ਵੇਨੂ ਚਿਤਾਲੇ

ਵੇਨੂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਚਿਤਾਲੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੀਲਾ ਗਣੇਸ਼ ਖਰੇ (28 ਦਸੰਬਰ 1912 - 1 ਜਨਵਰੀ 1995) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਕ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰਜ ਆਰਵੇਲ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸੀ।

ਚਿਤਾਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 1934 ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੀ। 1940 ਵਿੱਚ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਓਰਵੈਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਭਾਰਤ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਹੋਮ ਸਰਵਿਸ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਦੋਂ ਮੀਟ ਰਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀ।

1944 ਦੇ ਆਸਪਾਸ, ਚਿਤਾਲੇ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਨਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1947 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਿਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਇਨ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ, 1950 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਚਿਤਾਲੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿਜੇ ਦੇਵ ਦੀ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸਾਖੇ ਸੋਯਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਵੇਨੂ ਚਿਤਾਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਰੋਲ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1939 ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 28 ਦਸੰਬਰ 1910 ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਹੂ ਇਜ਼ ਹੂ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਰਾਈਟਰਜ਼ (1961) ਵਿੱਚ 1912 ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਹਜ਼ੂਰਪਗਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਗਾਮਦੇਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਰਡਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਅਫਰੀਕਨ ਅਧਿਆਪਕ ਜੋਹਾਨਾ ਐਡਰੀਆਨਾ ਕੁਇੰਟਾ ਡੂ ਪ੍ਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਚਿਤਾਲੇ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਚਿਤਾਲੇ ਅਤੇ ਡੂ ਪ੍ਰੀਜ਼ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੇ ਚਿਤਾਲੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। 1939 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਚਿਤਾਲੇ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੂ ਪ੍ਰੀਜ਼ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਏਅਰ ਰੇਡ ਪ੍ਰੈਕਿਊਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ 

 ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 
alt=Refer to caption|thumb| ਬੀਬੀਸੀ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਹਾਊਸ (1930 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ)
1940 ਵਿੱਚ, ਜ਼ੈੱਡ ਏ ਬੁਖਾਰੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਚਿਤਾਲੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਈਸਟਰਨ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਊਨਾ ਮਾਰਸਨ, ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ, ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਇੰਦਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰੀਵਿਊ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਵੈੱਲ ਨੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਲਿਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ।

 ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ 
1944 ਦੇ ਆਸਪਾਸ, ਚਿਤਾਲੇ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਨਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਜਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਿਤ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀਕੂ ਬਟਲੀਵਾਲਾ, ਐਲਨ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਅਤੇ ਐਨਿਉਰਿਨ ਬੇਵਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 
ਚਿਤਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ 1 ਜਨਵਰੀ 1995 ਨੂੰ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿਜੇ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ਸਾਖੇ ਸੋਯਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। 28 ਦਸੰਬਰ 2023 ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ 111ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗੂਗਲ ਡੂਡਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਚੁਨਿੰਦਾ ਕੰਮ 


 ਫੁਟਨੋਟ 

 ਹਵਾਲੇ 

 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 


 Through eastern eyes: the hand that rocks the cradle, then and now. Eastern transmission (1 January 1942)

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 BBC documentary: 19 Metre Band ("Go behind the scenes of Indian programmes on the BBC General Overseas Service (later the World Service)")


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1995
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1910