ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਕਬਰ

ਅਨਾਰਕਲੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ () ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸਮਾਰਕ ਹੈ।

 ਟਿਕਾਣਾ 
ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਕਬਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ , ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਗਲ ਮਕਬਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।   ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀਮਤ ਹੈ। 

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਜਾਂ ਤਾਂ 1599 ਜਾਂ 1615 ਦੀ ਹੈ 

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਬਰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ  ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਲਈ ਬਣਵਾਈ  ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਮਕਾਲੀ ਯਾਤਰਾ  ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰਕਲੀ  ਮਿਲ਼ਦਾ ਸੀ।  ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਉਸਦੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋ  ਗਿਆ ਸੀ। "Legend: Anarkali: myth, mystery and history". Dawn. 11 February 2012. Retrieved 23 August 2016. ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਲਈ  ਇਸਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਬਾਕੀ ਕੁਝ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵੇਲ਼ੇ, ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ,  ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਵੈਨਟੂਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਹੋਰ ਬੇਹੁਰਮਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। "Anarkali's Tomb". Lahore Sites. Archived from the original on 25 August 2016. Retrieved 23 August 2016. 1851 ਵਿੱਚ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਐਂਗਲੀਕਨ ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1847 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਕਲਰਕੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ "ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਗਿਰਜਾਘਰ" ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  1891 ਵਿੱਚ, ਚਰਚ ਦੇ ਕਲੀਸਿਆ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਰਿਕਾਰਡ ਦਫਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

 ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 

 ਸੇਨੋਟਾਫ 
ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਸੇਨੋਟਾਫ਼ ਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ 99 ਨਾਵਾਂ ਦੀ  ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ "ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਨਕਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

 ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ 99 ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੇਨੋਟਾਫ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਸਾਦੀ Saadi ghazal 31 line 1 ਦਾ  ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ : 

 ਆਹ ਗਰ ਮਨ ਬਾਜ਼ ਬੀਨਮ ਰੁਏ ਯਾਰੇ ਖ੍ਵੀਸ਼ ਰਾ 

ਤਾ ਕਯਾਮਤ ਸ਼ੁਕਰ ਗੋਯਮ ਕਰਦਗਾਰ ਖ੍ਵੀਸ਼ ਰਾ
 "ਆਹ! ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਸਕਾਂ, 

ਮੈਂ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਾਂਗਾ"

 ਸੰਭਾਲ 
ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌੌਰ ਵਿੱਚ ਮਕਬਰੇ