ਪੂਰੀਆ

"ਕੋਮਲ ਰਿਸ਼ਭ ਅਰੁ ਤੀਰਬ ਤਬ,ਜਹਾਂ ਨਾਂ ਪੰਚਮ ਹੋਈ।

ਗ ਨੀ ਵਾਦੀ-ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ, ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਸੋਈ।।"

.................ਰਾਗ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾਸਾਰ 

ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦਾ ਪਰਿਚੈ:-
ਸੁਰ ਪੰਚਮ(ਪ) ਵਰਜਿਤ 
ਰਿਸ਼ਭ (ਰੇ) ਕੋਮਲ 
ਮਧ੍ਯਮ (ਮ) ਤੀਵ੍ਰ 
ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਸ਼ੁੱਧਜਾਤੀ ਸ਼ਾਡਵ-ਸ਼ਾਡਵਥਾਟਮਾਰਵਾ ਵਾਦੀ
ਸੰਵਾਦੀ ਗੰਧਾਰ(ਗ)
ਨਿਸ਼ਾਦ (ਨੀ)ਸਮਾਂ ਰਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰ (ਰਾਤ 9 -12 ਵਜੇ ਤੱਕ)ਠਹਿਰਾਵ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਗ ;ਨੀ -ਨੀ ;ਗ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਨੀ ਰੇ ਗ ;ਗਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਧਗਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ;ਨੀਰੇਗ ;ਗਮ(ਤੀਵ੍ਰ);
ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਗ ਮ (ਤੀਵ੍ਰ)ਗ;ਨੀ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ;ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ ਰੇ ਸ ;ਨੀ,ਮ(ਤੀਵ੍ਰ),ਧਸ;ਨੀ ਰੇ ਗ ਰੇ ਸ; ਅਰੋਹਸ ਨੀ ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਨੀ ਰੇ ਸੰ ਅਵਰੋਹ ਰੇੰ ਨੀ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਧ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ ਸ ਪਕੜਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਧ ਗ, ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਰੇ ਗ,ਰੇ ਸ ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਧ (ਮੰਦਰ)ਨੀ ਰੇ ਸ 

ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ :-

 ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਗ ਬਹਾਰ ਵਾਂਗ ਯਵਨਿਕ ਰਾਗ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦਾ ਸੁਰ ਸਮੂਹ ਰਾਗ ਮਾਰਵਾ ਵਰਗਾ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ,ਇਸ ਰਾਗ 'ਚ ਗੰਧਾਰ ਵਾਦੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਸੰਵਾਦੀ ਹੈ।
 ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਹ ਰਾਗ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮੱਧ ਸਪਤਕਾਂ 'ਚ ਗਾਇਆ-ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰਤਾ ਭਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਪੁਰਵਾੰਗਵਾਦੀ ਰਾਗ ਹੈ।
 ਪੰਚਮ ਵਰਜਿਤ ਤੇ ਮਧ੍ਯਮ ਤੀਵ੍ਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੂਰਿਆ ਰਾਗ ਨੂੰ ਗਾਉਣ-ਵਜਾਉਣ ਲਗਿਆਂ ਤਾਨਪੂਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਾਰ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਨਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਗੰਭੀਰ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਗ ਬੜਾ ਭਗਤੀ ਭਰਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਰਚਦਾ ਹੈ।
 ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਲਮਬਤ ਤੇ ਦ੍ਰੁਤ ਖਿਆਲ ਦੋਂਵੇਂ ਗਾਏਜਾਂਦੇ ਹਨ।
 ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਜਾਖਾਨੀ ਤੇ ਮਸੀਤਖਾਨੀ ਦੋਂਵੇਂ ਗਤਾਂ ਵਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੀੰਡ ,ਕਣ ਤੇ ਗਮਕ ਦਾ ਖੂਬ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 
 ਰਾਗ ਮਾਰਵਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧ ਤੋਂ ਗ ਤੇ ਮੀੰਡ ਇਸਤਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।                            

ਮਤਭੇਦ:-

ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਵਿੱਚ ਧੈਵਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਿਗਮਬਰ ਪਲੁਸਕਰ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰਾਗ ਪੂਰਿਆ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ -

 ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਨੀ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ
 ਨੀ(ਮੰਦਰ)ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ,ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਰੇ ਗ 
 ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ)ਗ,ਰੇ ਸ 

Puriya is a major hexatonic raga of Hindustani classical music. It was created by Amir Khusrau.

ਨੋਟ ਜ਼ੋਰ: ਨੀ, ਗਾ, (ਮਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਰੁਵੀ ਨੋਟ ਹੈ।)

 राग पूरिया, मारवा थाट से उत्पन्न राग है.
 यह राग संध्याकाल में गाया जाता है.
 इसमें कोमल ऋषभ और तीव्र मध्यम स्वर का प्रयोग होता है.
 राग पूरिया में वादी स्वर गन्धार और संवादी स्वर निषाद है.
 राग पूरिया की चलन मुख्य रूप से मंद्रं सप्तकों में होती है.
 यह पूर्वांग प्रधान राग है.
 इसमें गमक, कण, और मींड का ज़्यादा इस्तेमाल होता है.
 यह संधिप्रकाश और परमेल प्रवेशक राग दोनों कहलाता है. 

 ਪਕੜ ਜਾਂ ਚਲਾਨ 
Ni Ni Ni Ma, Ni Dha Ni
+Raga propertiesPropertyValueThaatMarwaAscendingN r G M D N r SDescendingS N D M G r S N  or
r N D M Gg, M G r SSamar (time of day)Sunset or just afterRasaShanti (equanimity/peace) 
Gambhir (seriousness)Related ragasKanada, Hindol, Kalyan (Iman)Jati/TypeShadava-Shadava

 ਪਕੜ ਅਤੇ ਚਲਣ 
ਨੀ ਨੀ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ), ਨੀ ਧ ਨੀ

ਰੇ  ਸ

ਮ(ਤੀਵ੍ਰ), (ਨੀ ਧ (ਸਾ ਨੀ) (ਸ = ਵਹਾਅ ਵਾਲਾ ਸੁਰ) 

ਨੀ ਰੇ ਗ

ਨੀ ਰੇ ਗ, ਗ ਰੇ ਸ

ਨੀ ਰੇ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ

ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਨੀ, ਮਾ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ, ਗ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ
 ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ