ਡੋਗਰਾ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਜੰਮੂ

ਡੋਗਰਾ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਜੰਮੂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਡੋਗਰਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ , ਡੋਗਰਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਕ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਸੋਹਲੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਲਘੂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਹਨ।

ਡੋਗਰਾ ਕਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਜੰਮੂ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਪੁਰਾਲੇਖ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ  ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਐਡਵਰਡ ਸੱਤਵੇਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 1875 ਵਿੱਚ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਜੋਂ ਜੰਮੂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਹੈ।

 ਬਾਰੇ 

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਬਦ "ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਲਈ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਰਦੂ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਜੰਮੂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੱਲ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਘ ਨਾਲ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ - ਸਾਲ 1954 ਵਿੱਚ - ਸ਼੍ਰੀ ਬਖਸ਼ੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੀ.ਐਲ.ਡੋਗਰਾ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ, ਮਾਸਟਰ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਬਾਰੂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਆਰ.ਐਨ.ਸ਼ਾਸਤਰੀ (ਹੁਣ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ) ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ ਹਾਲ ਦੀ ਕੁਝ ਜਗ੍ਹਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1954 ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਭਵਨ, ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਡੋਗਰਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ, ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਬਾਰੂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਿਊਰੇਟਰ (ਮੁਖੀ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀਆਂ 7216 ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਸੋਹਲੀ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮੰਜਰੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਿਤ ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਨਾਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਵਿਜ਼ਟਰ ਜਾਣਕਾਰੀ 
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ₹10 ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਫੀਸ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ₹50। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ ਲਈ 150 ਰੁਪਏ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰ