ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਗਿਆਨ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ", ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟਸ ਅਤੇ ਗਾਈਡਜ਼ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਦੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ 1935 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਮਹੱਤਤਾ 
1504-1505 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਯਾਤਰਾ (ਉਦਾਸੀ ) ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਦੁਆਰ ਗਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ (ਪੁਜਾਰੀਆਂ) ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਤਸੁਕ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਾਣੀ ਸੂਰਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦੂਰ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ।

 ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਢਾਹੁਣਾ 
ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਦੇ ਲੰਧੌਰਾ ਹਾਊਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 1975 ਤੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਮਾਰਤ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਕਿਰਾਏਦਾਰ, ਰਾਮ ਪਿਆਰੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। 1966 ਦੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਭਗਦੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਧੋਰਾ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਕਤ ਸਥਾਨ ਤੋਂ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਵਾੜਾ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟਸ ਅਤੇ ਗਾਈਡਜ਼ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਗੋਦੜੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

 ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਯਤਨ 
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਸ.ਜੀ.ਐਮ.ਸੀ. ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਦੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਕਾਨਫਰੰਸ (AISC) ਵੀ 1979 ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਪੰਡਿਤ ਰਾਓ ਧਰੇਨਵਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ਵਿਖੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲਾਲ ਖੂਹੀ
 ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕਰਤਾਰਪੁਰ
 ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ
 ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੰਦੇੜ
 ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ