ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ

ਸ੍ਰੀ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਧੀਰਾਜਾ ਨਰੇਂਦਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸ੍ਰੀ ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ (22 ਅਗਸਤ 1854 – 19 ਅਗਸਤ 1887) 1872 ਤੋਂ 1887 ਤੱਕ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ।  

 ਜੀਵਨ 
ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ (16 ਦਸੰਬਰ 1831 - 17 ਸਤੰਬਰ 1887) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਰਾਠੌਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੈਡਿਟ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ, ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਮਈ 1872 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰਸਾਂ ਤੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1873 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਜ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਿਹਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਦਖਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ।  1876 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਗਯਾ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਗਿਆ; ਗਯਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਡਵਰਡ VII ) ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1878 ਵਿੱਚ 800 ਊਠਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ (ਸ਼ਰਲਾਕ ਹੋਮਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ) ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲਾ ਬੀਕਾਨੇਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ, ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਮ ਬਜਟ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ, ਇੱਕ ਡਾਕਖਾਨਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

1887 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ 33ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਗੱਦੀ’ਤੇ ਬੈਠਿਆ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1887
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1854