ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਹ

ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਹ (12 ਅਕਤੂਬਰ 1902 – 1972) ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।   

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1902 ਨੂੰ ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ, ਹੁਣ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

 ਜੀਵਨ 
ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਲਮੋਡ਼ਾ ਦੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਸਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਕਵੀ ਕੁਮਾਓਨੀ ਗੋਰਡਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੂਆਛੂਤ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ।

 ਵਿਰਾਸਤ 
ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਦਲੇਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਡਾਕ ਲਿਫਾਫਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 Bishni Devi Shah on Indianculture. ਲਵ gov.in
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ