ਵਲਿਮਲਾਈ ਜੈਨ ਗੁਫਾਵਾਂ

ਵਲੀਮਲਾਈ ਜੈਨ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਵੇਲੋਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕਟਪਾਡੀ ਤਾਲੁਕ ਦੇ ਵਾਲੀਮਲਾਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਵੱਲੀਮਲਾਈ ਜੈਨ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿਗੰਬਰ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦ ਸਨ।  ਮੌਰੀਆ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਭਿਕਸ਼ੂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਤਵਾਹਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਕਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਜੈਨ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਾ ਰਚਮੱਲਾ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 870 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਚੋਲ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਬਾਣ ਰਾਜ ਦੇ ਦੇਵਸੇਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਭਵਨੰਦਿਨ ਅਤੇ ਆਰਿਆਨੰਦਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

8ਵੀਂ-9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵੱਲਾਈਮਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੈਨ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।

 ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਵੱਲੀਮਲਾਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੈਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਫਾਵਾਂ  ਹਨ। ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ  ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ । ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਮਰੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੈਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਜੈਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਤੋਰਣਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਦਾਮੀ ਗੁਫਾ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਜੈਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੋ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਮੁਰੂਗਨ ਮੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਅਲੌਕਿਕ ਆਯਾਮਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੁਖਾਸਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹਾਰ, ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚੌਂਕੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੀ ਵੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ 4 ਹੱਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਹੀ ਅਤੇ ਅੜੀ ਹੈ।

 ਸੰਭਾਲ 
ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। 2014 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ " ਅਹੀਮਾ ਵਾਕਸ " ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਕਲੁਗੁਮਲਾਈ ਜੈਨ ਬੈੱਡਸ
 ਕੁਪਾਲੰਤਮ ਪੋਇਗਈ ਮਲਾਈ ਜੈਨ ਗੁਫਾ ਮੰਦਰ
 ਸੀਯਾਮੰਗਲਮ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਫਾਵਾਂ