ਜੀ. ਐਸ. ਲਕਸ਼ਮੀ

ਗੰਡੀਕੋਟਾ ਸਰਵ ਲਕਸ਼ਮੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਕੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਹੱਥ ਦੀ ਤੇਜ਼-ਮੱਧਮ ਆਊਟ ਸਵਿੰਗ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ।

ਲਕਸ਼ਮੀ 14 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਚ ਰੈਫ਼ਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਰੈਫਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਮਈ 1968 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਟਾਟਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਕੰਪਨੀ (ਹੁਣ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼) ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਟਾਟਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 1986 ਵਿੱਚ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ 10ਵੀਂ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਕਾਂ" ਕਾਰਨ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਖੇਡ ਕੋਟੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1989 ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 1989 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਂਧਰਾ ਔਰਤਾਂ, ਬਿਹਾਰ ਔਰਤਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਔਰਤਾਂ, ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਖੇਡਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਨ 1991 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਕਾਲ-ਅਪ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਤਰ-ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1999 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਲਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।Ghosh, Annesha (14 May 2019). Subrahmanyam, V. V. "'Its a special feeling' says Suvarna Lakshmi after becoming ICC's first female match referee". 

ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  2014 ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਟੀਮ ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।Ghosh, Annesha (14 May 2019).  ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2008-09 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਜ ਮਹਿਲਾ ਰੈਫ਼ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (ਬੀ. ਸੀ. ਸੀ. ਆਈ.) ਦੁਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਲਾ ਰੈਫ਼ਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤੀ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖੇਡੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਰੈਫ਼ਰੀਆਂ ਲਈ ਬੀ. ਸੀ. ਸੀ. ਆਈ. ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪੰਜ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਅੰਡਰ-19 ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਯੂ. ਪੀ. ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਡ-ਆਫ-ਕੰਡਕਟ ਪੈਨਲਟੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਬੀ. ਸੀ. ਸੀ. ਆਈ. ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਰੈਫ਼ਰੀਆਂ ਦੇ ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਜੀ. ਐੱਸ. ਲਕਸ਼ਮੀ 2019 ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਚੈਲੇਂਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਸੀ। ਉਹ 14 ਮਈ 2019 ਨੂੰ ਮੈਚ ਰੈਫ਼ਰੀਆਂ ਦੇ ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ 2019 ਆਈਸੀਸੀ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੈਚ ਰੈਫ਼ਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਈਸੀਸੀ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰੈਫ਼ਰੀ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ। ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2019 ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਟ੍ਰਾਈ-ਨੇਸ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਲਈ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਮੈਚ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

ਸਤੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 2024 ਆਈਸੀਸੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲ-ਫੀਮੇਲ ਆਫੀਸ਼ਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968