ਅਜ਼ਰ ਨਫੀਸੀ

ਅਜ਼ਰ ਨਫੀਸੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: آذر نفسي; ਜਨਮ 1948) ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਤਹਿਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ 1997 ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣੀ।

ਨਫੀਸੀ ਨੇ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਗਵਾਈ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ (ਐਸ. ਏ. ਆਈ. ਐਸ. ਡਾਇਲਾਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਕਲਚਰਲ ਕਨਵਰਸੇਸ਼ਨਜ਼, ਇੱਕ ਜਾਰਜਟਾਊਨ ਵਾਲਸ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਫੌਰਨ ਸਰਵਿਸ, ਸੈਂਟੇਨੀਅਲ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਈਦ ਨਫੀਸੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ। ਅਜ਼ਰ ਨਫ਼ੀਸੀ ਆਪਣੀ 2003 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰੀਡਿੰਗ ਲੋਲਿਤਾ ਇਨ ਤਹਿਰਾਨਃ ਏ ਮੈਮੋਇਰ ਇਨ ਬੁੱਕਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 117 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2004 ਦਾ ਨਾਨ-ਫਿਕਸ਼ਨ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਲਿਤਾ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਫੀਸੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਬਾਰੇਃ ਇੱਕ ਉਜਾਡ਼ੂ ਧੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜਃ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਃ ਨਾਬੋਕੋਵ ਅਤੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ, ਰੀਡ ਡੇਂਜਰਸਲੀਃ ਦਿ ਸਬਵਰਸਿਵ ਪਾਵਰ ਆਫ਼ ਲਿਟਰੇਚਰ ਇਨ ਟ੍ਰਬਲਡ ਟਾਈਮਜ਼ 8 ਮਾਰਚ, 2022 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਨਫੀਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1961 ਤੋਂ 1963 ਤੱਕ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ, ਨੇਜ਼ਹਤ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਨਫ਼ੀਸੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਸੰਨ 1963 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਨਫੀਸੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਂਕੈਸਟਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ 1963 ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਓਕਲਾਹੋਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਈਰਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਫੀਸੀ 1979 ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਪਡ਼ਾਇਆ। 1981 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰਦਾ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਲਾਮੇਹ ਤਬਾਤਾਬਾ 'ਆਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1995 ਵਿੱਚ, ਨਫੀਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[2]

1995 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ, ਨਫੀਸੀ ਨੇ ਕਈ ਮਹਿਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਿਯਮਤ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਈਰਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ "ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ" ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਲਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡਮ ਬੋਵਰੀ ਉਸਨੇ ਐਫ. ਸਕੌਟ ਫਿਟਜ਼ਗੇਰਾਲਡ, ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਜੇਨ ਆਸਟਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਪਡ਼੍ਹਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਈਰਾਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 18 ਸਾਲ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਫੀਸੀ 24 ਜੂਨ, 1997 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955