ਕਦੰਬਾ ਲਿਪੀ

ਕਦੰਬਾ ਲਿਪੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ।  ਇਹ ਲਿਪੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਕਦੰਬਾ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਪੁਰਾਣੀ-ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਦੰਬਾ ਲਿਪੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। 5ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਇਹ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਕੰਨੜ-ਤੇਲਗੂ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  

 ਇਤਿਹਾਸ 

ਕਦੰਬਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਹਮੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਦੰਬਾ ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ ਬਣ ਗਈ। ਅੱਖਰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਨ।325 ਤੋਂ 1000 ਈ. ਦੌਰਾਨ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 6ਵੀਂ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ 500-1000  ਤੱਕ ਬਦਾਮੀ ਦੇ ਚਾਲੂਕਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸਟਰਕੂਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਤੇਲਗੂ-ਕੰਨੜ ਵਰਣਮਾਲਾ ਸਥਿਰ ਹੋਈ।

 ਕਦੰਬਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 

 20 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੰਮ ਉੱਤੇ ਗੁਡਨਾਪੁਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਜੋ ਕਿ ਕਦੰਬ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ 
 ਕਦੰਬਾ (ਪੂਰਵ-ਚਾਲੁਕਿਆ) ਲਿਪੀ, ਕਦੰਬ-ਪੱਲਵ ਲਿਪੀ, ਕੰਨੜ-ਤੇਲੁਗੂ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਚੇਨਈ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ 
 ਹਲਮੀਦੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ
 ਤਾਲਾਗੁੰਡਾ ਥੰਮ੍ਹ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫਿਲੀਪੀਨ ਲਿਪੀਆਂ
 ਕਲਿੰਗਾ ਲਿਪੀ
 ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ
 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ-ਕੰਨੜ
 ਤੇਲਗੂ ਲਿਪੀ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
 ||ਭਾਰਤੀ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ - ਵਿਕਾਸ
 ਚਾਲੂਕਿਆ ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ 690 ਈ.
 ਚਾਲੂਕਿਆ ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ 578 ਈ.
 ਵੇਂਗੀ ਕੰਨੜ ਲਿਪੀ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ
 ਪਯੂ ਲਿਪੀ ਪੱਲਵ ਇੱਕ ਪਯੂ ਸਮਾਨ ਲਿਪੀ
 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਂਰੇਖਾ - ਕਦੰਬਾ ਲਿਪੀਆਂ
 ਸਿੰਧੂ ਲਿਖਤ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੈ: ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਕ-ਸਿਲੇਬਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ
 ਭਾਰਤੀ ਲਿਪੀਆਂ - ਬ੍ਰਹਮੀ ਤੋਂ ਦੇਵਨਾਗਰੀ
 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ
 ਬ੍ਰਹਮੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਦੂਜਾ ਕਾਲਮ ਕਦੰਬ ਲਿਪੀ ਹੈ।
 ਬਨਵਾਸੀ ਦੇ ਕਦੰਬਸ ਦੇ ਸਿੱਕੇ
 ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਅਤੇ ਕਦੰਬ-ਪੱਲਵ ਲਿਪੀ (ਸਲੰਕਾਯਨ ਲਿਪੀ) ਦੀ ਤੁਲਨਾ
 ਤੇਲਗੂ ਅੱਖਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
 ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਲਿਪੀਆਂ