ਹਾਮਿਦ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ

ਹਾਮਿਦ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ ਕਾਦਰੀ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬਰੇਲਵੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੀ। ਕਾਦਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 1875 (ਰਬੀ ਅਲ-ਅੱਵਲ 1292 ਹਿਜਰੀ) ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅਕੀਕਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ।

 ਵੰਸ਼ 
ਖ਼ਾਨ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨਕੀ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਜ਼ਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

 ਸਿੱਖਿਆ 
ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਹਦੀਸ, ਫ਼ਿਕਹ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। 

 ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 
ਉਸਨੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਦ ਦੌਲਤੁਲ ਮੱਕੀਆ ਬਿਲ ਮਦਦਤਿਲ ਗੈਬੀਆ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਖ਼ਾਨਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

 ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਮੂਰ ਰਬਾਨੀ ਅਲਾ ਆਸਰਾਫ਼ ਕਾਦੀਆਨੀ (ਅਹਿਮਦੀਆ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਖੰਡਨ)
 ਅਦ ਦੌਲਤੁਲ ਮੱਕੀਯਾਹ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ
 ਕਿਫਲੁਲ ਫਕੀਹ ਅਲਫਾਹਿਮ ਫੀ ਹੁਕਮੇ ਕਿਰਤਾਂ ਅਦਰਾਹਿਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ
 ਹਾਸ਼ੀਆ ਮੁੱਲਾ ਜਲਾਲ
 ਨਾਟੀਆ ਦੀਵਾਨ
 ਫਤਵਾ ਹਮੀਦੀਆ

 ਮੌਤ 
17 ਜੁਮਾਦਾ ਅਲ-ਅੱਵਲ (23 ਮਈ 1943) ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖ਼ਾਨਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਸਰਦਾਰ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਸਮਾਧ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875