ਅੰਦੋਲਿਕਾ ਰਾਗ

ਅੰਦੋਲਿਕਾ ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕੀ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਧੋਲਿਕਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਗ 22ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਹੈ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਇਹ ਰਾਗ ਇੱਕ ਅਸਮਰੂਪ ਪੈਮਾਨੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਡਵ-ਔਡਵ ਰਾਗਮ ਜਿਸ ਦੇ ਆਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ,ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਅਰੋਹਣਃ ਸ ਰੇ2 ਮ1 ਪ ਨੀ2 ਸੰ [a]
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਮ1 ਰੇ2 ਸ [b]  

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਸੁਰ ਹਨ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਪੰਚਮ, ਅਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਧਮ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਦੀ ਥਾਂ ਅਵਰੋਹਣਮ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤਿ ਧੈਵਤਮ। ਅਵਰੋਹਣਮ ਪੰਚਮ ਵਰਜਮ ਹੈ। ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ ਪੈਮਾਨੇ (22ਵੇਂ ਮੇਲਕਰਤਾ) ਤੋਂ ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰਮ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਸਮਰੂਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਧਾਰਮ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ 28 ਵੇਂ ਮੇਲਾ ਹਰਿਕੰਭੋਜੀ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ 22 ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

 ਰਚਨਾਵਾਂ ਚੁਣੋ 

 ਮਾਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਇੱਕ ਵਰਨਮ ਜੋ ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
 ਨੀਦਯਾਰਦਾ ਜੀ. ਐਨ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਨਮ
 ਤਿਰੂਮਲ ਮਾਰੂਗਾ ਲਾਲਗੁਡੀ ਜੈਰਾਮਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਨਮ
 ਰਾਗ ਸੁਧਾ ਰਸ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
 ਮੁਥੂ ਥਾਂਡਾਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਸੇਵਿੱਕਾ ਵੇਂਡੁਮੇਯਾ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆਮੁਥੂ ਥੰਡਾਵਰ
 ''ਆਦਿ ਸ਼ਰਨਮ ਪੁਥੁਕੋਡ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ
 ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਜਰਸ਼ੀ ਮਾਥੇ ਆਦਿ ਤਾਲਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ

 ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਾਮਿਲ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸਾਲ.ਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਸਲਾਈ ਕੱਟਮਕੋਡੀ ਪਰਾਕੁਥੂ1988ਹਮਸਲੇਖਾਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤੇਲਗੂ  
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਰਾਗ ਸੁਧਰਾਸ ਪਾਨਾਮੂ ਮਿਸਮਾਤਿਆਗਰਾਜਪੀ. ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਜਿਕੀ

 ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਸਕੇਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ 

 ਮੱਧਮਾਵਤੀ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡੋਲਿਕਾ ਦੇ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪ ਪੈਮਾਨੇ ਹੈ (ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰੂਸ਼ਰੁਤੀ ਧੈਵਤਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੰਚਮ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ  ਰੇ2 ਮ1 ਪ ਨੀ2 ਸੰ - ਸੰ ਨੀ2 ਪ ਮ1 ਰੇ2 ਸ ਹੈ। 
 ਕੇਦਾਰਗੌਲਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਚਡ਼੍ਹਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਅੰਡੋਲਿਕਾ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹਰਿਕੰਭੋਜੀ'' ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ ਰੇ2 ਮ1 ਪ ਨੀ2 ਸੰ - ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਪ ਮ1 ਗ3 ਰੇ2 ਸ ਹੈ। 

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 


 ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸਾਲ.ਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਸਲਾਈ ਕੱਟਮਕੋਡੀ ਪਰਾਕੁਥੂ1988ਹਮਸਲੇਖਾਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤੇਲਗੂ  
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਰਾਗ ਸੁਧਰਾਸ ਪਾਨਾਮੂ ਮਿਸਮਾਤਿਆਗਰਾਜਪੀ. ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਜਿਕੀ