ਪੰਡਿਤ ਸੀਯਾਰਾਮ ਤਿਵਾਰੀ (ਸੰਗੀਤਕਾਰ)

ਸੀਯਾਰਾਮ ਤਿਵਾਰੀ (ਜਨਮ10 ਮਾਰਚ 1919-ਦੇਹਾਂਤ 1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧਰੁਪਦ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ  ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਰਭੰਗਾ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਦਰਭੰਗਾ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਯਕਾਰੀ (ਲਯ ਜਾਂ ਟੈਂਪੋ ਲਈ,ਸਿੰਕੋਪੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਰਗੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਧਰੁਪਦ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਲਯਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੀ।

ਸੰਨ 1971 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1984 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ-ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕਡੜ 
1919 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਦਰਭੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰੁਪਦ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਅਪਣੇ ਨਾਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਦਰਭੰਗਾ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਲਦੇਵ ਤਿਵਾੜੀ ਤੋਂ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ ਅਤੇ ਭਜਨ ਸ਼ੈਲੀ ਸਿੱਖੀ।[1]

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ, ਸਵਰਾ, ਮੀਂਡ, ਗਮਕ ਅਤੇ ਲਯਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਛੰਦ  ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੈਅ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਲੈਅ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ, ਟੱਪਾ ਅਤੇ ਭਜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।

ਪੁਰਸਕਾਰਃ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾੱਕਟਰ ਰਾਜੇੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਤੋਂ 1955 ਮੀਆਂ, ਬਿਹਾਰ ਰਤਨ 1989, ਤਾਨਸੇਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ, ਯੂਰਪ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

1998 ਵਿੱਚ ਤਿਵਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

 ਪਰਿਵਾਰ 
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੇਹਾ ਸਰਗਮ ਦਾ ਨਾਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕ ਮੁਗਲ ਏ ਆਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  [<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">citation needed</span>]

ਪੰਡਿਤ ਸੀਯਾਰਾਮ ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਡਾ. ਸੁਮਿਤ ਆਨੰਦ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਬੀਰੇਂਦਰ ਮੋਹਨ ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਸੀਯਾਰਾਮ ਤਿਵਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਭੰਗਾ ਮਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਚਤੁਰ ਮਲਿਕ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਚੇਲੇ ਪੰਡਿਤ ਅਭੈ ਨਾਰਾਇਣ ਮਲਿਕ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਸੁਮਿਤ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ, ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਆਰ. ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਅਤੇ ਸਪਿਕਮੈਕੇ ਸੂਚੀਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਸੀਯਾਰਾਮ ਤਿਵਾਰੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੰਗੀਤ ਟਰੱਸਟ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਮਿਤ ਦੁਆਰਾ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ, ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਧਰੁਪਦ ਹੈ। 

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919