ਇੰਦਰਾ ਜੋਸਫ਼ ਵੈਨਿਯੂਰ

ਇੰਦਰਾ ਜੋਸੇਫ ਵੇਨਿਯੂਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Indira Joseph Venniyoor; ਜਨਮ ਨਾਮ: ਇੰਦਰਾ ਪੋਡੁਵਾਲ ; 1925/1926 – 29 ਦਸੰਬਰ 2020) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰੇਡੀਓ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਊਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਸੀ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਵੈਨਿਊਰ ਦਾ ਜਨਮ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ (ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਡੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਾਸੂਦੇਵ ਪੋਡੂਵਾਲ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਉਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਚਲੀ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰੂਸੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਵੇਤੋਸਲਾਵ ਰੋਇਰਿਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਟੈਲਾ ਕ੍ਰਾਮ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ ਚੇਨਈ) ਦੇ ਕਵੀਨ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

 ਕਰੀਅਰ 
ਵੈਨਿਊਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੋਡੁਵਾਲ) ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਸੀਪੀ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਅਈਅਰ, ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਘੱਟ-ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ-ਕੋਚੀਨ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪਰਾਵੂਰ ਟੀਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਪਿੱਲਈ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।  ਜਦੋਂ 1949 ਵਿੱਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਊਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਸੀ। ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਅਤੇ ਕੋਚੀਨ ਰਾਜ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ 69 ਰੁਪਏ (ਉਸ ਸਮੇਂ 14.50 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1950 ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰੇਡੀਓ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏਆਈਆਰ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਭਗਤੀ ਵਿਲਾਸ ਪੈਲੇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਏਆਈਆਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵਜ਼ੂਥਕੱਟੇ ਐਮਐਲਏ ਕੁਆਰਟਰਜ਼ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸਦਾ ਦਸਤਖਤ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨੋਟ, "ਇਹ ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰਾ ਪੋਡੂਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣੋਗੇ", ਉਸਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 7 ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਪੀਐਮ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਅਜੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਨਾਇਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਜਨਤਕ ਸਪੀਕਰਾਂ 'ਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕਾਂ, ਮੇਲਵਿਲ ਡੀ ਮੇਲੋ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਮੈਨਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ। ਉਹ 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਾਣਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

 ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਵੈਨਿਊਰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਤੀ, ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਈਐਮਜੇ ਵੈਨਿਊਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਹਾਇਕ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਸ਼ੋਅ "ਰਸਗੋਲਮ" ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1954 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, "ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ।" ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ।

ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਮਲਿਆਲਮ ਗਾਇਕਾ ਸੰਥਾ ਪੀ. ਨਾਇਰ ਸੀ। ਵੈਨਿਊਰ ਦੀ ਮੌਤ 29 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪੂਜਾਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਘਰ 94 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

 ਹਵਾਲੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020