ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਿਕੋਲਸਨ ਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਿਕੋਲਸਨ ਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Jehangir Nicholson Art Foundation; JNAF) ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਤ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਵਰਗੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਿਕੋਲਸਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਮਐਫ ਹੁਸੈਨ, ਵਾਸੂਦੇਓ ਐਸ. ਗੈਤੋਂਡੇ, ਐਸ.ਐਚ. ਰਜ਼ਾ, ਕੇ.ਐਚ. ਆਰਾ ਸਮੇਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵਾਸਤੂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (CSMVS) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਵਿੰਗ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਿਕੋਲਸਨ (1915 - 2001) ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਪਾਹ ਦੇ ਜਿੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ, ਬ੍ਰੂਲ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ (ਲਗਭਗ 1863) ਦਾ ਆਖਰੀ ਵਾਰਸ ਸੀ। ਕਲਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਨਿਕੋਲਸਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਸੰਬਰ 1968 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਦ ਵੇਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਖਰੀਦਿਆ, ਜੋ ਤਾਜ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਕੋਲਸਨ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੈਲਰੀਆਂ, ਕੈਮੋਲਡ ਅਤੇ ਪੁੰਡੋਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਆਰਟਿਸਟਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ।

 ਸੰਗ੍ਰਹਿ 
ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਿਕੋਲਸਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਹਰੇਕ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੇ ਆਯਾਮ ਅਤੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸਨ ਦੁਆਰਾ 1968 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀਆਂ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤਾਕਤ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਆਰਟਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਐਚ. ਰਜ਼ਾ, ਕੇ.ਐਚ. ਆਰਾ, ਵੀ.ਐਸ. ਗਾਇਤੋਂਡੇ, ਤੈਯਬ ਮਹਿਤਾ, ਐਮ.ਐਫ. ਹੁਸੈਨ, ਅਕਬਰ ਪਦਮਸੀ, ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੰਨਾ, ਐਫ.ਐਨ. ਸੂਜ਼ਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬੜੌਦਾ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਜੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ, ਐਨਐਸ ਬੇਂਦਰੇ, ਭੂਪੇਨ ਖਾਖਰ, ਜਯੰਤ ਪਾਰਿਖ, ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ੇਖ, ਰੇਖਾ ਰੋਡਵਿਤੀਆ, ਵਿਵਾਨ ਸੁੰਦਰਮ ਅਤੇ ਨੀਲੀਮਾ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਮੀ ਪਟੇਲ, ਗਣੇਸ਼ ਹਾਲੋਈ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਕੋਲਟੇ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਬਰਵੇ, ਜੋਗੇਨ ਚੌਧਰੀ, ਵਿਕਾਸ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ, ਸੀ. ਡਗਲਸ, ਸੁਰੇਂਦਰਨ ਨਾਇਰ, ਨਲਿਨੀ ਮਲਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਪਨਾ ਕੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪਿੱਲੂ ਪੋਚਖਾਨਾਵਾਲਾ, ਆਦਿ ਡੇਵੀਅਰਵਾਲਾ, ਸਾਂਖੋ ਚੌਧਰੀ, ਰਮੇਸ਼ ਪਟੇਰੀਆ, ਨਾਗਜੀ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਬੀ. ਵਿਠਲ ਵਰਗੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਾਇਬ ਘਰ