ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ

ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Venkatappa Art Gallery; VAG) ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕਬਨ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਾਇਆ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਭਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਮੈਸੂਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ/ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਬੇਸ ਰਿਲੀਫ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਕੇ. ਵੇਨਕਟੱਪਾ (1886–1965), ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ 24 ਨਵੰਬਰ 1967 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਨਿਜਲਿੰਗੱਪਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ। ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫੁੱਟਪਾਥ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 1971 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਐਸ ਸ਼ੇਨੋਏ, ਭਾਸਕਰ ਰਾਓ, ਰਮੇਸ਼ ਰਾਓ, ਅਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਪੁਨਮ ਚਟਾਇਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1975 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।

ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇ. ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾਟਕ ਭਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਨਾ ਸੀ। VAG ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। VAG ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।

ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਰਨਾਟਕ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਟਾਪੂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਖਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ ਤਲਾਅ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੇ. ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ VAG ਫੋਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਜਾਇਬ ਘਰ/ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇ.ਕੇ. ਹੇੱਬਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਰਾਜਾਰਾਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹਨ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਕੇਕੇ ਹੇਬਰ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ।

ਕੇਕੇ ਹੇਬਰ ਗੈਲਰੀ ਵਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993-94 ਵਿੱਚ ਚਿਰੰਜੀਵ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਐਸਜੀ ਵਾਸੂਦੇਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਾਰੀਸ਼ਾਮਾਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗੈਲਰੀ ਸਪੇਸ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ 2004-5 ਵਿੱਚ ਕੇ.ਕੇ. ਹੇੱਬਰ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਰੇਖਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ 16 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਇਆ।

 ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ 
ਪੁਸ਼ਪਮਾਲਾ ਐਨ, ਸ਼ੀਲਾ ਗੌੜਾ ਵਰਗੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ VAG ਵਿਖੇ ਸੋਲੋ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਗੈਲਰੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੂਹ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ 1980 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ ਅੱਠ ਕਲਾ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। VAG ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਈਵ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕੋਲੈਬ, ਇੰਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ ਪਬਲਿਕ ਆਰਟ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੰਨਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਖੋਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਿਸਟਸ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ, ਨਵੇਂ ਸੰਵਾਦ, ਨਵੀਂ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕੇ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਕਲਾ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ।

'ਸਾਈਲੈਂਸ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਊਰੀਜ਼ ਐਂਡ ਸੋਰੋਜ਼ - ਪੇਜ਼ਜ਼ ਆਫ਼ ਏ ਬਲਨਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ', ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੋਅ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਐੱਫ. ਜੌਨ, ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਰਾਓ, ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ, ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਰਾਓ, ਅਮਰੀਸ਼, ਸ਼ਾਂਤਾਮਣੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ 1994 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।

 ਵਿਵਾਦ 
ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2014-15 ਦੇ ਆਸਪਾਸ 'ਗੋਦ ਲੈਣ' ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਿਊਰੇਸ਼ਨ, ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਬਾਦਲਾ ਨਿੱਜੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ VAG ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਵਾਦ ਇਸ ਤੱਥ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪੋਦਾਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿਜ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ 'ਗੋਦ ਲੈਣ' ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਾਇਬ ਘਰ