ਕਾਨਹੜਾ (ਰਾਗ ਪਰਿਵਾਰ)

ਕਾਨ੍ਹੜਾ (ਹਿੰਦੀ: कान्हड़ा, ਤਮਿਲ: கானடா, ਬੰਗਾਲੀ: কানাড়া) ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਨਹੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਗ, ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਰਾਗ ਕੰਨੜ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਕੰਨੜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਕਾਨਹੜਾ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਨਹੜਾ/ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨਹੜਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਮਾਂਟਿਕ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ,ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਵਰੀ ਜਾਂ ਕਾਫੀ ਰਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰਾਗਾਂ 'ਚ ਸ਼ੁੱਧ/ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ (ਗਾ) ਅਤੇ ਚਤੁਰਸ਼ਰੁਤੀ/ਸ਼ੁੱਧ/ਕੋਮਲ ਧੈਵਤ (ਧ) ਸੁਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਕਰ ਰੂਪ 'ਚ ਲਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ ਮ ਰੇ ਅਤੇ ਧ ਨੀ ਪ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਕਾਨਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਰਾਗ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ:Kaufmann 1968

 ਆਭੋਗੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਅਡਾਨਾ ਕਾਨਹੜਾ
 ਆਸਵਰੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਬਸੰਤੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਬਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਕਾਨਹੜਾ 
 ਭਵਸਾਖ ਕਾਨਹੜਾ
 ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਇਨਾਇਤਖਾਨੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਦੇਵਸਖ ਕਾਨਹੜਾ
 ਗੂਂਜੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਹੁਸੈਨੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਜਯੰਤ ਕਾਨਹੜਾ
 ਕਾਫੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਕੌਸੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਲਾਚਾਰੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਲੰਕਾਸ਼੍ਰੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਮਾਲਕੌਂਸ ਕਾਨਹੜਾ
 ਨਾਗਧਵਨੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਨਵਰਾਸਾ ਕਾਨਹੜਾ
 ਨਾਇਕੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਰਾਗੇਸ਼੍ਰੀ ਕਾਨਹੜਾ
 ਰਾਇਸਾ ਕਾਨਹੜਾ
 ਰਾਮਸਖ ਕਾਨਹੜਾ
 ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਕਾਨਹੜਾ
 ਸੁਘਰਾਇ ਕਾਨਹੜਾ
 ਸੂਹਾ ਕਾਨਹੜਾ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਰਾਗ