ਕੁੱਲ੍ਹੜ

ਕੁੱਲ੍ਹੜ (, ) ਜਾਂ ਕੁਲਹੜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਟੀਰ ਭਾਂੜ () ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੈਂਡਲ ਰਹਿਤ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕੱਪ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲ਼ਾ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਲਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸਟਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਾਹ, ਕੁਹਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ "ਧਰਤੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ" ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦਹੀਂ, ਚੀਨੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਨਾਲ਼-ਨਲ਼ ਕੁੱਝ ਖੇਤਰੀ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ਼ੁਲਫ਼ੀ (ਰਵਾਇਤੀ ਆਈਸ ਕਰੀਮ) ਵੀ ਕੁੱਲਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਲਹਾਰਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੋਲੀਸਟੀਰੀਨ ਅਤੇ ਕੋਟੇਡ ਪੇਪਰ ਕੱਪਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਥੋਕ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

 ਸੰਭਾਵੀ ਮੂਲ 
ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਛਲੇ 5,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਲਹਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

 ਸੁਆਦ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਲਹਾਰ ਬੇਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਹ ਵਰਗਾ ਗਰਮ ਡ੍ਰਿੰਕ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਲਹਾਰ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਕੰਧ ਵਿਚ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ਼ ਪੀਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਧਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਮਿੱਟੀ" (ਸੋਂਧੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਲਹਾਰਾਂ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੱਪਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਲਹਾਰ-ਵਾਲੀ ਚਾਈ (ਕੁਲਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

 ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ ਯਤਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ 
2004 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ) ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਚਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਕੁਲਹਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵੱਛ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਲਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਲਹਾਰ ਛੋਟੇ ਪੇਂਡੂ ਭੱਠਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ।

ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.8 ਬਿਲੀਅਨ ਕੁਲਹਾਰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭੱਠੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਰਡਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਲਹਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਉੱਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੁਲਹਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਫਾਇਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈਟਮ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰ ਵੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਲਹਾਰ ਦੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ  ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ।

ਭਾਵੇਂ ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਦਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਣਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਕੁਲਹਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, 2008 ਤੱਕ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਕੋਟੇਡ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰੇਲਵੇ 'ਤੇ ਕੁਲਹਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। - ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਕੱਪ. ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੁਲਹਾਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਅਤੇ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਲਾਗਤ ਸਨ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖਰੀਦ ਦੀ ਲਾਗਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਲਹਾਰ 140 ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਕੋਟੇਡ-ਪੇਪਰ ਕੱਪ ਲਈ 7-10 ਪੈਸੇ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਨ ਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਲਹਾਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਕੱਪ ਨਾਲੋਂ ਕੁਲਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਵਾ ਵੱਧ ਚਾਹ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਮਟਕੀ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ)
 ਮਟਕਾ ਜੂਆ
 ਮਸ਼ਕ
 ਭਾਰਤੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ
 ਸਿਰਿ-ਸਿਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲ਼ਾ
 ਘੜਾ-ਧਾਰਕ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ