ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ

ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ (3 ਨਵੰਬਰ 1878-19 ਮਈ 1952) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਸੀ ਸੀ।  ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਨੇ ਤਿਰੂਵੈਯਾਰੂ ਵਿਖੇ ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਰਾਜ ਅਰਾਧਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼-ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸੀ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ", ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 1878 ਵਿੱਚ ਨੰਜਨਗੁਡ ਵਿੱਚ ਪੁੱਟੂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁੱਟੂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਨਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ  ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਸੂਰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ, ਵੈਂਕਟਾਸਵਾਮੀ ਅੱਪਾ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਸੀ, ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੀ। ਨਾਗਰਥਨੰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿੱਖੀ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮੁਨੁਸਵਮੱਪਾ ਦੁਆਰਾ 'ਸ਼ਿਸ਼ਯ-ਪਰੰਪਰਾ' (ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ) ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਇਲਿਨ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਤ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੇਜ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।

 ਕਰੀਅਰ 
ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਨੜ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿਕਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਾਚ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜੈਚਾਮਾਰਾਜੇਂਦਰ ਵੋਡੇਅਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਨਾ ਵਿਦੂਸ਼ੀ (ਕੋਰਟ ਡਾਂਸਰ) ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਲਕਿ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ, ਬੋਬੀਲੀ ਅਤੇ ਵਿਜੈਨਗਰਮ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਸੂਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਨਰਹਰੀ ਰਾਓ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਦਰਾਸ (ਹੁਣ ਚੇਨਈ) ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ "ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਦਿਲ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ।

ਜਸਟਿਸ ਨਰਹਰੀ ਰਾਓ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਿਆਗਰਾਜ ਅਰਾਧਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਮਦਰਾਸ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ "ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ" ਸੀ।

 ਮੌਤ 
ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਦੀ ਮੌਤ 1952 ਵਿੱਚ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

 ਨੋਟਸ 

 ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 








 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 


ਬੰਗਲੁਰੂ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ prof.Maleyuru ਗੁਰੂਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ਕਪਿਲੇ ਹਰਿਦਾਲੂ ਕੱਦਲਿਗੇ ਹਰੀਦ...

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1952
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1878