ਪਾਣੀਪਤ ਦਾ ਹਮਲਾ (1770)

ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ (1770) 4 ਜਨਵਰੀ 1770 ਨੂੰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਛਾਪਾ ਸੀ।

 ਪਿਛੋਕੜ 
ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1767 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੱਖ ਪਾਣੀਪਤ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਨਜੀਬ ਅਦ-ਦੌਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਖਾਲਸੇ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੁਆ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਨਜੀਬ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ।

ਮਾਰਚ 1768 ਵਿੱਚ, ਨਜੀਬ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।

 ਲੜਾਈ 
ਜਨਵਰੀ 1770 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਨਜੀਬ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 4 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਲਿਆ। ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਆਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਬਿਤਾ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀਪਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀਪਤ, ਸੋਨੀਪਤ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।

 ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 
ਸਿੱਖ 10 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਨਜੀਬ ਅਦ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਮੌਤ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1770 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਬੀਤਾ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਨਿਹੰਗ
 ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
 ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ
 ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ
 ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ