ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ

ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਭਾਰਤੀ ਸਜਾਵਟੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਬਰੇਡ ਵਾਲੀਆਂ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਚੱਪਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਜਾਂ ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਟੀ-ਸਟੈਪ ਸੈਂਡਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬਰੇਡ ਵਾਲੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਖੱਚਰਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰੇਡਡ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੀ ਆਮ ਹਨ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬਿਜਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਸਵੰਨਾ ਨੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਮੋਚੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਾਸ਼ੀ, ਪਤਨ, ਕਚਕੜੀ, ਬਕਕਲਨਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁਕਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਨਾਮ ਉਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂ ਪਹਿਲੇ (ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾਰਾਮ III) ਨੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ 29 ਰੰਗਾਈ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ।
 GIS ਟੈਗ 
ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡ ਮਾਰਕ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਜਨਰਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਟੈਗ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਚੱਪਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਵੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਸਾਂਗਲੀ, ਸਤਾਰਾ ਅਤੇ ਸੋਲਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬਾਗਲਕੋਟ, ਬੇਲਗਾਵੀ, ਧਾਰਵਾੜ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਸਿਰਫ "ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ" ਦਾ ਟੈਗ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।

 ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ 
ਕੋਲਹਾਪੁਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 2.01 ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਲ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤਿ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟਿਕਾਊ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।

ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕਾਈਵਿੰਗ, ਪੈਟਰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕੱਟਣਾ, ਉਪਰਲੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਅੱਡੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ, ਸਿਲਾਈ ਕਰਨਾ, ਫਿਨਿਸ਼ਿੰਗ, ਪੰਚਿੰਗ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਮਿੰਗ, ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲਿੰਗ। ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲਾਂ  ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

2020 ਵਿੱਚ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁੱਲ ਵਪਾਰਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ  9 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਸਾਲਾਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਕੁੱਲ ਛੇ ਲੱਖ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, 30% ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਨਸਲੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪਯੋਗੀ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਖ਼ਤ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਨਰਮ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸਮੱਗਰੀ ਤੱਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰ ਖੁਦ ਨਸਲੀ ਨਮੂਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੇਚਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸਸਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਘੱਟ ਮੁਨਾਫੇ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਚਮੜੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਅਤੇ ਨਕਲੀ, ਟੈਨਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ, ਗਊ ਹੱਤਿਆ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

 ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਰੁਝਾਨ 
ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਿੱਪੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਚੱਪਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੁੱਤੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਫਲਤਾ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋ ਰਿੰਗ ਸੈਂਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜੁੱਤੀ