ਨੀਨਾਬਲੀ

ਨੀਨਾਬਲੀ ਇੱਕ ਰਸਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਨੂਰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਮਲਾਇਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਿੰਦੂਵਾਦੀ ਜਾਦੂਗਰੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਦਰਕਾਲੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਦਰਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਇਹ ਲੋਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੰਨੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਿੰਦੂਵਾਦੀ ਜਾਦੂਗਰੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਭਦਰਕਾਲੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਦਾਰਿਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਲਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਰਸਮ ਨਾਚ ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰੀ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਰਗੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਸਮਾਰੋਹ 
ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਪੰਡਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ (ਐਲਸਟੋਨੀਆ ਸਕੋਲਰਿਸ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕਨਾਈਨ ਰੁੱਖ) ਅਤ ਕੇਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਪੰਡਾਲ ਦੇ ਪਾਇਲਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml) ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪੋਹਾ (ਚਾਵਲ), ਗੁੜ, ਨਰਮ ਨਾਰੀਅਲ, ਸ਼ਹਿਦ, ਸ਼ਰਾਬ, ਨਾਰੀਅਲ ਆਦਿ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਠੁਕਲੁਝੀਚਿਲ ਨਾਮਕ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮਲਾਇਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੇਂਡਾ, ਅਰਿਪਾਰਾ ਅਤੇ ਏਲਾਥਲਮ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਗੀਤ ਹੈ। ਦਿਨ ਭਰ ਦੇ ਠੁਕਲੁਝੀਚਿਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੀਨਾਬਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਦਾਕਾਰ, ਨ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਜਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਨਾਬਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml) ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਚੇਂਡਾ, ਅਰੀਪਾਰਾ ਅਤੇ ਇਲਾਥਲਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੌਪਕੋਰਨ ਨੂੰ ਨੀਨਾਮ (ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਲਾਲ ਤਰਲ, ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਦਰਿਕਾ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚੇਂਡਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰਦਾ ਫੜ ਕੇ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਦਾਰਿਕਾ ਇੱਕ ਚੀਕ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੀਲਵਿਲੱਕੂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦਾਰਿਕਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml) ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਚੇਂਡਾ ਅਤੇ ਏਲਾਥਲਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਰਿਕਾ ਪਰਦਾ ਬਦਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨਾਲ ਨੀਨਾਬਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਕਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਦਾਰਿਕਾ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਦਮ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਾਰਿਕਾ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਦਮ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਕਲਾਰੀਪੱਯੱਟੂ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਮੁਦਰਾ ਰਾਹੀਂ ਲੜਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਰਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਸਿਰਫ ਵੀਕਨ ਚੇਂਡਾ (ਚੇਂਡਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਧ) ਹੈ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml) ਕਾਲੀ ਘਰ ਵੱਲ ਭੱਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨੀਨਾਬਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦਰਿਕਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਰਿਕਾ ਚੀਕਦਾ ਹੈ, ਕਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੁਰ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਦਰਿਕਾ ਲੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦਰਿਕਾ ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਦਰਿਕਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਡਰ ਕੇ ਦਰਿਕਾ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਪੰਜੁਪੀਡੁਟਮ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਰਿਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਂਦੀ ਹੈ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml)"Ninabali is a ritual art form to ward off evils". Natyasutraonline. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-05.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨੀਨਾਬਲੀ ਸਮਾਰੋਹ ਇੱਥੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਪਏ ਦਰਿਕਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਰਿਕਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ 'ਕੁਝੀਬਲੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml)

 ਪੁਸ਼ਾਕ 
ਦਾਰਿਕਾ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਨਾਮ (ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ) ਨਾਲ ਲੇਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਖਿੱਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ  ਹੈ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml) ਪੌਪਕੋਰਨ ਚੇਚਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਰਿਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ ਦੇ ਦੰਦ ਵਰਗੇ ਦੰਦ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਕਥਕਲੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।"നിണബലി" (in Malayalam). Deshabhimani. 20 May 2018. Archived from the original on 2023-03-05. Retrieved 2023-03-04.
Category:CS1 Malayalam-language sources (ml) ਉਹ ਮੈਡਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 'ਮੋਲਾਮਰ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਵੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲਾ ਲੋਕਧਾਰਾ