ਰਾਜੀ ਲੋਕ

ਰਾਜੀ ਲੋਕ ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। , ਰਾਜੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੋਟ ਥੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਰਾਜੀ (ਬਨ ਰਾਜੀ) ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਰਾਵਤ (ਬਨ ਰਾਵਤ) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੇਹ ਅਤੇ ਚਮਗਿੱਦੜ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਗੀਂਟੀ ਜਾਂ ਗੇਂਟੀ, ਜੰਗਲੀ ਪਹਾੜੀ ਕੰਦਮੂਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, (ਡਾਇਓਸਕੋਰੀਆ ਐਸਪੀਪੀ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਖੋਦਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ (ਭੋਟੀਆ) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਤਰਖਾਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲ ਅਤੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪੱਥਰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਸਾਏ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਰੋਟੀ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਪਲਾਟ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਹਨ।

 ਭਾਸ਼ਾ 
ਰਾਜੀ ਇੱਕ ਤਿੱਬਤੀ-ਬਰਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਥੌਰਾਗੜ੍ਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਤ-ਖਾ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਚੰਪਾਵਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਤ-ਖਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਵਤ (ISO 639-3 jnl; Glottocode Rajai1264) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਜੀ ਨਾਮਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ISO 639-3 rji; Glottocode Raji1240) ਅਤੇ ਰਾਉਤੇ (ISO 639-3 rau; Glottocode Rau1239) ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚੀਨ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀ-ਰੌਟੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਖੇਤਰੀ ਮਹਾਕਿਰੰਤੀ ਸਮੂਹ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਮ ਮਗਰ ਅਤੇ ਧੂਤ ਮਗਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀ ਲੋਕ 
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਕੜਾ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਰਾਜੀ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਜਨਜਾਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਨੇਪਾਲ ਜਨਜਾਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, 4,235 ਲੋਕ (ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.0%) ਰਾਜੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੀ:

 ਕਰਨਾਲੀ (0.1%)
 ਸੁਦੁਰਪਸ਼ਚਿਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼  (0.1%)
 ਬਾਗਮਤੀ (0.0%)
 ਲੁੰਬਿਨੀ (0.0%)
 ਗੰਡਕੀ  (0.0%)
 ਕੋਸ਼ੀ (0.0%)
 ਮਧੇਸ਼ (0.0%)

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ (0.0%) ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੀ:

 ਕੈਲਾਲੀ (0.3%)
 ਸੁਰਖੇਤ (0.3%)
 ਬਰਦੀਆ (0.2%)
 ਜਾਜਰਕੋਟ (0.1%)

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ