ਕੇਸਰੀ (ਅਖਬਾਰ)

ਕੇਸਰੀ ( ਮਰਾਠੀ : ਕੇਸਰੀ ਸ਼ੇਰ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।) ਇੱਕ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 4 ਜਨਵਰੀ 1881 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਲੋਕਮਾਨਯ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ ਮਰਾਠਾ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁਣ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਆਪਣੇ ਦੋ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਕੇਸਰੀ, ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਹਾਰੱਤਾ (ਕੇਸਰੀ-ਮਰਾਠਾ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)  ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰੀ ਵਾੜਾ, ਨਰਾਇਣ ਪੇਠ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਿਪਲੁਨਕਰ, ਅਗਰਕਰ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ 
ਕੇਸਰੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਰਕਰ (ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਪਾਦਕ), ਚਿਪਲੁੰਕਰ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ/ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਗਰਕਰ ਨੇ 1887 ਵਿਚ ਕੇਸਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਖਬਾਰ ਸੁਧਾਰਕ (ਸੁਧਾਰਕ) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਤਿਲਕ ਨੂੰ 1897 ਅਤੇ 1908 ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਚਿੰਤਾਮਨ ਕੇਲਕਰ, ਤਿਲਕ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

 ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ 
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਦ ਡੇਲੀ ਕੇਸਰੀ''' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਮਰਾਠੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕਮਾਨਿਆ ਬਾਲਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਦੀਪਕ ਤਿਲਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਕੇਸਰੀ ਵਾੜਾ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ 
ਵਾੜਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਵਾੜਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ III ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ। ਇਹ 1905 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਅਸਲੀ ਵਾੜਾ (ਵਿਹੜੇ/ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ) ਜਿੱਥੇ ਤਿਲਕ ਨੇ ਅਖਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕੇਸਰੀ'' ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ। ਕੇਸਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਤਿਲਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ-ਮਰਾਠਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਡੈਸਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ 1907 ਵਿੱਚ ਸ਼ਟੁੱਟਗਾਰਟ ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਕਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ