ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ

ਨਾਜ਼ ਮੁਖਤਿਆਰ ਧਰੇਜੋ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Naz Mukhtiar Dharejo; ਸਿੰਧੀ : نازُو ڌَاريجو, ਜਨਮ 1976/1977), ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਡੇਰੀ ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਮਰਦ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੇ ਉਸਦੀ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਔਰਤ" ਅਤੇ 2017 ਦੀ ਫਿਲਮ ਮਾਈ ਪਿਓਰ ਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਜੀ ਖੁਦਾ ਬਖਸ਼ ਖਾਨ ਧਰੇਜੋ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਨ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਵਡੇਰੀ ਜਮਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕਾਜ਼ੀ ਅਹਿਮਦ ਦੀ ਇੱਕ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹਾਜੀ ਖੁਦਾ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਟਿਊਟਰ ਰੱਖੇ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਨੇ ਸਿੰਧੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 

ਹਾਜੀ ਖੁਦਾ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ। ਹਾਜੀ ਖੁਦਾ ਬਖਸ਼ (ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਦੇ ਦਾਦਾ) ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਦਾਦੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਮਰਦ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਧਰੇਜੋ (ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਹਨ) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ। 

ਫਿਰ ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਦੇ ਮਰਦ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅਗਸਤ 2005 ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ 200 ਡਾਕੂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ  ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਚਾਅ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ਼ਨੀਕੋਵ ਰਾਈਫਲ ਨਾਲ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਟ੍ਰੇਟਸ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ: "ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਔਰਤ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ"। ਇਹਨਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ, ਧਰੇਜੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ (S$6,459) ਜਿੱਤੇ। 

ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਮੁਖਤਿਆਰ ਨਾਜ਼ੋ ਧਰੇਜੋ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਿੰਧ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਸਰਗਰਮੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ