ਸ਼ਾਜ ਮੋਹਨ

ਸ਼ਾਜ ਮੋਹਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Shaj Mohan) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਰਕ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮੋਹਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਨਾਸਤਾਸਿਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਤਰਕ ਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਮੋਹਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸ ਕੋਲ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਹਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਨੇਲਵੇਲੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨਾਦਰਾਜਾ ਪਿੱਲਈ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਰਕ, ਕੁਦਰਤ, ਗੁਪਤਤਾ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਮੀਡੀਆਪਾਰਟ, ਆਉਟਲੁੱਕ, ਲਾ ਕਰੋਇਕਸ, ਦ ਵਾਇਰ, ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ, ਲੇ ਮੋਂਡੇ  ਅਤੇ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਲੇ ਮੋਂਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।

2021 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜਰਨਲ ਐਪੀਸਟੀਮ ਨੇ ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦਿਵੇਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

 ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕੰਮ 
ਮੋਹਨ ਦਾ ਕੰਮ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਡੀਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਡੀਕੰਸਟ੍ਰਕਟਿਵ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਊਂਟਰ ਕਰੰਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ "ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਮ ਹੇਠ ਨਹੀਂ"।

ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਰਸਮੀਤਾ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਿਜ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਰਗੀ "ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ" ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਬਿਨਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਤਰਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ "ਅਸਪਸ਼ਟ" ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਤਰਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇਹ ਪੁਨਰਵਿਚਾਰ ਫੈਕਲਟੀਜ਼ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਪਵਾਦਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪਵਾਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਮੋਹਨ ਨੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਿਵਿਆ ਦਿਵੇਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਗਾਂਧੀ ਐਂਡ ਫਿਲਾਸਫੀ: ਆਨ ਥੀਓਲਾਜੀਕਲ ਐਂਟੀ-ਪੋਲੀਟਿਕਸ" ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਬਲੂਮਸਬਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਯੂਕੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਨ ਅਤੇ "ਇੰਡੀਅਨ ਫਿਲਾਸਫੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ: ਆਨ ਕਾਸਟ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟਿਕਸ  ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਹਰਸਟ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਯੂਕੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ