ਕੇ. ਐਸ. ਸੁਦਰਸ਼ਨ

ਕੁੱਪਾਹੱਲੀ ਸੀਤਾਰਾਮਈਆ ਸੁਦਰਸ਼ਨ (18 ਜੂਨ 1931 - 15 ਸਤੰਬਰ 2012) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ, ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਸੰਗਠਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (RSS) ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ (ਮੁਖੀ) ਸਨ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਏਪੁਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਬਲਪੁਰ ਦੇ ਜਬਲਪੁਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਤੋਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ (ਆਨਰਜ਼) ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਡਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁੱਪਾਹੱਲੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਸੀ ।

ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਰਐਸਐਸ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। 1954 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਰਾਏਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ (ਹੁਣ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ)। 1964 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1969 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਕਨਵੀਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1977 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1979 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿੰਗ, ਬੌਧਿਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲੀ। 1990 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸੁਦਰਸ਼ਨ 11 ਮਾਰਚ 2000 ਨੂੰ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ ਬਣੇ। ਉਹ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਆਪਣੇ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਰਐਸਐਸ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ ਐਮਐਸ ਗੋਲਵਲਕਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 21 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੂਝਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 15 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
 ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ 
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ "ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।"Maitra, Pradip (16 September 2012). "Sudarshan, a RSS hardliner who wanted to pray in mosque on Eid". Hindustan Times. ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ।"

ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ, "ਭਾਰਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਦੂ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਨ।" ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ।" ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਿਆ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ [ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ] ਪੁਰਖੇ ਹਿੰਦੂ ਸਨ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਖੂਨ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਖੂਨ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਹੈ।"

ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਠਜੋੜ (ਐਨ.ਡੀ.ਏ.) ਦੇ ਅਧੀਨ ਗੱਠਜੋੜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਾਜਪਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪੀਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੀਮਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਜਪਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਰੁਝਾਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਪ੍ਰਚਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1931