ਰੰਜਨਾ ਐਸ਼

ਰੰਜਨਾ ਐਸ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ranjana Ash; ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾ ; 6 ਦਸੰਬਰ 1924 - 10 ਅਗਸਤ 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਜਨਮੀ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਉਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਬਿਲ ਐਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬੀਰਭੂਮ ਵਿੱਚ ਰੰਜਨਾ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਸਥਾਨਕ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ। ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਆਇਓਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1949 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲਖਨਊ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ, 1951 ਅਤੇ 1954 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।

ਉਸਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਿਸਟੇਅਰ ਨਿਵੇਨ ਨੇ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: "1952 ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਵਿਲੀਅਮ ਐਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਇੱਕ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨਾਇਕ ਸੀ, ਅਤੇ 1963 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਦ ਗ੍ਰੇਟ ਏਸਕੇਪ''' ਵਿੱਚ ਸਟੀਵ ਮੈਕਕੁਈਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਮੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਈ 1954 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1955 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।" 

ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੀਸ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਲਿਖਿਆ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ-ਲੈਨਿਨਵਾਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ, ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ (CARD) ਵਿੱਚ ਮੈਰੀਅਨ ਗਲੀਨ, ਡੇਵਿਡ ਪਿਟ ਅਤੇ ਸੀਐਲਆਰ ਜੇਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ।  ਉਸਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਐਂਡ ਅਫਰੀਕਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਤੋਂ ਅਫਰੀਕੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਿਨੁਆ ਅਚੇਬੇ ਦੀ ਲਿਖਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਥਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੋਸਟਕੋਲੋਨੀਅਲ ਰਾਈਟਿੰਗ ਕੁਨਾਪੀਪੀ, ਵਾਸਾਫਿਰੀ ਅਤੇ ਪੀਐਨ ਰਿਵਿਊ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਸਤਾ ਦੀ ਮਦਰਲੈਂਡਜ਼: ਬਲੈਕ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਰਾਈਟਿੰਗ ਫਰਾਮ ਅਫਰੀਕਾ, ਦ ਕੈਰੀਬੀਅਨ, ਐਂਡ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ (ਦ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਪ੍ਰੈਸ, 1991) ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਐਸ਼ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਐਸ਼ ਦੀ ਮੌਤ 2015 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924