ਨਟਭੈਰਵੀ ਰਾਗ

ਨਟਭੈਰਵੀ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ 72 ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 20ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ (ਏਓਲਿਯਨ ਮੋਡ) ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਰਾਗ ਹੈ।

ਨਟਭੈਰਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਸਾਵਰੀ ਥਾਟ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਾਰੀਰੀਟੀਗੌਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਟਭੈਰਵੀ  ਓਹ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਹੜਾ  ਸਰੋਤਿਆਂ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਇਹ ਚੌਥੇ ਚੱਕਰ ਵੇਦ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਵੇਦ-ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਸ ਰੀ ਗੀ ਮ ਪ ਧ ਨੀ ਹੈ।  ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ (ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋ):

 ਆਰੋਹਣਃ  ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਪ ਧ1 ਨੀ2 ਸੰ [a] 
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ1 ਪ ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ [b]  

(ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸਾਧਾਰਨ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਦੈਵਤਮ,ਕੈਸ਼ੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨਾ ਰਾਗ ਹੈ-ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੰਮੁਖਪ੍ਰਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਯਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 56ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ।

 ਅਸਮਪੂਰਨ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ 
ਨਾਰਿਰੀਤੀਗੌਲਾ ਵੈਂਕਟਾਮਾਖਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਮੂਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 20ਵਾਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਹੈ। ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੁਰ\ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਪਰ ਸਕੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਕਰਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾ  ਮਤਲਬ ਅਰੋਹ -ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਦੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਗ-ਜ਼ੈਗ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

 ਜਨਯ ਰਾਗਮ 
ਨਟਭੈਰਵੀ'  ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਨਯ ਰਾਗਮ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੈਰਵੀ, ਨਾਗਗੰਧਾਰੀ, ਸਾਰਾਮਤੀ, ਜੌਨਪੁਰੀ, ਹਿੰਦੋਲਮ (ਕਈ ਵਾਰ ਹਿੰਡੋਲੋਮ ਹਨੂਮਾਟੋਦੀ ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ  ਅਤੇ ਜਯੰਤਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਜਨਯ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਟਭੈਰਵੀ ਦੇ ਜਨਯ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਜਨਯ ਰਾਗਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ।

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਪਾਟੇ ਨਟਭੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਪੁਚੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਯੰਗਰ ਦੀ ਪਰੂਲਸੇਵਾ ਹੈ। ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਜਨਯ ਰਾਗ ਭੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਉਪਾਚਾਰਮੂ ਜੇਸੇਵਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਲੌਤਪਲਨਾਇਕੇ ਨੂੰ ਨਾਰੀਤੀਗੌਲਾ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਉਨਾਈ ਅੱਲਾਲ ਓਰੂਰਾਜਾ ਮੁਕਤੀਸੀ. ਆਰ. ਸੁਬਬਰਮਨਐਮ. ਕੇ. ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰਵਿੰਨੋਡਮ ਮੁਗਿਲੋਡਮਪੁਧਾਇਲਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ-ਰਾਮਮੂਰਤੀਸੀ. ਐਸ. ਜੈਰਾਮਨ, ਪੀ. ਸੁਸੀਲਾਮਯੱਕੱਮਾ ਕਲਾਕਾਮਾਸੁਮੈਥਾਂਗੀਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨੀਲਾਵੱਕੂ ਐਨਲ ਐੱਨਨਾਡੀ ਕੋਬਾਮਪੁਲਿਸਕਰਨ ਮਗਲਅਨੁਭਵਮ ਪੁਧੂਮਾਈਕਾਦਲਿੱਕਾ ਨੇਰਾਮਿਲਈਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਉਨਾਕੂ ਮਾਤਮ ਉਨਾਕੂ ਮਾਤੁਮਮਨਪਨਥਲਪੀ. ਸੁਸੀਲਾਨਿਨੈਕਾ ਥਰਿੰਧਾਆਨੰਦ ਜੋਧੀਅੰਮਾ ਅਦਾਈਵੇਨੀਰਾ ਅਦਾਈਚਿੱਟੂ ਕੁਰੂਵੀਪੁਥੀਆ ਪਰਵਈਥੈਂਡਰਲ ਵਰਮਪਾਲਮ ਪਾਜ਼ਮਮਪਾਲਮ ਪਾਜ਼ਮਮਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨਨਾਨ ਅਨਾਇਤਾਲਐਂਗਾ ਵੀਟੂ ਪਿਲਾਈਕੋਡੂਥੈਲਮ ਕੋਡੂਥਾਨਪਡਾਗੋਟੀਉਲਾਗਮ ਪਿਰੰਧਧੁ ਐਨਾਕਾਗਾਪਾਸਮਐਂਗਲੁਕਮ ਕਾਲਮ ਵਰੂਮਪਾਸਮਲਾਰਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਵਰਥੀਰੂਪਾਰੂ (ਕੁਥੂ ਵਿਲਾਕੇਰੀਆ) ਪਚਾਈ ਵਿਲੱਕੂਪੂਜਾ ਵੰਧਾ ਮਲਾਰੇਪਾਧਾ ਕਾਨਿੱਕਈਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਪੋਧਿਗਾਈ ਮਲਾਈ ਉਚੀਲੀਤਿਰੂਵਿਲਾਇਆਡਲਕੇ. ਵੀ. ਮਹਾਦੇਵਨਓਂਦਰੂ ਸੇਰੰਧਾ ਅਨਬੂਮੱਕਲਾਈ ਪੇਟਰਾ ਮਗਾਰਸੀਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਸਰੋਜਨੀਪੂੰਥੀਨਿਲ ਕਲੰਥੂਐਨੀਪਾਡੀਗਲਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਓਰੂ ਕੋਡੀਇਲ ਇਰੂ ਮਲਾਰਗਲਕਾਂਚੀ ਥਲਾਈਵਨਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਪੀ. ਸੁਸੀਲਾਮਯੱਕਮੰਨਾਵਸੰਤਾ ਮਲਿਗਾਈਨਾਨ ਪਾਰਥਾਦਿਲੇਅੰਬੇ ਵਾਐਮ. ਐਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨਓਰੁਵਰ ਮੀਤੂਨਿਨੈਥਾਧਈ ਮੁਦਿੱਪਵਨਬੁਧਨ ਯੇਸੂ ਗਾਂਧੀਚੰਧਰੋਧਯਮਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨਕਦਵੁਲ ਥਾਂਥਾਇਰੂ ਮਲਾਰਗਲਪੀ. ਸੁਸੀਲਾ, ਐਲ. ਆਰ. ਈਸਵਾਰੀਕਾਦਲਿਨ ਪੋਨ ਵੀਧੀਇਲਪੂਕਕਾਰੀਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਅਨਬੋਮਲਾਰਗਲਨਾਲਾਈ ਨਮਾਦੇਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਕਟਰੂਕਨਾ ਵੈਲੀਅਵਾਰਗਲਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਕੰਨਨ ਮਾਨਮ ਐਨਾਵਸੰਤਾ ਰਾਗਮਧੇਵਮ ਥਾਂਥਾ ਵੀਡੂਅਵਲ ਓਰੂ ਥੋਦਰ ਕਥਈਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸਯੇਨ ਇਨਿਆ ਪੋਨ ਨੀਲਾਵੇਮੂਡੂ ਪਾਣੀਇਲੈਅਰਾਜਾਅਰਾਰੀਰੂਥਾਈਕੂ ਓਰੂ ਥਾਲੱਟੂਨੇਰਾਮਿਥੂ ਨੇਰਾਮਿਥੂਰਿਸ਼ੀ ਮੂਲਮਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਪੁਥਮ ਪੁਧੂ ਕਾਲਈਅਲੈਗਲ ਓਇਵਾਥਿਲਾਈਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਕੰਨਨ ਵੰਤੂਰੇਤਾਈ ਵਾਲ ਕੁਰੂਵੀਮੰਥਿਰਾ ਪੁੰਨਗਾਈਓਮੰਥੀਰਾ ਪੁੰਨਗਾਈਉਰੂ ਸਨਮ ਥੂੰਗੀਰੁਚੂਮੇਲਾ ਥਿਰੰਧਾਥੂ ਕਾਧਵਰਾਸਵੇ ਉੱਨਈ ਵਿਦਾਅਰਨਮਨਾਈ ਕਿਲੀਆਦਿ ਪੂਂਗੁਇਲਮਾਨੋ, ਮਿਨਮੀਨੀਮਿਨੀਮੀਨੀਇਲਮਪਾਨੀ ਥੁਲੀ ਵਿਜ਼ਹਮ ਨੇਰਾਮਅਰਾਧਨਾਈ (1981 ਫ਼ਿਲਮ) ਮੰਜੁਲਾ ਗੁਰੂਰਾਜਕਦਵੁਲ ਉੱਲਾਮੇਅੰਬੁੱਲਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤਲਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਅਤੇ ਕੋਰਸਪੇਸਾ ਕੁਦਾਥੂਅਦੂਥਾ ਵਰਿਸੁਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਰਸਾਥੀ ਉੱਨਈਵੈਦੇਹੀ ਕਥਿਰੁੰਥਲਪੀ. ਜੈਚੰਦਰਨਐਨ ਜੀਵਨ ਪਾਦੂਥੂਨੀਥਾਨਾ ਅੰਧਾ ਕੁਇਲਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ (1)  ਐਸ.ਜਾਨਕੀ (2) ਪਾਨੀਵਿਜ਼ੂਮ ਇਰਾਵੂਮੌਨਾ ਰਾਗਮਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਸੋੱਕਨੁੱਕੂ ਵਾਚਾਕਵਲ ਗੀਤਮਪੱਟੂ ਓਨਾਕੁੰਬਕਰਾਈ ਥੰਗਈਆਮੁਥੁਮਨੀ ਮੁਥੁਮਨੀਅਧਰਮਮਸੰਗੀਤਾ ਮੇਗਾਮਉਦੈ ਗੀਤਮਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਅੰਥਾ ਨੀਲਵਾ ਥਾਨਮੁਤਾਲ ਮਰੀਯਾਥਾਈਇਲੈਅਰਾਜਾ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਵੇਟੀ ਵੇਰੂ ਵਾਸਮਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਾਸੁਦੇਵਨ, ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਆਤਥੂ ਮੇਤੁਲੀਗ੍ਰਾਮਥੂ ਅਥਿਅਮਪੂੰਬਾਰਾਈਇਲ ਪੋਟੂ ਵੈਚਾਐਨ ਉਈਰ ਕੰਨਾਮਾਇਲੈਅਰਾਜਾਓ ਬਟਰਫਲਾਈਮੀਰਾਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇਅੰਧੀ ਮਜ਼ਹਾਈ ਮੇਗਾਮਨਾਇਕਨਟੀ. ਐਲ. ਮਹਾਰਾਜਨ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਸੋਰਗਾਥਿਨ ਵਾਸਾਪਦੀਉੱਨਈ ਸੋਲੀ ਕੁਟਰਾਮਿਲਈਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਓਰੋ ਕਿਲੀਅਨਪੂਵਿਜ਼ੀ ਵਾਸਾਲੀਲੇਆਸਾਈਲੇ ਪਾਥਿਕਟੀਐਂਗਾ ਉਰੂ ਕਵਲਕਰਨਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਮਾਨੋ (ਕੇਵਲ ਪਾਥੋਸ) ਇਵਾਲ ਓਰੁ ਇਲਾਂਗੁਰੂਵੀ (ਸੰਸਕਰਣ 1) 
ਐਂਗੀਰੰਥੋ (ਸੰਸਕਰਣ 2) ਬ੍ਰ੍ਮਮਾਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ (ਸੰਸਕਰਣ 1) ਐੱਸ ਪੀ ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ (ਸੰਨ 2) ਮਨੀਆਏ ਮਨੀਕੁਇਲਾਨਾਡੋਡੀ ਥੈਂਡਰਲਮਾਨੋ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਕਾਦੋਰਮ ਲੋਲੱਕੂ (ਅਸਵੇਰੀ ਰਾਗਮ) ਚਿੰਨਾ ਮਾਪਿਲਈਮਲਾਇਕੋਵਿਲ ਵਾਸਾਲੀਲੀ (ਅਸਾਵੇਰੀ ਰਾਗਮ) ਵੀਰਾਮਨੋ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾਸੋਲੀਵਿਡੂ ਵੇਲਲੀ ਨੀਲਵੇਅਮੀਦੀ ਪਡ਼ਾਈਵੇਤਰੀ ਵੇਤਰੀ (ਅਸਵੇਰੀ ਰਾਗਮ) ਕੱਟੁਮਾਰਕਰਨਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਇਰੰਡਮ ਓਂਡਰੋਡਪਨੱਕਰਨਆਸੀਆ ਕਥੂਲਾਜੌਨੀਐਸ. ਪੀ. ਸੈਲਜਾਇਨ ਵੈਨੀਲੇਜੈਨੀਕਾਲਈ ਨੀਰਾ ਰਾਗਮੇਰਾਸਵੇ ਉੱਨਈ ਨੰਬੀਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਥੇਨਮਾਡੁਰਾਈ ਵੈਗਾਈ ਨਦੀਧਰਮਾਥਿਨ ਥਲਾਈਵਨਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਾਸੁਦੇਵਨ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਵਾਸਕਾਰੀ ਵੇਪਿਲਾਇਏਸਿਰਾਇਲ ਪੂਥਾ ਚਿੰਨਾ ਮਲਾਰਅਰੁਣਮੋਝੀ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਮੁਥੀਰਾਈ ਐਪੋਧੂਉਜ਼ਾਈਪਾਲੀਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀਸੁੱਤਮ ਸੁਦਰ ਵਿਜ਼ੀਸਿਰੀਚਲਈਐੱਮ. ਜੀ. ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰ, ਕੇ. ਐੱਸ. ਚਿੱਤਰਾ, ਕੋਰਸਮਲਿਗਾ ਮੋਟੂਸਾਕਤੀਵੇਲਅਰੁਣਮੋਝੀ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾਨੀ ਪਾਰਥਾਹੇ ਰਾਮ।ਹਰੀਹਰਨ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇਅੰਥਾ ਨਾਲਅਧੂ ਓਰੂ ਕਾਨਾ ਕਾਲਮਵਿਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲਐਂਡਾ ਪੈਨੀਲਮਕੈਪਟਨ ਮਗਲਹਮਸਲੇਖਾਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਮਿਨਾਲਾਮਈ ਮਾਧਮਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨਚੰਦਰਲੇਖਾਤਿਰੂਡਾ ਤਿਰੂਡਾਅੰਨੂਪਾਮਾ, ਸੁਰੇਸ਼ ਪੀਟਰਸਸੁਰੇਸ਼ ਪੀਟਰਜ਼ਸਨੇਗੀਥੇਨ ਸਨੇਗੀਥੇਨਅਲਾਈਪਯੁਥੇਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ, ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਕਦਲ ਸਦੁਗੂਡੂਐੱਸ. ਪੀ. ਬੀ. ਚਰਨ, ਨਵੀਨਪੋਰਕਲਮ ਐਂਗੇਤਦਾਲੀਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਗੋਪਿਕਾ ਪੂਰਣਿਮਾਨਿਊਯਾਰਕ ਨਗਰਮਸਿਲੂਨੂ ਓਰੂ ਕਾਧਲਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨਥੱਲੀ ਪੋਗਥੀਅੱਚਮ ਯੇਨਬਧੂ ਮਦਾਮਾਇਆਦਾਸਿਡ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ, ਦਿਨੇਸ਼ ਕਨਗਰਤਨਮ, ਅਪਰਨਾ ਨਾਰਾਇਣਨਨਾਨ ਉਨ ਅਲਾਜੀਨੀਲੇ24ਅਰਿਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਚਿਨਮਈਵੇਨੀਲਾਵਿਨ ਥੇਰਿਲਜੋਡ਼ੀਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸਚਿੰਨਾ ਥੰਗਮਚੇਰਨ ਪਾਂਡੀਅਨਸੌਂਦਰਿਆਯੇਨ ਉਰੂ ਮਦੁਰਾਪੱਕਮਵੈਸਾਲੀਲੇ ਓਰੋ ਵੇਨੀਲਾਦੇਵਾਓਥਾਈਦੀ ਪਾਧਾਇਲਆਥਾ ਉਨ ਕੋਇਲੀਲੇਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਜੱਕੀਜਿਕੀਚਿੰਨਾ ਚਿੰਨਾਸੇਂਥੂਰਪਾਂਡੀਮਨੋ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾਸੇੰਬਰੂਥੀ ਸੇੰਬਰਰੂਥੀਵਸੰਤਕਲਾ ਪਰਵਈਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਊਧਾ ਊਧਾਮਿਨਸਾਰਾ ਕੰਨਾਹਰੀਹਰਨ, ਹਰੀਨੀਮਲਾਰਗਲ ਇਥੋ ਇਥੋਥੀਰਾਧਾ ਵਿਲਾਇਅੱਟੂ ਪਿਲਾਈ (1982) ਸ਼ੰਕਰ-ਗਣੇਸ਼ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਪੀ. ਸੈਲਜਾਐਸ. ਪੀ. ਸੈਲਜਾਪੱਟੁਵਾਨਾ ਰੋਸਵਮਕੰਨੀ ਪਰੂਵਤਿਲੇਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਾਸੁਦੇਵਨ, ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਕਦਲ ਵੈਭੋਗਮੇਸੁਵਰਿਲਦਾ ਚਿਥਿਰੰਗਲਗੰਗਾਈ ਅਮਰਨਨੀਰਦੀ ਵਾ ਥੇਨਾਰਲੇਮੰਗਾਈ ਓਰੂ ਗੰਗਾਈਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇਲਾਲਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ, ਦਿਨੇਸ਼, ਕੋਰਸਵਾਲਾਰਮ ਵੈਲਾਰਮ ਨੀਲਵੂਪਾਸਮਲਾਰਗਲਵੀ. ਐਸ. ਨਰਸਿਮਹਨਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਨਉੱਲਮ ਉੱਲਮ ਇਨਬਾਥਿਲਕਦਲ ਏਨਮ ਨਧੀਅਨੀਲੇਮਨੋਜ-ਗਿਆਨਪੀ. ਜੈਚੰਦਰਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਅਥੀ ਕਾਲਈ ਕਾਤਰੇ ਨਿੱਲੂਥਲਾਈਵਾਸਲਬਾਲਾ ਭਾਰਤੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ ਅਤੇ ਕੋਰਸਏਨਕੋਰੂ ਸਨੇਗਿਧੀ
(ਚਾਰਨਮ ਵਿੱਚ ਰਾਗਮ ਸ਼ਿਵਰੰਜਨੀ) ਪ੍ਰਿਆਮਾਨਵਾਲੇਐਸ. ਏ. ਰਾਜਕੁਮਾਰਹਰੀਹਰਨ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਈਅਰਪਾਰਥੂ ਪਾਰਥੂ ਕੰਗਲਨੀ ਵਰੁਵਾਈ ਏਨਾS.P.Balasubrahmanyam (ਪੁਰਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ (ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਨ) ਓਰੂ ਦੇਵਾਥਾਈ ਵੰਥੂ ਵਿੱਤਾਲਹਰੀਹਰਣ (ਪੁਰਸ਼ ਵਰਜ਼ਨ. ਕੇ. ਐੱਸ. ਚਿੱਤਰਾ (ਫੀਮੇਲ ਵਰਜ਼ਨ) ਮਾਰੂਥਾ ਅਜ਼ਾਗਰੋਸੁੰਦਰ ਪੁਰਸ਼ਨਸਰਪੀਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਕੋੱਟਾ ਪਾਕਕੁਮਨੱਤਾਮਈਮਾਨੋ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਪੁਧੂ ਉਰਵੂਨੀਲਾ ਪੇਨੇਵਿਦਿਆਸਾਗਰਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾਨੀਲਵੇ ਨੀਲਵੇਨੀਲਾਵੇ ਵਾਵਿਜੇ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਅੰਬੇ ਸ਼ਿਵਮਅੰਬੇ ਸ਼ਿਵਮਕਮਲ ਹਾਸਨ, ਕਾਰਤਿਕਉੱਨਈ ਪਾਰਥਾਕਾਧਲ ਮੰਨਨਭਾਰਦਵਾਜਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਵਸੀਗਰਾਮਿਨਨੇਲਹੈਰਿਸ ਜੈਰਾਜਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀਵੈਗਾਸੀ ਨੀਲਾਵੇਅਨਨੇਲ ਅਨਨੇਲਹਰੀਚਰਣ, ਮਧੂਸ਼੍ਰੀਵਾਰਾਯੋ ਵਾਰਾਯੋਅੱਧਵਨਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਚਿਨਮਈ, ਮੇਘਾਮੁਨ ਪਨੀਆਨੰਦਾਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਮਾਲਗੁਡੀ ਸੁਭਾਮਲਾਰਗਲ ਮਲਾਰਾ ਵੇਂਡਮਪੁਧੁਕੋੱਟਈਲੀਰੁੰਧੂ ਸਰਵਨਨਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀਥੁਲੀ ਥੁਲੀ ਮਜ਼ਹਾਈਆਈਪਿਆਰਾਹਰੀਚਰਣ, ਤਨਵੀ ਸ਼ਾਹਇਰਾਵਾ ਪਗਾਲਾਪੂਵੇਲਮ ਕੇਟੱਪਰਹਰੀਹਰਨ, ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਨਨੀਲਵੇ ਨੀਲਵੇ ਸਾਰੇਗਾਮਾਪੇਰੀਆਨਾਭਰਾਨੀਥਿਰੂਡੀਆ ਇਦਯਾਥਾਈ ਥਿਰੂਪੀਪਾਰਵਾਈ ਓਂਦਰੇ ਪੋਧੁਮੇਹਰੀਸ਼ ਰਾਘਵੇਂਦਰ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਕਦਵੁਲ ਥਾਂਡਾਮਾਇਆਵੀਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦਕਲਪਾਨਾ, ਐਸ. ਪੀ. ਬੀ. ਚਰਨਐੱਸ. ਪੀ. ਬੀ. ਚਰਨਅੱਕਮ ਪੱਕਮਕੀਰੇਡਮਜੀ. ਵੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮਕਾਥੋਡੂ ਕਾਥਾਨਨਜੇਲ੍ਹਧਨੁਸ਼, ਅਦਿਤੀ ਰਾਓ ਹੈਦਰੀਓਰੂ ਕਿੱਲੀ ਓਰੂ ਕਿੱਲਲੀਲੈਸਤੀਸ਼ ਚੱਕਰਵਰਤੀਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ, ਸਤੀਸ਼ ਚੱਕਰਵਰਤੀਜਿਲੇਂਦਰੂ ਓਰੂ ਕਲਾਵਰਮਸਤੀਸ਼ ਚੱਕਰਵਰਤੀਨੀ ਪਾਰਥਾ ਵਿਜ਼ੀਗਲਥ੍ਰੀਅਨਿਰੁਧ ਰਵੀਚੰਦਰਵਿਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਮੋਹਨਕਾਨਵੇ ਕਾਨਵੇਡੇਵਿਡਅਨਿਰੁਧ ਰਵੀਚੰਦਰਇਸ ਲਈ ਬੇਬੀਡਾਕਟਰਅਨਿਰੁਧ ਰਵੀਚੰਦਰ, ਅਨੰਤਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਕਥਾਲੇ ਕਥਾਲੇਨਾਇਨਟੀ ਸਿਕਸਗੋਵਿੰਦ ਵਸੰਤਾਚਿਨਮਈ, ਕਲਿਆਣੀ ਮੈਨਨ, ਗੋਵਿੰਦ ਵਸੰਤਾ

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਕੰਨਡ਼ 
ਗੀਤ.ਟੁਨਟੂਰੂ ਅਲੀ ਨੀਰਾ ਹਾਡੂ[ਅਮਰੁਤਾ ਵਰਸ਼ਿਨੀ] ਅਮ੍ਰਿਤਾਵਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਸਿੰਗਰਸ਼ਿਨੀ]ਦੇਵਾ

 ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਨਟਭੈਰਵੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 5 ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲਿਆਣੀ, ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ, ਹਨੂਮਾਟੋਦੀ, ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਯਾ ਅਤੇ ਹਰਿਕੰਭੋਜੀ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਲਈ ਸੰਕਰਾਭਰਣਮ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਲਓ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਨਟਭੈਰਵੀ ਨੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਫ਼ੀ ਬਰਾਬਰ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸਵਰਾ ਸਥਾਨਾ (ਪਿੱਚ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਜ਼, ਨੋਟਸ) ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਟਭੈਰਵੀ ਨਾਲੋਂ ਅਕਸਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੋੜੀ, ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਣਮ ਅਤੇ ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਯਾ  ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਾਗਮ ਵਜੋਂ  ਤਵੱਜੋ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੱਧਮਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਪ੍ਰਯੋਗ (ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਉਪਯੋਗ) ਸ਼ੰਮੁਖਪ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੰਚਮ (ਪੰਚਮ ਤੋਂ ਗੰਧਾਰਮ (ਅਰੋਹਣ ਵਿੱਚ ਗ2) ਅਤੇ ਅਵਰੋਹਣ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਮੁਖਪ੍ਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 

 ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ 

ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਪਾਟੇ ,ਰਾਗ ਨਟਭੈਰਵੀ  ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾ ਪੁਚੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਯੰਗਰ ਦੀ ਪਰੂਲਸੇਵਾ ਵੀ ਹੈ। 'ਨੀ ਪਦਮੂਲ'' ਮੁਥੀਆ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਆਨੰਦ ਸੁਧਾਨੰਧੀਰਾਮ ਸ਼ੁਧਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਲੀਨਾ ਨਯਾਨੀ ਡਾ. ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਅਈਅਰ ਨੇ ਅੰਬੋਰੋਹਾ ਪਦਮ ਦੀ ਰਾਗ ਨਟਭੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਦਮਚਰਣ ਦੀ ਨੀ ਪਦਮੂਲ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਲੌਤਪਲਨਾਇਕੇ ਨੂੰ ਨਾਰੀਤੀਗੌਲਾ'' ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।