ਚੈਤੀ

ਚੈਤੀ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗੀਤ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ  ਅਨੁਸਾਰ ਚੈਤ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੀਤ ਮਾਰਚ/ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਹਲਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੂਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸੀਜ਼ਨ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਜਰੀ, ਹੋਰੀ ਅਤੇ ਸਾਵਨੀ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਨਾਰਸ, ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ, ਮਥੁਰਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਭੋਜਪੁਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਚੈਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

 ਮੂਲ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ 

ਚੈਤੀ ਗੀਤ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਪੁਰ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਚੈਤਰਾ (ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੈਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਗੀਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਵਾਢੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੈਤਾਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਕੱਠਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰਿਆ ਗਿਆ।
 ਮੂਲ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ 

ਚੈਤੀ ਗੀਤ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਪੁਰ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਧਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਚੈਤਰਾ (ਮਾਰਚ-ਅਪ੍ਰੈਲ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੈਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਗੀਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਵਾਢੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੈਤਾਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇਕੱਠਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰਿਆ ਗਿਆ।
 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ