ਕੋਸਲਾਮ ਰਾਗ

ਕੋਸਲਮ (ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਸਲਮ) ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗਮ ਹੈ । ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 71ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ ਸ਼ੂਲਿਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 35ਵਾਂ <i id="mwJg">ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ</i> ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁਸੁਮੇਲਾਕਾਰਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਕੋਸਲਮ 12ਵੇਂ ਚੱਕਰ ਆਦਿੱਤਿਆ ਵਿੱਚ 5ਵਾਂ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਮ ਆਦਿੱਤਿਆ-ਮਾਂ ਹੈ। ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਸਾ ਰੂ ਗੁ ਮੀ ਪਾ ਧੀ ਨੂੰ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

 ਆਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ3 ਗ3 ਮ2 ਪ ਧ2 ਨੀ3 ਸੰ [ਏ] 
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ3 ਧ2 ਪ ਮ2 ਗ3 ਰੇ3 ਸ [ਬੀ] 

(ਰਾਗ ਦੇ ਸੁਰ ਸ਼ਤਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ, ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਧੈਵਤਮ, ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਹਨ।

ਕੋਸਲਮ ਇੱਕ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ (ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ(ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ)ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ।

 ਜਨਿਆ ਰਾਗਮ 
ਕੋਸਲਮ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗਮ (ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਸਕੇਲ) ਹੈ। ਕੋਸਲਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ  ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਦੇਖੋ।

 ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਕੋਸਲਮ ਰਾਗਮ ਲਈ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ

 ਕੁਸੁਮਾਕਰਾ ਸ਼ੋਭਿਤਾ-ਮੁਥੁਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ
 ਸ੍ਰੀ ਚੱਕਰਪੁਰਾ ਵਾਸਿਨੀ-ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤਾਰ
 ਮੈਸੂਰ ਵਾਸੂਦੇਵਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਈਦੀ ਨੀਕੂ ਨਿਆਯਾਮਾ
 ਵੀਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਇਆ ਕਵੇਰੀ
 ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾ ਗੁਹਾ ਸ਼ਨਮੁਖ
 ਓ ਮਾਨਸ ਮੁਕਤੀ ਨੀ ਗਨੂਮੂ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ

ਕਲਿਆਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਲਪਤੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕੰਨਾਲ ਕੋਸਲਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਗੀਤ ਹੈ।

ਗਿਰੀਸ਼ ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦਾ ਮੂਕੁਥੀ ਅੰਮਾਨ ਦਾ ਗੀਤ ਪਾਰਥੀਨੇ ਵੀ ਕੋਸਲਮ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।

 ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਸਲਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕੋਸਲਾਮ ਦੇ ਸੁਰ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 3 ਹੋਰ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ, ਕਿਰਵਾਨੀ, ਹੇਮਾਵਤੀ ਅਤੇ ਵਕੁਲਭਰਣਮ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ, ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਡਜਮ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਸਾਰੀ ਨੋਟ ਆਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕਿਰਵਾਨੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਵੇਖੋ।

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ