ਧਨਰਾਜ ਭਗਤ

ਧਨਰਾਜ ਭਗਤ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Dhanraj Bhagat; 1917–1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੂਰਤੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1917 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਓ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 1947 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੂਰਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।

ਭਗਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਟ੍ਰਾਈਨੇਲਜ਼, 1954 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਕਲਪਚਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਆਰਟ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਹੋਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਪੇਪਰ-ਮਾਚੇ, ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮਾਧਿਅਮਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕੰਮ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਆਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। 

ਭਗਤ 1937 ਅਤੇ 1945 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਦੋ ਕਲਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1947 ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 1948 ਅਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਬੰਬੇ ਆਰਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਮਿਲਿਆ। ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1961 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਧਨਰਾਜ ਭਗਤ ਦੀ ਮੌਤ 1988 ਵਿੱਚ 71 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਮੇਓ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਗਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ, ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਗਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1988
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917