ਮੇਖ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ

Category:Infobox holiday with missing field
Category:Infobox holiday (other)

ਮੇਖ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮੇਖ਼ ਸੰਕਰਮਣ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸੂਰਜੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਚੰਦ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਸਾਲ ਅਸਾਮੀ, ਉੜੀਆ, ਪੰਜਾਬੀ, ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਇਹ ਦਿਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਸ ਸੂਰਜੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਖ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਸ਼-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੀਨ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮੇਖ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਾਂ ਵਿਸਾਖ ਦੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ, ਕਈ ਵਾਰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਵੈਸਾਖ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਇਹ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਲਾਓਸ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੁਆਂਗਬੰਨਾ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਬੋਧੀ ਕੈਲੰਡਰ- ਅਧਾਰਿਤ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ; ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਂਗਕ੍ਰਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ 
ਮੇਸ਼ਾ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਦੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾਣਾ, ਤਬਾਦਲਾ, ਕੋਰਸ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ" ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਸ਼ਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭੇਡ ਜਾਂ ਮੇਸ਼ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ।Sankranti, Sanskrit English Dictionary, Koeln University, Germany ਮੇਸ਼ਾ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸ਼ਬਦ ਜੋਤਿਸ਼ ਨਾਮਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵੇਦਾਂਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਂ ਰੱਖਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਪਾਲਨਾ 
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ। ਚੰਦਰ ਤੱਤ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗਤੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੱਕ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੱਕ, ਜਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।Frank Parise (2002) The Book of Calendars ਚੰਦਰ ਤੱਤ ਧਾਰਮਿਕ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੈਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।L.D.S. Pillai (1996) Panchang and Horoscope ਕਈ ਖੇਤਰ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਿੱਚ ਗੁੜੀ ਪਦਵਾ ; ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਚੇਤੀ ਚੰਦ ;Mark-Anthony Falzon (2004) Cosmopolitan Connections: The Sindhi Diaspora, 1860-2000  ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਨਵਰੇਹ ।Explore Kashmiri Pandits ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰੀ ਸਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਤਿਕਾ ਦੇ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।S. Balachandra Rao. Indian Astronomy: An Introduction

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਸੌਂਗਕ੍ਰਾਨ, ਬੋਧੀ ਕੈਲੰਡਰ-ਅਧਾਰਤ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ