ਪੰਡਿਤ ਚਮੂਪਤੀ

ਪੰਡਿਤ ਚਮੂਪਤੀ (15 ਫਰਵਰੀ, 1893-15 ਜੂਨ, 1937) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰੀਆ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਭਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਰਹੇ। 

ਆਚਾਰੀਆ ਪੰਡਿਤ ਚਮੂਪਤੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਇਆ ਨੰਦ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁੱਖ, ਤਿਆਗੀ, ਤਪੱਸਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਗਿਆਨ ਸੀ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਪੰਡਿਤ ਚਮੂਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਫਰਵਰੀ 1893 ਨੂੰ ਖੈਰਪੁਰ ਰਾਮੇਵਾਲਾ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਸੰਦਾ ਰਾਮ ਮਹਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਤਮ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖੈਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਦੇ ਐਜਰਟਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਉਰਦੂ, ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੀ.ਏ. ਤੱਕ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ। ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਉਦਾਹਰਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।

 ਕੰਮ 
ਪੰ. ਚਮੂਪਤੀ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ, ਫਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਰਚਨਾਵਾਂ

 ਹਿੰਦੀ: ਸੋਮ ਸਰੋਵਰ, ਜੀਵਨ ਜੋਤੀ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ੋਂ ਮੇਂ ਆਤਮਾ, ਹਮਾਰੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੰਗੀਲਾ ਰਸੂਲ

 ਉਰਦੂ: ਦਯਾਨੰਦ ਆਨੰਦ ਸਾਗਰ, ਮਰਸੀਆ ਏ ਗੋਖਲੇ, ਜਵਾਹਰੇ ਜਾਵੇਦ, ਚੌਦਵੀਂ ਕਾ ਚਾਂਦ, ਮਜ਼ਹਬ ਕਾ ਮਕਸਦ ਆਦਿ।

 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਐਂਡ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਯਜੁਰਵੇਦ (ਅਨੁਵਾਦ), ਗਲਿੰਪਸਿਸ ਆਫ ਦਯਾਨੰਦ

ਸੋਮ-ਸਰੋਵਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਵਪੂਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀਰੇਂਦਰ ਜੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਆਰਿਆ-ਮਰਿਆਦਾ, ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ