ਬ੍ਰਿਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ

ਬ੍ਰਿਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ।ਬ੍ਰਿਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ,  ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 1963 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਬ੍ਰਿਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ 1900 ਵਿੱਚ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।  ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। 

 ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ 
ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੇ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸਪਾਰਟਨ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖਾਦੀ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾ. ਐਮ.ਏ. ਅੰਸਾਰੀ ਤੋਂ ਗਵਾਲਿਨ (ਦੁੱਧ ਦਾਸੀ) ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। 

1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ।  ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1924 ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਗਾਂਧੀ ਦਾ 21 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੀ। ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।  "The Last Hours Of Mahatma Gandhi" . Gandhi Research Foundation. Retrieved 13 January 2013.

 ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ 
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸੇਵਕ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। 1952 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਸੇਵਾ ਸਮਾਰਕ ਟਰੱਸਟ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਦਾਸ ਸੀ। ਇਹ ਟਰੱਸਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।    ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਨੂੰ 1963 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

 ਕਿਤਾਬਾਂ 
ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖੰਡਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਬਾਪੂ ਕੇ ਚਰਨੋਂ ਮੇਂ ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਐਟ ਦ ਫੁੱਟ ਆਫ਼ ਬਾਪੂ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।   ਚਾਂਦੀਵਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਕੀ ਦਿੱਲੀ ਡਾਇਰੀ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ