ਜੈਈ ਰਾਜਗੁਰੂ

Category:Articles with hCards
Category:No local image but image on Wikidata

ਜੈਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਜਗੁਰੂ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ (29 ਅਕਤੂਬਰ 1739 – 6 ਦਸੰਬਰ 1806) ਜੈਈ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀ ਸੀ। ਖੁਰਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ-ਪੁਜਾਰੀ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਾਂਤ 'ਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਮਰਾਠਾ ਦੂਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਖੁਰਦਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਗੀਟੋਟਾ, ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

 ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ 
ਜੈਈ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਅਕਤੂਬਰ 1739 ਨੂੰ (ਓਡੀਆ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨਲਾ ਨਬਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ) ਨੂੰ ਪੁਰੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਰਾਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ, ਪਿਤਾ ਚੰਦਰ ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰਾਮਣੀ ਦੇਬੀ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਪੁਜਾਰੀ, ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਅਤੇ ਖੁਰਦਾ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਗਜਪਤੀ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇਵਾ-2 ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ 
ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਗਦਾਧਰ ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੰਤਰ ਸਾਧਕ ਵਾਂਗ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ 41 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1780 ਵਿੱਚ ਗਜਪਤੀ ਦਿਬਯਸਿੰਘ ਦੇਵਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ-ਕਮ-ਰਾਜਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਕੁੰਵਾਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਜਪਤੀ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇਵ-2 ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪੁਜਾਰੀ ਵੀ ਸੀ।

1779 ਵਿੱਚ, ਬਡੰਬਾ ਗਾਡਾ ਵਿਖੇ ਖੁਰਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਜਾਨੂਜੀ ਭੌਂਸਾਲਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਨਰਸਿੰਘ ਰਾਜਗੁਰੂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜੈਈ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਖੁਰਦਾ ਦੇ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਈ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/dec-2006/engpdf/15-17.pdf
 http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/dec2005/engpdf/the_celebrated_son_of_the_soil_jayee_rajguru.pdf
 http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/dec-2006/engpdf/18-20.pdf
 http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/jan-2007/engpdf/23-25.pdf
 http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2009/October/engpdf/Pages20-23.pdf
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1739
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1806