ਸ਼ੀਲਾ ਭੱਲਾ

ਸ਼ੀਲਾ ਭੱਲਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sheila Bhalla; 1933-25 ਸਤੰਬਰ 2021) ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਭਾਰਤੀ ਕਿਰਤ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।

ਉਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ।

 ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸ਼ੀਲਾ ਸਕਾਟ ਦਾ ਜਨਮ 1933 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੇ.ਸੀ.ਡਬਲਯੂ. ਸਕਾਟ, ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਜੀ.ਐਸ. ਭੱਲਾ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭੱਲਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 2021 ਵਿੱਚ ਪੁਡੂਚੇਰੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

 ਕਰੀਅਰ 
1969 ਵਿੱਚ, ਭੱਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਨੇੜਿਓਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਭੱਲਾ 1992 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਆਰਥਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

ਭੱਲਾ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। 1974 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਢਾਂਚਿਆਂ 'ਤੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ। ਭੱਲਾ ਦੀ ਅਨੁਭਵੀ ਖੋਜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1995 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਲੇਬਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਕਿਰਤ 'ਤੇ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।  ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਰਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ। ਭੱਲਾ ਦਾ ਖੋਜ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਵੀਕਲੀ, ਦ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪੀਜ਼ੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਲੇਬਰ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭੱਲਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨੀਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਕਿਰਤ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਰਥਿਕ ਖੋਜ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੋਜ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।  ਭੱਲਾ ਨੇ 2020-2021 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ, ਭੱਲਾ ਨੇ ਇਕਨਾਮਿਕ ਐਂਡ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਵੀਕਲੀ ਲਈ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਮੂਨਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ 250 ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਗਰੰਟੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933