ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ

ਆਰਟੀਕਲ 15(3) ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਛੇਦ, ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ: "ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕੇਗਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤ 39(ਏ) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ: "ਰਾਜ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ।"

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕੋਸ਼ (ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਫੰਡ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਤ੍ਰਿਤਵਾ ਸਹਿਯੋਗ ਯੋਜਨਾ, ਕੰਡੀਸ਼ਨਲ ਮੈਟਰਨਿਟੀ ਬੈਨੀਫਿਟ ਪਲਾਨ (ਸੀਐਮਬੀ), ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਯੋਜਨਾ- ਸਬਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਟਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ 
ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ 2009 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਜਣੇਪੇ ਦੌਰਾਸੀ ਨ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ 1 ਦਸੰਬਰ 2009 ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਾਰੀਆਂ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾਬੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਤ੍ਰਿਤਵਾ ਵੰਦਨਾ ਯੋਜਨਾ 
ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਤ੍ਰਿਤਵਾ ਸਹਿਯੋਗ ਯੋਜਨਾ (IGMSY), ਕੰਡੀਸ਼ਨਲ ਮੈਟਰਨਿਟੀ ਬੈਨੀਫਿਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 19 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਜੀਵਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਕੀਮ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 53 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

 ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਯੋਜਨਾ 
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਕੀਮ ਫਾਰ ਏਮਪਾਵਰਮੈਂਟ ਆਫ ਅਡੋਲੈਸੈਂਟ ਗਰਲਜ਼ (RGSEAG) 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ 10 ਤੋਂ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 200 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸਮੇਤ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕੋਸ਼ 
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕੋਸ਼ (ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਫੰਡ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1993 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

 ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ 
ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਡੋ (ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿੰਗ ਦੇਣਾ) 
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ FICCI ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਨਲਾਕਡ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 65% ਕੁੜੀਆਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ