ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ ਕਾਦਰੀ

ਮੁਸਤਫਾ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਕਾਦਰੀ (1892–1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁੰਨੀ ਬਰੇਲਵੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤੀ-ਆਜ਼ਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਅਫਤਾਬ ਕਾਸਿਮ ਰਜ਼ਵੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮੁਫਤੀ-ਏ-ਆਜ਼ਮ-ਏ-ਹਿੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਜੀਵਨ 
ਉਸਨੇ ਅਰਬੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਫਤਵਾ ਫਤਵਾ-ਏ-ਮੁਸਤਫਵੀਆ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਇਸਲਾਮੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤ ਰਜ਼ਾ-ਏ-ਮੁਸਤਫਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਗੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1977 ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਨਸਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 6.2. ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਨਸਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ।Arun Shourie, The World of Fatwas or the Sharia in Action, pg. 135. 

 ਕੰਮ 
ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

 ਫਤਵਾ-ਏ-ਮੁਸਤਫਾਵਿਆ 7 ਭਾਗ (ਧਾਰਮਿਕ ਹੁਕਮ ਮੁਸਤਫਾ ਰਜ਼ਾ)
 ਅਲਾ ਹਜ਼ਰਤ ਦੀ ਅਲ ਮਲਫੂਜ਼ਤ (ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ)
 ਸਮਾਨ-ਏ-ਬਖਸ਼ੀਸ਼ (ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
 ਤਕੀਆ ਬਾਜ਼ੀ (ਵਹਾਬੀਵਾਦ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਚਿਹਰੇ)
 ਵਕਤ-ਉਸ-ਸਿਨਾਨ, ਅਦਖ਼ਲ-ਉਸ-ਸਿਨਾਨ, ਕਾਹਰ ਵਾਜਿਦ ਦੀਆਨ
 ਤੁਰਕ-ਉਲ-ਹੁਦਾ ਵਾਲ ਇਰਸ਼ਾਦ ਇਲਾ ਅਹਕਾਮ ਅਲ ਅਮਰਾ ਵਾਲ ਜੇਹਾਦ
 ਤਸੀਹ ਯਾਕੀਨ ਬਾਰ ਖਤਮ-ਏ-ਨਈਏਨ
 ਤਰਦੁਸ਼ ਸ਼ੈਤਾਨ ਐਨ ਸਬੀ ਲੁਰ ਰਹਿਮਾਨ (1365 ਏ. ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫਤਵਾ)
 ਕੋਈ ਜਾਤ ਨੀਵੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ

 ਚੇਲੇ 
ਉਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:  

 ਮੁਹੰਮਦ ਅਲਾਵੀ ਅਲ ਮਲਕੀ
 ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਮੀਨ
 ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਜੀਬ ਅਸ਼ਰਫ
 ਮਹਿਮੂਦ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਵੀ ਕਾਦਰੀ ਅਸ਼ਰਫ਼ੀ
 ਮੁਹੰਮਦ ਇਦਰੀਸ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਕਾਦਰੀ ਰਜ਼ਵੀ ਹਸ਼ਮਤੀ
 ਮੁਹੰਮਦ ਅਖਤਰ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ ਅਜ਼ਹਰੀ
 ਕਮਰੂਜ਼ਮਾਨ ਆਜ਼ਮੀ
 ਮੁਹੰਮਦ ਅਫਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ
 ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ
 ਰੇਹਾਨ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ
 ਤਹਿਸੀਨ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ
 ਸਯਦ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ
 ਜ਼ਿਆ ਉਲ ਮੁਸਤਫਾ
 ਅਬਦੁਲ ਹਾਦੀ ਕਾਦਰੀ
 ਅਹਿਮਦ ਮੁਕੱਦਮ ਕਾਦਰੀ
 ਬਦਰੁਲ ਕਾਦਰੀ
 ਗੁਲਾਮ ਸਰਵਰ ਅਲ ਕਾਦਰੀ
 ਮਹਿਮੂਦ ਅਹਿਮਦ ਕਾਦਰੀ ਰਫਾਕਤੀ
 ਅਰਸ਼ਦੁਲ ਕਾਦਰੀ
 ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਰਜ਼ਾ
 ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਰਜ਼ਵੀ
 ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੁਫ਼ਰਾਨ ਸਿੱਦੀਕੀ
 ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਲੇਹੁਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ
 ਸੱਯਦ ਸ਼ਾਹ ਤੁਰਾਬ-ਉਲ-ਹੱਕ
 ਮੁਫਤੀ ਗੁਲਾਮ ਸਰਵਰ ਕਾਦਰੀ ਡਾ
 ਬਦਰੂਦੀਨ ਅਹਿਮਦ ਕਾਦਰੀ
 ਮੁਫਤੀ ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਮੁਫਤੀ ਏ ਆਜ਼ਮ ਬਰਾਰ
 ਮੁਫਤੀ ਮੁਜੀਬ ਅਲੀ

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਹਾਮਿਦ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ
 ਜਮਾਤ ਅਹਲੇ ਸੁੰਨਤ
 ਮੌਲਾਨਾ ਕੈਫ ਰਜ਼ਾ ਖਾਨ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 



ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892