ਚੇਨਈ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ

ਚੇਨਈ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Chennai Book Fair; ਪਹਿਲਾਂ ਮਦਰਾਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ) ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਹੈ ਜੋ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (BAPASI) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ - ਪੋਂਗਲ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਚੇਨਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੇਨਈ ਸੰਗੀਤ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

47ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ (2024) 3 ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੋਂ 21 ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੱਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 16 ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੋਂ 18 ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੱਕ ਚੇਨਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਪਹਿਲਾ ਮਦਰਾਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ 14 ਤੋਂ 24 ਦਸੰਬਰ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਦ ਬੁੱਕਸੈਲਰਜ਼ ਐਂਡ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਆ (BAPASI) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਮਦਰਾਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ 22 ਸਟਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੀਆਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇਵੀ ਮੈਥਿਊ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕਾਰਨ ਮਦਰੱਸਾ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਮੇਲੇ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਥਿਊ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਚੇਨਈ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਜਿੰਨਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। 22 ਦਸੰਬਰ 1989 ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ 1990 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ 12ਵੇਂ ਮਦਰਾਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ, WHO ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਤਮਿਲ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ।  ਚੇਨਈ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ BAPASI ਨੂੰ ਉਦਗਮੰਡਲਮ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਅਤੇ ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

24ਵੇਂ ਚੇਨਈ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 180 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 80 ਤਾਮਿਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਘਰ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 23ਵੇਂ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਟਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ BAPASI ਦੀ 50ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਮਨਾਈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਆਮ 11 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। 2007 ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਭੀੜ ਅਤੇ ਸਟਾਲਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਲਾਨਾ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕਾਇਦ-ਏ-ਮਿਲਥ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਕਿਲਪੌਕ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਏ 32ਵੇਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਲੱਖ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਚੇਨਈ ਮੈਟਰੋ 'ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨੰਦਨਮ ਦੇ YMCA ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

2016 ਵਿੱਚ, 2015 ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ ਮਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ 13 ਤੋਂ 24 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਘੱਟ-ਕੁੰਜੀ ਪੋਂਗਲ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ - ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੱਬੇਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਪੋਂਗਲ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਲਾ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਸਥਾਨ 
ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਐਡੀਸ਼ਨ ਮਦਰੱਸਾ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 1981 ਵਿੱਚ, ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ ਚੇਨਈ ਦੇ ਰੋਇਆਪੇਟਾਹ ਵਿੱਚ YMCA ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। 1982 ਦਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪੁਰਾਣੇ ਵੁੱਡਲੈਂਡਜ਼ ਡਰਾਈਵ-ਇਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਕਾਇਦ-ਏ-ਮਿਲਥ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2007 ਤੱਕ ਕਾਇਦ-ਏ-ਮਿਲਥ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪੂਨਾਮਲੀ ਹਾਈ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਵੈੱਬਸਾਈਟ 

 ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ