ਦੁਆਬ

ਦੋਆਬ (  ) ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੰਗਮ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟ Quote: "Originally and chiefly in South Asia: (the name of) a strip or narrow tract of land between two rivers; spec. (with) the area between the rivers Ganges and Jumna in northern India." ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇੰਟਰਫਲੂਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਆਕਸਫੋਰਡ ਹਿੰਦੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਰ.ਐਸ. ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੋ- ਆਬ (  ) ਤੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। , ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੋ [ਸਰੀਰ]") "ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਜੋ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

 ਖਾਦਿਰ, ਬਾਂਗਰ, ਬਰਾਨੀ, ਨਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਗੜ 
ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਆਬ (ਭਾਵ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਇੰਡੋ-ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀ, ਖਾਦਿਰ ਅਤੇ ਬਾਂਗਰ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੁਆਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੀਵੇਂ, ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ ਖਦਿਰ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਂਗਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਔਸਤਨ ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।Damage to Yamuna Khadar, Ravi Shankar's Art of Living Responsible: NGT, Khas Khabar. 7 Dec 2017.

ਖਾਦਿਰ ਨੂੰ ਨਲੀ ਜਾਂ ਨਾਇਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਪਜਾਊ ਪ੍ਰੇਰੀ ਟ੍ਰੈਕਟ ਜਿੱਥੇ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"The imperial gazeteers of India, 1908", British Raj, page 288.]

ਬਾਂਗਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬਰਾਨੀ ਕੋਈ ਵੀ ਘੱਟ ਬਰਸਾਤ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਟਿਊਬਵੈਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਬਾਗੜ ਟ੍ਰੈਕਟ, ਬਰਾਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਰੇਤਲਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਹੈ। ਨਾਹਰੀ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ,E. Walter Coward, 1980, "Irrigation and Agricultural Development in Asia: Perspectives from the social sciences", Cornell University press, . ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਰੰਗੋਈ ਟ੍ਰੈਕਟ ਜੋ ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰੰਗੋਈ ਨਾਲੀ /ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਜਿਆ ਗਿਆ ਖੇਤਰ ਹੈ।1987, "gazetteer of India: Hisar District" , page 7.1987, "Gazeteers of Hisar district, 1987" , Government of Haryana, page 162.]

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੁਆਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਦਿਰ, ਖਾਦਿਰ-ਬਾਂਗਰ (ਭਾਵ ਮਿਸ਼ਰਤ) ਜਾਂ ਬਾਂਗਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟੈਕਸ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ-ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। == ਦੁਆਬ==
ਦੁਆਬ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਤਲ ਆਲਵੀ ਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੁਆਬ ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਦੁਆਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 23,360 ਵਰਗ ਮੀਲ (60,500 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਹੈ; ਇਹ ਲਗਭਗ  ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ  ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚGanges-Yamuna Doab, Encyclopedia Britannica.

ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਦੁਆਬ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਪਰ ਦੁਆਬ (ਮੇਰਠ), ਮੱਧ ਦੁਆਬ (ਆਗਰਾ) ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਦੁਆਬ (ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।Ganges-Yamuna Doab, Encyclopedia Britannica. 

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੁਆਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ:Ganges-Yamuna Doab, Encyclopedia Britannica.

 ਉਪਰਲਾ ਦੁਆਬ 

 ਉੱਤਰਾਖੰਡ :

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ

 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ :

ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਸ਼ਾਮਲੀ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ, ਬਾਗਪਤ, ਮੇਰਠ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, ਹਾਪੁੜ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਗਰ ਅਤੇ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ

 ਦਿੱਲੀ [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2013)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ</span> ]

 ਮੱਧ ਜਾਂ ਮੱਧ ਦੁਆਬ 
ਏਟਾ, ਕਾਸਗੰਜ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਆਗਰਾ, ਹਾਥਰਸ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ, ਮੈਨਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਪਾਰ-ਯਮੁਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।

 ਹੇਠਲਾ ਦੁਆਬ 
ਫਾਰੂਖਾਬਾਦ, ਕਨੌਜ, ਇਟਾਵਾ, ਔਰੈਯਾ, ਕਾਨਪੁਰ (ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ), ਫਤਿਹਪੁਰ, ਕੌਸ਼ੰਬੀ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ।

 ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬ 
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਂ ("ਇੰਡਸ ਸਾਗਰ" ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਦੁਆਬ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, "ਚਜ" (  ) = ਚ ਨਾਬ (  , "ਚਨਾਬ") + ਜੇ ਹਲਮ (  , "ਜੇਹਲਮ")। ਨਾਮ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਹਨ. 

 ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬ 
ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

 ਜੇਚ ਦੁਆਬ 
ਜੇਚ ਦੁਆਬ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

 ਰਚਨਾ ਦੁਆਬ 
ਰਚਨਾ ਦੁਆਬ (ਰਚਨਾ ਦੁਆਬ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਮਾਝਾ ਹੈ ) ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।

 ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ 
ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ (ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਮਾਝਾ ਹੈ ) ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 

 ਬਿਸਤ ਦੁਆਬ 
ਬਿਸਤ ਦੁਆਬ (ਜਾਂ ਦੁਆਬਾ ) - ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। 

 ਰਾਏਚੁਰ ਦੁਆਬ 
ਰਾਏਚੁਰ ਦੁਆਬ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਤਿਕੋਣਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਏਚੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਇੰਟਰਾਮਨੀਆ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਾਤੀਨੀ ਸਥਾਨ ਨਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ"

 ਨੋਟਸ 

 ਹਵਾਲੇ 


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਭੂਗੋਲ