ਸਰਸੂਤੀ ਨਦੀ

ਸਰਸੂਤੀ ਨਦੀ, ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਲੀਓ ਚੈਨਲ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।B.K. Bhadra and J.R. Sharma, Satellite images as scientific tool for Sarasvati Paleochannel and its archaeological affinity in NW India , page 106-110. ਇਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ- ਹੜਪਾਨ ਮਹਾਭਾਰਤ ਸਾਈਟਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਪਾਲ ਮੋਚਨ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਥਾਨੇਸਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਰੋਵਰ, ਜੋਤੀਸਰ, ਭੋਰ ਸੈਦਾਨ ਅਤੇ ਪਿਹੋਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

 ਮੂਲ ਅਤੇ ਰੂਟ 
ਸਰਸੂਤੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ।PALAEOCHANNELS OF NORTH WEST INDIA, Central Ground Water Board, last page of preface. ਧਰਤੀ ਦੀ ਛਾਲੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਪਾਲੀਓ ਚੈਨਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੋ ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਮਾਰਕੰਡਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਡਾਂਗਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਰਸੂਲਾ [ਪਿਹੋਵਾ ਦੇ ਨੇੜੇ] ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਘੱਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ [ ਸਿਰਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਸਰਸੂਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਰਾਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਵਾਲਦੀਆ ਅਤੇ ਦਾਨੀਨੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਸੂਤੀ ਸਰਸਵਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ । ਸਰਸੂਤੀ-ਘੱਗਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ 6-8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਚੈਨਲ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। (Chapter 1, page 12)

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
 ਸਰਸਵਤੀ-ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ   ਤੇ 
 ਸਰਸਵਤੀ: ਸਾਸਵਤੀ ਪਾਈਕ ਦੁਆਰਾ ਰਹੱਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਨਦੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਿਆ