ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ

ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਅਥਾਰਟੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਸੰਘ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।Compare: ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁਦਰਾ ਅਧਾਰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਮੈਂਬਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ, ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕ ਗੜਬੜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਖਲ ਤੋਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ।David Fielding, "Fiscal and Monetary Policies in Developing Countries" in The New Palgrave Dictionary of Economics (Springer, 2016), p. 405: "The current norm in OECD countries is an institutionally independent central bank ... In recent years some non-OECD countries have introduced ... a degree of central bank independence and accountability." ਫਿਰ ਵੀ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।Deutsche Bundesbank#Governance

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ (ਮੌਦਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ) ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਕੁਝ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
 ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਹਵਾਲੇ

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ
 Acocella, N., Di Bartolomeo, G., and Hughes Hallett, A. [2012], "Central banks and economic policy after the crisis: what have we learned?", ch. 5 in: Baker, H. K. and Riddick, L. A. (eds.), Survey of International Finance, Oxford University Press.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
 List of central bank websites at the Bank for International Settlements
 International Journal of Central Banking
 "The Federal Reserve System: Purposes and Functions" – A publication of the U.S. Federal Reserve, describing its role in the macroeconomy
   – C E V Borio, Bank for International Settlements, Basel

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੈਂਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ