ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼

ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼ (ਜਨਮ 8 ਮਈ 1909-ਦੇਹਾਂਤ 18 ਫਰਵਰੀ 1997) ਫਾਰੂਖਾਬਾਦ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਅਤੇ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। 

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦਵਾਰਕਾ ਨਾਥ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਨ , ਜਿਨਹਾਂ ਨੇ 1875 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਦਵਾਰਕਿਨ" ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਦਵਾਰਕਿਨ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ" ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਸੀ। ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸੀ (ਉਹ ਫੁਟਬਾਲ, ਹਾਕੀ, ਪੋਲੋ ਅਤੇ ਬਿਲੀਅਰਡਜ਼ ਖੇਡਦੇ  ਸੀ। ਉਹਨਾਂ  ਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅੱਖ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਮੁੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਿਜਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਸਗੀਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦਬੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਾਰੂਖਾਬਾਦ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਮਸੀਹ ਖਾਨ ਤੋਂ ਤਬਲੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ਗਿਰਦ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਹੁਣ ਤਬਲੇ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਰੋਜ਼ ਖਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।ਣੇ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਫਿਰੋਜ਼ ਖਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਰਲਾ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਉਹ ਸੌਰਵ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ ਅਤੇ 'ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ' ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ  ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਦੂਭੱਟ, ਅੰਧਾਰੇ ਆਲੋ ਅਤੇ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਓ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ (1958) ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।Saregama : Music 'ਦ ਡਰੱਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਰਕਸ਼ਨ 

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਐਨੀਮੇਟਡ ਸ਼ਾਰਟ ਬੀਡ ਗੇਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਈਸ਼ੂ ਪਟੇਲ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੌਬਾਜ਼ਾਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 25 ਡਿਕਸਨ ਲੇਨ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਆਉਣਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਗ ਛਯਾਨਟ।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਕਨਾਈ ਦੱਤਾ, ਸ਼ਿਆਮਲ ਬੋਸ, ਸ਼ੰਕਰ ਘੋਸ਼, ਅਨਿੰਦੋ ਚੈਟਰਜੀ, ਅਤੇ ਨਿਖਿਲ ਘੋਸ਼, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਗਾਇਕ ਪ੍ਰਸੂਨ ਬੈਨਰਜੀ, ਅਜੋਏ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਸੁਮਨ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਭਾਦੁਡ਼ੀ, ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਲ ਗ੍ਰਾਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ 7 ਮਈ 2012 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਦੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ 

 1968-ਡਰੱਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਵਾਲੀਅਮ. 1-ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ
 1979-ਡਰੱਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਵਾਲੀਅਮ. 2 ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ
 1985-ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਾਇਲਨ-ਈ. ਐਮ. ਆਈ.
 1993-ਕੀਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਰਾਗ-ਈ. ਐਮ. ਆਈ.
 2004-ਧੁਨ-ਸਾਰੇਗਾਮਾ
 2004-ਰਾਗ ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ-ਸਾਰੇਗਾਮਾ
 2004-ਰਾਗ ਹਰੀਪ੍ਰਿਆ-ਸਾਰੇਗਾਮਾ
 2004-ਰਾਗ ਝਿੰਝੌਤੀ-ਸਾਰੇਗਾਮਾ
 2004-ਰਾਗ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਾਲੇਂਗਰਾ-ਸਾਰੇਗਾਮਾ
 2004-ਰਾਗ ਸ਼ਿਆਮ ਕਲਿਆਣ

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਸੰਨ 1974 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ  ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਐਂਡ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 Jnan Prakash Ghoshਤੇਆਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ
 last.fm 'ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਘੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1997
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909