ਖੇਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ

ਖੇਤਰੀ ਪੇਂਡੂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ (RRBs) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਂਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 50:35:15 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਸਪਾਂਸਰਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, RRBs ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1976 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਪੇਂਡੂ ਬੈਂਕ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1975 ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ RRBs ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾ RRB ਪ੍ਰਥਮਾ ਬੈਂਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। RRBs ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਮਨਰੇਗਾ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਰਗੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜ, ਲਾਕਰ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਡੈਬਿਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ, ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ UPI ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੈਰਾ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ 28 ਖੇਤਰੀ ਪੇਂਡੂ ਬੈਂਕ ਹਨ; 'ਇੱਕ ਰਾਜ-ਇੱਕ ਆਰਆਰਬੀ' ਰਣਨੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ 43 ਆਰਆਰਬੀ ਨੂੰ 28 ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 1 ਮਈ, 2025 ਤੋਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕਾਂ