ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੜਾਕੂ ਸੇਵਾ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ ਲੜਾਕੂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ 2018 ਵਿੱਚ 13.09% ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚੋਂ 2018 ਵਿੱਚੋਂ 6% ਅਤੇ 2014 ਵਿੰਚ 3% ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਜਨਰਲ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਮਿਲਟਰੀ ਪੁਲਿਸ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 83 ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 30 ਮਾਰਚ 2023 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 273 ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਈ ਐੱਨ ਐੱਸ ਚਿਲਕਾ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਲ 2,585 ਅਗਨੀਵੀਅਰ ਪਾਸ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 7 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਏਅਰਮੈਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਕੂਲ, ਬੇਲਗਾਵੀ ਤੋਂ 153 ਮਹਿਲਾ ਅਗਨੀਵੀਅਰਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 2,127 ਪੁਰਸ਼ ਅਗਨੀਵੀਅਰਸ ਨਾਲ ਪਾਸ ਆਊਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
1888 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ (ਬੀ. ਆਈ. ਏ.) ਨੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਨਰਸਿੰਗ ਸਰਵਿਸ (ਆਈ. ਐੱਮ. ਐੱਨ. ਐੱਸ.) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਨਰਸਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬੀ. ਆਈ. ਏ. ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸੇਵਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਹਿਲਾ ਆਈ. ਐੱਮ. ਐੱਨ. ਐੱਸ. ਨਰਸਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 350 ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਆਈ. ਐੰ. ਐੱਨਐੱਸ. ਦੁਆਰਾ ਝੱਲਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਫਰਵਰੀ 1942 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਐਸ. ਐੱਸ. ਕੁਆਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਨਰਸਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਜਾਪਾਨੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦੇ ਬੰਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਈ 1942 ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬੀ. ਆਈ. ਏ. ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਸਹਾਇਕ ਕੋਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ 11,500 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਨੂਰ ਇਨਾਇਤ ਖਾਨ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ (ਐੱਸ. ਓ. ਈ.) ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਐਸ. ਓ. ਈ. ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਖਾਨ ਨੂੰ  ਡਾਚਾਓ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਡ਼ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਜਾਰਜ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਲਿਆਣੀ ਸੇਨ, ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾ ਔਰਤ ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2021 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਮਹਿਲਾ ਕੈਡਿਟਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ 

 ਕੋਰ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰਣੀ 
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ: ਫੌਜ ਦੇ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ

1950 ਦੇ ਆਰਮੀ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ, "ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੋਰ, ਵਿਭਾਗਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਨਿਯਮਤ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।" 1 ਨਵੰਬਰ 1958 ਨੂੰ, ਆਰਮੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਈ ਬਣ ਗਈ। 1992 ਤੋਂ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 2020 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 8 ਹੋਰ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2020 ਤੱਕ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਕੂ ਵਜੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੈਰਾ ਈ ਐਮ ਈ, ਪੈਰਾ ਸਿਗਨਲ, ਪੈਰਾ ਏ ਐਸ ਸੀ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਟਰੂਪਰ ਵਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ 

 Indian Army – Official website
 Indian Air Force - Official website
 Indian Navy - Official website

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ