ਖੇਤਰੀ ਮਹਿਲ

ਖੇਤਰੀ ਮਹਿਲ (ਹਿੰਦੀ : खेतड़ी महल), ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿੰਡ ਪੈਲੇਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਖੰਡਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਖੇਤੜੀ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1770 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਭੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਭੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਸੀ। ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਵਾ ਮਹਿਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿੰਡ ਪੈਲੇਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤੜੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮਾਡਲ 'ਤੇ, 1799 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਖੇਤਰੀ ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ 'ਠਿਕਾਣਾ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।  ਭੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲੋਹਾਰੂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲੋਹਾਰੂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ - ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ 33 ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲੋਹਾਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਗਭਗ  . ਲੋਹਾਰੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਛੱਤਰੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।

1870 ਅਤੇ 1901 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਖੇਤੜੀ ਦੇ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਖੇਤੜੀ ਦੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

 ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ 

ਖੇਤੜੀ ਮਹਿਲ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਘੂਨਾਥ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਭੋਪਾਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਮਾਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਹਵਾ ਦਾ ਵਹਾਅ ਰੁਕੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ।

ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਦਾਰ ਖੋਲ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਰੈਂਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਛੱਤ ਵੱਲ ਘੋੜਸਵਾਰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਠਾਕੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੋਟੇ ਅਲਕੋਵ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕੋਲੋਨੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਲਮ ਅਕਸਰ ਓਪਨਵਰਕ ਅਤੇ ਕਰਵਡ ਆਰਚਾਂ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਮਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੀਰਦਾਰ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਿਣਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਗੁਲਾਬੀ ਪਲਾਸਟਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇੱਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਸਟਲ ਰਾਹੀਂ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਗੈਲਰੀ 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਰਾਜਪੂਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ
 ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਝੁੰਝੁਨੂ ਜਾਣਕਾਰੀ 
 ਸ਼ੇਖਾਵਤੀਹੈਲਪ 
 ਝੁਨਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
 ਝੁਨਝਨੂ ਬਾਰੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ਫੋਟੋਆਂ ਸਮੇਤ