ਗੰਜਾ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮੱਖੀ

ਗੰਜੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮੱਖੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਰੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ 525 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। Aesopica ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਵਾਜਬ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਕੁਝ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਜਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।

 ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ 
ਇੱਕ ਗੰਜੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮੱਖੀ ਡੰਗ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸੇ ਥਾਂ ਥੱਪੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੱਖੀ ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਦਲਾ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੰਨੇ ਘਟੀਆ ਜੀਵ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਫੈਡਰਸ ਵੱਲੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਥਾ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਰੋਡਰਿਗਜ਼ ਐਡਰਾਡੋਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵਾਜਬ ਸਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ। History of the Graeco-latin Fable, Vol.3, p.479

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੱਧਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਫੈਡਰਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਹ ਜੈਕ ਡੀ ਵਿਟਰੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। The Exempla: or illustrative stories from the Sermones Vulgares, Aeterna Press 1890, Exemplum CXC ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦੌਰਾਨ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫੈਡਰਸ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਲਭਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਈ ਕਾਵਿ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ: ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਸਮਾਰਟ ਨੇ 1753 ਵਿੱਚ, Aesopica ਬਰੂਕ ਬੂਥਬੀ ਨੇ 1809 ਵਿੱਚ, Fables and Satires, Phaedrus 5.7  ਫਰੈਡਰਿਕ ਟੋਲਰਨੇ 1854 ਵਿੱਚ A poetical version of the fables of Phædrus p.221 ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਪੀਐਫ ਵਿਡੋਜ਼ ਨੇ ਕੀਤੇ। The Fables of Phaedrus, University of Texas, p.31 ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1769 Poems and Translations, pp.93-4 ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਲੇ ਕਾਉਪਰ ਵੱਲੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਈਸਪ ਇਨ ਏ ਮੰਕੀ ਸੂਟ: ਫਿਫਟੀ ਫੇਬਲਸ ਆਫ਼ ਦ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜੰਗਲ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੀ। David Lignell, “The Executive and the Consultant”, p.6, iUniverse 2006

 ਮਖੌਲਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾ 
ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮੱਖੀ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਧਿਰ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਭੜਕਾਹਟ ਦੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਰੇ ਜਵਾਬ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ, ਮੱਖੀ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਾ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਸ ਦੀਈ "ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗ਼ਲਤੀ ਮਾਫੀਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ, ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਨੁਕਸਾਨ  ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।" P.F.Widdows, 1992 ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਰਜ ਫਾਈਲਰ ਟਾਊਨਸੇਂਡ Aesop’s Fables, 1867 ਅਤੇ ਵਰਨੌਨ ਜੋਨਸ Aesop’s Fables:a new translation, 1912, p.129 ਦੇ ਗਦ ਰੂਪੰ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਵੱਗਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਐਪਰ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ  ਮੱਖੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਡੇਮਾਰ ਡੇ ਚਬਨੇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ" ( iniuriosis, qui sibi inimicos creant, et qui sibi iniuriam facit, aliis plus ridendus est ), Fable 66 ਜਦਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਕਸਟਨ ਨੇ ਕਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ “Of a lytel euylle may wel come a gretter”। Aesop’s Fables 1484, II.12 ਫਿਰ ਵੀ ਕਥਾ ਦਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ, La vida del Ysopet con sus fabulas hystoriadas (1489) ਕੈਕਸਟਨ ਵਾਲ਼ੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਕਿ “ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਭਾਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਵਾਜਬਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ”। John E. Keller, L. Clark Keating, Aesop’s Fables translated from the Spanish, Kentucky University 1993, p.81 ਜੌਨ ਓਗਿਲਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਈਸੋਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਹੈ: ਬਦਨਾਮ "ਰਸਟਿੱਕ" ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਸਬਕ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਪਰਦ ਨਾ ਛੱਡੇ। John Ogilby, Aesopics or a second collection of fables (1668), Fable X, p.23

ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਸੋਮਰਵਿਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਸੰਸਕਰਣ, "ਗੰਜ-ਪੈਟਿਡ ਵੈਲਚਮੈਨ ਐਂਡ ਦ ਫਲਾਈ" ਵਿੱਚ ਮੱਖੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਆਰਕੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ "ਸੈਨੇਟ" ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। Occasional Poems, 1727, pp.161-5 ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਸਫ਼ ਜੈਕਬਜ਼ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ, ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰੋਗੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਘਿਣਾਉਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।" The Fables of Aesop 1894, Fable 18

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ