ਪੱਟਚਿਤ੍ਰ

ਪਟਚਿਤਰ ਜਾਂ ਪੱਟਾਚਿਤਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Patachitra) ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ, ਕੱਪੜੇ-ਅਧਾਰਤ ਸਕ੍ਰੌਲ ਪੇਂਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਟਚਿਤ੍ਰ ਕਲਾ ਆਪਣੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਤੇ ਪੁਰੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਹੋਰ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਟਾਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੰਗਾਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਯੰਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।

 ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ, ਪੱਟ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕੱਪੜਾ" ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਤਸਵੀਰ"। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ 
ਚਰਨਚਿਤ੍ਰ, ਮੰਖਾ, ਯਮਪਾਤ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ-ਸਕਰੋਲਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਸਨ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਕ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਸਨ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹਿੰਦੂ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਐਨ.ਆਰ. ਰੇਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਟੈਕਸਟਾਈਲ-ਸਕਰੋਲ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਪੱਟਾਚਿਤ੍ਰ ਕਲਾ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਨ।

 ਓਡੀਸ਼ਾ ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ 
ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ।  ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਗਨਨਾਥ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਪਰਦਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ। ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਯਾਨੀ ਉੜੀਆ ਪੇਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪੱਟਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੈਨਵਸ, ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਤਸਵੀਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਟਾਚਿੱਤਰ ਕੈਨਵਸ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਮੀਰ ਰੰਗੀਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ, ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਥੀਮਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੱਤਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਹਨ। ਪੱਤਚਿਤ੍ਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ।


 ਗੈਲਰੀ 

 ਬੰਗਾਲ ਪਟਚਿਤ੍ਰ 


 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links