ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਸਿੰਘ

ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Swarajbir Singh; ਜਨਮ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਵੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸੀਆ ਦੀ ਰਾਤ (2016) ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

ਉਹ 31 ਅਗਸਤ 2018 ਤੋਂ 13 ਜਨਵਰੀ 2024 ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1983-1984 ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਰੱਖਿਆ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ 1986 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਸਨੂੰ ਅਸਾਮ-ਮੇਘਾਲਿਆ ਕਾਡਰ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ ਮੇਘਾਲਿਆ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਰਕਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਧਰਮਾਬਾਦ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਮੱਲੋਵਾਲੀ ਅਤੇ ਘੁਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

 ਕੰਮ 
ਇਹ ਹੈ ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ:

 ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ 

 ਧਰਮ ਗੁਰੂ (1999)

 ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (2000)

 ਮੇਦਨੀ ( ਧਰਤੀ ) (2002)

 ਸ਼ਿਆਰੀ ( ਕਵਿਤਾ ) (2004)

 ਕਾਲਰ ( ਦ ਅਲਕਲੀਨ ਅਰਥ (2006)

 ਮਾਸੀਆ ਦੀ ਰਾਤ ( ਮੂਨ ਰਹਿਤ ਰਾਤ ) (2013)

 ਤਸਵੀਰਾਂ ( ਤਸਵੀਰਾਂ ) (2014, ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਟ-ਸਰਵਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) (2017 ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)

 ਹੱਕ ( ਦ ਰਾਈਟਸ ) (2015)

 ਅਗਨੀ ਕੁੰਡ ( ਦ ਫਾਇਰ ਪੁਟ ) (2016)

 ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਾਟਕ 

 ਜਨ ਦਾ ਮੀਟ ( ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ )

 ਪੁਲ-ਸੀਰਤ (ਨਿਆਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਰਕ ਉੱਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪੁਲ)

 ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ( ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਿਲਾ )

 ਫਾਸਲ ( ਵਾਢੀ )

 ਏਹ ਗਲਾਂ ਕਦੀ ਫਿਰ ਕਰਾਂਗੇ ( ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ ) (ਨੌਂ ਮੋਨੋਲੋਗ)

 ਅਹਿਲਯਾ

 ਮਹਾਦੰਡ ( ਮਹਾਨ ਸਜ਼ਾ )

 ਲੇਖ 

 ਤੇਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ( ਤੇਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ), 1988-89 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਸਿਕ ਕਾਲਮ।

 ਕਵਿਤਾ 

 ਅਪਨੀ ਅਪਨੀ ਰਾਤ ( ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਾਤ ) (1985)

 ਸਾਹਨ ਥਾਣੀ ( ਸਾਡੇ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ) (1989)

 23 ਮਾਰਚ (1993), ( ਪਾਸ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ )

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ 
ਇੱਥੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ
ਸਾਲਅਵਾਰਡਇੰਸਟੀਚਿਊਟਕੰਮਨੋਟ1986ਪ੍ਰੋ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਰਾਤ1995ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ23 ਮਾਰਚ2000ਨਾਟਕ ਪੁਰਸਕਾਰਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀਧਰਮ ਗੁਰੂ2001ਅੰਬੇਡਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰਮਾਨਵਵਾਦੀ ਮੰਚ, ਜਲੰਧਰਸਾਹਿਤ2002ਸੁਖਦੇਵ ਪ੍ਰੀਤ ਯਾਦਗਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰਮੰਚ—ਰੰਗਮੰਚਸਾਹਿਤ2002ਪਲਸ ਮੰਚ ਪੁਰਸਕਾਰਪਲਸ ਮੰਚਸਾਹਿਤਪਲਸ ਮੰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ2005ਕਲਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰਸਾਹਿਤ2010ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸੇਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀਸਾਹਿਤਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ।2013ਡਾ ਜਗਤਾਰ ਯਾਦਗਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਹਿਤਸਵਰਾਜਬੀਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਗਤਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ2015ਵਿਰਸਾ ਵਿਹਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਵਿਹਾਰਸਾਹਿਤਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ 2015 ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ2015ਸਾਹਿਤਰਥ ਪੁਰਸਕਾਰਸ਼ਬਦ-ਲੋਕ ਸੰਗਠਨਸਾਹਿਤਮਰਹੂਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਸਮੁੱਚੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਨਮਾਨ2016ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤਮੁੱਖ ਲੇਖ: ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ2018ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀਸਾਹਿਤਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਗੋਇਲ ਦੇ ਨਾਲ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ