ਕਲੀਨ

ਕਲੀਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Qaleen ਜਾਂ Kaleen, قالین)) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਗਲੀਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੇ ਤੁਰਕੀ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲੀਨ ਬਣਾਉਣਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਲੀਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਢੇਰ ਵਾਲੇ ਗਲੀਚੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਨ। ਕਾਲੇਨ ਜਾਂ ਗਾਲੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

 ਨਾਮ 
ਕਾਲੇਨ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੇਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਸੁਲਤਾਨ ਜ਼ੈਨ-ਉਲ-ਆਬਿਦੀਨ ਰਾਜਾ ਬੁਧਸ਼ਾਹ ਨੇ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ "ਕਲ ਬਾਫ਼ੀ" (ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਗਲੀਚਿਆਂ ਦੀ) ਕਲਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸੁਲਤਾਨ ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਫਾਰਸ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਗਲੀਚੇ ਬੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਆਇਆ।

 ਬਣਤਰ 
ਕਾਲੀਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਸਨ, ਨੂੰ ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਧਾਗੇ, ਉੱਨ ਦੇ ਢੇਰ, ਅਤੇ ਤਾਣੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

 ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ 
ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਲਪਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇਨ ਬਾਫ਼ੀ (ਬੁਣਾਈ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇਨ ਲੂਮਾਂ ਅਤੇ ਪਾਵਰਲੂਮਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਕਲੀਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 80,000 ਕਾਮੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਕਾਰਪੇਟ
 ਤਾਲਿਮ (ਕਪੜਾ)

 ਹਵਾਲੇ