ਬੁੱਧਾਮਿੱਤਰਾ

colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;background:
FFCC33; color:
000000;" |ਬੁੱਧਮਿਤਰਾ colspan="2" class="infobox-header" style="background:
FFCC33; color:
000000;" |ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨਜਨਮਲਗਭਗ 60

ਮਥੁਰਾਕੌਮੀਅਤਭਾਰਤੀਕਿੱਤਾ ਭਿੱਖੁਨੀ colspan="2" class="infobox-header" style="background:
FFCC33; color:
000000;" |ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨਧਰਮਬੁੱਧ ਧਰਮਸਕੂਲਸਰਵਸਤਿਵਾਦ
ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Buddhamitrā; ਜਨਮ ਲਗਭਗ 60) ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਸਾਧਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀਸਤਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰਵਸਤਿਵਾਦ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਉਹ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

 ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 60 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਮੀਰ ਬੋਧੀ ਸਨ। ਉਹ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਸਾਧਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਾਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੀ, ਜੋ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਕੂਲ, ਸਰਵਸਤਿਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ( ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ) ਦੇ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਯਵੁੱਧੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਗਭਗ 117 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਵਸਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੋ ਸਤਾਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਪਾਲਾਂ, ਵਨਸਪਾਰਾ ਅਤੇ ਖਰਾਪਲਾਨਾ, "ਮਹਾਨ ਸਤਾਰਾਂਪ" ਦੀ ਮਦਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 123 ਤੱਕ, ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਫਿਰ ਕੋਸਮ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਏ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੋਸਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਖੜ੍ਹੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੋਧੀਸਤਵ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਿਆ ਸ਼੍ਰਵ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਸਾਲ 2 ਵਿੱਚ, ਹੇਮੰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ, ਭਾਵ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, 8ਵੇਂ ਦਿਨ, ਬੋਧੀਸਤਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਨਨ ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾਣ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਫ਼ ਗਾਈਡ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, "[P] ਬੁੱਧਮਿੱਤਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜਸੀ ਗੜ੍ਹ ਸੀ।" ਉਸਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਵਸਤੀਵਾਦ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ, ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੈਸਾ ਮੰਗਿਆ। ਹਰੇਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੇ ਸਰਵਸਤਿਵਾਦ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ।

ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਚੌਥੀ ਬੋਧੀ ਸਭਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"No women are mentioned in the sources. Yet the importance of women in inscriptions implies that some were probably involved." in  ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਪੁਰਖ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਭਤੀਜੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਨਵਤੀ (ਜਾਂ ਧਨਦੇਵੀ) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਧਵੀ ਸੀ, ਨੇ 148 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼੍ਰਵਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:

ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਪੁਤਰ ਹੁਵਿਸ਼ਕ ਦੇ 33ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਜਾਂ ਗਰਮੀਆਂ [ਮਹੀਨੇ] ਦੇ 8ਵੇਂ ਦਿਨ, ਨਨ ਧਨਵਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਨ ਬੁੱਧਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ [ਮਧੁ]ਰਾਵਣਕ ਜਾਂ ਮਥੁਰਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬੋਧੀਸਤਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। .....

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ