ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨ

ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨ (ਹਿੰਦੀਃ ਬ੍ਰਜਵਾਸੀ ਪਾਕ-ਸ਼ੈਲੀ) ਰਵਾਇਤੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ , ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਘਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਭੋਜਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁੱਧ, ਕਰੀਮ, ਮੱਖਣ, ਘਿਓ, ਮਾਵਾ, ਦਹੀਂ, ਮੱਝ ਅਤੇ ਛੇਨਾ ਆਦਿ। ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਚਰਵਾਹੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਤੀਮਾਰਗ ਪਰੰਪਰਾ, ਗੌਡ਼ੀਆ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ, ਨਿੰਬਰਕਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ, ਇਹ ਰਾਧਾਵੱਲਭੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਨੇ ਰਾਧਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਅਹਿੰਸਾ (ਅਹਿੰਸਾ-ਰਹਿਤ) ਅਤੇ ਦਇਆ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੇ ਵੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ  ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਸਮੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਪੂਰੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਜਲਵਾਯੂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਜ ਪਕਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸੁਆਦੀ ਰਸੋਈ ਪਰੰਪਰਾ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ