ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਸੁਸਾਇਟੀ

ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Royal India Society) 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਾਜ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।

ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮ ਹਨ:

 ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਸਥਾਪਿਤ 1910);
 ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ (1944 ਤੋਂ);
 ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ);
 ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸੀਲੋਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (1948 ਤੋਂ ਬਾਅਦ);
 ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 1966 ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

 ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ 
ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1910 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂਬਰ ਟੀ.ਡਬਲਯੂ. ਰੋਲਸਟਨ (ਆਨਰੇਰੀ ਸੈਕਟਰੀ), ਟੀ.ਡਬਲਯੂ. ਆਰਨੋਲਡ, ਲੀਟਨ ਕਲੀਦਰ , ਏ.ਕੇ. ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ, ਵਾਲਟਰ ਕ੍ਰੇਨ, ਈ.ਬੀ. ਹੈਵਲ, ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨਾ ਹੈਰਿੰਗਮ, ਪਾਈਰਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਥੇਨਸਟਾਈਨ ਸਨ।

"1910 ਵਿੱਚ ਉਹ [ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ] ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਨਤਕ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਾਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਇਹ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਰ ਜਾਰਜ ਬਰਡਵੁੱਡ ਨੇ, ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ "ਲਲਿਤ ਕਲਾ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੁਝਾਅ ਦਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬੇਵਕੂਫੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੂਰਤੀ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ: "ਇਹ ਬੇਤੁਕੀ ਸਮਾਨਤਾ, ਆਪਣੀ ਅਨਾਦਿ ਸਥਿਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੇਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ..." ਇੱਕ ਉਬਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਟ ਪੁਡਿੰਗ ਜੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਦੀ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਰਡਵੁੱਡਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। " (ਮਾਰਕ ਸੇਡਗਵਿਕ 2004)Mark Sedgwick, Against the Modern World: Traditionalism and the Secret Intellectual History of the Twentieth Century, Oxford University Press, 2004, page 52. .

ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦ ਟਾਈਮਜ਼, 11 ਜੂਨ 1910 ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:

"ਸੋਸਾਇਟੀ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸੁਹਜ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਣਪਛਾਤਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਜਾਂਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲਿਆਏਗੀ। ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੋਸਾਇਟੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਵਿੱਚ।"

ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ 2 ਜੂਨ 1924 ਨੂੰ ਵੈਂਬਲੇ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।

 ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ 
1944 ਵਿੱਚ, ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਟੇਕ ਦੀ ਡੌਗਰ ਕੁਈਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

 ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਮ 
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਂਡ ਸੀਲੋਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1966 ਵਿੱਚ ਇਹ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਿਆ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਰੱਖੇ ਗਏ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ