ਪੰਡਿਤ ਭਾਈ ਗੈਤੋਂਡੇ

ਪੰਡਿਤ ਸੁਰੇਸ਼ "ਭਾਈ" ਗੈਤੋਂਡੇ (ਜਨਮ 6 ਮਈ 1932-ਦੇਹਾਂਤ 27 ਜੂਨ 2019) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਹ ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ ਥਿਰਕਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਗਿਰਦ ਅਤੇ ਫਾਰੂਖਾਬਾਦ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਿਰਕਵਾ ਸ਼ੈਲੀ (ਪਰੰਪਰਾ) ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਥਿਰਕਵਾ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

 ਪਿਛੋਕਡੜ 
ਉਹ ਕੰਕਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੌਡ਼ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੈਤੋੰਡੇ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

 ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ 
ਪੰਡਿਤ ਗੈਤੋਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਤਬਲਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿਖੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਧਾਕਰ ਦਿਗਰਾਜਕਰ, ਰਮਾਕਾਂਤ ਬੇਦੱਕਰ, ਮਹਾਮੂਲਾਲ ਸੰਗਾਵਕਰ ਅਤੇ ਬਾਲੁਭਾਈ ਰੁਕਾਦੀਕਰ ਨਾਲ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 9 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਬਲੇ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 1952 ਤੋਂ 1968 ਤੱਕ, ਗੈਤੋੰਡੇ ਨੇ ਆਗਰਾ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਜਗਨਨਾਥਬੂਵਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਤਬਲਾ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ ਥਿਰਕਵਾ ਨਾਲ ਤਬਲੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ ਥਿਰਕਵਾ ਦਾ ਗੰਡਾ-ਬੰਦ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ  ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਥਿਰਕਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੈਤੋਂਡੇ ਨੇ ਸੁਬਰਾਇਮਾਮਾ ਅੰਕੋਲੇਕਰ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵਿਨਾਇਕਰਾਓ ਘੰਗਰੇਕਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਭਾਈ ਪੰਡਿਤ ਲਾਲਜੀ ਗੋਖਲੇ(2002ਤੱਕ,ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ) ਦੇ ਨਾਲ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ । ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਜੀ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਡਿਤ ਲਾਲਜੀ ਗੋਖਲੇ ਜੀ ਨਾਲ ਪਡ਼੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।

 ਵਿਰਾਸਤ 
ਪੰਡਿਤ ਗੈਤੋੰਡੇ ਨੂੰ ਤਬਲੇ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਕਲ ਸਾਜ਼ਿੰਦੇ ਵਜੋਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ, ਸ਼ਰਦਚੰਦਰ ਅਰੋਲਕਰ, ਭੀਮਸੇਨ ਜੋਸ਼ੀ, ਰਾਮ ਮਰਾਠੇ, ਯਸ਼ਵੰਤਬੁਵਾ ਜੋਸ਼ੀ, ਰਤਨਾਕਰ ਪਾਈ, ਰਾਜਾਭਾਓ ਕੋਗਜੇ, ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਣ, ਗਜਾਨਨ ਬੁਵਾ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਗਨਨਾਥਬੁਵਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਤਬਲੇ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਵਿਦਿਆਰਥੀ 
ਪੰਡਿਤ ਗੈਤੋੰਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਲਏ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਿਖਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਗੰਡਾ ਬੰਦ ਚੇਲਿਆਂ ਮਹੇਸ਼ ਕਨੋਲੇ, ਅਜੀਤ ਪੇਂਡਸੇ, ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਕੁਲਕਰਨੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲੇਃ ਪੰਡਿਤ ਸੁਧੀਰ ਸੰਸਾਰੇ, ਸੁਨੀਲ ਜੈਫਾਲਕਰ, ਰਸ਼ਮੀਨ ਭਾਗਵਤ, ਸ਼ੁਭਦਾ ਕੁਰਵੇ, ਅਭੈ ਦਾਤਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਪਦ ਪਾਰਖੇ, ਸੰਜੀਵਨੀ ਹਸਬਨੀਸ, ਪਾਂਡੁਰੰਗ ਦੇਹਦਰਾਇਆ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਬੰਧਵਾਲਕਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਏ. ਬੀ. ਜੀ. ਐੱਮ. ਵੀ. ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ (ਵਿਸ਼ਾਰਦ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੀਐਚਡੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਿਆ।

 ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਫੋਟੋਆਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੂਚੀ ਉਹਨਾਂ  ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਨਃ

 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ 2011-12-ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ
 ਗੁਰੂ ਸੰਮਾਨ ਅਰਪਨ-ਭਾਤਖੰਡੇ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਥਾਨ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
 ਬੰਗੀਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਸੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ
 ਨਾਦਾਸ਼੍ਰੀ-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਡ਼ ਮੰਡਲੀ, ਬੰਗਲੌਰ
 ਤਾਲ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਤਾਲ ਚੱਕਰ, ਪੁਣੇ
 ਚਤੁਰੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਥਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਮੈਸਕਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
 ਤਾਲ ਵਿਲਾਸ-ਸੰਗੀਤ ਪੀਠ ਸੂਰ ਸਿੰਗਰ ਸੰਸਦ, ਮੁੰਬਈ
 ਸਵਰ ਸਾਧਨਾ ਰਤਨ-ਸਵਰ ਸਾਧਨਾ ਸਮਿਤੀ, ਮੁੰਬਈ
 ਕੋਂਕਣ ਕਲਾ ਭੂਸ਼ਣ, ਮੁੰਬਈ
 ਮਾਨਦ ਸੰਗੀਤਾਚਾਰੀਆ-ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਗੰਧਰਵ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਮੰਡਲ, ਮੁੰਬਈ
 ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਮਰਾਠੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਠਾਣੇ ਮਹਾਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ
 ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਉੱਤਮਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਠਾਣੇ
 ਆਨਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ-ਲਾਇਨਜ਼ ਕਲੱਬ ਆਫ਼ ਠਾਣੇ
 ਤਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਸਾਂਗਵੀ, ਪੁਣੇ
 ਕਲਾਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਕਲਾਸ਼੍ਰੀ ਸੰਗੀਤ ਮੰਡਲ, ਪੁਣੇ
 ਸੰਗੀਤ ਭੂਸ਼ਣ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਮਰਾਠੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਪੁਆਸਕ-ਭਾਰਤ ਗਿਆਨ ਸਮਾਜ, ਪੁਣੇ
 ਮਰਾਠੀ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ-ਮੁੰਬਈ
 ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਚਾਰੀਆ ਸ਼ੰਕਰਭਾਈਆ ਪੁਰਸਕਾਰ

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ
 ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ
 ਅਹਿਮਦ ਜਾਨ ਥਿਰਕਵਾ
 ਨਿਖਿਲ ਘੋਸ਼

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932