ਖੂਨ ਕਿਸਮ

ਖੂਨ(ਲਹੂ) ਦੀ ਕਿਸਮ (ਜਿਹਨੂੰ ਖੂਨ(ਲਹੂ) ਸਮੂਹ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ) ਖੂਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ (ਆਰ.ਬੀ.ਸੀ.) ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲੇ ਐਂਟੀਜਨੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਜਨ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਗਲਾਈਕੋਪ੍ਰੋਟੀਨ ਜਾਂ ਗਲਾਈਕੋਲਿਪਿਡ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਐਂਟੀਜਨ ਕਈ ਹੋਰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਕਈ ਐਂਟੀਜਨ ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਲੀਲ (ਜਾਂ ਭੂਤ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਜੀਨ) ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਰਾਸਤ 'ਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਓ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਹੂ-ਬਦਲੀ ਸਮਾਜ (ਆਈ.ਐੱਸ.ਬੀ.ਟੀ.) ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ੩੨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਏ.ਬੀ.ਓ. ਅਤੇ ਆਰ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਐਂਟੀਜਨ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਹੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਕਿਸਮ (ਏ, ਬੀ, ਏਬੀ ਅਤੇ ਓ; + ਅਤੇ − ਆਰ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਲਹੂ ਕਿਸਮ ਵਾਲ਼ਾ ਭਰੂਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਰੂਣ ਦੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਐਂਟੀਬਾਡੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਡੀਆਂ ਆਈ.ਜੀ.ਜੀ., ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਇਮੂਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ, ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੇਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਦੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਨਿਖੇੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਐਰਿਥਰੋਬਲਾਸਟੋਸਿਸ ਫ਼ੀਟੈਲਿਸ ਨਾਮਕ ਲਹੂ-ਨਿਖੇੜ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਭਰੂਣ ਲਈ ਮਾਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰਾਪਸ ਫ਼ੀਟੈਲਿਸ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਖੂਨ ਦੇ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ 
ਖੂਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਨ A, B, AB ਅਤੇ O ਹਨ। ਕਾਰਲ ਲੈਂਡਸਟੇਨਰ (14 ਜੂਨ, 1868 - 26 ਜੂਨ, 1943) ਆਸਟਰੀਆ ਦਾ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋਏ ਹਨ,a ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦਸਾਇਆ ਸੀ- A, B, C ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ C ਨੂੰ O ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਫ਼ੀਨੋਟਾਈਪ Phenotypeਜੀਨੋਟਾਈਪ GenotypeAAA ਜਾਂ AOBBB ਜਾਂ BOABABOOO

+ਲਾਲ ਲਹੂ ਰਕਤ-ਕੋਸ਼ ਦਾਨ  ਚਾਰਟਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾਦਾਨੀO−O+A−A+B−B+AB−AB+O−XXXXXXXO+XXXXXXA−XXXXXXA+XXXXB−XXXXXXB+XXXXAB−XXXXAB+

+Plasma compatibility tableਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾਦਾਨੀOABABOAXXBXXABXXX


+ ABO and Rh blood type distribution by country & dependency (population averages) Country/Dependency Population O+  A+  B+  AB+  O−  A−  B−  AB-  3,074,579 34.1% 31.2% 14.5% 5.2% 6.0% 5.5%   2.6%   0.9%   43,576,691 40.0% 30.0% 15.0%   4.25% 6.6% 2.3%1.1% 0.75%   45,479,118 48.9% 31.54% 8.0%  2.45%  4.9% 3.16%0.8% 0.25%  3,021,324 29.0% 46.3% 12.0% 5.6%   2.0%   3.7%   1.0%   0.4%  25,466,459 38.0% 32.0% 12.0%  4.0% 7.0% 6.0%  2.0%  1.0%  8,859,449 30.0% 37.0% 12.0% 5.0% 6.0% 7.0%  2.0%  0.45%  10,205,810 29.8% 30.0% 21.1% 9.0%   3.3%   3.4%   2.4%   1.0%  1,505,003 48.48% 19.35% 22.61%  3.67%   3.27%   1.33%   1.04%   0.25%  164,098,818 29.21% 26.3% 33.12% 9.59% 0.53% 0.48% 0.6% 0.17%   9,441,842 32.3% 30.6% 15.3% 6.8% 5.7% 5.4%  2.7%  1.2%   11,720,716 38.0% 34.0% 8.5%    4.0% 7.0% 6.0%    1.5%    1.0%   857,423 38.15% 29.27% 23.86% 8.41%   0.06%   0.04%   0.04%   0.01%  11,639,909 51.53% 29.45% 10.11%  1.15%   4.39%   2.73%   0.54%   0.1%  3,835,586 31.0% 36.0% 12.0% 6.0% 5.0% 7.0%  2.0%  1.0% Tipos Sanguíneos   211,715,973 36.0% 34.0% 8.0%  2.5% 9.0% 8.0%  2.0%  0.5%   6,966,899 28.0% 37.4% 12.8% 6.8% 5.0% 6.6%  2.2%  1.2%  21,382,659 39.94% 20.79% 26.34%  5.17%  3.36%  1.75%  2.22%   0.43%  16,926,984 46.7% 27.2% 18.5%  4.9%   1.3%   0.8%   0.5%   0.1%  27,744,989 46.83% 24.15% 21.06%  4.29%   1.79%   0.92%   0.8%   0.16%   37,694,085 39.0% 36.0% 7.6%  2.5% 7.0% 6.0%  1.4%  0.5%   18,186,770 56.62% 27.16% 8.78%  1.90%  3.29%  1.63%  0.49%  0.13%   1,397,897,720 30.1% 30.2% 29.1% 9.6% 0.3% 0.4% 0.3% 0.1%   49,084,84156.3% 26.11% 7.28%  1.47% 5.13% 2.7% 0.7% 0.31%  5,097,988 49.7% 28.5% 12.4%   3.0%   3.4%   1.9%   0.9%   0.2%   4,227,746 29.0% 36.0% 15.0% 5.0% 5.0% 6.0%  3.0%  1.0%  11,059,062 45.8% 33.5% 10.2%  2.9%   3.6%   2.8%   1.0%   0.2%  1,266,676 35.22% 40.35% 11.11%  4.72%   3.85%   3.48%   0.87%   0.40%  10,702,498 27.0% 36.0% 15.0% 7.0% 5.0% 6.0%  3.0%  1.0%   101,780,263 59.5% 21.3% 15.2%  2.4%  1.0%   0.3%   0.2%   0.1% Frequency of major blood groups in the Danish population.  5,869,410 35.0% 37.0% 8.0%  4.0% 6.0% 7.0%  2.0%  1.0%  10,499,707 46.2% 26.4% 16.9%  3.1%   3.7%   2.1%   1.4%   0.2%  16,904,867 75.0% 14.0% 7.1%  0.5%   2.38%   0.7%   0.3%   0.02%   104,124,440 31.94% 35.12% 23.12%  9.74% n/a   n/a   n/a   n/a  6,481,102 62.0% 23.0% 11.0%  1.0%   1.0%   1.0%   0.7%   0.3%   1,228,624 29.5% 30.8% 20.7% 6.3% 4.3%  4.5%  3.0%  0.9%  108,113,150 39.0% 28.0% 21.0% 5.0%  3.0%    2.0%    1.0%   1.0%   935,974 43.0% 33.3% 16.5%   4.8%  1.0% 0.7% 0.5% 0.2%   5,571,665 28.0% 35.0% 16.0% 7.0% 5.0% 6.0%    2.0%    1.0%   67,848,156 36.5% 38.2% 7.7%    2.5%6.5% 6.8%    1.4%    0.4%   2,284,912 57.55% 20.52% 17.19%    2.54%  1.35%   0.48%    0.41%    0.06%   4,933,674 34.8% 32.3% 11.9% 6.0% 6.2% 5.7%    2.1%    1.0%   80,159,662 35.0% 37.0% 9.0%    4.0% 6.0% 6.0%    2.0%    1.0%   29,340,248 53.8% 17.6% 18.3%  2.8%  4.5%   1.3%   1.3%   0.2%  10,607,051 37.8% 32.2% 11.0%  4.0% 6.6% 5.7%  2.0%  0.7%   12,527,440 46.88% 21.64% 22.86%   4.52%   2.0%   0.9%    1.0%    0.2%  9,235,340 57.5% 27.0% 7.8%  2.5%   2.7%   1.7%   0.6%   0.2%  7,249,907 41.5% 26.13% 25.34% 6.35%    0.32%    0.17%    0.14%   0.05%   9,771,827 27.0% 33.0% 16.0% 8.0% 5.0% 7.0%    3.0%    1.0%   350,734 46.8% 27.2% 9.0%    2.0% 8.2% 4.8% 1.6% 0.4%   1,339,330,514 28.0% 25.8% 32.0%  14.7%  2.03% 1.36% 2.0% 0.48%  267,026,366 36.82% 25.87% 28.85% 7.96%  0.18%    0.13%    0.15%   0.04%  84,923,314 33.5% 27.0% 22.2% 7.0%  4.0%    3.0%    2.5%   0.8%  38,872,655 25.5% 25.0% 32.6% 7.4%  3.6%    2.7%    2.7%   0.9%   5,176,569 47.0% 26.0% 9.0%    2.0% 8.0%5.0% 2.0% 1.0%  8,675,475 32.0% 34.0% 17.0% 7.0%   3.0%   4.0%   2.0%   1.0%  62,402,659 39.0% 36.0% 7.5%  2.5% 7.0% 6.0%  1.5%  0.5%   28,088,455 47.24% 20.19% 21.7%  3.82%  3.73%  1.54%  1.48%  0.3%   2,808,570 47.0% 23.0% 20.0%   3.0%   3.5%   2.0%  1.0%    0.5%  125,507,472 29.9% 39.8% 19.9% 9.9%  0.15%  0.2%  0.1%  0.05%  10,909,567 33.03% 32.86% 16.56% 6.28%  4.4%  3.97%  2.06%  0.84%  19,091,949 30.7% 29.8% 24.2% 8.3%   2.3%   2.2%   1.8%   0.7%   53,527,936 45.6% 25.2% 21.28%   4.2%   1.8%   1.0%    0.9%    0.02%   7,574,356  37.52% 19.73% 35.36% 6.85%  0.2%  0.1%  0.2%  0.05%  1,881,232 30.6% 31.0% 17.0% 6.0% 5.4% 6.0%  3.0%  1.0%   5,469,612 38.4% 32.3% 9.5%  3.2% 7.7% 6.5%  1.7%  0.7%   6,890,535 42.64% 28.86% 11.19%  4.5% 6.26%   4.24%   1.64%   0.67%   39,137 34.0% 37.0% 10.0%  4.0% 6.0% 6.5%  1.8%  0.7%  2,731,464 36.0% 33.0% 11.0%  4.0% 7.0% 6.0%  2.0%  1.0%  628,381 35.0% 37.0% 9.0%    4.0% 6.0% 6.0%    2.0%    1.0%  614,458 41.5% 26.1% 25.4% 6.3%    0.33%    0.17%    0.15%   0.05%  32,652,083 34.32% 30.35% 27.37% 7.46%   0.17%   0.15%   0.14%   0.04%   457,267 38.0% 41.0% 7.0% 3.0% 5.0%  4.5%  1.0%  0.5%  4,005,475 46.3% 26.68% 17.47%  3.85%   2.8%   1.6%   1.1%   0.2%   1,379,365 38.3% 26.0% 25.0% 6.7%   1.7%   1.0%    1.0%    0.3%  128,649,565 59.09% 26.23% 8.53%  1.73%   2.73%   1.21%   0.40%   0.08%  3,364,496 28.5% 31.8% 17.6% 7.0% 5.0% 6.0%    3.0%    1.1%   3,198,913 38.45% 22.89% 29.93% 7.83%   0.35%   0.21%   0.27%   0.07%  35,561,654 42.3% 40.8% 14.0%  4.0%   4.5%   3.1%   1.5%   0.4%   56,590,071 35.7% 23.8% 32.7% 6.95%  0.3% 0.2% 0.3% 0.05%  2,678,191 50.58% 20.49% 20.21%  1.02%  4.22%  1.71%   1.69%   0.08%  30,327,877 35.2% 36.3% 27.1%  2.6%  0.3%    0.2%    0.2%   0.1%  17,280,397 38.2% 36.6% 7.7%    2.5% 6.8% 6.4%    1.3%    0.5%  4,925,477 38.0% 32.0% 9.0%  3.0% 9.0% 6.0%   2.0%   1.0%  6,243,931 62.0% 20.0%  11.0%   4.0%   1.0%   1.0%   0.7%   0.3%   219,463,862  50.23% 21.61% 19.59%   3.47%   2.7%   1.16%    1.05%    0.19%   25,643,466 27.15% 31.08% 30.15% 11.32%   0.08%   0.1%   0.1%   0.03%  2,125,971 30.0% 34.0% 15.0% 6.0% 5.0% 6.0%  3.0%  1.0%  5,467,439 33.2% 41.6% 6.8%  3.4% 5.8% 7.4%   1.2%   0.6%  238,181,034 30.04% 21.53% 30.24% 8.83% 3.1% 2.22% 3.13% 0.91%   7,259,456 48.0% 37.2% 9.6%   2.8%  1.0% 0.8% 0.4% 0.2%  7,272,639 56.07% 28.32%  4.72%  1.38% 5.89%   2.97%   0.49%   0.15%  31,914,989 70.0% 18.4% 7.8%  1.6%   1.4%   0.5%   0.28%   0.02%  109,180,815 45.9% 22.9% 24.9% 5.97%    0.1%    0.1%    0.1%   0.03%  38,282,325 31.0% 32.0% 15.0% 7.0% 6.0% 6.0%    2.0%   1.0%  (assuming Rh and AB antigens are independent) 10,302,674 36.2% 39.8% 6.6%  2.9% 6.1% 6.8%  1.1%  0.5%   21,230,362 28.0% 37.0% 14.0% 7.0% 5.0% 6.0%    2.0%    1.0%   145,478,097 29.92% 31.19% 17.17% 6.72% 5.28% 5.51%  3.03%  1.18%  34,173,498 47.8% 23.9% 17.0%  4.0%   4.0%   2.0%   1.0%   0.3%  7,012,165 31.92% 35.28% 12.6%  4.2% 6.08% 6.72%  2.4%  0.8%  6,209,660 44.7% 23.9% 24.5% 5.6%    0.6%    0.3%    0.3%   0.1%   5,440,602 27.2% 35.7% 15.3% 6.8%  4.8% 6.3%  2.7%  1.2%  2,102,678 31.0% 33.0% 12.0% 6.0% 7.0% 7.0%    3.0%    1.0%  12,094,640 52.8% 19.36% 12.32%  3.52% 7.2%  2.64%  1.68%  0.48%  56,463,617 39.0% 32.0% 12.0%  3.0% 6.0% 5.0%  2.0%  1.0%  51,835,110 27.9% 33.87% 26.92% 10.98%   0.1%   0.13%   0.08%   0.02%  23,044,123 43.42% 21.0% 25.78% 5.13%   2.12%   1.04%   1.25%   0.26%  50,015,792 35.0% 36.0% 8.0%  2.5% 9.0% 7.0%   2.0%   0.5%  45,561,556 48.0% 27.7% 15.2%  2.8%   3.5%   1.8%   0.8%   0.2%  10,202,491 32.0% 37.0% 10.0% 5.0% 6.0% 7.0%    2.0%    1.0%   8,403,994 35.0% 38.0% 8.0% 4.0% 6.0% 7.0%  1.0%  1.0%   19,398,448 43.0% 30.0% 14.0%    3.7% 5.0% 3.0% 1.0% 0.3%  23,603,049 43.9% 25.9% 23.9% 6.0%  0.17%    0.1%    0.01%   0.02%   68,977,400 40.8% 16.9% 36.8%  4.97%  0.2% 0.1% 0.2% 0.03%   11,811,335 41.86% 28.21% 16.38%   4.55%  4.14%  2.79% 1.62%  0.45%  82,017,514 29.8% 37.8% 14.2% 7.2%    3.9%    4.7%    1.6%    0.8%  44,712,143  49.29% 24.11% 20.29%  4.41%   1.01%   0.49%   0.41%   0.09%  43,922,939 32.0% 34.0% 15.0% 5.0% 5.0% 6.0%    2.0%    1.0%   9,992,083 44.1% 21.9% 20.9%   4.3%   4.3%   2.1%    2.0%    0.4%  65,761,117 35.0%30.0% 9.0%   2.0% 13.0%8.0%    2.0%    1.0%  334,998,398 37.4% 35.7% 8.5%    3.4% 6.6% 6.3%    1.5%    0.6%  30,842,796 29.42% 30.93% 24.98% 9.27%   1.68%   1.77%   1.42%   0.53%   28,644,603 58.3% 28.2% 5.6%  1.9%  3.7% 1.8% 0.4% 0.1%  98,721,27541.7% 21.9% 30.8% 4.98%  0.3%    0.1%    0.2%   0.02%   29,884,405 47.84% 27.5% 15.32%  2.14%  3.66%   2.1%   1.17%   0.16%  14,546,314 63.3% 18.5% 14.6%  0.99%   1.7%   0.5%   0.4%   0.01% World  7,772,850,805 37.37% 27.24% 22.83%  6.22%  2.69%  2.09%  1.16%  0.4%

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ