ਗੰਜੀਫਾ

ਗੰਜੀਫਾ, ਗੰਜਪਾ ਜਾਂ ਗੰਜਫਾMany different spellings and transliterations can be found, such as Ganjafa, Ghendgifeh, Gunjeefa, Ganjapa, Kanjifa, Kanjifah and so on. In arabic, the spellings كنجفة or جنجفة or غنجفه can be found. The Persian word is ganjifeh (گنجفه). In Hindi the term is गंजीफा. , ਇੱਕ ਕਾਰਡ ਗੇਮ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਖੇਡ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਗੰਜੀਫਾ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂਪ ਗੰਜਪਾ ਹੈ।At the start of the 21st Century production in India was still ongoing in the town of Sawantvadi in the west, and Odisha in the east for example. See Abram (2003: 53) and Crestin-Billet (2002: 189). 

 ਵੇਰਵਾ 
ਗੰਜੀਫਾ ਕਾਰਡ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਂ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਦੁਆਰਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਡ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਜਾਂ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਦੇ ਸ਼ੈੱਲ (ਦਰਬਾਰ ਕਲਾਮ) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੈੱਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।A rectangular example dated to around 1770 is held in the collection of the Bibliothèque Nationale de France. See http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b55007315w/f13.item ਇਹ ਖੇਡ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਸਤੇ ਸੈੱਟ (ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਲਾਮ) ਲੱਕੜ, ਪਾਮ ਪੱਤਾ, ਸਖ਼ਤ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਪੇਸਟ ਬੋਰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੰਜੀਫਾ ਕਾਰਡ ਰੰਗੀਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਹਰੇਕ ਸੂਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਆਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 

 ਇਤਿਹਾਸ 

 ਉੱਤਪਤੀ 
ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਤਪਤੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਜੀਫਾ ਕਾਰਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਗੰਜ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਖਜ਼ਾਨਾ"। ਜਨਰਲ ਹੌਟਮ-ਸ਼ਿੰਡਲਰ ਨੇ ਸਟੀਵਰਟ ਕੁਲਿਨ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੰਜੀਫਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦੋ ਅੱਖਰ ਚੀਨੀ ਚੀ-ਪਾਈ (ਮਣੀਰ ਜ਼ਹਪਈ) ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਾਰਡ ਖੇਡਣਾ"। (Culin p928)Andy Pollett covers this line of argument on http://a_pollett.tripod.com/cards25.htm (retrieved 03/01/2015).  ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਚੈਟੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਯਾ-ਪੇ (ਮਣੀਰ ਸਪੇਨ ਯਪਈ "ਡੋਮੀਨੋਜ਼" ਭਾਵ "ਬੋਨ ਟਿਕਟ") ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਚੇ-ਪੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਟਿਕਟ" (1848:58)। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦ 'ਗੰਜੀਫਾ' ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਪੈਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਤਰੀ ਕਾਰਸਟਨ ਨੀਬੁਹਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਲੂਈ ਬੁਰਕਹਾਰਟ ਨੇ ਮੱਕੇ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਕਾਰਡ ਲਗਭਗ ਹਰ ਅਰਬ ਕੌਫੀ-ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਉਹ ਛੋਟੇ ਚੀਨੀ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ)।

ਗੰਜੀਫਾ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ, ਜੰਜੀਫ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੈੱਕ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ