ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਮਿਨੀਏਚਰ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ

ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਲਘੂ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੇਲਵੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁਣੇ ਦੇ ਇਰੰਦਵਾਨੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਉ ਸਾਹਿਬ ਜੋਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬੀ.ਐਸ. ਜੋਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਉ ਸਾਹਿਬ ਜੋਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਡਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਨੇ, ਉਸਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਕਲਪ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲ ਬਣਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਦਾ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 1982 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਗੋਖਲੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। 1984 ਵਿੱਚ ਲੇਆਉਟ ਮੁੰਬਈ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 1986 ਵਿੱਚ, ਪੁਣੇ ਦੇ ਦਸਤੂਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਕਾ 1991 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਆਉਟ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਯੰਤਰਣਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਕਈ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਲਕ ਡਾ. ਰਵੀ ਜੋਸ਼ੀ, ਭਾਉ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਪੁਣੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸਿਟੀ ਟੂਰ ਬੱਸ ਵੱਲੋਂ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਸੜਕ 'ਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਊ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 'ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਊਂਡ ਅਤੇ ਲਾਈਟ  ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੇਆਉਟ ਵਿੱਚ 65 ਸਿਗਨਲ, ਵਾੜ, ਲੈਂਪ ਪੋਸਟ, ਫਲਾਈਓਵਰ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ "10 - 15" ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ, ਬੁਲੇਟ ਟਰੇਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਸਕਾਈ-ਟਰੇਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

2003 ਵਿੱਚ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨੇ ਇੱਕ ਲਘੂ ਰੇਲਵੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ, HBLnife, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਬੈਟਰੀਆਂ, ਉੱਚ-ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਟ੍ਰੈਕ ਸਰਕਟ ਡਾਟਾ ਲੌਗਰਸ, ਡਿਜੀਟਲ ਐਕਸਲ ਕਾਊਂਟਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇੰਟਰਲੌਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਡਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਮਾਨੇ ਵਾਲਾ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
 ਰੇਵਾੜੀ ਰੇਲਵੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ
 ਖੇਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਚੇਨਈ
 ਰੇਲਵੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਮੈਸੂਰ
 ਰੇਲਵੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕੇਂਦਰ, ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰ