ਰਾਗ ਅੜਾਨਾ

ਅੜਾਨਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਡਾਨਾ ਕਾਨ੍ਹੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੰਬਿਤ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦ੍ਰੁਤ ਲਯ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੜਾਨਾ ਰਾਗ ਚਲਨ ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਮਧੂਮਦ ਸਾਰੰਗ/ਮੇਘ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਮ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰ  ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿ ਰਾਗ ਦੇ ਸਾਰੰਗਾ ਮੂਡ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ,ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

 ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ 
ਅਰੋਹ - 
 ਸ ਰੇ ਮ ਪ ਨੀ ਪ ਮ ਪ ਨੀ ਸੰ 

ਸ ਰੇ ਗ ਮ ਪ ਨੀ ਪ ਸੰ 

ਅਵਰੋਹ - ਸੰ ਧ ਨੀ ਪ ਗ ਮ ਰੇ ਸ 

 ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦੀ 

 ਵਾਦੀ - ਸ਼ਡਜ (ਸ)
 ਸੰਵਾਦੀ - ਪੰਚਮ (ਪ) 

 ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ 
ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ (ਗ) ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਨ੍ਹੜਾ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਗ ਮ ਰੇ ਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ (ਧ) ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਦੋਲਨ ਉੱਪਰਲੇ ਟੈਟਰਾਕਾਰਡ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੇ ਸਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਉੱਚੇ ਸਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।

ਅਡਾਨਾ ਕਾਨ੍ਹੜਾ ਰਾਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

 ਸਮਾਂ (ਟਾਈਮ) 
ਦੇਰ ਰਾਤ (12 ਵਜੇ-3 ਵਜੇ) 

 ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਅੜਾਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਡਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਅੜਾਨਾ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਗਾਂ ਮਲਹਾਰ ਅਤੇ  ਕਾਨ੍ਹੜਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੀ। ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਦਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਚੀਤੇ ਦੀ ਖੱਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਮਨਾਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੰਚ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅੜਾਨਾ ਰਾਗ ਅੱਜ ਦੇ ਅੜਾਨਾ ਰਾਗ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਸੀ।

 ਮੂਲ 

 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਕਾਰਡ 

 ਸਿੰਘ ਬੰਧੂ, "ਤਾਨ ਕਪਤਾਨ"

 ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਕਲਾਕਾਰਮਨਮੋਹਨ ਮਨ ਮੇਂ ਹੋ ਤੁਮ੍ਹੀੰ  ਕੈਸੇ ਕਹੂੰ ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਅਤੇ ਐਸ. ਡੀ. ਬਤਿਸ਼ਝਨਕ ਝਨਕ ਪਾਇਲ ਬਾਜੇਝਨਕ ਝਨਕ ਪਾਇਲ ਬਾਜੇਵਸੰਤ ਦੇਸਾਈਅਮੀਰ ਖਾਨ (ਸਿੰਗਰ ਅਤੇ ਕੋਰਸ) ਐ ਦਿਲ ਮੁਝੇ ਐਸੀ ਜਗਾਹ ਲੇ ਚਲਆਰਜ਼ੂ (1950 ਫ਼ਿਲਮ) ਅਨਿਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ) ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦਰਾਧਿਕੇ ਤੂਨੇ ਬਨਸਾਰੀ ਚੁਰਾਈ ਬੇਟੀ ਬੇਟੇਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀਆਪ ਕੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਨੇ ਸਮਝਾ ਅਨਪੜਮਦਨ ਮੋਹਨ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਵੀਰਾ ਰਾਜਾ ਵੀਰਾਪੋਨੀਅਨ ਸੇਲਵਨ 2ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ, ਹਰੀਨੀ

 ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ

 ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  

ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਕਲਾਕਾਰਮਨਮੋਹਨ ਮਨ ਮੇਂ ਹੋ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਕੈਸੇ ਕਹੂੰਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਅਤੇ ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਅਤੇ ਐਸ. ਡੀ. ਬਾਤਿਸ਼ਝਨਕ ਝਨਕ ਪਾਇਲ ਬਾਜੇਝਨਕ ਝਨਕ ਪਾਇਲ ਬਾਜੇਵਸੰਤ ਦੇਸਾਈਆਮਿਰ ਖਾਨ (ਸਿੰਗਰ ਅਤੇ ਕੋਰਸ) ਐ ਦਿਲ ਮੁਝੇ ਐਸੀ ਜਗਾਹ ਲੇ ਚਲਆਰਜ਼ੂ (1950 ਫ਼ਿਲਮ) ਅਨਿਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ) ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦਰਾਧਿਕੇ ਤੂਨੇ ਬੰਸਰੀ ਚੁਰਾਈ ਬੇਟੀ ਬੇਟੇਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀਆਪ ਕੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਨੇ ਸਮਝਾanpdhਮਦਨ ਮੋਹਨ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ