ਪਥਰਾਲਾ ਬੈਰਾਜ

Category:Articles with short description
Category:Short description matches Wikidata

ਪਥਰਾਲਾ ਬੈਰਾਜ (ਹਿੰਦੀ: पथराला बांध ) ਸੋਮ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਬੈਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਯਮੁਨਾ ਨਹਿਰ ਲਗਭਗ  ਹਥਨੀਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਪਾਥਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੂਨ ਵੈਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ। ਨਹਿਰਾਂ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲੇ, ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲੇ, ਸੋਨੀਪਤ ਜ਼ਿਲੇ, ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲੇ, ਜੀਂਦ ਜ਼ਿਲੇ, ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਭਿਵਾਨੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 

 ਇਤਿਹਾਸ 

ਪੱਛਮੀ ਯਮੁਨਾ ਨਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ 1335 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਬਣਵਾਈ  ਸੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਲਟਿੰਗ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ 1750 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਵਗਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਗਰੁੱਪ ਨੇ  1817 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ, 1832-33 ਵਿੱਚ ਯਮਨਾ ਵਿਖੇ ਤਾਜੇਵਾਲਾ ਬੈਰਾਜ ਡੈਮ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, 1875-76 ਵਿੱਚ ਦਾਦੂਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪਥਰਾਲਾ ਬੈਰਾਜ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੋਮ ਨਦੀ ਡੈਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, 1889-95 ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੀ ਸਿਰਸਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬ੍ਰਾਂਚ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਨੀ ਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ 1999 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਜੇਵਾਲਾ ਬੈਰਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸਿਲਟਿੰਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ। 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

ਬਲੂ ਬਰਡ ਝੀਲ, ਹਿਸਾਰ (ਸ਼ਹਿਰ)
 ਪਿੰਜੌਰ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਡੈਮ
 ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ
 ਹਥਨੀ ਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ
 ਓਖਲਾ ਬੈਰਾਜ - ਪੱਛਮੀ ਯਮੁਨਾ ਨਹਿਰ ਇੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
 ਸੂਰਜਕੁੰਡ
 ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਹਿਰ
 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ
 ਭਾਰਤੀ ਨਦੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਲਿੰਕ
 ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗ
 ਗੰਗਾ ਨਹਿਰ
 ਗੰਗਾ ਨਹਿਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ)
 ਅੱਪਰ ਗੰਗਾ ਨਹਿਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ
 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੀਆਂਂ ਝੀਲਾਂ