ਖੁਮਾਨ ਖੰਬਾ

ਖੁਮਾਨ ਖੰਬਾ ਜਾਂ ਮੋਇਰਾਂਗ ਖੰਬਾ ਮੇਈਤੇਈ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਮਾਨ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੋਇਰਾਂਗ ਤੋਂ ਮੋਇਰਾਂਗ ਕਾਂਗਲੀਰੋਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਇਰਾਂਗ ਸ਼ਾਇਓਨ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੇਈਤੇਈ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਖੰਬਾ ਥੋਇਬੀ ਦਾ ਨਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਪੁਰੇਮਬਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੋਇਰਾਂਗ ਰਾਜ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਖਮਨੂ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੋਇਰਾਂਗ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਥੋਇਬੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

 ਉਤਪਤੀ 
"ਖੰਬਾ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਮੇਈਤੇਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹੈ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਥੀਓਬੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ 
ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਖਮਨੂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਪੁਰੇਨਬਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ, ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਅਤੇ ਥੋਂਗਲੇਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਖੰਬਾ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਖਮਨੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਦਦ ਅਤੇ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗਈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਝੋਨਾ ਉਗਾਇਆ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ। ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਖਮਨੂ ਨੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਮੋਇਰਾਂਗ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਥੋਇਬੀ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਉਸ ਨੇ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਲੋਕਤਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਖੇਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਝੀਲ ਉੱਪਰ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਖਮਨੂ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਅਯਾਂਗਲੀਮਾ (ਪੰਥੋਈਬੀ ਜਾਂ ਕੋਇਰੇਨ ਲੀਮਾ) ਉਸ ਨੂੰ ਖਮਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਖੰਬਾ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਭਗਵਾਨ ਥਾਂਗਜਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਈ, ਪਰ ਉਹ ਗਲਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਾ ਥਾਂਗਜਿੰਗ ਨੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਥੋਇਬੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜੀਬ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਖਾਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ। ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭੈਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਮਰਦਾਨਾ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਦਾ ਸੀ। ਖੰਬਾ ਵੀ ਥੋਇਬੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣਨ। ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨਣ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਖਾਮਨੂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੱਪੜੇ ਖੰਬਾ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੱਪੜੇੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਖੰਬਾ ਨੇ ਉਹ ਕੰਗਣ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਮਨੂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਆਦਮੀ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਥੋਇਬੀ ਖੰਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਆਲੂ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੈ।

 ਪ੍ਰੇਮੀ 
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਥੋਇਬੀ ਖਮਨੂੰ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਮੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੰਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਟਾਈ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਚਟਾਈ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਖਮਨੂੰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਖਮਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਖੁਮਾਨ ਪੋਕਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣਨ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਖੰਬਾ ਉੱਥੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ। ਖੰਬਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਖੰਬਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਸਨ ਤਾਂ ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ। ਦੋਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਖੁਮਾਨ ਪੋਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਹੁੰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਗਣ ਡੁਬੋਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ।Hodson, T. C. (1908). The Meitheis. Duke University Libraries. London: D. Nutt. p. 136.

 ਕਾਰਨਾਮੇ 
ਖੁਮਾਨ ਖੰਬਾ ਮਰਦਾਨਗੀ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਾਹਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਮੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨਃ

 ਕਾਬੁਈ ਪਿੰਡ (ਨੁੰਗ ਥਾਂਗ-ਗਟਪਾ) ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਲੈਬ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਾ
 ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ (ਸੈਨ ਸੇਨਬਾ) 
 ਨੋਂਗਬਾਨ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ (ਮੁਕਨਾ ਸਨਾਬਾ) 
 ਆਰਕਿੜ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ (ਲੇਈ ਲੈਂਗਬਾ) 
 ਤੋੜ-ਫੋੜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਦੌੜ ਜਿੱਤਣਾ (ਪਾਨਾ ਲੈਂਚਲ) 
 ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਨੂੰ ਫੜਨਾ (ਕਾਓ ਫਬਾ) 
 ਟੋਰਬੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ (ਟੋਰਬੰਗਾ ਸਦਾਨਬਾ) 
 ਖੋਇਰੇਂਤਕ ਬਾਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ (ਕੇਈ ਫਬਾ) 

 ਨੋਂਗਬਾਨ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਃ ਖੰਬਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 
ਖੰਬਾ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਨੋਂਗਬਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੋਂਗਬਾਨ ਖੰਬਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਮੰਤਰੀ ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਨੇ ਖੰਬਾ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖੰਬਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।Hodson, T. C. (1908). The Meitheis. Duke University Libraries. London: D. Nutt. p. 137. ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਕਿ ਖੰਬਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇਗਾ। ਖੰਬਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੰਤਰੀ ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਖੰਬਾ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਪੁਰੇਨਬਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।Hodson, T. C. (1908). The Meitheis. Duke University Libraries. London: D. Nutt. p. 137. ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਖਮਨੂ ਲਈ ਸੁਆਦੀ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦਾ ਭਰਾ ਚਿੰਗਖੁ ਅਖੁਬਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਨੋਂਗਥੋਨਬਾ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਚਿੰਗਖੁ ਅਖੁਬਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਰਾਜੇ ਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਖੰਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਆਲੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਿਤਾ ਪੁਰੇਨਬਾ ਦੇ ਉੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ, ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

 ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਾਲ 
ਰਾਜਾ ਚਿੰਗਖੁ ਤੇਲਹੀਬਾ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ "ਖੁੰਤਕ ਲੇਇਰੋਈ ਹੰਜਾਬ" ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕਾਸ਼ਤ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ।Hodson, T. C. (1908). The Meitheis. Duke University Libraries. London: D. Nutt. p. 138. ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਖੰਬਾ ਲਈ ਸੁਆਦੀ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਅੰਗੋਮ ਨੋਂਗਬਾਨ ਕੌਂਗਯੰਬਾ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਗਏ। ਨੋਂਗਬਾਨ ਕੋਂਗਯੰਬਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਨੋਂਗਬਾਨ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖੰਬਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਫੁੱਲ ਕਿੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕੋਂਗਯੰਬਾ ਨੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਖੰਬਾ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਪਰ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਥਾਂਗਜਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਖੰਬਾ ਉੱਤੇ ਤਰਸ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤੂਫਾਨ ਖੰਬਾ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਤੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੀ। ਮਹਿਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਕੋਂਗਯੰਬਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਕੋਂਗਿਆੰਬਾ ਨੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਖੰਬਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਗਈ। ਕੋਂਗਯੰਬਾ ਨੂੰ ਉਸ ਭੋਜਨ ਦੀ ਬਦਬੂ ਆਈ ਜੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਖੰਬਾ ਲਈ ਪੈਕ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਕੋਂਗਿਆੰਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਪਕਵਾਨ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਨਿੰਗਨ ਲਾਕਪਾ"" ਕੀ ਕੋਈ ਦਾਵਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੋਂਗਯੰਬਾ ਨੇ ਖੰਬਾ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਰ ਭੈੜੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੰਬਾ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਖਮਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਂਗਿਆਮਬਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਖੰਬਾ ਉਦਾਸ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਰਾਤ ਦੋਵਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਥੋਂਗਲੇਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕੱਪੜੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਾਗ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਰਾਤ ਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਥੋਂਗਲੇਨ ਦੇ ਘਰ ਗਏ। ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਖਮਨੂ ਨੂੰ ਥੋਂਗਲੇਨ ਲੈ ਆਏ। ਪਰ ਥੋਂਗਲੇਨ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਪੁਰੇਨਬਾ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਖਮਨੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਥੋਇਬੀ ਅਤੇ ਸੇਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਖੰਬਾ ਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਥੋਈਬੀ ਖਮਨੂ ਅਤੇ ਖੰਬਾ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਖੰਬਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਕੋਂਗਯੰਬਾ ਨੇ ਰਾਇਲਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੂਜਾ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬਾਕੀ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਖੰਬਾ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਗੀ। ਖੰਬਾ ਲਈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾਨ ਥਾਂਗਜਿੰਗ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਚੜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖੰਬਾ ਨੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਖੰਬਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਰਲੱਭ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ। ਖੰਬਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਕੌਂਗਯੰਬਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਵਾਇਤੀ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਕੀਮਤੀ ਸਨ।
ਨ੍ਰਿਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ, ਕੌਂਗਯੰਬਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲੀਨ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਚ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਥਾਂਗਜਿੰਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ। ਖੰਭਾ ਅਤੇ ਥੋਇਬੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ। ਨਾਚ ਦੌਰਾਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਖੰਬਾ ਅਤੇ ਥੋਇਬੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਥਾਂਗਜਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ