ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਮਨਸੂਰ

ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਮਨਸੂਰ (ਜਨਮ 16 ਦਸੰਬਰ 1942-ਦੇਹਾਂਤ 1 ਮਈ 2022) ਜੈਪੁਰ-ਅਤਰੌਲੀ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਇਕ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੀ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਜੈਪੁਰ-ਅਤਰੌਲੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਯੁਵਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੌਂਸਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐੱਮ. ਏ. ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਕੀਤੀ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਮਨਸੂਰ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿਯਮਤ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਲਗਭਗ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜਾਇਆ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਧਾਰਵਾੜ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀ ਜੀ ਸੇਂਟਰ ਗੁਲਬਰਗਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਪੜਾਈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਔਰਨ ਵੋਕਲ ਸਪੋਰਟ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਕਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਕਾਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ (1997) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਨਰੂਤਿਆ ਅਕਾਦਮੀ (2005-2008) ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਕਲਾਸ਼ਰੀ ਗੌਰਵ ਅਵਾਰਡ (2009) ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਨਵ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 7 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ, ਇਨ ਦ ਫੁਟਸਟੈਪਸ ਐਂਡ ਬਿਓਂਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 60 ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

ਸੰਨ 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਨਸੇਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਚੇਨਈ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਾਦ ਬਿਸਮਿੱਲਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਸੰਨਾ ਭਾਰਮੰਨਾ ਸਮਾਰਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942