ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ, ਨਾਤੁੰਗਰਾਮ

ਨਤੁੰਗਰਾਮ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Natungram Wooden Dolls) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਰਧਮਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੁੰਗਰਾਮ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦਾ ਖਾਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੌਰ-ਨਿਟਾਈ ਗੁੱਡੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਨਟੂੰਗਰਾਮ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਬਰਧਮਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1951 ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਛੱਡ ਕੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਅਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਆਮ ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਮ ਸੂਤਰਧਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਰਖਾਣ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਉਸਾਰੀ 
ਗੁੱਡੀਆਂ ਅਕਸਰ ਗਮਹਰ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਅੰਬ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਮੂਲ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 51 ਪਰਿਵਾਰ ਗੁੱਡੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਕਾਰੀਗਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕੰਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਪੁਰਸ਼ ਲੱਕੜ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਰੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਧਾਤ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਡੌਣੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਹੁਣ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ