ਸਦਾਰੰਗ

ਸਦਾਰੰਗ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇਮਤ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ, ਜੋ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਅਦਾਰੰਗ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਖਿਆਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਨੇਮਤ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਲਈ ਖਿਆਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।ਆਪ ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਾਉਂਦੇ ਉਹ ਧਰੁਪਦ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਸਦਾਰੰਗ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ (ਸ਼ਾਸਨ 1719-1748) ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸਦਾਰੰਗ ਅਤੇ ਅਦਾਰੰਗ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਸਾਲਾਰ ਜੰਗ ਨਵਾਬ ਦਰਗਾਹ ਕੁਲੀ ਖਾਨ, ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਲੀਨ ਡੱਚ ਜੋ 1738 ਅਤੇ 1741 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਨੇਮਤ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਬੀਨ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਰੱਕਾ-ਏ-ਦੇਹਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਿਸਾਲਾ ਸਾਲਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੀਨ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੀਨ ਦੇ ਸੁਰ ਇਸ  ਦੁਨੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਫਿਲ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈਃ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭੱਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਆਮਤ ਖਾਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ'ਚ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ   ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਿਰਤਾਜ ਸੀ। 

ਨੇਮਤ ਖ਼ਾਨ ਨੌਬਤ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਕੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ।

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ
 ਨੌਬਤ ਖਾਨ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ