ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ

ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ ( Urdu pronunciation: [əʋəntiːpoːraː] ) ਜਾਂ ਅਵੰਤੀਪੁਰ  ਜਾਂ ਆਵੰਤੀਪੁਰ,  ਵੂਨਟਪੋਰ  ( Kashmiri pronunciation: [wũːtʲpoːr] ) ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਲਵਾਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਮੂ-ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ (ਹੁਣ NH 44 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਰਾਜੇ ਅਵੰਤੀਵਰਮਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦੋ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰ ਹਨ। ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ  ਪੁਲਵਾਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ  ਹੈ। 

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਵੰਤੀਵਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਉਤਪਾਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਅਤੇ 855 ਤੋਂ 883 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਸੀ।  ਅਵੰਤੀਵਰਮਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ " ਅਵੰਤੀਸਵਾਮਿਨ " ਨਾਮਕ ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਅਵੰਤੀਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ "ਅਵੰਤੀਸਵਰਾ" ਨਾਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਮੰਦਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਇਤਾਕਾਰ ਪੱਕੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ. ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਯਾ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਅਵੰਤਿਸਵਾਮਿਨ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀਸਵਰਾ   'ਤੇ ਹੈ।  ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 
ਅਵੰਤੀਪੁਰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਲੰਗਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 5 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਤਰਾਲ
 ਅਨੰਤਨਾਗ
 ਮਾਰਤੰਡ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ
 ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਅਵੰਤੀਪੁਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰ 

 ਹਵਾਲੇ