ਬੁਲੋ ਸੀ ਰਾਣੀ

ਬੁਲੋ ਸੀ ਰਾਣੀ (6 ਮਈ 1920-24 ਮਈ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ 1940 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1943-72 ਤੱਕ ਕੁਲ 71 ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜਿਵੇਂ "ਹਮੇਂ ਤੋ ਲੂਟ ਲੀਆ ਮਿਲ ਕੇ ਹੁਸਨ ਵਾਲੋ ਨੇ" ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਬੁਲੋ ਸੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬੰਬਈ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ 6 ਮਈ 1920 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਲੋ ਚੰਦੀਰਾਮ ਰਾਮਚੰਦਾਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1939 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਮੂਵੀਟੋਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਬੁੱਲੋ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 1939 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਮੂਵੀਟੋਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ ਕਾਫੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।  [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ][ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ  ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ, ਡੀ. ਐਨ. ਮਧੋਕ ਆਦਿ। 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਲੋ ਨੇ ਖੇਮਚੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਤਾਨਸੇਨ, ਚਾਂਦਨੀ, ਸੁਖ ਦੁਖ (1942) ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ (1944) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਮਚੰਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।  [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ][ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਮਹਿਮਾਨ (1942) ਵਿੱਚ ਖੇਮਚੰਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗੀਤ "ਰੂਠ ਨਾ ਪਿਆਰ ਮੇਂ" ਗਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਤਾਨਸੇਨ ਵਿੱਚ "ਦੁਖੀਆ ਜਿਯਰਾ" ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੀਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਸ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਖੇਮਚੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਗਿਆ। 1943 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ - ਪੈਗਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਪਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ][ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੱਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਉਸ ਸਾਲ ਛੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ।

ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ  ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰਵਾਂ (1944) ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ 'ਪਗਲੀ ਦੁਨੀਆ "ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।  ਉਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਭੋਲਾ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਈ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਪਰ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਬੁਲੋ ਸੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਸੰਨ 1945 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਮੂਰਤੀ "ਅਤੇ' ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ" ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਮੂਰਤੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ ਫਿਲਮ "ਬਦਰੀਆ ਬਰਸ ਗਈ ਉਸ ਪਾਰ" ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਚਾਲੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤਾਨੀ (1946) ਅਤੇ ਅੰਜੁਮਨ (1948) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ  ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ -ਜੋਗਨ (1950), ਵਫ਼ਾ (1951) ਅਤੇ ਬਿਲਵਾਮੰਗਲ (1954) । ਬਿਲਵਾਮੰਗਲ ਉਹਨਾਂ  ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰਈਆ ਅਤੇ ਸੀ. ਐੱਚ. ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਗੀਤ ਸਨ। ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤ, "ਹਮ ਇਸ਼ਕ ਕੇ ਮਾਰੋਂ ਕੋ" ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰਈਆ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲ ਡੀ. ਐਨ. ਮਧੋਕ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਜੈਕਿਸ਼ਨ, ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ, ਓ. ਪੀ. ਨਈਅਰ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਬੁਲੋ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਇੰਨਾ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਗੀਤ ਹਿੱਟ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਹੁਮੇ ਤੋ ਲੂਟ ਲੀਆ" (ਅਲ ਹਿਲਾਲ, 1958) "ਮਾਂਗਨੇ ਸੇ ਜੋ ਮੌਤ ਮਿਲ ਜਾਤੀ" (ਸੁਨੇਹਰੇ ਕਦਮ, 1966) ।

 ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਕੁੱਲ 77 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀਃ 


 ਮੌਤ 
ਬੁਲੋ ਸੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।  ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।   ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਰਸੋਵਾ ਚਲੇ ਗਏ।ਉਹਨਾਂ  ਨੇ 23 ਮਈ 1993 ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦਾਹ ਕਰ ਲਿਆ, 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920