ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ

ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਸੰਖੇਪ: MP) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਪਾਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੱਕਲੇ ਤਬਾਦਲੇਯੋਗ ਵੋਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੋ ਸਦਨਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਰਾਜ ਸਭਾ (ਉਪਰੀ ਸਦਨ) ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ (ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ)। ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ  ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਮਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਉਲਟ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ, ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਮੈਂਬਰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ 
ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ:

 ਵਿਧਾਨਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਨਾ।

 ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਕਾਰਜਕਾਰੀ (ਅਰਥਾਤ ਸਰਕਾਰ) ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ (ਰਾਜ ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨਾ।

 ਪਰਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ: ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਮਾਲੀਏ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ।

 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ 
ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ:

 ਰਾਜ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ।

 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ।

 ਕਾਰਜਕਾਲ 
ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਉਲਟ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸਥਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਛੇ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

 ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡ 
ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ:

 ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ।
 ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਲਈ ਵੋਟਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

 ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ;

 ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਭ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ (ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ)।
 ਅਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਦਾ ਹੈ।
 ਇੱਕ ਦੀਵਾਲੀਆ ਹੈ.
 ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
 ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ।
 ਦਲ- ਬਦਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
 ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਦੇ ਜੁਰਮ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
 ਛੂਤ- ਛਾਤ, ਦਾਜ, ਜਾਂ ਸਤੀ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
 ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
 ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ (ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਲਈ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਮੈਂਬਰਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 
ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 250 ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ 238 ਤੱਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ (ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ) ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ 12 ਤੱਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ 245 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਸਭਾ