ਰਾਜ਼ (1967 ਫ਼ਿਲਮ)

ਰਾਜ਼ 1967 ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਵਿੰਦਰ ਦਵੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੀ. ਜੇ. ਪਾਵਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜੀ. ਪੀ. ਸਿੱਪੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਪੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ, ਬਬੀਤਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਿਆਣਜੀ ਆਨੰਦਜੀ ਦਾ ਹੈ।

 ਕਹਾਣੀ 
ਕੁਮਾਰ (ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ) ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਵਿਰਾਨ ਨਗਰ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਪਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਰੌਕੀ (ਆਈ. ਐੱਸ. ਜੌਹਰ) ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਰਾਨ ਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਾਰੀ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਤ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਸਪਨਾ (ਬਬੀਤਾ) ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਮਾਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬੰਸੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਨੇਡ਼ਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰੌਕੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੌਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਕਬਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਵਿਅਕਤੀ (ਕਮਲ ਕਪੂਰ) ਤੋਂ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜੁਡ਼ਵਾਂ ਭਰਾ ਸੁਨੀਲ ਸੀ। ਕਾਤਲ ਸਪਨਾ ਦਾ ਦੁਸ਼ਟ ਚਾਚਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਥ (ਡੀ. ਕੇ. ਸਪਰੂ) ਸੀ ਜੋ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਪਨਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਕੁਮਾਰ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸੁਨੀਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਵਿਰਨ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਾਇਆ। ਸੁਨੀਲ ਮਦਦ ਲੈਣ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਪਨੇ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਸਪਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

 ਕਲਾਕਾਰ 
 ਕੁਮਾਰ/ਸੁਨੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ (ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ) 
 ਸਪਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਬੀਤਾ
 ਬੇਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਛਾਇਆ
 ਕਮਲ ਕਪੂਰ ਸੁਨੀਲ ਦੇ ਦੋਸਤ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ