ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ

ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਭਾਰਤ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਉਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਦਭਾਵਨਾ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜੀ ਵਤਨ ਲਈ ਮਾਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ, ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਜ਼ੈਨ-ਉਲ-ਆਬਿਦੀਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਲਾਲ ਦੇਦ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਾਲੇਸ਼ਵਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟਿੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

 ਮੂਲ 
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਸਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵੀ 18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਹਜ਼ਰਤਬਲ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਵਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਲਤਾਨ ਜ਼ੈਨ ਉਲ ਅਬੇਦੀਨ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਹੱਸਮਈ ਲਾਲ ਦੇਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਟਿੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।

 ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਉਦਾਹਰਨਾਂ 
ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਲਾਨਾ ਸੂਫ਼ੀ ਤਿਉਹਾਰ ਉਰਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਿਮ ਗਲੀਚੇ ਬੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਲੀਚੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਰਗਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਹਰ ਸਾਲ 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੇਲਾ ਖਰੇਵ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਈਦ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਕੌਲ ਰਾਜਾਂ ਨੇ "ਪੂਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ" ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਪੰਜਾਬੀਅਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਏਕਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ
 ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨੀ ਤਹਿਜ਼ੀਬ
 ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਏਕਤਾ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ 

 ਫਾਰੂਕ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ 'ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ' ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ; 24 ਮਾਰਚ 2009; ਦ ਹਿੰਦੂ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰ

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ
 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ 
 ਨੰਦੀਮਾਰਗ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ 
 ਕਸ਼ਮੀਰੀਅਤ ਦੀ ਆਤਮਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ