ਭਾਪਾ

ਭਾਪਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Bhaapa) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰ-ਮੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਕ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ।

 ਵੇਰਵਾ 
1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਭਾਪਾ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਜੱਟ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ। ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬਾਣੀਆਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਜਾਤੀ, ਅਤੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੱਟ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾੜਾ ਸੀ। ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਜੱਟ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਕੱਟਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ/ਬਿਨਾਂ ਕੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ (ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਵੀ ਪੱਗ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗ ਪਏ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਘੱਟ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਐੱਚਐੱਸ ਭੱਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਭਾਪਾਵਾਦ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। 

"ਭਾਪੇ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਖੁਖਰਾਈਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਪਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਵਪਾਰੀਆਂ/ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਭਾਪਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬੱਪਾ ਜਾਂ ਵਾਪਰਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ "ਬਾਵਾ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜਾ ਬੱਪਾ ਰਾਵਲ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਹਿਲੋਟ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ