ਜੀ. ਆਰ. ਸੰਤੋਸ਼

ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਸੰਤੋਸ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Ghulam Rasool Santosh; 1929 – 10 ਮਾਰਚ, 1997), ਜਿਸਨੂੰ ਜੀ.ਆਰ. ਸੰਤੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ "ਬੇ ਸੋਖ ਰੂਹ" ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਚਿੰਕਰਾਲ ਮੁਹੱਲਾ ਹੱਬਾ ਕਡਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ, ਸਾਈਨ ਬੋਰਡ ਪੇਂਟ ਕਰਨਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਬੁਣਨਾ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਕਰਨਾ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1954 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਬੜੌਦਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਐਨਐਸ ਬੇਂਦਰੇ ਤੋਂ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ।

ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਕੀਤਾ ਜੋ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਸੰਤੋਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

 ਕਰੀਅਰ 
1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸੰਤੋਸ਼ ਨੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ( ਰਹੱਸਵਾਦੀ ) ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1964 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਾਂਤਰਿਕ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਜੀਵੰਤਤਾ, ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਸਵਾਂ ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਆਰਟ ਬਾਇਨਿਅਲ, 1969 ਅਤੇ 'ਨਿਓ-ਤੰਤਰ: ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, 1985 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸੰਤੋਸ਼ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦੇ ਵੀ ਮਾਹਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲਿਪੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਾਰਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੜ੍ਹ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਸਨ।

 ਮੌਤ 
ਉਸਦੀ ਮੌਤ 10 ਮਾਰਚ, 1997 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 https://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Visual_arts
 ਭਾਰਤ ਪੋਰਟਲ
 ਜੀਵਨੀ ਪੋਰਟਲ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ