ਪਹਾੜਗੜ੍ਹ ਗੁਫਾਵਾਂ

ਪਹਾੜਗੜ੍ਹ ਗੁਫਾਵਾਂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pahargarh caves) ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੋਰੇਨਾ ਤੋਂ 58 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀਛਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ 1979 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡੀਪੀਐਸ ਦਵਾਰਿਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਾੜਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਦਵਾਰਿਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ, 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਗੇਰੂ -ਅਧਾਰਿਤ ਪੇਂਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਮੂਰਤ ਆਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਦਵਾਰਿਕੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਛਿਲਕੇ 25,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓਕਾਰਬਨ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਲੋਹ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੀ ਲੱਭੀਆਂ। 1500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਖੁਦ 600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਫਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
 ਅਨੰਗਪੁਰ ਗੁਫਾਵਾਂ (ਫਰੀਦਾਬਾਦ)
 ਭੀਮਬੇਟਕਾ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਆਸਰਾ (ਭੋਪਾਲ)
 ਮੰਗਰ ਬਾਣੀ ਗੁਫਾਵਾਂ (ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ)

 ਹਵਾਲੇ 

 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 

 ਦਵਾਰਿਕੇਸ਼, ਦਵਾਰਿਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਰਮਾ (1980)। ਪਹਾੜਗੜ੍ਹ ਗੁਫਾ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼: ਭਾਰਤੀ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ। ਪੱਛਮੀ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
 ਵਿਲਿਸ, ਮਾਈਕਲ ਡੀ.; ਮਾਰੂ, ਪੁਖਰਾਜ; ਮਿਸ਼ਰਾ, ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (2010)। ਚੰਬਲ ਘਾਟੀ: ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ। ਬੁੱਕਵੈੱਲ.