ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ (ਲਗਭਗ 322–185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੇ 322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਪਹਿਲਾ ਪੈਨ-ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ। ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਾਣਕਯ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੌਟਿਲਯ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਿੰਦੂਸਾਰ ਨੇ 297 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਸਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਬਿੰਦੂਸਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ੋਕ, ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ, ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਾ। ਮੌਰੀਆ ਦੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ, ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।


 ਬੰਸਾਵਲੀ 

 ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 

ਸ਼ਾਸ਼ਕ-
 ਸ਼ਾਸ਼ਕਕਾਲਨੋਟਸਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ (𑀙𑀦𑁆𑀤𑁆𑀭𑀕𑀼𑀧𑁆𑀢𑀸 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)100px 322–297 BCE ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਬਾਨੀ।ਬਿੰਦੁਸਾਰ (𑀩𑀺𑀦𑁆𑀤𑀼𑀲𑀸𑀭𑀸)100px 297–273 BCEਆਪਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਸ਼ੋਕ (𑀅𑀰𑁄𑀓𑀸)100px 268–232 BCEਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਕਲਿੰਗ ਯੁੱਧ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦਸ਼ਰਥ ਮੌਰਿਆ (𑀤𑀰𑀭𑀣 𑀫𑀸𑀉𑀭𑁆𑀬𑀸)100px 232–224 BCEਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਪੋਤਾਸੰਪ੍ਰਤੀ (𑀲𑀫𑁆𑀧𑁆𑀭𑀢𑀻)100px224–215 BCEਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਭਰਾਸ਼ਾਲਿਸੁਕ (𑀰𑀸𑀮𑀻𑀰𑀼𑀓𑀸)100px215–202 BCEਦੇਵਵਰਮਨ (𑀤𑁂𑀯𑀯𑀭𑁆𑀫𑀦𑁆) 202–195 BCEਸ਼ਤਧਨਵਨ (𑀰𑀢𑀥𑀦𑁆𑀯𑀦𑁆) 195–187 BCE ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ ਸੀ।ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ (𑀩𑁆𑀭𑀺𑀳𑀤𑁆𑀭𑀣𑀸) 187–184 BCE 185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਜਨਰਲ ਪੁਸ਼ਯਮਿਤਰ ਸ਼ੁੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਅਤੇ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਸੁਕੇਤੁਵਰਮਨ 322–400 CEਮੌਰੀਆ ਰਾਜਾ ਸੁਕੇਤੂ-ਵਰਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ 400 ਈਸਵੀ ਦਾ ਵੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਕਾ ਸੰਨ 322 ਦਾ ਹੈ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੌਰੀਆ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਂਕਣ ਖੇਤਰ (ਦੱਖਣ) ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।


 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
 ਮਗਧ
 ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼