ਦਿਓਸਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ

ਦਿਓਸਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ (ਉਰਦੂਃ دیوسائی نیشنال پارک) ਇੱਕ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲਾ ਅਲਪਾਈਨ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰੜੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਅਸਟੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦਿਓਸਾਈ ਪਰਬਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।

 ਐਟਮੌਲੋਜੀ 
ਦਿਓਸਾਈ ਦੋ ਸ਼ੀਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਦਿਓ' ('ਦੈਂਤ' ਅਤੇ 'ਸਾਈ' ਪਰਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ  'ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ' ਅਤੇ 'ਦੈਂਤਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ' ।

 ਭੂਗੋਲ 
ਦਿਓਸਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਿਲਗਿਟ ਬਾਲਿਤਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 4,114 ਮੀਟਰ (13,497 ) ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਸਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਗਤਾਂਗ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਠਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਕ 843  ਕਿਲੋਮੀਟਰ (325 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਾਕੋਰਮ-ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਅਲਪਾਈਨ ਸਟੈਪੀ ਈਕੋ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
alt=Bara Pani flowing through Deosai Plains|thumb|ਦਿਓਸਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਬਾਰਾ ਪਾਣੀ
ਦਿਓਸਾਈ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਸਟੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰੜੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰੜੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਗਲਾਟਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਦੀਆਬਾਦ ਤੋਂ ਮਹਿਦੀਆਬਾਦ-ਡਾਪਾ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਦਿਓਸਾਈ ਸਕਾਰੜੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (19 ਮੀਲ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿਓਸਾਈ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਅਸਟੋਰ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਚਿਲਮ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੀਲਾ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਗਲਤਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਦਿਓਸਾਈ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ, ਗੁੱਜਰ-ਬੱਕਰਵਾਲ ਦਿਓਸਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ 
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੋਟੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਬੱਜਰੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਤਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਟੀ ਦਲਦਲੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਓਸਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਭੂਰੇ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਨਾਮੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦਿਓਸਾਈ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1993 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 19 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2005 ਵਿੱਚ 40 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ 78 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸੰਨ 1993 ਵਿੱਚ, ਦੇਵਸਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਾਈਲ੍ਡਲਾਈਫ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦਿਓਸਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਾਰਕ ਐਂਟਰੀ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਰਿਸਰਚ ਕੈਂਪ ਚਲਾਇਆ। ਪਾਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2006 ਤੋਂ ਪਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਦਬਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਭੂਰੇ ਰਿੱਛ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।"Himalayan bears on verge of extinction". 

ਪੌਲੀਗੋਨਮ ਐਫ਼ਾਈਨ, ਥੈਲਿਕਟਰਮ ਐਲਪਿਨਮ, ਬ੍ਰੋਮਸ ਆਕਸੀਓਡਨ, ਸੈਕਸੀਫ੍ਰਾਗਾ ਫਲੈਜੇਲਾਰਿਸ, ਐਂਡਰੋਸੇਸ ਮਿਊਕਰੋਨਿਫੋਲੀਆ, ਐਸਟਰ ਫਲੈਕਿਡਸ, ਬਾਰਬੇਰੀਆ ਵਲਬਾਰੀਸ, ਆਰਟੇਮੀਸੀਆ ਮੈਰੀਟੀਮਾ, ਏਲੀਮਸ ਲੋਂਗੀਰੀਸਟੈਟਸ, ਨੇਪੇਟਾ ਕੋਨਾਟਾ, ਕੈਰੇਕਸ ਕਰੂਐਂਟਾ, ਰਾਨੁਨਕੁਲਸ ਲੈਟਸ, ਅਰੇਨੇਰੀਆ ਨੀਲਘੇਰੇਨਸਿਸ, ਐਸਟ੍ਰੈਗਲਸ ਲਿuਕੋਸੇਫੈਲਸ, ਪੌਲੀਗੋਨਸ ਐਪਲਸੀਨੇਡ, ਐਚਿਨਪਸ ਨਿਵੇਅਸ, ਸੇਨੇਸੀਓ ਕ੍ਰਾਇਸੈਂਥੇਮੋਇਡਜ਼, ਆਰਟੇਮਿਸਿਆ ਐਸਪੀਪੀ. , ਡ੍ਰਾਕੋਸੇਫਲਮ ਨਿਊਟਨਸ, ਟੈਕਸਸ ਕੰਟੋਰਟਾ, ਕ੍ਰਾਈਸੋਪੋਗਨ ਗ੍ਰਿਲਸ ਸਬਸਪ. ਈਚਿਨੂਲੇਟਸ ਅਤੇ ਡਾਇਐਂਥਸ ਕ੍ਰਿਨਿਟਸ। ਕੁਝ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ ਵੀ ਵੇਖੇ ਗਏ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਾਈਮਸ ਲੀਨੀਅਰਿਸ (ਰੀਟੰਬੁਰੁਕ: 11 ਸੌਸੂਰੀਆ ਲੱਪਾ (ਕੁਥ) ਏਫੇਡਰਾ ਗੇਰਾਰਡੀਆਨਾ (ਸੇਯ:9 ਵਿਓਲਾ ਪਿਲੋਸਾ (ਸਕੋਰਾ-ਮਾਈਂਡੋ ਪਲੂਰੋਪਰਮਮ ਕੈਂਡੋਲੀ (ਸ਼ਾਮਡੁ:10 ਅਤੇ ਆਰਟੇਮੀਸੀਆ ਬ੍ਰੀਵੀਫੋਲੀਆ (ਬੁਰਸੇਯ [1): 8 ਆਦਿ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

 ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਵਾਲੇ 

 ਹੇਰੋਡੋਟਸ 
ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਸਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਿਸ਼ੇਲ ਪੀਸਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਜੋ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ. ਸੀ. ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ 'ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀਡ਼ੀਆਂ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਿਓਸਾਈ ਪਠਾਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮਾਰਮੋਟ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ 

 ਐਪੀਸੋਡ 5 ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਲਡ਼ੀ 'ਲੈਂਡ ਆਫ ਦ ਟਾਈਗਰ', 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾਡ਼' ਵਿੱਚ ਦਿਓਸਾਈ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
 ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਹੇਲਿਸਕੀ 2013 ਵਾਕਬਾਊਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ
 ਦੇਵਸਾਈ-ਵਾਕਆਬਾਊਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਖਰੀ ਪਨਾਹ
 ਦੇਵਸਾਈ-ਯੂ. ਐਨ. ਡੀ. ਪੀ. ਅਤੇ ਵਾਕਬਾਊਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ 

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 ਕਾਰਾਕੋਰਮ
 ਗਿਲਗਿਤ
 ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ

 ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ