ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ

+ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ, ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ ਦੇਸ  ਭਾਰਤ ਰਾਜ  ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲਾ  ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਭਾਗ  ਵਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਮੰਡਲ  ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮੰਡਲ, ਪਟਿਆਲਾ ਰੇਂਜ  ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੇਂਜ, ਸਮਾਣਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਰ  ਸਮਾਣਾ

 ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ, ਪਟਿਆਲਾ 
ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਰੱਖਣ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਖ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਾ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ–ਸਮਾਨਾ–ਸ਼ਤਰਾਣਾ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਰੀਬ 620.53 ਹੈਕਟੇਅਰ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 3 ਮਾਰਚ 1989 ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 34(39)Ft-IV-87/5065 ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 27 ਅਗਸਤ 2003 ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 34/31/03 Ft.-IV/14758 ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 1972 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਆਵਾਸ 
ਇਹ ਰੱਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਨਸਪਤੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਆਵਾਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ 
ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਲੀ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ:

 ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ (Wild Boar)
 ਨੀਲਗਾਇ / ਰੋਜ਼ (Blue Bull)
 ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ (Jungle Cat)
 ਗਿੱਦੜ (Jackal)
 ਹੋਗ ਹਿਰਨ (Hog Deer)
 ਰੀਸਸ ਬਾਂਦਰ (Rhesus Monkey)

ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ:

 ਮੋਰ (Peafowl)
 ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਤਿੱਤਰ
 ਕਬੂਤਰ (Dove)
 ਧੱਬੇਦਾਰ ਉੱਲੂ (Spotted Owlet)

 ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਮਹੱਤਤਾ 
ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਹੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਰਿਆਵਰਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਸੰਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
ਬੀੜ ਗੁਰਦਿਆਲਪੁਰਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹਨ।