ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ

ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ (ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1909-ਮੌਤ 8 ਅਗਸਤ 1977) ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਵੋਕਲ ਕਲਾਕਾਰ, ਵੋਕਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਤਿਕਾਰਤ ਗੁਰੂ (ਜਾਂ ਉਸਤਾਦ) ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੋਏ ਹਨ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1909 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹੁਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਾਂਡੁਆ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਸਰਾਏ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਭਾਟੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਧਕ ਗੰਗਾਨੰਦ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਜੰਮੇ ਗਦਾਧਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ) ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ।

 ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ 
ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ  ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਲਕੱਤਾ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ।

 ਪਹਿਲਾ ਸਬਕ

ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਗੇਂਦਰਨਾਥ ਦੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਖਲੀਫਾ ਬਾਦਲ ਖਾਨ ਤੋਂ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਗਾ ਘਰਾਣੇ ਤੋਂ ਉਸਤਾਦ ਫੈਯਾਜ਼ ਖਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਐਚ. ਐਮ. ਵੀ. ਤੋਂ ਦੋ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਈ 1926 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਟੋਪਾ ਆਫ਼ ਨਿਧੁਬਾਬੂ (ਨਿਧੁਬਾਬੂਰ ਤਪਪਾ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਦੋ ਗੀਤ ਰਾਗ ਖਾਮਾਜ ਵਿੱਚ "ਸਖੀ ਕੀ ਕਰੇ ਲੋਕਰੇ ਕਥਾ" ਅਤੇ "ਅਤ ਕੀ ਚਤੁਰਾਈ ਸਹੇਂ ਪ੍ਰਾਣੇ" (ਰਿਕਾਰਡ ਨੰ. ਪੀ7402) ਸਨ। ਜੁਲਾਈ 1968 ਵਿੱਚ ਮੈਗਾਫੋਨ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਗਾਣਾ "ਸਖੀ ਕੀ ਕਰੇ ਲੋਕੇਰ ਕਥਾ" (ਰਿਕਾਰਡ ਨੰਬਰ JNG 6237) ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੈਗਾਫੋਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੁਝੇਵੇਂ

ਸੰਨ 1933 ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ  ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਵਜੋਂ ਮੈਗਾਫੋਨ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖਿਆਲ ਉੱਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1936 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਗਾਫੋਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ੍ਰੀ ਜੇ. ਐਨ. ਘੋਸ਼ ਨੇ ਕਵੀ ਅਜੈ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਅਜੈ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਗੀਤ ਸਨਃ 'ਫੁੱਲਰ ਦਿਨ ਹੇ ਅਬਸਾਨ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਸ਼ੇਰ ਗੰਤੀ ਚਿਲ ਤੁਮਾਰ ਲਾਗੀ'।

ਸੰਨ 1937 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ, "ਰਿਕਤਾ" (1939) ਸੁਸ਼ੀਲ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤਫਿਲਮ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਮਚਾਈ।

ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਚਿਨਮੋਏ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

 ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 

 ਇੱਕ ਵੋਕਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ

+ਉਸਤਾਦ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਗੀਤ ਗੀਤ.ਸਾਲ.ਭਾਸ਼ਾਟਾਈਪ/ਐਲਬਮਬੋਲਸੰਗੀਤਕੋਡਆਦ ਅਯੋਰੀ-ਆਸ਼ਾ -ਹਿੰਦੀ - - -ਆਈ ਰੇ ਰੁਤ ਬਸੰਤ-ਬਸੰਤ -ਹਿੰਦੀ - - -ਅਬ ਹੋ ਲਲਨ-ਬਿਹਾਗ -ਹਿੰਦੀ - - -ਬਾਮਾਨਾ ਦੇ ਬਤਾ-ਸ਼ੰਕਰਾ -ਹਿੰਦੀ - - -ਬਰਸ਼ੇ ਮੇਹਰਬਾ-ਗੌਡ਼ ਮਲਹਾਰ -ਹਿੰਦੀ - - -ਦੁਖਵਾ ਮੈਂ ਕਾਸੇ-ਤਿਲਕ ਕਾਮੋਦ -ਹਿੰਦੀ - - -ਏਤੋ ਕੀ ਚਤੁਰਾਈ -ਬੰਗਲਾ - - -ਹਾ ਮਾਨਾ ਭਾਬਾਨੀਆ-ਧਾਨੀ -ਹਿੰਦੀ - - -ਜਾਗੋ ਆਲੋਕ ਲੋਗੋਨ1937ਬੰਗਲਾਅਜੈ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ -ਜੋੜੀ ਮੋਨੇ ਪੋਰ ਸੇਡੀਨਰ ਕੋਠਾ-ਕਾਫੀ ਭੈਰਵੀ1937ਬੰਗਲਾਅਜੈ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ -UT6tna4N3Jsਲਗਤ ਹੈ ਕਾਲੇਜਵਾ-ਭੈਰਵੀ -ਹਿੰਦੀ - - -ਮਤੀ ਮਾਲਨੀਆ-ਕਾਮੋਦ -ਹਿੰਦੀ - - -ਮੁਖ ਮੋਰ ਮੋਰ-ਮਾਲਕੌਂਸ -ਹਿੰਦੀ - - -ਨਬਰੁਨ ਰਾਗੂ ਤੁਮੀ ਸਾਥੀ ਗੋ-ਭੈਰਵੀ -ਬੰਗਲਾ - - -kzCx8rCE1SMਫਗਵਾ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇਖਨ-ਬਸੰਤ -ਹਿੰਦੀ - - -ਫੁਲ ਬਨ ਕੀ-ਦੇਸੀ -ਹਿੰਦੀ - - -ਫੂਲੇਰੋ ਦਿਨ ਹੋਲੋਜੇ ਅਬਸ਼ਨ-ਜੈ ਜਯੰਤੀ -ਬੰਗਲਾ - - -m73du16QWtkਪੀਆ ਪਰਦੇਸ਼-ਝਾਂਸੀ -ਹਿੰਦੀ - - -ਪੀਰ ਨਾ ਜਾਨੀ-ਮਲਕੌਸ਼ -ਹਿੰਦੀ - - -ਪੀਊ ਪੀਊ ਰਟਤਾ ਲਲਿਤ -ਹਿੰਦੀ - - -ਰਸੀਲੀ ਤੋਰੀ ਅਖੀਆਂ-ਭੈਰਵੀ -ਹਿੰਦੀ - - -ਰੁਤ ਬਸੰਤ ਅਪਨੀ-ਰਾਗਸ਼੍ਰੀ ਬਹਾਰ -ਹਿੰਦੀ - - -ਸੈਯਾਂ ਤੂ ਏਕ ਬੇਰੀ-ਪਿਲੂ -ਹਿੰਦੀ - - -ਸ਼ੇਸ਼ਰ ਗੰਨ ਤੀ ਛਿਲੋ-ਕਾਫੀ ਭੈਰਵੀ -ਬੰਗਲਾ - - -ox5wZ0FmY7oਸੋਖੀ ਲੋਕੇਰੀ ਕਥੈ -ਬੰਗਲਾ - - -ਸੋਈ ਕੀ ਕੋਰ -ਹਿੰਦੀ - - -ਟਾਬੋ ਲਾਗੀ ਬਾਇਥਾ -ਬੰਗਲਾ - - -ਤਾਂਡੇ ਸਲਾਮ-ਤਿਲੰਗ -ਹਿੰਦੀ - - -

 ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ

+ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਡਰਾਮਾ/ਫਿਲਮਸਾਲ.ਡਾਇਰੈਕਟਰਬੋਲਲੇਖਕਕਾਸਟਨਿਰਮਾਤਾਅਮਰ ਗੀਤੀ1940ਹੀਰੇਨ ਬੋਸ - -ਨਰੀਪਤੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਤੁਲਸੀ ਲਹਿਰੀ ਸੱਤਿਆ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਛਿੰਦਾ ਦੇਵੀਫਿਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡਖੋਨਾ (ਡਰਾਮਾ 1935ਪ੍ਰਭੂਧ ਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਦਰਾ ਚੌਧਰੀਅਖਿਲ ਨਿਓਗੀਮਨਮਾਥਾ ਰਾਏਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਬਕਲੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਅਹਿੰਦਰਾ ਚੌਧਰੀ-ਬਾਰਾਹਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਰਜੂਬਾਲਾ-ਖਾਨਾਮਨੀ ਘੋਸ਼ ਐਂਡ ਆਰਟ ਥੀਏਟਰ ਲਿਮਟਿਡ (ਸਟਾਰ ਥੀਏਟਰ) ਖੋਨਾ (ਫ਼ਿਲਮ 1938ਜਯੋਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏਅਖਿਲ ਨਿਓਗੀਮਨਮਾਥਾ ਰਾਏਨਰੀਪਤੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਤੁਲਸੀ ਲਹਿਰੀ ਸੱਤਿਆ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਛਿੰਦਾ ਦੇਵੀਬੀ. ਐਲ. ਖੇਮਕਾ (ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਤਸਵੀਰਾਂ) ਮੁਕਤੀਸਨ1937ਸੁਸ਼ੀਲ ਮਜੂਮਦਾਰ - -ਨਰੀਪਤੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਜੀਵਨ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਸਬਿਤਰੀ ਦੇਵੀਫਿਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡਰਾਜਕੀ1937ਸੁਕੁਮਾਰ ਦਾਸਗੁਪਤਾ - -ਧੀਰਜ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਕਾਨੂ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਨਬਦ੍ਵੀਪ ਹਲਦਰ, ਦੇਬਬਾਲਾ, ਸੱਤਿਆ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ. ਮੇਨੋਕਾ ਦੇਵੀ, ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ।ਕਮਲਾ ਟਾਕੀਜ਼ਰਿਕਟਾ1939ਸੁਸ਼ੀਲ ਮਜੂਮਦਾਰ - -ਅਹਿੰਦਰਾ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਦੇਵੀਫਿਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡਤਾਤਨੀਰ ਬਿਚਾਰ1940ਸੁਸ਼ੀਲ ਮਜੂਮਦਾਰ - -ਨਰੀਪਤੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਅਰਧੇਂਦੂ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਅਹਿੰਦਰਾ ਚੌਧਰੀ, ਕਾਲੀ ਬੈਨਰਜੀ (ਡੈਬਿਊ) ਅਤੇ ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀਫਿਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ

 ਯਾਦਾਂ 
ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਅਤੇ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨਃ 

 ਵਿਰਾਸਤ 

 ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਲਈ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਗਪ੍ਰਧਨ ਗਾਨ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ  ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਆਮਾਨੰਦ ਸਿੰਘ, ਸਚਿਨ ਮੁਖਰਜੀ, ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ, ਬਿਵਾਸ਼ ਦੇਵ ਬਰਮਨ. ਸੁਰੇਸ਼ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਉਮਾ ਬਾਸੂ, ਕਨੰਬਾਲਾ ਦੇਵੀ, ਪਹਾੜੀ ਸਾਨਿਆਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਾਲੀ ਘੋਸ਼ਾਲ, ਭਵਾਨੀ ਦਾਸ, ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਹਿਮਾਂਗਸ਼ੂ ਰਾਏ, ਸੈਲਾ ਦੇਵੀ, ਜੁਥਿਕਾ ਰਾਏ, ਬੇਗਮ ਅਖ਼ਤਰ, ਸਬਿਤਾ ਡੇ, ਅਖ਼ਤਰੀ ਬਾਈ, ਛਾਇਆ ਦੇਵੀ, ਚਿਨਮੋਏ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਜਯੰਤਾ ਚਟੋਪਾਧ੍ਯਾਯ (ਪੁੱਤਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
 ਉਹ ਇਕਲੌਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਲੰਡਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
 ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਦੋ ਰਿਕਾਰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ।
 ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਨਿਊ ਅਲੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ-ਪੀ. ਡੀ. ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਸਰਨੀ।
 "ਵਿਸ਼ਮਾਦੇਵ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਐਨਜੀਓ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 12661/09,30, ਸਰਕਾਰ ਲੇਨ, ਕੋਲਕਾਤਾ 700007 ਵਿੱਚ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਜਯੰਤ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
 ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਉਹਨਾਂ  ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸ੍ਰੀ ਜਯੰਤ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਕੀਤਾ-ਸੰਗੀਤ ਰਤਨਾਕਰ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ 2008 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ-ਏਕ ਕਿੰਬਦੰਤੀ 2009 ਵਿੱਚ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜਰੂਲ ਇਸਲਾਮ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਉਹ 1933 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਰ ਵਜੋਂ ਮੈਗਾਫੋਨ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 

 1972: ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ D.Lit
 1975: ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ।
 1976: ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ।
 1979: ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ।
 1991: ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ।
 2006: ਸਵਾਮੀ ਸੰਤਦਾਸ ਸਮਾਰਕ ਸਨਮਾਨ ਸਵਾਮੀ ਸੱਤਦਾਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਦੁਆਰਾ।
 2006: ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਮਦੇਵ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ