ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਜਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸਿਰਫ ਆਮ ਬਜਟ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸੰਚਾਲਨ ਫੌਜੀ ਲੜੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। 

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਜਿਹੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮੰਤਰਾਲੇ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿਭਾਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਭਾਗ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ "ਯੁੱਧ ਮੰਤਰਾਲੇ" ਫੌਜ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ, ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ ਸਨ। 1953 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਜੰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ" ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਜਲ ਸੈਨਾ" ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਸੀ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਰੱਖਿਆ (ਹਵਾਈ, ਜ਼ਮੀਨ, ਜਲ ਸੈਨਾ) ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸੇ।

 ਹਵਾਲੇ