ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਪਰਵੀਨ (ਸਿੰਗਰ)

ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਪਰਵੀਨ (1925-15 ਮਈ 1975) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ  ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਖਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 1925 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਪੀਰਨ ਦਿੱਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕਪੂਰਥਲੇ ਦੇ  ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਬਾਬਾ ਤਾਜ ਤੋਂ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ ਹੁਸੈਨ ਬਖਸ਼ ਖਾਨ ਤੋਂ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਆਸ਼ਿਕ ਹੁਸੈਨ ਤੋਂ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ1949 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਪਿਠ ਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਮੁਨੱਵਰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਮੁੰਦਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਵਾਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ। ਕਵਾਲੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜੀ. ਏ. ਚਿਸ਼ਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ, ਉਸ ਨੇ "ਕਿਆ ਹਾਲ ਸੁਨਵਾਂ ਦਿਲ ਦਾ" ਅਤੇ "ਮੈਂ ਦੀ ਅੱਜ ਕਲ ਅਖ ਫੁਰਕੰਦੀ ਏ" ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਖਵਾਜਾ ਗੁਲਾਮ ਫਰੀਦ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ, ਸਰਾਇਕੀ, ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵਾਇਸ( ਏਚ ਏਮ ਵੀ ) ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਲਈ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਪੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ।

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਖਿਆਲ਼  ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੋਕਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1957 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਲਮ 'ਵਾਦਾ' ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤ 'ਨੈਨ ਸੇ ਨੈਨ ਮਿਲੇ ਰਖੋਨੀ ਕੋ' ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।

ਸੰਨ 1958 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਬੇਗੁਨਹ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਸੀਮ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਡੁਏਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗੀਤ ਕੈਸੀ ਰਾਤ ਰਗੀਲੀ ਆਈ ਗਾਇਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਸ਼ੀਦ ਅਤ੍ਰੇ ਨੇ ਫਿਲਮ 'ਜਨ-ਏ-ਬਹਾਰ' ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਡ਼ੀ ਨਸੀਮ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ 'ਅਬ ਤੂ ਜੀ ਭਰ ਕੇ ਖੰਜਰ ਚਲੇਗੇ ਹਮ "ਗੀਤ ਗਾਇਆ।

ਸੰਨ 1964 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ  ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਾਇਕਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਬਣ ਗਈ।

 ਮੌਤ 
ਜਾਹਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਦੀ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 15 ਮਈ 1975 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।"Tribute to Zahida Parveen on her death anniversary". Radio Pakistan website. 7 May 2022. Archived from the original on 7 May 2022. Retrieved 21 May 2024. ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਆਨੀ ਸਾਹਿਬ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ 
ਸਾਲ.ਫ਼ਿਲਮਭਾਸ਼ਾ1949ਮੁੰਦਰੀਪੰਜਾਬੀ 1950ਅਨੋਖੀ ਦਸਤਾਨਉਰਦੂ1951ਬਿੱਲੋਪੰਜਾਬੀ 1953ਬਰਖਾਉਰਦੂ1953ਸ਼ਹਰੀ ਬਾਬੂਪੰਜਾਬੀ 1955ਪੱਤਣਪੰਜਾਬੀ 1956ਮੋਰਨੀਪੰਜਾਬੀ1956ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀਪੰਜਾਬੀ 1957ਵਾਹਿਦਾਹਉਰਦੂ 1957ਯੱਕੇ ਵਾਲੀਪੰਜਾਬੀ 1958ਬੇਗੁਨਾਹਉਰਦੂ 1958ਜਾਨ-ਏ-ਬਹਾਰਉਰਦੂ 1958ਦਰਬਾਰਉਰਦੂ1959ਬਾਚਾ ਜਮੂਰਾਪੰਜਾਬੀ 1964ਬਾਪ ਕਾ ਬਾਪਉਰਦੂ1965ਦਿਲ ਕੇ ਟੁਕਡ਼ੇਉਰਦੂ 

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
ਸਾਲ.ਪੁਰਸਕਾਰਸ਼੍ਰੇਣੀਨਤੀਜਾਸਿਰਲੇਖਰੈਫ.1964ਆਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਗੀਤ ਕਾਨਫਰੰਸਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪੁਰਸਕਾਰ  ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925