ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ

ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ (ਸਾਵਿਤਰੀ ਬਰਤ ਵੀ) ਜਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਜ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ (ਯਮ) ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਯੇਸ਼ਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹੁਤਾ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਉੜੀਸਾ, ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੋਆ, ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰਨਾਟਕ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਟ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਜਯਸਥਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

 ਤਿਉਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਦੰਤਕਥਾ 
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਵਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਪਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਿਆਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ, ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਿਤਾ ਦਿਊਮਤਸੇਨਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਤਿਆਵਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ - ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸਤਿਆਵਾਨ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਯਮ, ਮੌਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਸਤਿਆਵਾਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੋਹਣ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਆਚਿਆ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦਯੂਮਤਸੇਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਗੁਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਹਸਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।Lochtefeld, James G. (2002). The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z. Rosen. p. 612. ISBN 978-0-8239-3180-4.Dalal, Roshen (2010). Hinduism: An Alphabetical Guide. Penguin Books India. pp. 1756–1757. ISBN 978-0-14-341421-6.

 ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ 
ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਟ - ਸਾਵਿਤਰੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਤੁਰਵਰਗ ਚਿੰਤਮਣੀ ਅਤੇ ਵਰਾਤਰਕਾ) ਵਿੱਚ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਾਵਿਤਰੀ ਵਰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਯਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਪੀਸਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਸਿਲਾ ਪੁਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 

 ਕਰਵਾ ਚੌਥ
 ਵਰਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਤਮ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ   ਵਿਖੇ 
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਪਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ