ਮੰਜੁਲਾ ਪ੍ਰਦੀਪ

ਐਲਐਲ.ਬੀ., ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1998)
ਮੰਜੁਲਾ ਪ੍ਰਦੀਪ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Manjula Pradeep; ਹਿੰਦੀ: मंजुला प्रदीप; ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1969) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਹੈ। ਉਹ ਨਵਸਰਜਨ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਮੰਜੁਲਾ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1969 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਡੋਦਰਾ (ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੌਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 1968 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ। ਉਸਦੇ ਜਨਮ 'ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਧੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੰਜੁਲਾ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਮੰਜੁਲਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜਾਤੀ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਡਰੋਂ, ਮੰਜੁਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਪਨਾਮ ਛੁਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਮ 'ਪ੍ਰਦੀਪ' ਉਪਨਾਮ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨਾਲ ਮੰਜੁਲਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕੀ। ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਅਕਸਰ ਉਸਦੀ ਜਾਤ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਨ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਸਨੂੰ "ਏਬੀਸੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੀਸੀ", ਜਾਂ "ਪਛੜੀ ਜਾਤ"।

ਮੰਜੁਲਾ ਨੂੰ ਘਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੇ ਜਾਤ ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

 ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸਦੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਮੰਜੁਲਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਮੰਜੁਲਾ ਨੂੰ 1990 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

ਨਵਸਰਜਨ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਔਰਤ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਮੰਜੁਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦਲਿਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ।

 ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੋਨ ਬੀ. ਕ੍ਰੋਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਜਸਟਿਸ (IPJ) ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2011 ਲਈ ਵੂਮੈਨ ਪੀਸ ਮੇਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

2015 ਵਿੱਚ, ਮੰਜੁਲਾ ਨੂੰ ਫੈਮਿਨਾ ਵੂਮੈਨ 2015 ਸੋਸ਼ਲ ਇਮਪੈਕਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2017 ਵਿੱਚ, ਮੰਜੁਲਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜੀਜਾਬਾਈ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰਜ਼ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ 100 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969