ਛਾਯਾਨਟ (ਰਾਗ)

ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ ਦਾ ਪਰਿਚੈ-

ਸੁਰ ਦੋਂਵੇਂ ਮਧ੍ਯਮ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧ।ਜਾਤੀ ਸੰਪੂਰਣ-ਸੰਪੂਰਣ ਵਕ੍ਰਥਾਟ ਕਲਿਆਣ ਵਾਦੀ-ਸੰਵਾਦੀ ਪੰਚਮ-ਰਿਸ਼ਭ ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ (ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ)ਠੇਹਿਰਾਵ ਦੇ ਸੁਰ ਰੇ ਗ ਪ- ਸੰ ਪ ਰੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਪ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਰ; ਰੇਗ ਮ ਪ; ਗ ਮ ਰੇਸ;ਸੰ ਪ ਰੇਗ; ਮ ਗ ਮ ਰੇਸ ਰੇਸ ਅਰੋਹ ਸ ਰੇ ਗ ਰੇ ; ਗਪ ਮ ਗ ਰੇਸ ; ਸ ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਧ ਨੀ ਸੰ ਅਵਰੋਹ ਸੰ ਨੀ ਧਪ ਮਪ ਧਪ ; ਰੇਗ ਮਪ ਮਗ ਰੇ ਸ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰਾਗ ਕਾਮੋਦ,ਕੇਦਾਰ ਤੇ ਹਮੀਰ 

ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-

 ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
 ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ ਦੋ ਰਾਗਾਂ ਛਾਯਾ ਅਤੇ ਨਟ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਹੈ।
 'ਰੇਗਰੇਸ; ਧਨੀਧਪ ;ਰੇਗਰੇਸ'-ਰਾਗ ਦੀ ਇਹ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਧੁਰ ਹੈ।
 ਸ਼ੁੱਧ ਮਧ੍ਯਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ ਦੋਹਾਂ 'ਚ ਖੁੱਲ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤੀਵ੍ਰ ਮਧ੍ਯਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਿਰਫ ਅਰੋਹ 'ਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
 ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਦੇ ਸ਼ਡਜ ਤੋਂ ਮੀੰਡ ਲੇ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪੰਚਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਾ ਰਾਗ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਰੰਗ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ 'ਚ ਅਲਾਪ ਜਾਂ ਤਾਨ ਅਕਸਰ ਸੁਰ ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
 ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੰਦਰ ਤੇ ਮੱਧ ਸਪਤਕ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ 'ਚ ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਹੁਤ ਨਿਖਰ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:-

ਰੇ ਰੇਗ ;ਗ ਮ ਪ ਮ ;ਗ ਮ ਰੇ ;ਰੇਗ ਮ ਪ ;ਪਧਪ ਰੇ ;ਰੇਗ ਮ ਪ ;ਮ ਗ ਮ ਰੇਸ ; ਪ(ਮੰਦਰ) ਪ(ਮੰਦਰ)ਸ ; ਪ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਸ; ਰੇ ਗ ਮ ਪ ਧ ਪ ਰੇ ; ਰੇ ਰੇਗ ; ਗਗ ਮ 

ਰਾਗ ਛਾਯਾਨਟ 'ਚ ਕੁੱਝ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ-
+ਗੀਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰ/
ਗੀਤਕਾਰ ਗਾਇਕ/
ਗਾਇਕਾ ਫਿਲਮ/ਸਾਲ ਬਾਦ ਮੁੱਦਤ ਕੇ ਯੇਹ 
ਘੜੀ ਆਈਮਦਨ ਮੋਹਨ/
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕਿਸ਼ਨ ਮੁੰਹਮਦ ਰਫੀ/
ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣ ਪੁਰ ਜਹਾਂਆਰਾ/
1964ਚੈਨਾ ਨਹੀਂ ਆਏ,
ਕਹਾਂ ਦਿਲ ਜਾਏਮਦਨ ਮੋਹਨ/
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕਿਸ਼ਨ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਸਮੁੰਦਰ/1957ਚੰਦਾ ਰੇ ਜਾ ਰੇ ਜਾ ਰੇ ਖੇਮਚੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼/
ਪ੍ਰੇਮ ਧਵਨ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਜਿੱਦੀ/1948ਏਕ ਚਤੁਰ ਨਾਰ ਕਰਕੇ ਸਿੰਗਰ ਆਰ ਡੀ ਬਰਮਨ/
ਰਾਜੇਂਦਰ ਕਿਸ਼ਨਮੰਨਾ ਡੇ/ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ/ਮੇਹਮੂਦ ਪੜੋਸਨ/1968ਹਮ ਬੇਖੁਦੀ ਮੇਂ ਤੁਮਕੋ 
ਪੁਕਾਰੇ ਚਲੇ ਗਯੇਏਸ ਡੀ ਬਰਮਨ/ 
ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰੀਮੁੰਹਮਦ ਰਫੀ ਕਾਲਾ ਪਾਣੀ/
1958ਤੇਰੇ ਨੈਨਾ ਤਲਾਸ਼ ਕਰੇਂ ਜਿਸੇ ਏਸ ਡੀ ਬਰਮਨ/ 
ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰੀਮੰਨਾ ਡੇਤਲਾਸ਼/1969

 ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ