ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਿਰ ਖਾਨ

ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਿਰ ਖਾਨ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਰੁਦਰ ਵੀਨਾ ਵਾਦਕ ਸਨ। ਉਹ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਖਲੀਫਾ, ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ (ਬੀਨਕਾਰ) ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ,ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

 ਪਿਛੋਕੜ 
ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ (ਬੀਨਕਾਰ) ਇੰਦੌਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ (ਬੀਨਕਾਰ) ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਮੁਨੱਵਰ ਖਾਨ ਨੇ ਮੇਵਾਤੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਵੋਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਿਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੋਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵਾਹਿਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮੁਨੱਵਰ ਖਾਨ ਦੇ ਭਰਾ ਘੱਗੇ ਨਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵਧੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਨੱਵਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ।

ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਮੁਨੱਵਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਣੰਦ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੈਵੰਤ ਸਿੰਘਜੀ ਵਾਘੇਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲੀਮ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

ਖਾਨ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ, ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ, ਰਈਸ ਖਾਨ, ਪੰਕਜ ਉਧਾਸ, ਸਿਰਾਜ ਖਾਨ ਅਤੇ ਅਸਦ ਖਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 

 ਗੁਜਰਾਤ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2002
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912