ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, 2011 ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 60 ਤੋਂ 100 ਪਰਿਵਾਰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਬਲੋਚੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।  ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਈਰਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ 1900 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਵਪਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ  ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਇਰਾਨ ਉੱਤੇ  ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਟਿਕਾਣਾ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਟਰਾਂਸ-ਇਰਾਨੀ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ) ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਾਹਿਦਾਨ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਿਰੁਕਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਚਿੱਟੇ ਬਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਮ ਦੋਜ਼ਦਬ (ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ) ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਜ਼ਾਹਿਦਾਨ (ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਾਹਿਦ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ। ), ਭਾਵ 'ਪਵਿੱਤਰ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਾਹਿਦ (ਸੰਤ) ਮੰਨਿਆ  ਸੀ।

ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਕੂਲ 1930 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਿਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ 1952 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਤਹਿਰਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਿਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 250 ਸਿੱਖ ਸਨ ਜੋ ਮੋਟਰ ਪਾਰਟਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰਸ਼ਿਪਾਂ, ਉਸਾਰੀ ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਯਾਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।  ਈਰਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਏ।

2019 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ 11 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੇਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ । ਚੇਅਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰੇਗੀ। 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਮਸਜਿਦ-ਏ-ਹਿੰਦਾਨ
 ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ