ਲਘੂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ

MSMES ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ Micro Small And Medium Enterprises ( ਲਘੂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ) 
ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼, ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਟਰਨਓਵਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ| 
 ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 
ਸੰਘੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ (M/o MSMEs) ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ MSMEs ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਧੂ ਸੋਧ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਗੈਜ਼ਟ ਸੂਚਨਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡ 1 ਜੁਲਾਈ, 2020 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

2006 ਵਿੱਚ MSME ਵਿਕਾਸ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ 14 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 13 ਮਈ, 2020 ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਪੈਕੇਜ ਦੌਰਾਨ MSME ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਲਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ 5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਟਰਨਓਵਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਛੋਟੇ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ 10 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ 50 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਟਰਨਓਵਰ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਰਮਿਆਨੇ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ 20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਟਰਨਓਵਰ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 01.06.2020 ਨੂੰ ਦਰਮਿਆਨੇ ਯੂਨਿਟ ਲਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਸੀਮਾ 50 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ 250 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਟਰਨਓਵਰ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮੌਜੂਦਾ MSME ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ MSMED ਐਕਟ, 2006 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਯੂਨਿਟਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਬਦਲਾਅ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 13 ਮਈ, 2020 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੈਕੇਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਏ ਕਿ ਇਹ ਸੋਧ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਦਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਭਾਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਯੂਨਿਟਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸਮਯੁਕਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਰਨਓਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਪਦੰਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ MSMEs ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹੇਗੀ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟਰਨਓਵਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, MSMEs ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗੀ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਡਰ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ MSME ਦਰਜਾ ਗਵਾ ਦੇਣਗੇ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਾਸ, ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ।

 ਲਘੂ,ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ 
ਸੂਖਮ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਯਮਾਂ, ਕਾਇਦੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਰਵੋਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਖਮ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਜੀਤਨ ਰਾਮ ਮਾਂਝੀ ਹਨ।

ਸੂਖਮ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ (MSME) ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 1994–95 ਤੋਂ 2014–15 ਦੀ ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਖਾਦੀ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਖਰਚੀ ਗਈ ਯੋਜਨਾ ਰਾਸ਼ੀ ₹1942.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ₹14540 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਗੈਰ-ਯੋਜਨਾ ਰਾਸ਼ੀ ₹437 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ₹2291 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੂਦ ਸਬਸਿਡੀ ₹96.3 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ₹314.5 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ।

 ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 
ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ 9 ਮਈ 2007 ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਵੰਡ (ਨਿਯਮ), 1961 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੋਧ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇਕ ਹੀ ਮੰਤਰਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ (Small Industries Development Organisation) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਮਾਲ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟਡ (ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਕ ਇਕਾਈ) ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ 1954 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ 21 ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਿਤ ਸੰਗਠਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟੂਲ ਰੂਮ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ-ਕਮ-ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਮੰਤ੍ਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

 ਟੈਸਟਿੰਗ, ਟੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ, ਅਤੇ ਉਦਯਮੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ
 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
 ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ
 ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ
 ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਊਰਜਾ 

ਇਹ ਅਰਥਚਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਸ.ਆਈ.ਜ਼ (SSIs) ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

 ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਿੱਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ: 
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਐਮਐਸਐਮਐਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਦੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ |

 ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ: 
ਐਮਐਸਐਮਜ਼ ਅਕਸਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|

 ਜਮਾਂਦਰੂਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ : 
ਰਿਣਦਾਤਾ ਅਕਸਰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦੀ ਮੰਗਲਾਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਐਮਐਕਸ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ |

 ਵਿੱਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ: 
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਐਮਐਸਐਮਐਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਦੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ|

 ਦੇਰੀ ਭੁਗਤਾਨ: 
ਵੱਡੇ ਉੱਦਮਾਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਐਮਆਈਡੀਜ਼ 'ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ |

 ਵਿੱਤੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ: 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਐਸਐਮਈ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ|

 ਕੁਸ਼ਲ ਲੇਬਰ ਦੀ ਘਾਟ: 
ਖ਼ਾਸਕਰ ਖਾਸ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮੇ ਲੱਭਣੇ, ਐਮਡੀਓਜ਼ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ.

 ਤਕਨੀਕੀ ਲਾਗ: 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਐਸਐਮਐਸ ਉੱਚਿਤ ਕੀਮਤਾਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਤਕਨੀਕੀ ਮਹਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ|

 ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ: 
ਐਮਐਸਐਮਈ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ mart ੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀਆਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|

 ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਖਰੀਦ: 
ਐਮਈਐਮਐਸ ਅਕਸਰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ  ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਚੇਨ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ |

 ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਾਲਣਾ: 
ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਪਾਲਣਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨਾ ਐਮਐਸਐਮਐਸ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਖਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੋਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ |

 ਅਸੰਗਤ ਨੀਤੀਆਂ: 
ਅਸੰਗਤ ਅਤੇ ਬਦਲ ਰਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਐਮਐਸਐਮਐਸ ਲਈ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ |

 ਰਸਮੀਕਰਨ ਦੀ ਘਾਟ: 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਐਸਐਮਈ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਸਮੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |

 ਮੁਕਾਬਲਾ: 
ਐਮਐਸਐਮਈ ਅਕਸਰ ਵੱਡੇ, ਸਥਾਪਤ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੋਂ ਸਖਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ |

 ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ: 
ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ |

 ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ: 
ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਅਧਾਰਿਤ ਵਿੱਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ |

 ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ: 
ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਐਮਐਸਐਮਈ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਿਰਤ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ |

 ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਗੋਦ ਲੈਣ: 
ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਐਮਐਸਐਮਈਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੈ |

 ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ: 
ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਐਮਐਸਐਮਸੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ |

 ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ: 
ਐਮਈਐਮਐਸ ਨੂੰ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
2. ਤਕਨੀਕੀ ਗੋਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ:

 ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਘਾਟ: 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਐਸਆਈਐਸ ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. 

 ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਿਰਤ ਦੀ ਘਾਟ: 
ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਹਾਰਤ ਵਾਲੇ ਕੁਸ਼ਲ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਯੋਗਤਾ, ਉਤਪਾਦਨ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ. 

 ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਿਰੋਧ: 
ਕੁਝ ਐਮਐਸਐਮਈ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾ countion ੰਗ ਨਾਲ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ.
3. ਬੁਨਿਆਦੀ and ਾਂਚਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪਹੁੰਚ:

 ਨਾਕਾਫੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ 
ਮਾੜਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ, ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਐਮਐਸਐਮਈ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ. 

 ਸੀਮਿਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ: 
ਐਮਐਸਐਮਈ ਅਕਸਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ .ਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕਸ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਲਿਆਇਆ. 

 ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: 
ਐਮਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. 

 ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਮੁੱਦੇ: 
ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਾਲਣਾ:

ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ 'ਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨਾ, ਐਮਐਸਐਮਐਸ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. 

ਅਸੰਗਤ ਨੀਤੀਆਂ:

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਐਮਐਸਐਮਈ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ. 

ਦੇਰੀ ਭੁਗਤਾਨ:

ਵੱਡੇ ਉੱਦਮਾਂ ਤੋਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਐਮਐਸਐਮਐਸ ਦੇ ਨਕਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.