ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ

ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਾ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕ ਕੈਲੰਡਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਜ਼ਟ ਦੁਆਰਾ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾ ਸੰਵਤ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ 78 ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ 79 ਸਾਲ ਪਿੱਛਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਕਾ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਏਪੀ, "ਚੁੱਪ ਦਾ ਦਿਨ", ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਨੇਪਾਲ ਸੰਮਤ ਸਾਕਾ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਗੁਨਾ ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਯੁਗਬਦਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਕਾ/ਨੇਪਾਲ ਸੰਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੁਗਬਦਾ ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕਲਯੁਗ ਸੰਖਿਆ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਕਲਯੁੱਗ 5,125 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 2024 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਸੀ. ਈ. 426,875 ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ।  ਕਲ ਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਸਾਲ 428,899 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।

 ਕੈਲੰਡਰ ਬਣਤਰ 
ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
#ਨਾਮ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) ਲੰਬਾਈਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ (ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ) ਰਾਸ਼ੀ (ਪੱਛਮੀ)ਰਾਸ਼ੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) 1ਚੇਤਰ30/3121/22 ਮਾਰਚਅਰਿਸਮੇਖ਼2ਵਿਸਾਖ3121 ਅਪਰੈਲਟੌਰਸਬ੍ਰਿਖ3ਜੇਠ3122 ਮਈਮਿਥੁਨਮਿਥੁਨ4ਹਾੜ3122 ਜੂਨਕੈਂਸਰਕਰਕ5ਸਾਵਣ3123 ਜੁਲਾਈਲੀਓਸਿੰਘ6ਭਾਦੋਂ3123 ਅਗਸਤਕੁਆਰੀਕੰਨਿਆ7ਅੱਸੂ3023 ਸਤੰਬਰਲਿਬਰਾਤੁਲਾ8ਕੱਤਕ3023 ਅਕਤੂਬਰਸਕਾਰਪੀਓਬ੍ਰਿਚਸ਼ਕ9ਮੱਘਰ3022 ਨਵੰਬਰਧਨੁਸ਼ਧਨ10ਪੋਹ3022 ਦਸੰਬਰਮਕਰਮਕਰ11ਮਾਘ3021 ਜਨਵਰੀਕੁੰਭ.ਕੁੰਭ12ਫੱਗਣ3020 ਫਰਵਰੀਮੀਨ.ਮੀਨ
ਚੇਤਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਬਸੰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਸੂਰਜੀ ਹਿਜਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਫਾਰਵਰਦੀਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਚੇਤਰ ਦੇ 30 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੀਪ ਸਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ 31 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹਨ ਅਤੇ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜੀ ਪੰਧ ਉਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ,।ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 31 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੰਦੂ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ ਕਿਸ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੱਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ (ਨਵ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇਖੋ) । ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਰਵਿਵਾਰ (ਸੰਡੇ) ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਰਕਾਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"Gg Holiday Calendar". Govt. of India Official website.
+ਸ਼ਾਕਾ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦਿਨ Quint, The (22 March 2019). "Happy 'Saka' New Year 1941: Story Behind India's National Calendar". TheQuint. Retrieved 12 August 2020.ਦਿਨ ਦਾ ਨੰਬਰਨਾਮਕਲਾਸੀਕਲ ਗ੍ਰਹਿਚਿੱਤਰਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ1ਰਵਿਵਾਰਰਵੀ112x112pxਸਨਐਤਵਾਰ2ਸੋਮਵਰਸੋਮਾ104x104pxਮੂਨਸੋਮਵਾਰ3ਮੰਗਲਵਰਮੰਗਲਾ125x125pxਮਾਰਸਮੰਗਲਵਾਰ4ਬੁੱਧਵਾਰਬੁੱਧ117x117pxਮਰਕਰੀਬੁੱਧਵਾਰ5ਵੀਰਵਾਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ142x142pxਜੁਪੀਟਰਵੀਰਵਾਰ6ਸ਼ੁੱਕਰਵਰਸ਼ੁੱਕਰ150x150pxਵੀਨਸਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ7ਸ਼ਨੀਵਾਰਸ਼ਨੀ105x105pxਸੈਟਰਨਸ਼ਨੀਵਾਰ
ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਲ 78 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਲ 0 ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੀਪ ਸਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 78 ਜੋੜੋ-ਜੇ ਨਤੀਜਾ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਕਾ ਸਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 

 ਸ਼ਾਕਾ ਸਮਾਂ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਵਾਹਨ ਰਾਜੇ ਸ਼ਾਲੀਵਾਹਨ ਨੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ਾਕ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਕ ਕੈਲੰਡਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪਰ ਸ਼ਾਕਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਹੀ [ ] <span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">।</span> ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਕਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 78 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਸਿਥੀਅਨ ਰਾਜੇ ਚਸ਼ਤਾਨਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। 

 ਅਪਣਾਇਆ 
ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੇਘਨਾਦ ਸਾਹਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਏ. ਸੀ. ਬੈਨਰਜੀ, ਕੇ. ਐਲ. ਦਫਤਰੀ, ਜੇ. ਐਸ. ਕਰੰਡੀਕਰ, ਗੋਰਖ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਆਰ. ਵੀ. ਵੈਦਿਆ ਅਤੇ ਐਨ. ਸੀ. ਲਾਹਿਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਹਾ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਮ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤੀਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਕੰਮ ਉਹਨਾਂ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆਃ "ਉਹ (ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਲੰਡਰ) ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ... ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚ' ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।   

ਭਾਰਤ ਨੇ 1960 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਐਫੀਮੇਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਐਫੀਮੇਰਸ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ 1955 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਫੀਮੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਐਫੀਮੇਰੀਸ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਐਫੀਟੇਰਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰਤਾ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮੇਨ ਟਾਈਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਫੇਮੇਰਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੁੰਮਣਾ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਸਮਾਂ-ਪੈਮਾਨਾ ਸੁਤੰਤਰ ਦਲੀਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 1955 ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਨ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲ ਸੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਮਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 1960 ਦੇ ਅੰਕ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਫੀਮੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ 1952 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸੰਘ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਐਫੀਮੇਰਿਸ ਟਾਈਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ 1960 ਦੇ ਅੰਕ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਐਫੀਮੇਰਾ ਟਾਈਮ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਐਫੀਮਰਸ ਟਾਈਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਐਕਸਟ੍ਰਾਪੋਲੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮੁੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਫੇਮਰਿਸ ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮੀਨ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈਃ 1960 ਦੇ ਅੰਤਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਮੁੱਲ 35 ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ (hh:mm:sss′ 00:00:00 GMT, ਇਫੇਮਰਿਸ ਸਮਾਂ 00:00:35 ਹੈ।https://eparlib.nic.in/bitstream/123456789/1916/1/lsd_02_08_10-09-1959.pdf page 36

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
 ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸਰੋਤ

 ਸਾਹਾ, ਐੱਮ. ਐੱਨ. (ਚੇਅਰਮੈਨ) (1955) ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀਃ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜ ਪਰਿਸ਼ਦ


 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 
 ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (ਐਲ. ਈ. ਡੋਗੇਟ ਦੁਆਰਾ)
 ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ (ਲਿਓ ਚੂਨ ਲਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, PDF, 1.2 MB)
 ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ
 ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ/ਸਥਿਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰਃ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਚਾਂਗ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਮੁੱਦੇਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਐਫੀਮੇਰਿਸ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ