ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ

ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ (ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 1966)  ਭਾਰਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਕਲਚਰਲ ਮੂਵਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਲੱਦਾਖ (ਐਸਈਸੀਐਮਓਐਲ) ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1988 ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਲੱਦਾਖ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਪਰਦੇਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ 'ਸ਼ਿਕਾਰ' ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਥੋਪੀ ਗਈ।  ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੂੰ SECMOL ਕੈਂਪਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਪਸ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਹੀਟਿੰਗ ਲਈ ਕੋਈ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
alt=Image of main building of SECMOL campus|thumb|440x440px|ਐੱਸ. ਈ. ਸੀ. ਐੱਮ. ਓ. ਐੱਲ. ਕੈਂਪਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਵਨ (SECMOL) ਕੈਂਪਸ

 ਲੱਦਾਖ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਿਰੋਧ  
26 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ, ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੇ ਖਾਰਦੁੰਗਲਾ ਲਾ ਪਾਸ 'ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਖਾਰਦੁੰਗਲਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਰਦੁੰਗ ਲਾ ਪਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਪਮਾਨ -40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ HIAL ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਵਾਂਗਚੁਕ ਨੇ HIAL ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਵਰਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਮਾਰਚ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲਾਬੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਛੇਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ 21 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤੇਜ਼ ਭੁੱਖ-ਹੜਤਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

 ਪੁਰਸਕਾਰ 
ਸਾਲ.ਸਿਰਲੇਖ2018ਰੇਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ2018ਸਿੰਬਾਇਓਸਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ D.Litt2018ਆਈ. ਆਈ. ਟੀ. ਮੰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜਿਸਟ 2017ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਫਾਰ ਕਲੈਕਟਿਵ ਐਕਸ਼ਨ (ਆਈ. ਸੀ. ਏ.) ਆਨਰ ਅਵਾਰਡ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਸੀਏ 2017ਜੀਕਿਊ ਮੈਨ ਆਫ ਦ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮੀ 2017ਟਿਕਾਊ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਅਵਾਰਡ2017ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਲਈ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ 2016ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਰੋਲੇਕਸ ਅਵਾਰਡ2016ਸਰਬੋਤਮ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਰਾ ਅਵਾਰਡ 2014ਯੂਨੈਸਕੋ ਚੇਅਰ ਮਿੱਟੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਕ੍ਰੈਟਰ ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ 2008ਸੀਐਨਐਨ-ਆਈਬੀਐਨ ਟੀਵੀ ਦੁਆਰਾ ਰੀਅਲ ਹੀਰੋਜ਼ ਅਵਾਰਡ 2004ਸੈਂਚੁਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀਚਰ ਅਵਾਰਡ 2002ਅਸ਼ੋਕ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਟਰਪ੍ਰੈਨਯੋਰਸ਼ਿਪ, ਅਸ਼ੋਕ ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ. ਦੁਆਰਾ 2001ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ ਬਾਈ ਦ ਵੀਕ 1996ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਗਵਰਨਰ ਮੈਡਲ 

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
 Official website
Sonam Wangchuk is saving the world one ice stupa at a time, at GQ (Indian edition)
Sonam Wangchuk's Interview  at News Nation
Education in India: Are students failing or the system? , ਟੈਡ ਟਾਕ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ