ਕੁਈਨ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸੁਪਨਾ

ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸੁਪਨਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Queen Maya's Dream) ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਸਮੇਤ ਚਿੱਤਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਜਨਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਕਈ ਬੋਧੀ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਰਹੂਤ, ਸਾਰਨਾਥ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਸਟੂਪ, ਨਾਗਾਰਜੁਨਕੋਂਡਾ, ਅਜੰਤਾ, ਹੋਰ ਗੰਧਾਰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ।

 ਦੰਤਕਥਾ 
ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਲਿਤਵਿਸਤਾਰ, ਅਬਿਨਿਸਕਰਮਣ ਸੂਤਰ, ਬੁੱਧਚਰਿਤ, ਮਹਾਵਸਤੁ ਅਤੇ ਮੂਲਸਰਵਸਤੀਵਾਦ ਵਿਨਯ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।

ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਿਲਸਵਸਤੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਮਾਇਆ ਨੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਉਹ ਜਲਦੀ ਉੱਠੀ, ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੰਡਿਆ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਸੁੱਖਣਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਸੌਂ ਗਈ ਅਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ।" ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚਾਰ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ। .... ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਹਾਇਆ... ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਾਏ, ਉਸਨੂੰ ਅਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨਾਏ। ... ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਰਗੀ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੀ। ਬੋਧੀਸਤਵ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ... ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਆਪਣੇ ਤਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।" (ਦਖਿਲਾਪਸਮ ਤਲਵਾ ਕੁਚਿਮ ਪੌਇਤਸਾਦਿਸੋ )

ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਣੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

 ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ 
ਬੁੱਧ ਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਸ਼ੁਭ ਔਰਤ ਲਿੰਗਕਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਔਰਤ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸੌਂ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੋਕਪਾਲ ਜਾਂ ਸਵਰਗੀ ਜੀਵ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਕਲਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਆਂ