ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ

ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੈਕਸਾਟੋਨਿਕ ਸਕੇਲ (ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਛੇ ਸੁਰਾਂ  ਦਾ"। ਇਹ ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਪੈਮਾਨੇ (ਜਨਯਾ ਰਾਗਮ) ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਯਾਨੀ ਸੱਤ ਸੁਰ (ਸੰਗੀਤਕ ਨੋਟਸ) ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਾਨੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਰੋਹਃ ਸ, ਕੋਮਲ ਗ, ਮ, ਧ, ਕੋਮਲ ਨੀ, ਸੰ , ਅਵਰੋਹ :ਸੰ ਕੋਮਲ ਨੀ, ਧ, ਮ,ਕੋਮਲ ਗ, ਰੇ,ਸ।

 ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ 
ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪ ਪੈਮਾਨੇ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਚਮ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਡਵ-ਸ਼ਾਡਵ ਰਾਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ) ਦੋਵਾਂ ਸਕੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੁਰ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। (ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਵੇਖੋਃ

 ਆਰੋਹਨਃ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਨੀ2 ਸੰ [a]  
 ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ[b]  

ਇਹ ਸਕੇਲ ਸ਼ਡਜਮ, ਚਤੁਰੂਤੀ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਸਾਧਾਰਣ ਗੰਧਾਰਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਧਮਮ, ਚਤੁਰਥੀ ਧੈਵਤਮ ਅਤੇ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ 22ਵੇਂ ਮੇਲਾਕਾਰਤਾ ਰਾਗ, ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਯਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਯ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਪੈਮਾਨੇ,ਖਰਹਰਪ੍ਰਿਯਾ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸਥਿਰ ਪੰਚਮ ਗਾਇਬ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਸ਼੍ਰੀ ਰੰਜਨੀ ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।

 ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੂਬਾਲਕਾ, ਬ੍ਰੋਚੇਵਰੇਵਰ, ਸਾਡ਼ੀ ਏਵਰੇ, ਭੁਵਿਨੀ ਦਾਸੁਦਾਨੇ ਅਤੇ ਸੋਗਾਸੁਗਾ ਮ੍ਰੁਦੰਗਾ ਤਾਲਮੂ
 ਸ਼੍ਰੀ ਦਮ ਦੁਰਗੇ, ਬਾਲੰਬਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਪਰਵਤਾ ਰਾਜਾ ਕੁਮਾਰੀ ਮੁਥੂਸਵਾਮੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤਰ ਦੁਆਰਾ
 ਇਨੀ ਓਰੁ ਕਾਨਮ ਉੱਨਈ, ਕਾਨਾ ਵੇਂਦਾਮੋ, ਮਾਤਾ ਇਨਮ ਵਾਤਾ ਅਤੇ ਗਜਵਾਦਨਾ ਕਰੂਣਾ-ਪਾਪਾਨਸਮ ਸਿਵਨਪਾਪਨਾਸਾਮ ਸਿਵਨ
 ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਏਨ੍ਨਾ ਬਿੱਟੂ, ਥਾਲਾ ਬੇਕੂ ਪੁਰੰਦਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ
 ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਦਮੇਨਮ ਕੋਵਿਲੀਲੇ ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
 ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਲੈਅਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਗਲੀਲੇ ਓਰੂ ਨੀਲਵੀਨਾਈ ਕੰਡੇਨ
 ਹਰਿਨੀ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਮਨਚਨਲੂਰ ਗਿਰੀਧਰਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਸ਼ਿਕਾ ਵਾਹਨਨੇਹਰੀਨੀ

 ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ 

 ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ 
ਗੀਤ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗਾਇਕ/ਗਾਇਕਾ ਨਾਥਾਮੇਨੁਮ ਕੋਵਿਲਿਲੇਮਨਮਾਧਾਲੀਲਾਈlਐਮ.ਏਸ.ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮਨਾਥਾਵਿਨੋਥਾਂਗਲ (ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੱਲਵੀ ਅਨੁਪੱਲਵੀ)ਸਾਲੰਗੇ ਓਲੀਇਲਿਆਰਾਜਾ ਏਸ.ਪੀ.ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਨਾਥਮ ਏਲੁਨਥਾ ਥਾਡੀ ਗੋਪੁਰਾ ਵਾਸਾ ਲਿਲੇ ਕੇ.ਜੇ.ਯੇਸੁਦਸ, ਏਸ.ਜਾਨਕੀਓਰੁ ਰਾਗਮ ਉਨਨਾਈ ਵਾਜ਼ਥੀ ਪਾਡੂਗਿਰੇਂਓਰੁ ਮਨਥਾਰਾ ਪੂਚਿੰਨਾ ਜਮੀਨਮਾਨੋ ਕੇ.ਏਸ.ਚਿਤਰਾਏਰੇਟੂ ਪਾਥੀਨਾਰੂਰਾਜਾ ਰਾਜਾਥਾਨਮਾਨੋ, ਏਸ.ਜਾਨਕੀਵਨਥਾਧੂ ਵਨਥਾਧੂਕਿੱਲੀਪੇਚੂ
ਕੇਤਕਵਾਏਸ.ਜਾਨਕੀਕਥੀਰੂੰਥੇਨ
ਕਨਵਾਧਰਮਾ ਪਾਥੀਨੀਪਗਾਲਿਲੇ ਓਰੁ  ਨੀਲਾਵਿਨੈ 
ਕਾਨਦੇਨਨਿਨੇਵੇ ਓਰੁ ਸੰਗੀਤਮਵੈਕਸੀ ਵੇਲੀਕਿਲਾਮਾਰਸਾ ਮਗਨਏਸ.ਪੀ.ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਸਾਮੀ ਏਨ ਥਾਲੀਸ਼ੇਨਬਗਾਮੇ
ਸ਼ੇਨਬਗਾਮੇਕੇ.ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾਨੱਲਾਥੋਰ ਵੀਨਾਈਓਰੇ ਓਰੁ  ਗਰਾਮਥਿਲੇਕਾਨਨ ਨੀ ਏਨਇਵਾਨਸੁਧਾ ਰਘੁ ਨਾਥਨਵਾਨਮ
ਸੇਵਾਨਮ
ਵੇਨ ਮੇਗਾਮਕੁਲੀਰਕਾਲਾਮੇਗਨਗਲਸ਼ੰਕਰ-ਗਣੇਸ਼ਕੇ.ਜੇ.ਯੇਸੁਦਾਸ,
ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮਮੇਗਨ
ਵੰਧੂ ਪੋਗਮਮਨਧੀਰਾਪੁੰਨਾਗੇਵਿਦਿਆਸਾਗਰਮਧੂ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਅਨਵੇਸ਼ਾਇਥੋ ਇਲਿਆ ਕਿੱਲੀਗਲਕਿਜ਼ਾਕੇ ਓਰੁ ਕਾਧਾਲ ਪਾਟੁਏਸ.ਪੀ.ਬਾਲਾ ਸੁਬ੍ਰਮਣ੍ਯਮਕੇ.ਏਸ.ਚਿਤਰਾਏਲੇਥਲ ਵਾਰੁਵਾਲੇਜਾਥੀ ਮਾਲੀ ਮਰਗਧਾ ਮਨੀ ਕੜਾਵੁਲੀਦਮ ਅਜ਼ਾਗਿਆ 
ਪੰਡੀਪੁਰਮ ਭਾਰਦਵਾਜਪਰਸੰਨਾ, ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ ਥੀਦਾ ਥੀਂਦਾ 
(ਰੇਤੀਗੋਵਲਾ ਰਾਗ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗ A ਵਿੱਚ ਹੈ)ਥੁਲਲੂਵਾਧੋ ਇਲਾਮੇਯੁਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾ ਪੀ.ਉੰਨੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ.ਬੋਮਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀਕੰਨਾਨੇ ਕੰਨੀ ਰਾਸੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਕੇ.ਏਸ.ਚਿਤਰਾ

 ਸਬੰਧਤ ਰਾਗਮ 
ਇਹ ਭਾਗ ਇਸ ਰਾਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਸਕੇਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ 

 ਅਭੋਗੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦੋਵਾਂ ਪੈਮਾਨਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਕੈਸਿਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਸੰ -ਸੰ ਧ2 ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ ਹੈ। 
 ਰਾਗਮ ਜਯਮਨੋਹਰੀ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰੋਹ ਅਭੋਗੀ ਵਰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਵਰੋਹ ਸ਼੍ਰੀਰੰਜਨੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ ਬਣਤਰ ਸ ਰੇ2 ਗ2 ਮ1 ਧ2 ਸੰ , ਸੰ ਨੀ2 ਧ2 ਮ1 ਗ2 ਰੇ2 ਸ [b]

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 

 ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ  

ਭਾਸ਼ਾਃ ਤਮਿਲ
ਗੀਤ.ਫ਼ਿਲਮਸੰਗੀਤਕਾਰਗਾਇਕਨੈਥਮੈਨਮ ਕੋਵਿਲੀਲੀਮਨਮਾਧਾ ਲੀਲਾਈਐਮ. ਐਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮਨਾਥਵਿਨੋਥੰਗਲ (ਰਾਗਮਾਲਿਕਾ ਪੱਲਵੀ ਅਨੁਪਲਵੀ ਕੇਵਲ) ਸਲੰਗਾਈ ਓਲੀਇਲੈਅਰਾਜਾਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਪੀ. ਸੈਲਜਾਐਸ. ਪੀ. ਸੈਲਜਾਨਾਥਮ ਏਲੂੰਥਾਥਾਦੀਗੋਪੁਰਾ ਵਾਸਾਲੀਲੇਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਓਰੂ ਰਾਗਮਉੱਨਈ ਵਜਥੀ ਪਾਡੂਗਿਰੇਨਓਰੂ ਮੰਥਰਾ ਪੂਚਿੰਨਾ ਜ਼ਮੀਨਮਾਨੋ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਈਰੇਟੂ ਪਥਿਨਾਰੂਰਾਜਾ ਰਾਜਥਨਮਾਨੋ, ਐਸ. ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਵੰਥਾਧੂ ਵੰਥਾਡੂਕਿਲਿਪੇਟਚੂ ਕੇਟਕਾਵਾਐੱਸ. ਜਾਨਕੀਕਥਿਰੰਥੇਨ ਕਨਾਵਾਧਰਮ ਪਾਥਨੀਪੈਗਲਿਲੇ ਓਰੂ ਨੀਲਵੀਨਾਈ ਕੰਡੇਨਨਿਨੈਵ ਓਰੂ ਸੰਗੀਤਮਵੈਕਾਸੀ ਵੇਲਿਕਿਲਾਮਾਰਾਸਾ ਮਗਨਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਸਾਮੀ ਐਨ ਥਾਲੀਸ਼ੇਨਬਾਗਾਮੇ ਸ਼ੇਨਬਾਗਾਮਾਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾਨੱਲਾਥੋਰ ਵੀਨਾਈਓਰੇ ਓਰੂ ਗ੍ਰਾਮੈਥੀਲੀਕੰਨਨ ਨੀ ਐਨਇਵਾਨਸੁਧਾ ਰਘੁਨਾਥਨਵਾਨਮ ਸੇਵਨਮ ਵੇਨ ਮੇਗਾਮਕੁਲਿਰਕਲਾ ਮੇਗੰਗਲਸ਼ੰਕਰ-ਗਣੇਸ਼ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮਮੇਗਨ ਵੰਧੂ ਪੋਗਮਮੰਧੀਰਾ ਪੰਨਗਾਈਵਿਦਿਆਸਾਗਰਮਧੂ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਅਨਵੇਸ਼ਾਇਥੋ ਇਲੈਆ ਕਿਲੀਗਲਕਿਝਾਕੇ ਓਰੁ ਕਦਲ ਪਾਤੂਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕੇ. ਐੱਸ. ਚਿਤਰਾਅਲਾਇਥਲ ਵਰੁਵਾਲੇਜਾਤੀ ਮੱਲੀਮਰਾਗਾਧਾ ਮਨੀਕਦਵੁਲਿਡਮਅਜ਼ਾਗੀਆ ਪੰਡੀਪੁਰਮਭਾਰਦਵਾਜਪ੍ਰਸੰਨਾ, ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮਥੀਂਡਾ ਥੀਂਡਾ
(ਰੇਤੀਗੌਲਾ ਰਾਗ ਭਾਗ ਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੋਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਥੂਲੁਵਧੋ ਇਲਾਮਾਈਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾਪੀ. ਉਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਬੰਬੇ ਜੈਸ਼੍ਰੀਕੰਨਨਕੰਨੀ ਰਾਸੀਵਿਸ਼ਾਲ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ