ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ-ਮੁਨਾਬਾਓ ਲਾਈਨ

ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ-ਮੁਨਾਬਾਓ ਲਾਈਨ ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਜੈਪੁਰ-ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮੁਨਾਬਾਓ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਨ।  ਜੋਧਪੁਰ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਈਨ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਾਲੀ ਤੱਕ 1,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (3 ਫੁੱਟ 3+3⁄8 ਇੰਚ)-ਚੌੜੀ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਲਾਈਨ 1882 ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1884 ਵਿੱਚ ਲੂਨੀ ਅਤੇ 1885 ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਜੋਧਪੁਰ ਬਣਾਇਆ। ਰੇਲਵੇ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ

ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਲੂਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਦੀਪੱਲੀ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਲਾਈਨ 1902 ਵਿੱਚ ਜੋਧਪੁਰ-ਬੀਕਾਨੇਰ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਪਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦੀਪੰਲੀ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੱਕ ਦੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ 1901 ਵਿੱਚ 1,676 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (5 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ) ਤੋਂ 1000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (3 ਫੁੱਟ 3 + 3 ਇੰਚ ਮੀਟਰ ਗੇਜ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਲੂਨੀ-ਬਾਰਮੇਰ-ਮੁਨਾਬਾਓ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ 1,676 ਮਿਲੀਮੀਟਰ  ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਚੌਡ਼ੇ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੋਧਪੁਰ-ਲੂਨੀ-ਮਾਰਵਾੜ ਜੰਕਸ਼ਨ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨਾ 
ਰੇਲਵੇ ਗਜ਼ਟ ਦੇ 1929 ਦੇ ਅੰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਧ ਮੇਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਰੂਟ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਟ ਲਗਭਗ 1965 ਤੱਕ ਜੋਧਪੁਰ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ, ਖੋਖਰਾਪਾਰ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ 135 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮੀਰਪੁਰ ਖਾਸ ਰਾਹੀਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਚ ਲਾਈਨ ਦਾ ਟਰਮੀਨਸ ਸੀ। 2006 ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਬਾਓ-ਖੋਖਰਪਾੜ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਾਰ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਜਿਰਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਗਾ-ਅਟਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਲੰਬਾ ਰਸਤਾ ਵਰਤਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਥਾਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬਲਾਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਜੋਧਪੁਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਮੁਨਾਬਾਓ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਮੁਨਾਬਾਓ-ਖੋਖਰਾਪਾਰ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਸੇਵਾ 24 ਅਗਸਤ 2006 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸੇ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਕਾਰਨ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 17 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਜ਼ੀਰੋ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

 ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ 
ਜੋਧਪੁਰ ਇਸ ਲਾਈਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸੌ ਬੁਕਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

 ਸ਼ੈੱਡ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ 
ਜੋਧਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਾਬਕਾ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੁਣ ਬ੍ਰੌਡ-ਗੇਜ ਯਾਤਰੀ ਕੋਚਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਓਵਰਹਾਲਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਗਤ ਕੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਡੀਜ਼ਲ ਸ਼ੈੱਡ ਨੂੰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 133 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਮੋਟਿਵ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਹਨ। ਇਹ ਡਬਲਿਊ. ਡੀ. ਜੀ.-4, ਡਬਲਿਊ ਡੀ ਪੀ.-4 ਅਤੇ ਡਬਲਿਊ WDM-3A ਅਤੇ WDG-3A ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ.

 ਹਵਾਲੇ