ਹੱਥ

ਹੱਥ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: hand) ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਡੋਲ, ਬਹੁ- ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਚਿੰਪਾਂਜ਼ੀ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਮਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟਸ ਦੇ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਅੰਗ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਆਲਾ (ਜਿਸਦੇ ਹਰੇਕ "ਹੱਥ" 'ਤੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਗੂਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ "ਹੱਥ" ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਕੂਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਹੱਥ" ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਗੂਠੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਕੁਝ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨੀ "ਹੱਥ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਗਲੇ ਅੰਗ 'ਤੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕੀ ਪੰਛੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਾਂਗ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। 

ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 27 ਹੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਵਾਲੀ ਹੱਡੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਫਾਲਾਂਜ (ਨੇੜਲੇ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ) ਹਨ। ਮੈਟਾਕਾਰਪਲ ਹੱਡੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁੱਟ ਦੀਆਂ ਕਾਰਪਲ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਟਾਕਾਰਪਲ  ਅਤੇ ਅੱਠ ਕਾਰਪਲ ਹੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਸਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੇ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਰਸ਼ ਫੀਡਬੈਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਥਿਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੋਹਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ (ਅੱਖਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਲੱਤਾਂ) ਵਾਂਗ, ਹਰੇਕ ਹੱਥ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੱਥ-ਕੰਮ - ਪੈਨਸਿਲ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਵਰਗੀਆਂ ਇਕੱਲੇ-ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਤਰਜੀਹੀ ਹੱਥ ਦੀ ਚੋਣ - ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਦਸ ਅੰਕ ਅਤੇ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਫਾਲਾਂਜ (ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਯੋਗ) ਨੇ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

 ਵਾਧੂ ਚਿੱਤਰ 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਗ ਵਿਗਿਆਨ