ਸ੍ਰੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਰਾਗਮ

ਸ਼੍ਰੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ  ਜਿਹੜਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਬਣਾਏ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਤਿਰੂਵਾਈਰੂ ਦੇ ਸੰਤ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72ਵੀਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 59ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਧਰਮਾਵਤੀ ਦਾ ਜਨਯਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੁਤਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਰਾਗ ਇੱਕ ਅਸਮਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਧੈਵਤਮ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਗਮਕ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਰਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।"Sri Tyagaraja - a new creation". www.sruti.com. Retrieved 18 February 2023.Pinto, Arun (19 January 2023). "Sri Tyagaraja - a New Raga in Carnatic Music by Mahesh Mahadev". News Karnataka. Retrieved 18 February 2023.

ਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰਾਗ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।"Sri Tyagaraja Raga created by Mahesh Mahadev". 10 January 2023. Retrieved 18 February 2023.

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਸ਼੍ਰੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਇੱਕ ਅਸਮਰੂਪ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੋਹ ਭਾਵ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ, ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭਮ ਜਾਂ ਧੈਵਤਮ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ ਭਾਵ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਧੈਵਤਮ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ (ਜਾਂ ਔਡਵ ਰਾਗਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਸਕੇਲ, ਸ਼ਾਡਵ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੈਕਸਾਟੋਨਿਕ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਸਕੇਲ।

ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

 ਆਰੋਹਣਃ  ਸ  ਗ2 ਮ2 ਪ ਨੀ3 ਸੰ [a] 
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ  ਨੀ3 ਪ ਮ2 ਗ2 ਰੇ2 ਸ [b] 

ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਹਨ ਸ਼ਡਜਮ, ਸਧਾਰਨ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ, ਪੰਚਮ ਅਤੇ ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨੂੰ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ ਹੈ।"Sri Tyagaraja - a new creation". www.sruti.com. Retrieved 18 February 2023."Sri Tyagaraja Raga created by Mahesh Mahadev". 10 January 2023. Retrieved 18 February 2023.

 ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਇਸ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
+ਰਚਨਾਭਾਸ਼ਾਤਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਬੋਲਗਾਇਕ/ਸਾਜ਼-ਸੰਗੀਤਕਾਰਆਡੀਓ ਲੇਬਲਨੋਟਸਰੈਫ.ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰਮ ਭਜਮੀਸੰਸਕ੍ਰਿਤਆਦਿਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀਪੀ. ਐੱਮ. ਆਡੀਓਜ਼ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤੀPinto, Arun (19 January 2023). "Sri Tyagaraja - a New Raga in Carnatic Music by Mahesh Mahadev". News Karnataka. Retrieved 18 February 2023."Sri Tyagaraja Raga created by Mahesh Mahadev". 10 January 2023. Retrieved 18 February 2023.ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਰਾਗਯੰਤਰਿਕਆਦਿਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ -ਜਯੋਸਤਨਾ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤਪੀ. ਐੱਮ. ਆਡੀਓਜ਼ਪਾਹੀਮਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਾਤੰਗੀਸੰਸਕ੍ਰਿਤਆਦਿਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵਮਹੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਿਨੀਮੁਗਸ ਰਿਕਾਰਡਜ਼

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 ਰਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਣ 
ਸ਼੍ਰੀ ਤਿਆਗਰਾਜ ਇੱਕ ਅਸਮਰੂਪ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭਮ ਜਾਂ ਧੈਵਤਮ ਸੁਰ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਧੈਵਤਮ  ਸੁਰ  ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ । ਇਹ ਇੱਕ ਓਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ (ਜਾਂ ਓਡਵ ਰਾਗਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੈਂਟਾਟੋਨਿਕ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਸਕੇਲ, ਸ਼ਾਡਵ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੈਕਸਾਟੋਨਿਕ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਸਕੇਲ।

ਇਸ ਦੀ ਆਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ) ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।

 ਆਰੋਹਣਃ  ਸ ਗ2 ਮ2 ਪ ਨੀ3 ਸੰ [ਏ] 
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ3 ਪ ਮ2 ਗ2 ਰੇ2 ਸ [ਬੀ] 

ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਹਨ ਸ਼ਡਜਮ, ਸਾਧਰਨ ਗੰਧਾਰਮ, ਪ੍ਰਤੀ ਮੱਧਮਮ, ਪੰਚਮ ਅਤੇ ਕਾਕਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਚਡ਼੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤੇ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋ ਜੋੜਿਆ  ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਓਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ ਹੈ ।  
 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਗ