ਗੋਬਰਧਨ ਪਾਨੀਕਾ

ਗੋਬਰਧਨ ਪਾਨਿਕਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Gobardhan Panika) ਕੋਟਪਾਡ ਹੈਂਡਲੂਮ, ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਬਾਇਲੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਸਟਰ ਬੁਣਕਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਣਾਈ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2018 ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਗੋਬਰਧਨ ਪਾਣਿਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਰਾਪੁਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਟਪਾਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 12 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਜੇਮਾ ਪਨੀਕਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਨਮੂਨੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਵੀ ਲਏ ਗਏ ਹਨ - ਕੱਛੂ, ਕੇਕੜੇ, ਪੰਛੀ ਫੁੱਲ, ਜਾਨਵਰ, ਮੱਛੀ, ਪਿਰਾਮਿਡ। ਪਨੀਕਾ ਸਾੜੀ, ਸ਼ਾਲ, ਤੌਲੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ ਬੁਣਦੀ ਹੈ ਜੋ 100% ਸੂਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਧਾਗੇ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਬੁਣਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਕੱਤੇ ਹੋਏ ਸੂਤੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੰਗਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਆਲਝਾੜ (ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡਰ) ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਛਿੱਲਾਂ ਦੇ ਅਰਕ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸ਼ੇਡ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ - ਟੈਕਸਚਰਡ ਲਾਲ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਭੂਰਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਭਿਉਂਣਾ, ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਲਈ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਧੋਣਾ, ਇਸਨੂੰ 40 ਵਾਰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਸੀਜ਼ਨਿੰਗ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੋਟਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਖੁਰਦਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਛਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੁਪੱਟਾ ਬੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾੜੀ ਬੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ।

ਲਾਲ ਰੰਗ ਆਲ ਦੇ ਰੁੱਖ (ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡਰ) ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ, ਮੈਰੂਨ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਮੈਡਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਪਾਊਡਰ ਕੁਮਹਾਰ-ਪਥੜ (ਲੋਹੇ ਦਾ ਸਲਫੇਟ; ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਲੁਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ) ਪਾ ਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਪੁਰਸਕਾਰ 

 ਗੋਬਰਧਨ ਪਾਨਿਕਾ ਨੂੰ 12 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਸਵਰਗੀ ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਲਾ-ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-2004 ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 
 7 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਂਡਲੂਮ ਦਿਵਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਮੌਕੇ 'ਤੇ 'ਕਬਾਇਲੀ ਬਾਗਚੂਰਾ ਚੁੰਨੀ' ਲਈ ਪਨੀਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਤੋਂ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਪੁਰਸਕਾਰ - 2013 ਮਿਲਿਆ।  
 ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੋਬਰਧਨ ਪਾਣਿਕਾ ਨੂੰ 30 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਕਲਾ-ਬੁਣਾਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

 ਮੀਡੀਆ 
ਗੋਬਰਧਨ ਪਨੀਕਾ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਕੋਟਪੈਡ ਵੀਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। : ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੌੜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਰੱਥ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ। ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕੋਟਪਾਡ ਹੈਂਡਲੂਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ, ਕੋਟਪਾਡ ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਰੰਗਾਈ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ 24 ਮਾਰਚ 2018 ਨੂੰ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਹੈਂਡਲੂਮ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ