ਅਰਚਨਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਬੋਟੈਨਿਸਟ)

Category:Articles with hCards
ਅਰਚਨਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Archana Sharma) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਾਇਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ, ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ, ਅਤੇ ਸਾਈਟੋਟੌਕਸਿਕਲੋਜਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਬਾਲਗ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਟੈਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਾਈਟੋਟੈਕਸੋਨੋਮੀ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਅਰਚਨਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਫਰਵਰੀ 1932 ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਨਪੀ ਮੁਖਰਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. 1951 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬੋਟਨੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. 1955 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ. 1960 ਵਿੱਚ, ਸਾਇਟੋਜੇਨੇਟਿਕਸ, ਹਿਊਮਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਮਿਊਟਾਜੇਨੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
1967 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਮਾ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਨ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ।

ਆਪਣੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਸਾਇਟੋਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ।

ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਬਾਲਗ ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਟੈਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਾਈਟੋਟੈਕਸੋਨੋਮੀ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮਲ ਅਧਿਐਨ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ 'ਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੈੱਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪੋਲੀਮੋਰਫਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ।

ਸ਼ਰਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ, ਓਵਰਸੀਜ਼ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਕਮੇਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮਾਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਰਮਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੋਜ ਕੌਂਸਲ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਸਥਾਵਾਂ; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ; ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਪੈਨਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ; ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤੀ ਸਾਇਟੋਲੋਜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

14 ਜਨਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

 ਅਵਾਰਡ 

 ਜੀਪੀ ਚੈਟਰਜੀ ਅਵਾਰਡ, 1995
 ਐਸਜੀ ਸਿਨਹਾ ਅਵਾਰਡ, 1995
 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ), 1984
 ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਮੈਡਲ, 1984
 ਫਿੱਕੀ ਅਵਾਰਡ, 1983
 ਇੰਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿਖੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, 1977
 ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1975
 ਜੇਸੀ ਬੋਸ ਅਵਾਰਡ, 1972

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932