ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ

ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Lahora Singh; ਜਨਮ 1865) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ ਮੁਸਾਵਰ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਖਲੀਫਾ ਇਮਾਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰ ਗੁਮਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ-ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਡੱਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਮਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਲਾਹੌਰਾ ਨੇ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਚੁਗਤਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲਾਹੌਰਾ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿਚ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਗੜਬੜੀ ਕਾਰਨ ਗੁੰਮਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰਾ ਦਾ ਸਟੂਡੀਓ ਸੜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੱਜ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕਾਰਜ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ। ਲਾਹੌਰਾ ਦਾ ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਨਾਂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ।

ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਹੱਲਾ ਚਬੂਕ ਸੇਵਾਂ ਦੇ ਬਾਬਾ ਹਿਦਾਇਤੁੱਲਾ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਕਵੀ ਵੀ ਸੀ। ਲਾਹੌਰਾ ਨੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੀਰ ਲਾਹੌਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਸੀ। ਲਾਹੌਰਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੀਵਨ-ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਚਿੱਤਰ ਜਨਮਸਾਖੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਇਕ-ਰੰਗੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਕੀਮ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਹੌਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਪਟਿਆਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

 ਗੈਲਰੀ 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1865