ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਾਹਨੀ

ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਾਹਨੀ (19 ਸਤੰਬਰ 1902 – 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1985), ਜਨਮੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਸੂਰੀ, 1949 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਾਲੀਓਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਸਾਵਿਤਰੀ ਸੂਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1902 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਸੂਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰੁਚੀ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਸਨ।

 ਕਰੀਅਰ 
ਸਾਹਨੀ ਆਪਣੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। 1949 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪੈਲੀਓਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ 1969 ਤੱਕ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੀ ਰਹੀ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਲੀਓਬੋਟੈਨੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।Chattopadhyay, Anjana (2018). Women Scientists in India: Lives, Struggles & Achievements (PDF). National Book Trust, India. ISBN 978-81-237-8144-0. ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 1969 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।Sharma, Chhaya (December 1985). "Madam Savitri Sahni (1902–1985)". Grana. 24 (3): 137–138. doi:10.1080/00173138509431000. ISSN 0017-3134.

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਸਾਵਿਤਰੀ ਸੂਰੀ ਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਪਾਲੀਬੋਟੈਨਿਸਟ ਬੀਰਬਲ ਸਾਹਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ 1949 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਟਾ ਰੇਸ਼ਮ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਵਿਧਵਾਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।

ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਾਹਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 1985 ਵਿੱਚ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਉਸਦਾ ਘਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਾਲਟਰ ਬਰਲੇ ਗ੍ਰਿਫਿਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,Birbal and Savitri Sahni Residence, 1937 architectural drawings by Walter Burley Griffin, in the Ryerson and Burnham Archives, Art Institute of Chicago. ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬੀਰਬਲ-ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਾਹਨੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਇੱਕ ਲੈਕਚਰ ਲੜੀ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਲਈ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਫੰਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902