ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

ਅੱਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਜਾਂ ਮਜ਼ਾਰ-ਏ-ਇਕਬਾਲ (  ) ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

 ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਕਬਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਕਿਰ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਚਿੰਤਕ) ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਰ-ਏ-ਮਸ਼ਰਿਕ (ਪੂਰਬ ਦਾ ਕਵੀ) ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Annemarie Schimmel, Muhammad Iqbal 1873–1938: The Ascension of the Poet, Die Welt des Islams, New Ser., Vol. 3, Issue 3/4. 1954. pp. 145–157 ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਮੌਤ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1938 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਕਵੀ-ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। Mushirul Hasan, H., A Nationalist conscience: M. A. Ansari, the Congress and the Raj, Manohar New Delhi. 1987 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮੀ ਦੀ ਕਬਰ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਕਬਰ 'ਤੇ ਧੂੜਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ Iqbal’s final resting place, Amna Nasir Jamal, 20 April 2002, Dawn

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਕੀਤੀ। Muhammad Baqir, Lahore, Past and Present. University of the Panjab. Panjab University Press. 1952. p.429

ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੋੜੀਂਦੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਫੰਡ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ਼ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। A great eastern poet, philosopher, Subhash Parihar, The Tribune India, 10 July 1999

 ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 
ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, Mohammad Waliullah Khan, Lahore and Its Important Monuments, Department of Archaeology and Museums, Government of Pakistan. 1964. p.89-91 ਜੋ ਜੈਪੁਰ, ਤੋਂ  ਅਤੇ ਮਕਰਾਨਾ, ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਤੋਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਛੇ ਦੋਹੇ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ <i id="mwOg">ਜ਼ਬੁਰ-ਏ-ਆਜਮ</i> (ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬੂਰ) ਤੋਂ ਮਕਬਰੇ ਦੇ  ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਉੱਕਰੇ ਗਏ ਹਨ। Annemarie Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent (Handbuch Der Orientalistik), Brill. 1980.  ਬਾਹਰ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਪਲਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ  ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਨਵਾਬ ਜ਼ੈਨ ਯਾਰ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ (100,000 ਰੁਪਏ) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਦੇਰੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਦਾ ਰੁਕਣਾ ਸੀ। Iqbal’s final resting place, Amna Nasir Jamal, 20 April 2002, Dawn

 ਸੰਭਾਲ 
ਮਕਬਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮਕਬਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। 

 ਗੈਲਰੀ 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਆਸਿਫ ਖਾਨ ਦੀ ਕਬਰ
 ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
 ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ
 ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਪੋਰਟਲ
 ਇਕਬਾਲੀਅਤ
 ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਬਾਲ ਵਿਦਵਾਨ
 ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਸੂਚੀ

 ਹਵਾਲੇ