ਕੁੰਦਨ

ਕੁੰਦਨ, ਭਾਵ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨਾ, ਭਾਰਤੀ ਰਤਨ -ਪੱਥਰ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਾਊਂਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਫੁਆਇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਤਨ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।Advance, Volume 24, p. 32,
Punjab Public Relations Department ਕੁੰਦਨ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਵਧਿਆ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਕੁੰਦਨ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।Indian folk arts and crafts - the land and the people, by Jasleen Dhamija. National Book Trust, India. 1970. p. 73

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਧੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।Kundan Jewellery Let's Know Handicrafts of India, by Amar Tyagi. Star Publications, 2008. . p. 32.

ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਟਰੌਸੋ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਥੱਪਾ ਅਤੇ ਰਾਸ ਰਾਵਾ ਸਮੇਤ ਰਵਾਇਤੀ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਇੱਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।This wedding season, gold loses sheen Deeksha Chopra, TNN, The Times of India, 15 November 2009. 2008 ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਜੋਧਾ ਅਕਬਰ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੁੰਦਨ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਰਾਇਲਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2006 ਵਿੱਚ, "ਅਮਰੀਕਨ ਡਾਇਮੰਡ" ਅਤੇ ਕੁੰਦਨ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ (73 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।Indian Art Jewellery Market Business Standard, Mumbai 28 November 2006.

 ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 
ਕੁੰਦਨ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਕਾਰ ਦੇ, ਅਣਕੱਟੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਹੁ-ਰੰਗੀ ਰਤਨ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਧਾਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਿੰਜਰ ਫਰੇਮਵਰਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਘਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਠ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੋਮ ਨੂੰ ਫਰੇਮਵਰਕ ਉੱਤੇ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਅਣਕਟੇ ਹੋਏ ਰਤਨ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਫਿਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਈਨਾਮਲਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਪਕਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਫੁਆਇਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਫਰੇਮਵਰਕ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਬਰਨਿਸ਼ਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਠੰਡੇ ਸੋਲਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਚਿਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰਤਨ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਪੋਲਕੀ ਹੀਰੇ

 ਗੈਲਰੀ 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ