ਤਾਲ

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸ਼ਰੂਤੀ
 ਸੁਰ
 ਰਾਗ
 ਤਾਲ
 ਥਾਟ
 ਘਰਾਨਾਸਾਜ਼ਮੇਲੋਡੀ ਵੋਕਲ
 ਸਿਤਾਰ
 ਸਰੋਦ
 ਸੁਰਬਹਾਰ
 ਰੁਦਰ ਵੀਨਾ
 ਵਾਇਲਨ
 ਸਾਰੰਗੀ
 ਐਸਰਾਜ/ਦਿਲਰੂਬਾ
 ਬਾਂਸੁਰੀ
 ਸ਼ਹਿਨਾਈ
 ਸੰਤੂਰ
 ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ
 ਜਲ ਤਰੰਗਤਾਲ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼  ਤਬਲਾ
 ਪਖਾਵਜਡਰੋਨ ਤਾਨਪੁਰਾ
 ਸ਼ਰੂਤੀ ਬਾਕਸ
 ਸਵਰਮੰਡਲਕਿਸਮਾਂਕਲਾਸੀਕਲ ਧਰੁਪਦ
 ਧਮਾਰ
 ਖਿਆਲ
 ਤਰਾਨਾ
 ਸਾਦਰਾ
 ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਠੁਮਰੀ
 ਟੱਪਾ
 ਚੈਤੀ
 ਕਜਰੀ
 ਹੋਰੀ
 ਸਾਵਨੀ
 ਦਾਦਰਾ
 ਕਵਾਲੀ
 ਗ਼ਜ਼ਲਥਾਟ ਬਿਲਾਵਲ
 ਖਮਾਜ
 ਕਾਫ਼ੀ
 ਆਸਾਵਰੀ
 ਭੈਰਵ
 ਭੈਰਵੀ
 ਤੋੜੀ
 ਪੂਰਵੀ
 ਮਾਰਵਾ
 ਕਲਿਆਣ
ਤਾਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਯੋਗ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਬਲਾ ਉੱਤੇ ਵਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਰੋਕ ਦੇ ਧੁਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਣਿਆਂ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਘਰ 'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼ੈਲੀਆਂ" ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਿਰਾਨਾ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲੰਬਿਤ ਖਿਆਲ ਗਾਉਣ ਏਕਤਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਤੀਨਤਾਲ  ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਵਾਦਕ  ਆੜਾ-ਤੀਨਤਾਲ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਲੰਬਿਤ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਤ ਲੇਏ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਤੀਨਤਾਲ  ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ।

ਖਲੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਬਾਇਅਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਬੀਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵ ਕੋਈ ਬਾਸ ਬੀਟ ਨਹੀਂ ਹੁੱਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ (ਬਾਸ ਡੋਮੀਨੇਟਡ) ਅਤੇ ਹਲਕੇ (ਟ੍ਰੇਬਲ) ਬੀਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਅ ਚੱਕਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਸੈਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ) । ਖਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ "ਅੱਧਾ-ਬੀਟ" ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਧਰਮੀ ਇੱਕ 11.1/2 ਬੀਟ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਿਮ "ਕਾ" ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਬੀਟ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਲ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਉਚਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ-ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਆਰਾਮ ਹੈ।

 ਆਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਤਾਲ 
ਕੁਝ ਤਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਮਾਰ, ਏਕਤਾਲ, ਝੂਮਰਾ ਅਤੇ ਚੌਤਾਲਾ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਟੈਂਪੋ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝਪਤਾਲ ਜਾਂ ਰੂਪਕ ਤਾਲ। ਤ੍ਰਿਤਾਲ ਜਾਂ ਤੀਨਤਾਲ  ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੌਲੀ ਟੈਂਪੋ 'ਤੇ ਓਨਾ ਹੀ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ' ਤੇ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੈਮ ਨਾਲ ਵੰਡ (ਪਹਿਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੀਟ ਨੂੰ X ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਲੀ ਭਾਗ ਨੂੰ 0 ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਗਾਂ, ਤਾਲੀ ਨੂੰ 2 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਰੂਪਕ ਤਾਲ ਨੂੰ ਖਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਾਲ ਹੈ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨਃ
ਨਾਮਬੀਟਡਿਵੀਜ਼ਨਵਿਭਾਤੀਨਤਾਲ (ਜਾਂ ਤ੍ਰੀਤਾਲ ਜਾਂ ਤੀਨਤਾਲ ) 164+4+4+4X 2 3ਤਿਲਵਾੜਾ164+4+4+4X 2 3ਝੂਮਰਾ143+4+3+4X 2 3ਆੜਾ ਚੌਤਾਲ14ਧਮਾਰ145+2+3+4X 2 3ਦੀਪਚੰਦੀ (ਠੁਮਰੀ, ਫ਼ਿਲਮ ਗੀਤ) 14ਏਕਤਾਲ (ਅਤੇ ਚੌਟਾਲ, ਧਰੁਪਦ ਵਿੱਚ) 122+2+2+2+2+2X 0.2.0ਝਪਤਾਲ102+3+2+3X 2 3ਸੂਲ ਤਾਲ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਧਰੁਪਦ) 10ਕੇਹੇਰਵਾ84+4X 0ਰੂਪਕ (ਮੁਗਲਈ/ਰੂਪਕ ਕਰਨਾਟਕ) ਕੋਲ 6-ਬੀਟ ਦੀ ਰੂਪਕ ਹੈ।
ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 6-ਬੀਟ ਦੀ ਰੂਪਕ ਹੈ।73+2+2X 2.3 ਜਾਂ
0 X 2ਤੇਵਰਾ (ਧਰੁਪਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 7ਦਾਦਰਾ63+3X 0

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ