ਫੱਟੀ (ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ)

ਲੱਕੜ ਦੀ ਖਾਸ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਰੰਦ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਤਲੀ ਤਖਤੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਫੱਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਿਖਾਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਤੇ ਲਿਖਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲਿਖਾਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਫੱਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਫੱਟੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉਪਰ ਗਾਚਣੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਫੱਟੀ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਉਪਰ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਾਨੇ ਦੀ ਕਲਮ ਨਾਲ  ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਫੱਟੀ ਉਪਰ ਪੈਨਸਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਸੈਲ ਵਿੱਚ ਕੱਢੇ ਸਿਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਹਿੰਦਸੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੂਰਨੇ ਪਾਉਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਪਾਏ ਪੂਰਨਿਆਂ ਉਪਰ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿਚ ਡੋਬ ਕੇ ਫੇਰਦਾ ਸੀ। ਫੱਟੀ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫੱਟੀ ਲਕੜ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਚੌਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਇਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਹੱਥੀਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਫੱਟੀ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਲਿਖਤੀ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਫੱਟੀ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਲਿਖਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ‘ਵੈਰੀ ਵੈਰੀ ਗੁੱਡ’, ‘ਵੈਰੀ ਗੁੱਡ’ ਅਤੇ ‘ਗੁੱਡ’ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਫੱਟੀਆਂ ਲਿਖਣਾ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਧੀਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀ ਲਿਖਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਜੀ ਵੀ ਹੈ। ਫੱਟੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਗਾਚੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਫੱਟੀਆਂ ਪੋਚਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

 ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਤਰਾਂ 
ਪੋਚੀਆਂ ਹੋਇਆ ਫੱਟੀਆਂ ਸੁਕਾਉਂਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਰਥੀਆਂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਤਰਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਸੂਰਜਾ ਸੂਰਜਾ ਫੱਟੀ ਸੁਕਾ,
ਨਹੀਂ ਸੁਕਾਉਣੀ ਗੰਗਾ ਜਾ,
ਗੰਗਾ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਨੀਆਂ ਵੱਟਾ,
ਇੱਕ ਪਿੰਨੀ ਟੁੱਟ ਗਈ 
ਮੇਰੀ ਫੱਟੀ ਸੁੱਕ ਗਈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼