ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਰਾਜਨੇਤਾ, ਜਨਮ 1882)

ਰਾਜਾ ਸਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ (7 ਦਸੰਬਰ 1882 – 6 ਨਵੰਬਰ 1946) ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (1917-1921) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1882 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1836 ਤੋਂ 1852 ਤੱਕ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਕੁਲੀਨ ਸਹਿਪਾਠੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਮਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਥੀਬਾਵ ਮਿਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 

 ਵਿਦਵਾਨ ਯੋਗਦਾਨ 
ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਬੌਧਿਕ ਝੁਕਾਅ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਬਾਰੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 'ਤੇ "ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ" ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "ਤ੍ਰੀ ਧਾਰਾ" ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਪ੍ਰੈਸ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੰਕ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

 ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਕਤ 
ਆਪਣੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਰੁਦਰ ਵੀਣਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਤਾਦ ਮੀਰ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਉਸਤਾਦ ਮੀਰ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤਾਨਸੇਨ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ। ਕੁਲੀਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਗੈਟਸ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਘਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ, ਸਿੰਘ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਸਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ, ਰਾਜ ਦੀ ਕੌਂਸਲ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਵੀ ਰਹੇ। ਉਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਇਟਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਪੈਵੇਲੀਅਨ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗੇਟਵੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946