ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ

ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ ਜਾਂ ਤਾਈ ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ ਇੱਕ ਅਬੂਗੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਪੀ ਅਹੋਮ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੁਸਤ ਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਅਹੋਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਅਹੋਮ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ 13ਵੀਂ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਅਹੋਮ ਭਾਸ਼ਾ ਅੱਜ ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਈ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ ਇੰਡਿਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।  ਇਹ ਲਿਪੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਇੰਡਿਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਬੂਗੀਦਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲੀ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਪਾਰਕ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਲਿਪੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ।

 ਅੱਖਰ 
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਬੂਗੀਦਾ ਵਾਂਗ ਹਰੇਕ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ /a/ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਖੱਬੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲਿਪੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟੋਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਹਨ: ਇੱਕ ਵਿਅੰਜਨ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੋ ਵਾਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਵਿਅੰਜਨ 
+ਅਹੋਮ ਵਿਅੰਜਨ                               

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੱਧ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ /l/ ਅਤੇ /r/ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਅੰਜਨ ਕਲੱਸਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ /kl/ ਅਤੇ /kr/।
+ਮੱਧਮ ਵਿਅੰਜਨ    

 ਸਵਰ 
ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਵਰ ਡਾਇਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ:
+ਸਵਰ           
ਸਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਲਿਖਣ ਲਈ, ਵਿਰਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

 ਯੂਨੀਕੋਡ 
ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਰਣ 8.0 ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਹੋਮ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਯੂਨੀਕੋਡ 14.0 ਦੇ ਨਾਲ 16 ਕੋਡ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਹੋਮ ਲਈ ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਲਾਕ U+11700–U+1174F ਹੈ:

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 ਅਹੋਮ ਲੋਕ
 ਅਹੋਮ ਰਾਜ

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 




 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 Omniglot.com 'ਤੇ ਅਹੋਮ ' ਤੇ ਐਂਟਰੀ - ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ
 ਅਹੋਮ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਸਜਹਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਾਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਲਿਪੀਆਂ