ਸ਼ੇ

ਸ਼ੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਹ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਲੇਹ ਤੋਂ ਹੇਮਿਸ ਵੱਲ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੇ ਪਿੰਡ  ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲੱਦਾਖ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ (ਫਿਰ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲਾਚੇਨ ਪਾਲਗੀਗੋਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਰੀਉਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲੇਹ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਲੇਹ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤਿੱਬਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕਾਇਡੇ ਨੀਮਾਗੌਨ (ਸਕਾਈਡ ਲਡੇ ਨੀਮਾ ਗੋਨ), ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਲੰਗਡਰਮਾ ਦੇ ਪਡ਼ਪੋਤੇ ਨੇ, ਗੁਗੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਜ਼ੋਜੀ ਲਾ ਪਹਾਡ਼ੀ ਪਾਸ ਤੱਕ ਘੇਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਲਾਚੇਨ ਪਾਲਗੀਗੋਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਉਲ (ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ) ਦਾ ਖੇਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਲੱਦਾਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੀਮਾਗੌਨ ਵੱਲੋਂ  ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਪੋ (ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਨਾਮ) ਅਤੇ ਨਗਾਰੀ (ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ) ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੰਗਦਰਮਾ ਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਹ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ੇ, ਲੱਦਾਖੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਥਾਨ ਸੀ। 

 ਭੂਗੋਲ 
ਸ਼ੇਅ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੱਦਾਖ, ਲੇਹ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ ਉਚਾਈ 3,415 ਮੀਟਰ (11,204 ਫੁੱਟ) ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਸਿੰਧੂ ਦਰਸ਼ਨ ਉਤਸਵ ਇੱਥੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ