ਭਵਪ੍ਰਿਯਾ

ਭਵਪ੍ਰਿਆ (ਭਾਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ) ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸਕੇਲ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 44ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਇਹ 8ਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਾਸੂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਵਾਸੂ-ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਸਾ ਰਾ ਗੀ ਮੀ ਪਾ ਧਾ ਨੀ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

 ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ1 ਗ2 ਮ2 ਪ ਧ1 ਨੀ2 ਸੰ [a]
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ1 ਪ ਮ2 ਗ2 ਰੇ1 ਸ [b] 

(ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸਾਧਰਨ ਗੰਧਾਰਮ,ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ,ਸ਼ੁੱਧ ਧੈਵਤਮ,ਕੈਸੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ) 

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਗ ਹੈ ਮਤਲਬ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਨੂਮਾਟੋਦੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੋੜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ ਹੈ ਜੋ 8ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।

 ਜਨਯ ਰਾਗਮ 
ਭਵਪ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਨਯ ਰਾਗਮ (ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਕੇਲ) ਹੈ। ਭਵਪ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰਮੇਲਾਕਾਰਟਾ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

 ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਭਵਪ੍ਰਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨਃ

 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਨੀਏਦਾ
 ਸਵਾਤੀ ਥਿਰੂਨਲ ਦੁਆਰਾ ਮੈਮ ਅਵਸ੍ਰੀਤਾ
 ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸੈਂਟੀਰੂ ਵੇਲਨਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ
 ਪੇਰਿਯਾਸਾਮੀ ਥੂਰਨ ਦੁਆਰਾ ਵੇਨਾਈ ਤਿਰੂਦੀਪੇਰੀਆਸਾਮੀ ਥੂਰਨ
 ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਧਵ ਮਾਮਾਵਾ

ਭਵਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈਃ

 ਕਲਿਆਣੀ ਵਰਦਰਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਕਨਿਕਾਰੰਬੂਟੋ

 ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਵਪ੍ਰਿਆ ਦੇ ਸੁਰ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੋ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਨਾਗਾਨੰਦਿਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ, ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਡਜਮ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਨਾਗਾਨੰਦਿਨੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦ ਵੇਖੋ।

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 

 ਰਚਨਾਵਾਂ 

ਰਾਗ ਭਵਪ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨਃ

 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼- ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਨੀਏਦਾ
 ਸਵਾਤੀ ਥਿਰੂਨਲ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼- ਮੈਮ ਅਵਸ੍ਰੀਤਾ
 ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼-ਸੈਂਟੀਰੂ ਵੇਲਨਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ
 ਪੇਰਿਯਾਸਾਮੀ ਥੂਰਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼-ਵੇਨਾਈ ਤਿਰੂਦੀਪੇਰੀਆਸਾਮੀ ਥੂਰਨ
 ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼- ਮਾਧਵ ਮਾਮਾਵਾ
 ਕਲਿਆਣੀ ਵਰਦਰਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼- ਕਨਿਕਾਰੰਬੂਟੋ
 ਜੈਤੀ ਸ਼ਿਵਾ-ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਰਚਿਤ ਬੰਦਿਸ਼