ਪਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ

ਪਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ (ਮਾਰਚ 01, 1957)  ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਹਨ। ਜੋ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਹ ਮੁਛ ਫੁੱਟਦੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸਤਾਦ ਜਨਾਬ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਰੂਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦਾ ਸਾਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾ ਸਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁੱਖ ਮੈਨੇਜਰ (ਪ੍ਰਬੰਧਕ) ਦੇ ਆਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ ਸਮਾਜਿਕ/ਸਭਿਆਚਾਰਕ/ਆਰਥਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀ/ਊਚ ਨੀਚ/ਸ਼ੋਸ਼ਨ/ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਟੁੱਟ ਭੱਜ/ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ/ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਘਾਰ/ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਚਾਰਗੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

 ਜੀਵਨ 
ਪਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 01 ਮਾਰਚ, 1957 (ਅਸਲ ਜਨਮ ਸਾਲ 1955) ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾੜਾ ਬੇ ਚਰਾਗ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦਲਬੀਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਚਰਨ ਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਏਆ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਮਹਿੰਦਰ ਪਾਲ ਹੈ ਪਰ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਮ ਪਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ ਹੈ।

 ਸਿੱਖਿਆ 
ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਭੰਗਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ, ਬੀ. ਏ., ਸੀ.ਏ.ਆਈ.ਆਈ.ਬੀ (1) ਵੀ ਕੀਤੀ। 

 ਕਿੱਤਾ 
ਜੇ.ਬੀ.ਟੀ, ਬੀ. ਏ., ਸੀ.ਏ.ਆਈ.ਆਈ.ਬੀ (1) ਕਰ ਕੇ ਸਵਾ ਸਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2017 ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ) ਫਾਰਗ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਲੈਪਟਾਪ ਦੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸਰੂਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

 ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਫ਼ਰ 
ਪਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਛਪਵਾ ਲਈ। ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਇਰ ਜਨਾਬ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ ਦੇ ਲੜ ਲੱਗ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਰੂਜ਼ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ। ਜੈਤੋਈ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਖ਼ਤ ਸਿੰਘ, ਡਾਕਟਰ ਜਗਤਾਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਨਾਲ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਤੇ ਡੂੰਘਿਆਈ ਵੀ ਜਾਣ ਗਏ।

 ਰਚਨਾ 

 ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਅਰੋ ਸ਼ਾਇਰੀ 1976
 ਕੰਵਾਰੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ  (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978
 ਜਿਸ ਤਨ ਲਾਗੇ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1980
 ਰੋਹਿਤ ਰਿਸ਼ਮਾਂ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1984
 ਮਹਿਕੋਂ ਵਿਰਵੇ ਮੌਸਮ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2004
 ਅਕਸ ਕੰਬਦਾ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2016
 ਮਫ਼ਊਲ ਫੇ਼ਲੁਨ ਫਾ਼ਇਲੁਨ (ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਰੂਜ਼) 2023
 ਕਲਮਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ (ਸਹਿ ਸੰਪਾਦਨਾ)
 ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2024

 ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ