ਸੱਤਯ

ਸੱਤਯ ਜਾਂ ਸੱਤਿਆ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Satya; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: सत्य; IAST: ਸਤਿਆ) ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸੱਚ" ਜਾਂ "ਸਾਰ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਆ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਮੁੱਲਵਾਨ ਗੁਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਯੋਗ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਆ ਪੰਜ ਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ - ਨੈਤਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

 ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਰਥ 
ਸੱਤਿਆ ਦੇ ਕਈ ਵਿਭਿੰਨ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "sooth" ਅਤੇ "sin" ਸ਼ਬਦ, ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ "suť" ("суть"), ਡੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ "sand" (ਸੱਚਾ), ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿੱਚ "sann", ਅਤੇ ਅਵੇਸਤਾਨ ਵਿੱਚ "haitya" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਧਰਮ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ,  ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਚਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣਾ।

 ਸਤਿ 
ਸਤਿ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: सत्) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਤਵ ("ਸ਼ੁੱਧ, ਸੱਚਾ") ਅਤੇ ਸਤਯ ("ਸੱਚ")। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਸਤਿ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਜਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਹਨ:

 "ਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ"
 " ਤੱਥ "
 " ਬ੍ਰਾਹਮਣ " ( ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਓ)
 "ਜੋ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ"
 "ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਹੈ"
 "ਜੋ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ"
 "ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ"

ਸਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਅਗੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗਾ, ਸੱਚਾ, ਅਸਲੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਹੋ ਰਿਹਾ, ਹੋ ਰਿਹਾ, ਅਸਲ, ਮੌਜੂਦ, ਸਥਾਈ, ਸਥਾਈ, ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਤਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਚਾ ਸਿਧਾਂਤ, ਸਤਿ-ਵਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ।: 329–331 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਿ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫਿਊਜ਼ਨ ਸ਼ਬਦ "ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਆਤਮਾ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਿਧਾਂਤ, ਹੋਂਦ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਤਿ ਦਾ ਨਿਖੇਧ ਅਸਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਰਮ, ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਤ, ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋ ਗਲਤ, ਅਵੈਧ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈ।[1][2] ਸਤਿ ਅਤੇ ਅਸਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਬ੍ਰਿਹਦਾਰਣਯਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (1.3.28) ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਵਮਾਨ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਅਸਤੋ ਮਾ ਸਦ ਗਮਯ

ਤਮਸੋ ਮਾ ਜਯੋਤਿਰ੍ ਗਮਯ

ਮ੍ਰਿਤਯੋਰ ਮਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮ ਗਮਯ

ਮੈਨੂੰ ਭਰਮ ਤੋਂ ਸੱਚ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਓ

ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ

ਮਰਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ

ਸਤਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਤਿ-ਚਿਤ-ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਤਿ, 'ਸੱਚ', ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਅੰਤਮ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਬੰਧ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤਿਆਲੋਕ, ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਵਰਗ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।

 ਬੁੱਧ ਧਰਮ 
ਸ਼ਬਦ "ਸੱਤਿਆ" (ਪਾਲੀ: sacca) ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ "ਹਕੀਕਤ" ਜਾਂ "ਸੱਚ" ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਾਰ ਨੋਬਲ ਸੱਚਾਈਆਂ (ਅਰਿਆਸੱਕਾ) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਪਾਲੀ ਨੂੰ "ਸੱਕਾ", "ਤੱਥ", "ਅੰਨੰਤਥ" ਅਤੇ "ਧੰਮ" ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

'ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਸੱਚ' (ਆਰੀਆ-ਸੱਕ) ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਪਾਲੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਦੁੱਖ (ਸੰਸਾਰਿਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤਾਰਾ), ਦੁੱਖ ਦੀ ਉਤਪਤੀ (ਤਨਹਾ, ਲਾਲਸਾ), ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ (ਨਿੱਬਾਣ ਜਾਂ ਨਿਰਵਾਣ), ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਮਾਰਗ (ਅੱਠ ਸੁਪਰ-ਸੰਸਾਰਿਕ ਮਨ ਕਾਰਕ) ਦਾ ਸੱਚ ਹਨ।

 ਸਿੱਖ ਧਰਮ 

ਗੁਰਮੁਖ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਸੱਚ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਸਤਿ ਜਾਂ ਸੱਚਾਈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ 5 ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

 ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਾਟੋ 
ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ 'ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ' ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਧਰਮ – ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ, ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹਨ
 ਸਤਨਾਮ – 'ਸਤਨਾਮ' ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸੀ
 ਸੱਤਿਆਲੋਕ – ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਪੰਨੇ ਜੋ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ
 ਸੱਤਿਆ ਯੁੱਗ – ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ (ਯੁਗਾਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ
 ਪਰਮਾਤਮਾ – ਸੱਚ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ
 ਸੱਚ – ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼