ਗਧੀਕਾ

ਗਧੀਕਾ ਵੀ ਗੱਦੀਕਾ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਦਿਆ ਜਾਂ ਆਦਿਓਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਗੱਦੀਕਾ ਇੱਕ ਰਸਮ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਧੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ, ਨੱਟੂ ਗਧੀਕਾ, ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਗਧੀਕਾ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਅਤਿਓਰ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਚੁਕੁੰਨੂ, ਕੁੱਪਾਥੋਟੇ, ਪਯਯਾਮਪੱਲੀ ਅਤੇ ਥ੍ਰੀਸਿਲੇਰੀ ਵਰਗੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਦਿਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਧਿਕਾ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਰਸਮ ਹੈ ਜੋ ਆਦਿਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਗਧਿਕਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਰੋਹ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਗੱਡੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਮ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗਿਆਈ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਕਿਸਮਾਂ 
ਗਧੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ, ਨੱਟੂ ਗਧੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਗਧੀਕਾ। ਪੂਜਾ ਗਧੀਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ, ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਪੁਰਦਗੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਧੀਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੀਤ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੱਟੂ ਗੱਦੀਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਟੂ ਗਦਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਾਧੀਕਾਕਰਨ ਨੂੰ ਦੱਸਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

 ਰਸਮ 
ਗਧੀਕਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਮਹੀਨੇ ਮਿਥੁਨਮ (ਜੂਨ/ਜੁਲਾਈ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਧੀਕਾ ਰਸਮ ਲਈ ਚਾਵਲ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਫਿੰਗਰ ਮਿਲੇਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਇੱਕ ਮੁਰਮ (ਪਾਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸੋਈ ਸੰਦ) ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਬੇਂਤ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਗਧੀਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈਣ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੱਦੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਦਿਓਰ ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਉਸਤਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਚੁਵਾਨੀ, ਸਿੱਦੱਪਨ ਅਤੇ ਮਲਕਾਰੀ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਗੱਧੀਕਾਕਰਨ ਉੱਚ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ। ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਤੁਲੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"Gadhika, Tribal dances, Wayanad, Kerala, India". Kerala Tourism - Wayanad. Department of Tourism, Government of Kerala. Archived from the original on 2023-04-13. Retrieved 2023-04-13.

 ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ 
ਇਹ ਪੀ. ਕੇ. ਕਲਾਨ, ਆਦੀਓਰ ਦੇ ਮੂਪਪਨ (ਕਬਾਇਲੀ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੀ ਕਿ ਗੱਦੀਕਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਰਸਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਕੇਰਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਨਤਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।"Gaddika - a tribal art form of Kerala". keralaculture.org. Department of Culture, Government of Kerala. 22 April 2019. Archived from the original on 2019-04-22. ਪੀ. ਕੇ. ਕਲਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੀ. ਕੇ ਕਰਿਆਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।

ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਕਲਾ ਮੇਲੇ ਦਾ ਨਾਮ 'ਗਧੀਕਾ' ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਮੇਲੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਲੋਕਧਾਰਾ