ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਸਰਜਰੀ (BAMS)

ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਸਰਜਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Bachelor of Ayurvedic Medicine and Surgery; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ: BAMS) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਆਯੁਰਵੇਦ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੇਦ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਕਲਪਕ ਦਵਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੂਡੋਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸੂਡੋਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਡਿਗਰੀ ਬਾਰੇ 
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ 2001 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ, ਚਾਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ ਜੋ BAMS ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

 ਭਾਰਤ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਚਨਾ ਸ਼ਰੀਰਾ, ਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ਰੀਰਾ, ਦ੍ਰਵਯੁਗੁਣ, ਸਵਾਸਥਵ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਯੋਗ, ਰੋਗ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਇਆ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਕੌਮਾਰਾ ਭ੍ਰਿਤਿਆ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੰਤਰ, ਸ਼ਲਯ ਤੰਤਰ, ਸ਼ਾਲਕਿਆ ਤੰਤਰ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੈਥੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਦਵਾਈ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀ, ਟੌਕਸੀਕੋਲੋਜੀ, ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਮੈਡੀਸਨ, ਈਐਨਟੀ, ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਕਲਾਸਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਐਮਡੀ (ਆਯੁਰਵੇਦ) ਅਤੇ ਐਮਐਸ (ਆਯੁਰਵੇਦ), ਪੀਐਚਡੀ, ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਕਰਨ, ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਕੇ ਹਨ।

2020 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।" WHO ਨੇ ਆਯੁਸ਼ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਸਨ, ਸੰਗਠਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ" ਦੱਸਿਆ। 2009 ਵਿੱਚ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਸਰਵੇਖਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਕੁੱਲ 1022 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ BAMS ਡਿਗਰੀ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ, ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ।

 ਡਾਕਟਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ 
BAMS ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ BAMS ਡਾਕਟਰ "ਐਮਰਜੈਂਸੀ" ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ-ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਸੈਂਟਰਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਸਨ  (CCIM), ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ BAMS ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।