ਨੇਲੀ ਸੇਠਨਾ

ਨੇਲੀ ਹੋਮੀ ਸੇਠਨਾ ( née ਮਹਿਤਾ; 1 ਨਵੰਬਰ 1932 – 1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੁਣਕਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਖੋਜਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਚੁਰਾਹੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
1 ਨਵੰਬਰ 1932 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਨੇਲੀ ਪੇਸਟਨਜੀ ਅਤੇ ਗੁਲਬਾਨੂ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।

ਨੇਲੀ ਨੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਸਰ ਜੇਜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਕਲਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ ਡਿਮੋਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1954 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੀਜੈਂਟ ਸਟਰੀਟ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ (ਹੁਣ, ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਐਂਡ ਗਿਲਡਜ਼ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡ ਕਢਾਈ ਦੇ ਕੋਰਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਫੈਬਰਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਸਟੁਟਗਾਰਟ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਲੀ 1957 ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।

ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਨਬਰੂਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਆਰਟਿਸਟ-ਇਨ-ਰਿਜ਼ੀਡੈਂਸ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦੀ ਮੁਖੀ ਮਾਰੀਅਨ ਸਟ੍ਰੇਂਗਲ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਠਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਟ੍ਰੇਂਜਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਨੇਲੀ ਨੂੰ 1958-59 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਨਬਰੂਕ ਵਿਖੇ ਬੁਣਾਈ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਲਨ ਬੂਥ ਸਕ੍ਰਿਪਸ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ ਦੀ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਅਧੀਨ, ਨੇਲੀ ਨੇ 'ਸਵੈ-ਬਣਾਇਆ' ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ ਨੋਰਡਿਕ ਸਲੋਇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੇਥਨਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ। ਸਟ੍ਰੇਂਜੇਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 
1957 ਵਿੱਚ ਸੇਥਨਾ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਵਿਲ ਵਾਡੀਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੰਬੇ ਡਾਈਂਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਫਿਰ 1958 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਨਬਰੂਕ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਸਿਖਾਈ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਸੇਠਨਾ ਨੂੰ ਬਾਂਬੇ ਡਾਈਂਗ ਐਂਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵਿਖੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ 1957 ਤੋਂ 1958 ਅਤੇ ਫਿਰ 1960 ਤੋਂ 1968 ਤੱਕ ਬਾਂਬੇ ਡਾਇੰਗ ਲਈ ਮੁੱਖ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ
alt=Closeup of the mural by Sethna at Express Towers, Mumbai|thumb| ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟਾਵਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਸੇਠਨਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਕਲੋਜ਼ਅੱਪ

 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ 

 2013 - ਕੋਈ ਪਾਰਸੀ ਇਕ ਟਾਪੂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਮੁੰਬਈ ; ਫੇਰੋਜ਼ਾ ਗੋਦਰੇਜ, ਫਿਰੋਜ਼ਾ ਮਿਸਤਰੀ, ਰਣਜੀਤ ਹੋਸਕੋਟ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਅਦਜਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
 2021 - ਕੱਚੀ, ਕੱਚੀ, ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ | ਨੇਲੀ ਸੇਠਨਾ: ਏ ਰਿਟਰੋਸਪੈਕਟਿਵ, ਚੈਟਰਜੀ ਐਂਡ ਲਾਲ, ਮੁੰਬਈ; ਨੈਨਸੀ ਅਡਾਜਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕਿਊਰੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 ਅਵਾਰਡ 
1985 ਵਿੱਚ, ਸੇਠਨਾ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ