ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ (ਭਾਰਤ)

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੱਕ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਐਕਟ, 1988 ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਈਵੇਅ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਟ ਖਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 16 ਤੋਂ 20 ਤੱਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਫੋਟੋ ਗੈਰ-ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਦੇ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਬੂਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੇਲੇ) ਜਾਂ ਉਮਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਵੇਲੇ)।

 ਪਿਛੋਕੜ 
ਲਾਇਸੈਂਸ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵੈਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। 30 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਇਹ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੈਧ ਹੈ। 50 ਤੋਂ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਇਹ ਧਾਰਕਾਂ ਦੇ 60ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੱਕ ਵੈਧ ਹੈ। 55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਮਰ, ਇਹ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2019 ਦੇ ਤਹਿਤ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵੈਧ ਹੈ। ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੁੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  

 ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ 
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੰਸ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

 MC 50CC (ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 50cc) — ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 50cc ਤੱਕ
 MC EX50CC (ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 50cc ਤੋਂ ਵੱਧ) — ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਲਾਈਟ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ।
 ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ/ਸਕੂਟਰ, 50cc ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ (ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ) ਦੀ ਇੰਜਣ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਗੀਅਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ।
 MC ਬਿਨਾਂ ਗੇਅਰ ਜਾਂ M/CYCL। WOG (ਬਿਨਾਂ ਗੇਅਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ) - ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਬਿਨਾਂ ਗੇਅਰ ਦੇ ਸਕੂਟਰ, ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ
 MCWG ਜਾਂ MC With Gear ਜਾਂ M/CYCL WG (ਗੇਅਰ ਵਾਲਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ) - ਸਾਰੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 175cc ਤੋਂ ਵੱਧ
 LMV-NT (ਹਲਕਾ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ—ਨਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ) — ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ
 LMV-INVCRG-NT (ਹਲਕਾ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ—ਅਵੈਧ ਕੈਰਿਜ-ਨਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ) — ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ
 LMV-TR (ਲਾਈਟ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ—ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ) — ਲਾਈਟ ਮਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਸਮੇਤ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ। 
 ' LMV (ਲਾਈਟ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)' — ਕਾਰਾਂ, ਜੀਪਾਂ, ਟੈਕਸੀਆਂ, ਡਿਲੀਵਰੀ ਵੈਨਾਂ ਸਮੇਤ।
 LDRXCV (ਲੋਡਰ, ਐਕਸੈਵੇਟਰ, ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਉਪਕਰਨ) -- ਸਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਭਾਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਉਪਯੋਗ ਲਈ।
 HMV (ਹੈਵੀ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ) - LMV ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ ਹੈਵੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 HPMV (ਭਾਰੀ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)
 ਐਚਟੀਵੀ-ਹੈਵੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਹੀਕਲ (ਭਾਰੀ ਮਾਲ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ, ਹੈਵੀ ਪੈਸੰਜਰ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)
 TRANS (ਭਾਰੀ ਮਾਲ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ, ਹੈਵੀ ਪੈਸੰਜਰ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ)
 TRAILR — ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟ੍ਰੇਲਰਾਂ ਲਈ।
 AGTLR _ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਟਿਲਰ) AGTLR ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖੇਤਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਸੜਕਾਂ, ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਟਰੇਲਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਟਿਲਰ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਲਦੇ ਸਮਾਨ, ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)
 ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਾ ਵਾਧੂ ਸਮਰਥਨ _ (AEDL) ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ/ਵਪਾਰਕ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਬੈਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਟੈਕਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਹਨ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼