ਸਾਗਰਿਕਾ (ਮਿਜ਼ਾਈਲ)

ਸਾਗਰਿਕਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sagarika), ਜਿਸਨੂੰ K-15 ਜਾਂ B-05 ਜਾਂ PJ-08 ਕੋਡ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਣਡੁੱਬੀ-ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (SLBM) ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਰੇਂਜ  ਜੋ ਕਿ ਜਵਾਬੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

 ਵੇਰਵਾ 
K-15 ਇੱਕ ਦੋ-ਪੜਾਅ ਵਾਲੀ ਪਣਡੁੱਬੀ-ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਾਂਚ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੱਕ ਉੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗੈਸ ਬੂਸਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਠੋਸ ਰਾਕੇਟ ਮੋਟਰ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਰੇਂਜ ਲਗਭਗ 750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (466 ਮੀਲ) ਹੈ।

 ਵਿਕਾਸ 
K-15 ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਰਿਹੰਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਣਡੁੱਬੀ-ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (DRDO) ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 420 ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅੰਡਰਵਾਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 2001 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਰੀਖਣਾਂ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਹਜ਼ੀਰਾ ਵਿਖੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਗਰਿਕਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਅਰਿਹੰਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ 26 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪਰੀਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

 ਟੈਸਟਿੰਗ 

 2008 ਤੱਕ, ਇਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਸੱਤ ਵਾਰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਰੇਂਜ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਾਰ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 26 ਦੇ ਟੈਸਟ ਫਰਵਰੀ 2008, ਇੱਕ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਪੋਂਟੂਨ ਤੋਂ  ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ।"Final test of K-15 ballistic missile on Tuesday : Latest Headlines, News - India Today". Indiatoday.intoday.in. 25 February 2008. Retrieved 2 May 2013."Sagarika missile test-fired successfully". The Hindu. 27 February 2008. Archived from the original on 29 February 2008. Retrieved 2 May 2013.
 ਕੇ-15 ਸਾਗਰਿਕਾ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ 12 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
 ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੇਂਜ ਟੈਸਟ 11 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 
 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੀਖਣ 27 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਵੀ. ਕੇ. ਸਾਰਸਵਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ 700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੇਂਜ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਆਈਐਨਐਸ ਅਰਿਹੰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
 25 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਡਮੀ ਜਾਂ ਨਿਹੱਥੇ K-15 ਸਾਗਰਿਕਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ INS ਅਰਿਹੰਤ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
 ਇਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ 11 ਅਤੇ 12 ਅਗਸਤ 12, 2018 ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਪ੍ਰੀਖਣਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।"Nuke-capable submarine-launched missile operationalised, India in select triad club". The New Indian Express. 19 August 2018. Retrieved 25 October 2019.
 ਅਜਿਹੇ SBM ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸਦੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ INS ਅਰਿਹੰਤ ਤੋਂ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸਿਖਲਾਈ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ