ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ

ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਦੋ ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਦੋ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਦਨ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।Bicameralism (1997) by George Tsebelis ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਘਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਦਨ (ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ) ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 
ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਪੱਖੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ):

ਸ਼ਕਤੀਆਂ:

 ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਦਨ
 ਸਿਰਫ਼ ਸੀਮਤ ਵਿਧਾਨਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵੋਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧਾਂ,
 ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਸਪਲਾਈ/ਪੈਸੇ, ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ
 ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ (ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ:
 ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਲ ਖਾਸ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ:
 ਇਹ ਕੁਝ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਫੈਸਲਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜੱਜਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ) ਲਈ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਮਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ (ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ) ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
 ਇਸ ਕੋਲ ਸੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
 ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ:
 ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ
 ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ (ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 45) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ
 ਇਸ ਕੋਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
 ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ:

 ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਅਸਿੱਧੇ, ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
 ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੋਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵੋਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਦਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਪਾਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ)।
 ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ, ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡਾਂ ਦੀ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
 ਸਦੱਸ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
 ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਸੀਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ)।
 ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨਾਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ