ਪਰਾਸ਼ਕਵੀ ਕੀਰੀਆਜ਼ੀ

ਪਰਾਸ਼ਕਵੀ ਕੀਰੀਆਜ਼ੀ (2 ਜੂਨ 1880-17 ਦਸੰਬਰ 1970) ਕੀਰੀਆਜ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲਬਾਨੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਨਾਸਤਿਰ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਤੈਅ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ, ਯੱਲ 'ਆਈ ਮੇਂਗਜੇਸਿਤ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਪਰਾਸ਼ਕੇਵੀ ਪੈਰਿਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਨਫਰੰਸ, 1919 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।Toska, Teuta. Parashqevi Qiriazi dhe viti i saj 1919. Tirana: ISSHP, 2020,  ਉਹ ਸੇਵਸਤੀ ਕਿਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਜੋ ਕੋਰਕਾ ਵਿੱਚ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਅਲਬਾਨੀਅਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ, ਜੋ 1891 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਪਰਾਸ਼ਕੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਨਾਸਤਿਰ (ਹੁਣ ਬਿਟੋਲਾ, ਮਨਾਸਤਿਰ ਵਿਲਾਇਤ, ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ (ਵਰਤਮਾਨ ਉੱਤਰੀ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲ, ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ  ਜੋ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1891 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਕੁਡ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਬਨੀਅਨ ਸਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਵਿਖੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਸੇਵਸਤੀ ਨਾਲ 1887 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਅਲਬਾਨੀਅਨ ਸਕੂਲ, ਮੈਸਨਜੈਟੋਰਜਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਰਸੀ ਗਈ।

1908 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੋਨਾਸਤਿਰ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ।

ਸੰਨ 1909 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਐਬੇਸੀਡੇਰੀਅਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੋਨਾਸਤਿਰ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਵਰਣਮਾਲਾ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਉਸ ਦੇ ਅਬੀਸਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿੰਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਬੇਸੀਡੇਰੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਅਲਬਾਨੀਅਨ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਇਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂਃ 
ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਪਡ਼੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ 1909 ਵਿੱਚ ਯੱਲ 'ਆਈ ਮੈਂਗਜੇਸਿਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਅਲਬਾਨੀਅਨਃ ਮਾਰਨਿੰਗ ਸਟਾਰ) ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸਨੇ 1917 ਤੋਂ 1920 ਤੱਕ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹਰ ਪੰਦਰਵਾਡ਼ੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਮਾਜ, ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

1914 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਅਲਬਾਨੀਆ ਤੋਂ ਰੋਮਾਨੀਆ ਚਲੀ ਗਈ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਉਸਨੇ ਅਲਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ 1919 ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਪਰਾਸ਼ਕੇਵੀ 1921 ਵਿੱਚ ਅਲਬਾਨੀਆ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸੇਵਸਤੀ ਅਤੇ ਜੀਜਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋ ਡਾਕੋ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਤਿਰਾਨੇ ਅਤੇ ਕਾਮੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ "ਕੀਰੀਆਸ" ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਈ।

ਅਕਤੂਬਰ 1928 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ 'ਤੇ, ਸੰਗਠਨ "ਗ੍ਰੁਜਾ ਸ਼ਕੀਪਟੇਰ" (ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੀ ਔਰਤ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤਿਰਾਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗ ਦੀ ਭੈਣ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਾਨੀਜੇ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਡ਼੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਸ਼ਕਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ। 1929 ਅਤੇ 1931 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਸ਼ਕੀਪਤਰਜਾ (ਅਲਬਾਨੀਆ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਾਸ਼ਕਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਸੇਵਸਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਰਨਲ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਰੂਡ਼੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ।

ਉਹ ਬਚ ਗਈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਰਾਨਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹੋਰ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਜ਼ੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕ੍ਰਿਸਟੋ ਡਾਕੋ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੀਰੀਆ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰਾਨਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਾਸ਼ਕਵੀ ਦੇ ਦੋ ਭਤੀਜੇ (ਸੇਵਸਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਕੈਂਡਰ ਲੁਆਰਾਸੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਿਟੋ ਕਾਪੋ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਕੀਰੀਆ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਰਾਸ਼ਕਵੀ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਦਸੰਬਰ, 1970 ਨੂੰ ਤਿਰਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

 ਵਿਰਾਸਤ 

 ਅਲਬਾਨੀਆ ਅਤੇ ਕੋਸੋਵੋ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
 ਸੀ ਵਿੱਚ. 2017 ਵਿੱਚ, ਅਲਬਾਨੀਆ ਦੇ ਕਾਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਕੀਰੀਆਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (1922-1933) ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਕੀਰੀਆਜ਼ੀ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।https://qiriazi.edu.al/
 ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਬਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ (ਏ. ਏ. ਡਬਲਯੂ. ਓ.) ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।AAOMQ Official Site

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880