ਨੰਦ ਸਿੰਘ (ਸੰਤ)

ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ (8 ਨਵੰਬਰ 1870 – 29 ਅਗਸਤ 1943) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਸਨ। ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰ ਕਲੇਰਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ (ਨਾਨਕਸਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1870 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਗਰਾਓਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਰਦਾਰ ਜੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੂਹ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੰਮ 
ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਮਹਾਂ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਘ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਅਸਥਾਈ ਆਸਰਾ ਬਣਵਾਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੇਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹ ਕਾਲੇਰਾ ਅਤੇ ਕਾਉਂਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਝੌਂਪੜੀ ਬਣਵਾਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸਿਮਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਲੇਰਾ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾਨਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ( ਲੰਗਰ ) ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਲੀ ਭੇਟਾ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ।

ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਨਕਸਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰਿਕ ਸਰੂਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰੀ ਡੇਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕਸਰ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸੰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ