ਅਰੇਨੀ-1 ਵਾਈਨਰੀ

ਅਰੇਨੀ-1 ਵਾਈਨਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਵਾਈਨਰੀ (ਵਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬਘਰ) ਹੈ, ਜੋ 2007 ਵਿੱਚ ਅਰਮੇਨੀਆ ਦੇ ਵਾਯੋਟਸ ਡਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਅਰੇਨੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਰੇਨੀ-1 ਗੁਫ਼ਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵਾਈਨਰੀ ਲਗਭਗ 4100-4000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤਾਂਬੇ-ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਇਹ 1963 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਵਾਈਨਰੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਈਨਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਟਿਲਤਾ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਖੁਦਾਈਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਓਲੋਜੀ ਐਂਡ ਐਥਨੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਆਫ਼ ਅਰਮੇਨੀਆ ਦੇ ਬੋਰਿਸ ਗੈਸਪਾਰੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰੋਨ ਪਿਨਹਾਸੀ (ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਕਾਰਕ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਬਲਿਨ ) ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ (ਯੂਸੀਐਲਏ) ਕੋਟਸਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਓਲੋਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਅਰੇਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੰਡਿੰਗ ਗਫੋਏਲਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਕਾਰਕ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਸੀਐਲਏ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ 2008 ਵਿੱਚ ਸਪਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਖੁਦਾਈ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ 

2008 ਵਿੱਚ ਅਰੇਨੀ-1 ਜੁੱਤੀ ਜੋਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ (ਲਗਭਗ 3600–3500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਹੈ, ਵੀ ਉਸੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਈਟ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। Pinhasi, R., Gasparian, B., Areshian, G., Zardaryan, D., Smith, A., Bar-Oz, G., & Higham, T. (2010). “First Direct Evidence of Chalcolithic Footwear from the Near Eastern Highlands.” PLoS ONE, 5(6), e10984. 

 ਖੋਜ 
ਵਾਈਨਰੀ ਦਾ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ (ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿਮਾਗੀ ਟਿਸ਼ੂ ਵਾਲਾ) ਮਿਲਣਾ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਬਲੀਦਾਨ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਰਸਮੀ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।  ਛੱਤ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਫ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੈਵਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਲੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ