ਮੰਜ਼ਰ ਭੋਪਾਲੀ

ਸਈਅਦ ਅਲੀ ਰਜ਼ਾ, ਮੰਜ਼ਰ ਭੋਪਾਲੀ ਦੇ ਤਖੱਲੁਸ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ) ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮੰਜ਼ਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। 3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਮੰਜ਼ਰ ਭੋਪਾਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਮੀਰ ਖੈਰਤ ਅਲੀ ਅਚਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਕੀਮ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੀਰ ਅੱਬਾਸ ਅਲੀ  ਉਰਦੂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਤਾਹਿਰਾ ਨਿਖਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੰਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਤੋਂ ਭੋਪਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ  ਸ਼ਿਅਰ  ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਹੀ।

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਮੰਜ਼ਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ਼ੇ ਲੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਲੁਈਸਵਿਲੇ, ਕੈਂਟਕੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚਾਬੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ 'ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼' ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਮੰਜ਼ਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਬੱਸੁਮ ਮੰਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਰਕਤੁੱਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।     

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ