ਪੀਂਘ ਝੂਟਣਾ

ਕਿਸੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਮੋਟੇ ਟਾਹਣੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਝੂਟਣ ਲਈ ਲਟਕਾਏ ਹੋਏ ਇਕ ਮੋਟੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਪੀਂਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੀਂਘਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਤੀਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮੇਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਪੀਂਘਾਂ ਝੂਟਦੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਚੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੀਂਘ ਦੀ ਹੀਂਗ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਉੱਚੀ ਪੀਂਘ ਝੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕਈ ਮਨਚਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਤੋੜੀ ਇਸ ਟਾਹਣੀ ਨੂੰ “ਸੱਸ ਦਾ ਚੂੰਡਾ ਪੱਟਣਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੂੰਡਾ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੀਂਘ ਝੂਟਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੀਂਘ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਲੰਮਾ ਮੋਟਾ ਰੱਸਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਂਘ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੱਪਲ, ਬਰੋਟੇ ਅਤੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਮੋਟੇ ਟਾਹਣਿਆਂ ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਟਾਹਣੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੀ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਰੱਸੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 12 ਕੁ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਰੱਖ ਗੰਢ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਦੋ ਕੁ ਫੁੱਟ ਲੰਮੀ ਤੇ 4 ਕੁ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਫੱਟੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫੱਟੀ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵਾਢੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੱਟੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿੱਥੇ ਪੀਂਘ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਗੰਢ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੱਟੀ ਦੇ ਵਾਢੇ ਪੀਂਘ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫਿੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੱਟੀ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਪੀਂਘ ਝੂਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਪੀਂਘ ਝੁਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਂਘ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਵੇਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਝੂਟਣ ਲਈ ਘਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਦਲਾਣ/ਸਵਾਤ ਦੀ ਲਟੈਣ ਜਾਂ ਸ਼ਤੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪੀਂਘ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਤੀਆਂ ਲੱਗਣੋਂ ਹੀ ਹਟ ਗਈਆਂ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ