ਜਨਾ ਰੰਜਨੀ

ਜਨਾ ਰੰਜਨੀ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ) ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ, ਜੋ 72 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 29ਵਾਂ ਹੈ। ਰਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਜਨ-ਲੋਕ ਅਤੇ ਰੰਜਨੀ-ਰਸਿਕਾ (ਦਰਸ਼ਕਾਂ) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਇਹ ਇੱਕ ਵਕ੍ਰ-ਸੰਪੂਰਨਾ-ਔਡਵ ਰਾਗਮ ਹੈ ਭਾਵ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਇੱਕ ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੰਚ ਪੰਜ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ 

ਅਰੋਹਣਃਸ ਰੇ2 ਗ3 ਮ1 ਪ ਧ2 ਪ ਨੀ3 ਸੰ [a]

ਅਵਰੋਹਣਃਸੰ ਪ ਮ1 ਰੇ2 ਸ [b] 

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ "ਵਿਦਜਲਧੁਰਾ"
 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ "ਨਾਦਾਦੀਨਾ"
 ਮਹਾ ਵੈਦਿਆਨਾਥ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ "ਪਾਹਿਮਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਾਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ"
 ਤੰਜਾਵੁਰ ਦੇ "ਰੰਜਨੀ ਮ੍ਰਿਦੂਪੰਕਜਾ ਲੋਚਨੀ" ਦਾ ਤੀਜਾ ਚਰਣਮ ਸੰਕਰਾ ਅਈਅਰ।
 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ "ਸਮਾਰਨੇ ਸੁਖਮੂ ਰਾਮ ਨਾਮਾ"
 ਸਿਆਮਾ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਦਾ "ਨੰਨੂ ਬਰੋਵਾ ਆਰ. ਏ. ਡੀ. ਏ"
 ਵਿਆਸਤਿਰਥ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਣਾਪਥੇ ਨੀ ਸਲਾਹੋ

 ਸਬੰਧਤ ਰਾਗ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਨਾ ਰੰਜਨੀ ਪੂਰਨਚੰਦਰਿਕਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜੁਡ਼ਵਾਂ ਰਾਗਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਗਤੀ ਅਤੇ ਪਿਡ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

 ਨੋਟਸ 

 ਡਾ. ਐੱਸ. ਭਾਗਿਆਲਕਸ਼ਮੀ, ਪੱਬ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਾਗ। 1990, ਸੀ. ਬੀ. ਐਚ. ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼



 ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ 

 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਵਿਦਜਲਧੁਰਾ
 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਨਾਦਾਦੀਨਾ ਮਾਤਾ
 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸਮਾਰਨੇ ਸੁਖਮੂ ਰਾਮ ਨਾਮਾ
 ਪਾਹਿਮਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਾਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਮਹਾ ਵੈਦਿਆਨਾਥ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ
 ਤੰਜਾਵੁਰ ਸੰਕਰਾ ਅਈਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰੰਜਨੀ ਮ੍ਰਿਦੁਪੰਕਜਾ ਲੋਚਾਨੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਚਰਣਮ।
 ਸ਼ਿਆਮਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਨੰਨੂ ਬ੍ਰੋਵਾ ਰਾਡਾ
 ਵਿਆਸਤਿਰਥ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਪ੍ਰਣਾਪਥੇ ਨੀ ਸਲਾਹੋ