ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ

ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਾਂ ਸਿਆਂਗ ਅੱਪਰ ਮਲਟੀਪਰਪਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਐੱਸ. ਯੂ. ਐੱਮ. ਪੀ.) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇੰਗਕਿਓਂਗ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੇਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਐਨਐਚਪੀਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਡੈਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 15-20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਿਆਂਗ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 9 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿਊਬਿਕ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਰਹੇਗਾ। ਸਿਆਂਗ  ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਕੱਲਾ ਲਗਭਗ 11,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

 ਚਿੰਤਾਵਾਂ 

 ਹੜ੍ਹ 
ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐਨਐਚਪੀਸੀ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਹੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚੇ ਡੈਮਾਂ/ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰਨ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਨ ਸਥਿਤੀ ਉਲਟ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੇਠਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2025 ਵਿੱਚ, ਐਨਐਚਪੀਸੀ ਸਾਈਟ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪੂਰਵ-ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੈਮ ਦੀ ਉਚਾਈ ਡੈਮ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਤਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 300 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ 750 ਮੀਟਰ ਐੱਮਐੱਸਐੱਲ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਾਣੀ ਮੇਡੋਗ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ (60,000 ਮੈਗਾਵਾਟ) ਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਛੂਹੇਗਾ ਜੋ ਤਿੱਬਤ/ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭੂਚਾਲਾਂ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲ ਦੇ ਫਟਣ ਕਾਰਨ ਉੱਪਰਲੇ ਡੈਮ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਚੋਟੀ ਹੜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੜ੍ਹ ਬਫਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਬੇਸਿਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅਪਸਟ੍ਰੀਮ ਮੈਗਾ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਤ ਜਾਂ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ। 27, 000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਲ 42 ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

 ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮਾੜੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ (ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਆਂਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਮੇਤ) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੱਪਰ ਸਿਆਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ