ਅਖੂਨੀ

ਅਖੁਨੀ ( ਐਕਸੋਨ) ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਸੋਇਆਬੀਨ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਨਾਗਾ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਐਕਸੋਨ ਸ਼ਬਦ ਨਾਗਾ ਸੁਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਐਕਸੋ  ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਖੁਸ਼ਬੂ' ਜਾਂ 'ਗੰਧ' ਅਤੇ ne ਜਾਂ nhe (ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ "tho") ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਡੂੰਘਾ' ਜਾਂ 'ਮਜ਼ਬੂਤ'। ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ 'ਡੂੰਘੀ ਗੰਧ' ਜਾਂ 'ਤੇਜ਼ ਗੰਧ' ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਖਪਤ 
ਇਹ ਸਾਲ ਭਰ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਸੁਮੀ ਨਾਗਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਇਆਬੀਨ 1,500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ-ਵਿਰਲੇ ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਹਨ।

ਐਕਸੋਨ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸੋਇਆਬੀਨ ਨੂੰ ਕੁਰਲੀ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਬਾਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੜੇ ਜਾਂ ਡਿੱਗਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਖਮੀਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਮੀਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਮੀਰ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਿਆਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ 'ਸਹੀ ਖੁਸ਼ਬੂ' ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਇਆਬੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਮਸਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਰਟਾਰ ਨਾਲ ਮੈਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਗੋਂ ਲਸਣ ਵਾਂਗ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਕੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਾਰਸਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਲ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਖੂਨੀ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਓਲਾਈਸਿਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਉਮਾਮੀ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਐਕਸੋਨ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਸੂਰ ਅਤੇ ਐਕਸੋਨ ਅਤੇ ਨੂਲਾ  ਹਨ।

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ 
2019 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ /ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਐਕਸੋਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਕੋਲਸ ਖਾਰਕੋਂਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਐਕਸੋਨ ਡਿਸ਼ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਤੇਜ਼ ਗੰਧ ਕਾਰਨ ਐਕਸੋਨ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

 ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਪਕਵਾਨ 
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਿਆਕ, ਨੇਪਾਲੀ ਕਿਨੇਮਾ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਤੁੰਗਰੀਮਬਾਈ, ਮਨੀਪੁਰ ਦਾ ਹਵਾਜਾਰ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਬੇਕਾਂਗ ਉਮ ਆਦਿ।.​​​

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 


 https://www.fondazioneslowfood.com/en/ark-of-taste-slow-food/axone-fermented-soybeans/
 https://web.archive.org/web/20160409184146/http://nagenvis.nic.in/Database/NagaFood_933.aspx

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ