ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ

ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਧੁਰ ਰਾਗ ਹੈ।

 ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਚੇ : 
ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਪੂਰਵੀ ਥਾਟ ਦਾ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭ(ਰੇ), ਧੈਵਤ (ਧ) ਕੋਮਲਾ ਅਤੇ ਮਧਯਮ(ਮ) ਤੀਵ੍ਰ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ (ਗ) ਅਤੇ ਧੈਵਤ (ਧ) ਵਰਜਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਸੁਰ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਤੀ ਔਡਵ-ਸੰਪੂਰਣ ਹੈ।

 ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ : 
ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀਸੁਰ ਅਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰ (ਗ) ਅਤੇ ਧੈਵਤ (ਧ) ਵਰਜਿਤ। ਅਵਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਸੁਰ।ਜਾਤੀਔਡਵ-ਸੰਪੂਰਣ ਵਕਰਥਾਟ ਪੂਰਵੀ ਵਾਦੀ ਸੁਰ ਰਿਸ਼ਭ (ਰੇ)ਸੰਵਾਦੀ ਸੁਰ ਪੰਚਮ (ਪ)ਸਮਾਂਦਿਨ ਦਾ ਆਖਿਰੀ ਪਹਿਰਠਹਿਰਾਵ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਸ; ਰੇ ; ਪ; - ਪ ; ਰੇ ; ਸ ;ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਸ ਨੀ(ਮੰਦਰ) ਰੇ ; ਰੇ; ਰੇ ; ਪ ; ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪਧ  ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ  ਗ ਰੇ  ਸ ; ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਨੀ ਸੰ ਰੇਂ  ; ਰੇਂ  ਨੀ ਧ ਪ ; ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ ਸ ਅਰੋਹਸ ਰੇ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਨੀ ਸੰ ਅਵਰੋਹ ਸੰ ਰੇ ਨੀ ਧ ਪ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਧ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ ਸ ਪਕੜਸ, ਰੇ ਰੇ ਸ, ਰੇ ਪ ,ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ ਰੇ ਸ 

 ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ - 

 1) ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ ਹੈ।ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਰਾਗ-ਰਾਗਿਨੀ ਵਾਲੀ ਪਰਣਾਲੀ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਸੀ ਉਸ ਵਕਤ ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

 2) ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਇੱਕ ਪੁਰੁਸ਼ ਰਾਗ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 

 3) ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾਂ ਰਾਗ ਹੈ।ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੰਧੀਪ੍ਰਕਾਸ਼  ਰਾਗਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 

 4) ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰੇ-ਪ  ਦੀ ਸੰਗਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ,ਪਰ ਰੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਂਦੇ ਵਕਤ ਗ ਨੂੰ ਛੂਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
5) ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਉਣ-ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਰਾਗ ਹੈ ਕਿਓਂਕੀ ਇਸਦਾ ਅਵਰੋਹ ਵਕ੍ਰ-ਸੰਪੂਰਣ ਹੈ ਦੂਜਾ ਇਹ ਮੀਂਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਗ ਹੈ।

6) ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੱਧ ਅਤੇ ਤਾਰ ਸਪਤਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

7) ਇਹ ਰਾਗ ਭਗਤਿ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਗ ਹੈ।

ਰਾਗ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ-

ਸ ਰੇ ਰੇ ਸ,     ਰੇ ਰੇ ਪ,     ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਗ ਰੇ ਰੇ ਸ,

ਮ(ਤੀਵ੍ਰ) ਪ ਨੀ ਸੰ ਰੇਂ + ਸੰ ,  ਪ ਪ ਰੇ ਰੇ ਗ ਰੇ ਸ 

इस राग का विस्तार मध्य और तार सप्तक में अधिक किया जाता है। यह राग भक्ति भावना प्रधान राग होने के साथ साथ वातावरण में थोड़ी व्यग्रता भी उत्पन्न करता है। यह स्वर संगतियाँ राग श्री का रूप दर्शाती हैं –