ਸਮਾਨਾਰਥੀ (ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ)

ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸਨ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੋਡ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
 ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲਿਨੀਅਸ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸਪ੍ਰੂਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ), ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪਿਨਸ ਐਬੀਜ਼ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਨਾਮ ਹੁਣ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ, ਪਾਈਸੀਆ ਐਬੀਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। 
 ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਬਾਇਨੋਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੁਮੇਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇੱਕੋ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਦੋ ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੈਪੀਲਿਓ ਪ੍ਰੋਰਸਾ ਲਿਨੀਅਸ, 1758 ਨਾਮ ਪੈਪੀਲਿਓ ਲੇਵਾਨਾ ਲਿਨੀਅਸ, 1758 ਦਾ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮੀ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਰਾਸਚਨੀਆ ਲੇਵਾਨਾ (ਲਿਨੀਅਸ, 1758), ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਤਿਤਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਾਸਚਨੀਆ ਲੇਵਾਨਾ, ਪੈਪੀਲਿਓ ਲੇਵਾਨਾ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।ICZN Code

ਦੂਜੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘੇਰੇ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੈਕਸਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਇਹ ਸਹੀ ਨਾਮ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮਕਰਨ ਕੋਡ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ)। ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ: ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਘੇਰੇ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜਾ) ਇੱਕ ਨਾਮ ਜੋ ਇੱਕ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ)।

ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਕਸਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਟੈਕਸਾ ਇੱਕ ਬਣਨ ਲਈ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਦਿ। ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਕੋਡ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਹੁਣ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਾ ਰਹਿਣ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਏਰਿਕਾ ਹਰਬੇਸੀਆ ਐਲ. ਨੂੰ ਏਰਿਕਾ ਕਾਰਨੀਆ ਐਲ. ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।ICN, Appendix IV

 ਹਵਾਲੇ 
ICN, "Glossary", entry for "synonym"