusyon to legan ya nagmaliw ya mas konserbado ed domestic policy to, ya inrekomenda tan nanpirma na Personal Responsibility and Work Opportunity Act, State Children's Health Insurance Program, tan saray financial deregulation measures. Sikatoy angipalima ed si Ruth Bader Ginsburg tan Stephen Breyer diad Korte Suprema na Estados Unidos. Legan na unor ya taloy taon na panag-presidente nen Clinton, say Congressional Budget Office so nanreport na abalang ed badyet - say unonan abalang ed ontan lan panag-abalang manlapud 1969. Diad foreign policy, ingganggan nen Clinton so militar ya interbensyon na Estados Unidos diad guerra ed Bosnia tan Kosovo, tan diad kaunoran et nanpirma so Dayton Peace agreement. Kinerew to met so panlalawak na NATO ed Bukig ya Europa tan dakel ed saray datin membro na Warsaw Pact so akapiba ed NATO legan na panag-presidensiya to. Say foreign policy nen Clinton ed Middle East so angipasen ed sikato na panpirma to ed Iraq Liberation Act ya angiter na tulong ed saray grupo a manlalaban ed si Saddam Hussein. Akitipon met ed Oslo I Agreement tan Camp David Summit pian napaaligwas so Israel-Palestina a proseso na kareenan, tan tinmulong ed Northern Ireland peace process.

Say komaduan termino nen Clinton so pinan-dominar na Clinton-Lewinsky scandal, ya ginmapo nen 1995, sanen walay seksual a relasyon to ed 22-anyos ya intern na White House na si Monica Lewinsky. Nen Enero 1998, say balita nipaakar ed sayan inkagawa et nagmaliw ya headline na saray tabloid. Say sayan eskandal so bimmayag na interon taon, tan asumpal nen Disyembre 19 nen si Clinton ed inakal ed pwesto na House of Representatives, ya nagmaliw ya komaduan presidente na Estados Unidos - say sankaunaan et si Andrew Johnson - ya inampiskayo. Say duaran artikulo nipaakar ed impeachment ya inawat na House et untetelek ed pangiabuso tod kapangyarian bilang presidente tapyan nabayagan so imbestigasyon tan makapantila ed sinumpaan ton pangako. Nen 1999, ginmapo so impeachment trial nen Clinton diad Senado. Sikatoy abuloyan ed duaran akusasyon lapud ag-inmabuloy so Senado ya 67 so boto ed sikato, a nakaukolan pian nasumpal so 2/3 ya abuloyan ya kondenaen ya isasakbay na U.S. Constitution.

Tinaynan nen Clinton so opisina nen 2001 tan say sankatageyan ya approval rating na anggan anton presidente na U.S. diad modernon panaon, kaiba si Franklin D. Roosevelt tan Ronald Reagan. Say posisyon to bilang presidente et walad pegley ya atagey ya klase ed saray istorikon ranggo na saray presidente na U.S. Balet, lapud personal ya kondukta to tan saray akusasyon ton seksual ya impan-abuso nanmaliw ya tungtong ya kababaingan. Manlapu la nen tinaynan toy posisyon, akapansalita si Clinton ed publiko tan nan-humanitarian. Sikatoy angiletneg na Clinton Foundation pian na manpopokus ed naiwasan su HIV/AIDS tan global warming. Nen 2009, atawag ya United Nations Special Envoy ed Haiti. Kayari na yegyeg na Haiti nen 2010, si Clinton tan George W. Bush so angiletneg na Clinton Bush Haiti Fund. Namaliw nin aktibo ed politika na Democratic Party, ya mangangampanya ed say asawa to ed 2008 tan 2016 presidential campaigns.

Category:Saray pangulo na Estados Unidos

Saray reperensiya