ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ

ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ (11 ਅਗਸਤ 1937-18 ਫਰਵਰੀ 2026) ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਗਸਤ 1937 ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੁਗਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਤੇ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਸੀ। ਜਦਕਿ ਸਾਹਿਤਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਲੈਕ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਪੁੱਤਰ  ਇੰਜ. ਨਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ (ਗੋਲਡੀ), ਨੂੰਹ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਅਧਿਆਪਕਾ, ਪੋਤਰਾ ਇੰਜ. ਮਹਿਤਾਬ ਅਤੇ ਪੋਤਰੀ ਸੀਰਤ ਹਨ। 

ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ’ਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ (ਸੇਖੋਂ) ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ 1956 ’ਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੱਤਰਿਕਾ ‘ਸੈਨਿਕ ਸਮਾਚਾਰ’ ’ਚ ਛਪੀ। ਸਾਲ 1971 ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਘਾਲਣਾ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਥਲਾਂ ਦੀ ਰੇਤ’, ‘ਅੰਬੀਆਂ’, ‘ਛਹਿਬਰ’, ‘ਮਾਹੌਲ’ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਾਵਿ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਕਥਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੀਤ-ਕਾਵਿ, ਰੁਬਾਈ, ਮੁਕਤ ਛੰਦ ਕਵਿਤਾ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ‘ਮਾਹੌਲ’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੂਸਤਕਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਿਕਾਵਾਂ ’ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਜੀਵਨ ਪਰੀਤੀ ਦੇ 1978 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਉ ਦੇ ਵੀ ਪਰਵਾਨਤ ਕਵੀ ਸਨ।

ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਰੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਅਦਾਰਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਘਾਲਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾਤਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਗਿਆਰਾ ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ, ਲੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਚਿੰਨ ਦੇ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਪਗ 16 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਵੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਨ। ਨਵਰਾਹੀ ਘੁਗਿਆਣਵੀ ਦਾ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 18 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ।