ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ

ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਥਾਪਾ ਮਗਰ (29 ਦਸੰਬਰ 1895 – 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1946), ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਥਾਨ ਲਈ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਨੇਪਾਲੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਭਾਗਸੂ ਛਾਉਣੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 29 ਦਸੰਬਰ 1895 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਮਨਬੀਰਸੇਨ ਥਾਪਾ ਮਗਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਧਾ ਥਾਪਾ ਮਗਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸੁਰੇਂਦਰਸੇਨ ਥਾਪਾ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪਰਬਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਖੂ ਪੁਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।Harsha Bahadur Budha Magar, p.7. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿਗਵਿਜੇ ਸੇਨ ਥਾਪਾ ਸੀ।

 ਸਿੱਖਿਆ 
ਭਾਗਸੂ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੀਲ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਭਾਨੁਭਕਤ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਰਾਮਾਇਣ ਸਿੱਖੀ।Harsha Bahadur Budha Magar, p. 11.

 ਫੌਜੀ ਖਿਦਮਤ 
ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ 1/1 ਗੋਰਖਾ ਰਾਈਫਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ 1914 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।Harsha Bahadur Budha Magar, pp. 13–14.

 ਸੰਗੀਤ ਯੋਗਦਾਨ 
ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਹਨ:    , ,  ਆਦਿ। ਉਸਨੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ 24 ਡਿਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ 97 ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।Harsha Bahadur Budha Magar, p. 42. ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ, ਲੇਖ, ਕਵਿਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਨੇਪਾਲੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।Himal Khabarpatrika. Kathmandu, Nepal. 1–16 September 2010. p.62. ਨੇਪਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਅਕੈਡਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਮਰ ਰਹੇ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ 

 ਹਰਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਬੁੱਢਾ ਮਗਰ (1999) ਮਾਸਟਰ ਮਿੱਤਰਸੇਨ ਥਾਪਾ ਮਗਰ । ਕਾਠਮੰਡੂ: ਪੁਸ਼ਪਾਵਤੀ ਬੁਢਾ ਮਗਰ

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895