ਕੇਦਾਰਮ ਰਾਗਮ

ਕੇਦਾਰਮ (ਉਚਾਰਨ ਕੀਦਾਰਾਮ) ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਪੈਮਾਨੇ (ਜਨਨਿਆ ਰਾਗਮ) ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ, 29ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਕੇਦਾਰਮ ਇੱਕ ਅਸਮਮਿਤ ਪੈਮਾਨੇ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੈਵਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕਰਾ ਔਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਣ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ 5 ਨੋਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਨੋਟ ਹਨ ਅਤੇ 6 ਨੋਟ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੰਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ  ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋਃ

 ਅਰੋਹਣ- ਸ ਮ1 ਗ3 ਮ1 ਪ ਨੀ3 ਸੰ [a] 
 ਅਵਰੋਹਣ -ਸੰ ਨੀ3 ਮ1 ਗ 3 ਰੇ2 ਸ [b]  

ਇਹ ਸਕੇਲ ਸ਼ਾਦਜਮ, ਚਤੁਰੂਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਪੰਚਮ ਅਤੇ ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਕਾਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੇਦਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।

 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਾਮ ਨੀਪਾਈ
 ਸੰਤ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਰਾਸ ਵਦਾਨ ਰਾਮ
 ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦ ਨਟਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ
 ਭਜਨ ਸਿਯੇਵੇ ਊ ਮਾਨਸ ਆਨਯਾ (ਭਰਾ) ਦੁਆਰਾ
 ਭਦਰਚਲ ਰਾਮਦਾਸੁ ਦੁਆਰਾ ਭਜਾਰੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਮ
 ਦੁਰਲੱਭ ਰਾਮਨੂਲਮਟਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਤ ਗਿਆਨਾਨੰਦ ਤੀਰਥ (ਸ਼੍ਰੀ ਓਗਿਰਾਲਾ ਵੀਰਾ ਰਾਘਵ ਸਰਮਾ) 
 ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਐਨੂ ਮਾਨਵ, ਸਿਮਹਾਰੂਪਾਨਦਾ ਪੁਰੰਦਰ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ

 ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਈਦੂ ਓਰੂ ਪੋਨਮਲਾਈਨਿਜ਼ਲਗਲਇਲਯਾਰਾਜਾਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਸੁੰਦਰੀ ਨੀਅਮ ਸੁੰਦਰਨਮਾਈਕਲ ਮਦਨ ਕਾਮਾ ਰਾਜਨਕਮਲ ਹਾਸਨ, ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਏਨਨਾਵਾਲੇ ਆਦਿ ਏਨਨਾਵਾਲੇਕਦਲਨਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਥਿਰਕਥਾ ਕੱਟੁਕੁਲੇਐਨ ਸਵਾਸਾ ਕੱਤਰਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਐਨ ਸਵਾਸ ਕਾਤਰੇ (ਨੀਲਾਂਬਰੀ ਟਰੇਸ ਵੀ) ਐੱਮ. ਜੀ. ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰ, ਕੇ. ਐੱਸ. ਚਿਤਰਾਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਓਰੇਲਾਮ ਉੱਨਈ ਕੰਡੂਨਾਨਬੇਂਡਾਹੈਰਿਸ ਜੈਰਾਜਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀਰਾਏਲ ਰਾਏਲਪੰਜ ਸਟਾਰਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

 ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ 


ਕੇਦਾਰਮ (ਉਚਾਰਨ ਕੀਦਾਰਾਮ) ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਪੈਮਾਨੇ (ਜਨਨਿਆ ਰਾਗਮ) ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ, 29ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਕੇਦਾਰਮ ਇੱਕ ਅਸਮਮਿਤ ਪੈਮਾਨੇ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੈਵਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਕਰਾ ਔਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਣ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ 5 ਨੋਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਨੋਟ ਹਨ ਅਤੇ 6 ਨੋਟ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੰਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ  ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋਃ

 ਅਰੋਹਣ- ਸ ਮ1 ਗ3 ਮ1 ਪ ਨੀ3 ਸੰ [a] 
 ਅਵਰੋਹਣ -ਸੰ ਨੀ3 ਮ1 ਗ 3 ਰੇ2 ਸ [b]  

ਇਹ ਸਕੇਲ ਸ਼ਾਦਜਮ, ਚਤੁਰੂਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਪੰਚਮ ਅਤੇ ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਕਾਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੇਦਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।

 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਾਮ ਨੀਪਾਈ
 ਸੰਤ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਰਾਸ ਵਦਾਨ ਰਾਮ
 ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦ ਨਟਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ
 ਭਜਨ ਸਿਯੇਵੇ ਊ ਮਾਨਸ ਆਨਯਾ (ਭਰਾ) ਦੁਆਰਾ
 ਭਦਰਚਲ ਰਾਮਦਾਸੁ ਦੁਆਰਾ ਭਜਾਰੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਮ
 ਦੁਰਲੱਭ ਰਾਮਨੂਲਮਟਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਤ ਗਿਆਨਾਨੰਦ ਤੀਰਥ (ਸ਼੍ਰੀ ਓਗਿਰਾਲਾ ਵੀਰਾ ਰਾਘਵ ਸਰਮਾ) 
 ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਐਨੂ ਮਾਨਵ, ਸਿਮਹਾਰੂਪਾਨਦਾ ਪੁਰੰਦਰ ਦਾਸਾ ਦੁਆਰਾ

 ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਈਦੂ ਓਰੂ ਪੋਨਮਲਾਈਨਿਜ਼ਲਗਲਇਲਯਾਰਾਜਾਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਸੁੰਦਰੀ ਨੀਅਮ ਸੁੰਦਰਨਮਾਈਕਲ ਮਦਨ ਕਾਮਾ ਰਾਜਨਕਮਲ ਹਾਸਨ, ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਏਨਨਾਵਾਲੇ ਆਦਿ ਏਨਨਾਵਾਲੇਕਦਲਨਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਥਿਰਕਥਾ ਕੱਟੁਕੁਲੇਐਨ ਸਵਾਸਾ ਕੱਤਰਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਐਨ ਸਵਾਸ ਕਾਤਰੇ (ਨੀਲਾਂਬਰੀ ਟਰੇਸ ਵੀ) ਐੱਮ. ਜੀ. ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰ, ਕੇ. ਐੱਸ. ਚਿਤਰਾਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਓਰੇਲਾਮ ਉੱਨਈ ਕੰਡੂਨਾਨਬੇਂਡਾਹੈਰਿਸ ਜੈਰਾਜਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀਰਾਏਲ ਰਾਏਲਪੰਜ ਸਟਾਰਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ

 ਨੋਟਸ 
 ਨੋਟਸ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਗ