ਟਿਪਰੀ ਡਾਂਸ (ਪੰਜਾਬ)

ਟਿੱਪਰੀ  ਜਾਂ ਡੰਡਾਸ  ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਟਿਕ ਡਾਂਸ ਹੈ ਜੋ ਪਟਿਆਲਾ ( ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ) ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ( ਹਰਿਆਣਾ ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।Singh, Jangveer (10.09.2000) The Tribune: Tipri rhythms are fading out in region accessed 04.10.2019) ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਹੱਥ ਵਿਚ ਡੰਡੇ ਫੜ ਕੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਡੰਡੇ ਵਿਚ ਡੰਡਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਹ ਨਾਚ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। 

 ਸਟਾਈਲ 
ਰੰਧਾਵਾ (1960) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਿਪਰੀ ਨੂੰ ਲੜਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀਆਂ ਡੰਡਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਗੀਦਾਰ ਡੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ, ਡਾਂਸਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਵੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਖੰਭੇ ਨਾਲ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰ ਡਾਂਸਰ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਸੀ ਬੁਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰੱਸੀਆਂ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਰ ਡਾਂਸਰ ਡੰਡੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਨਾਚ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਦੇ ਡਾਂਡੀਆ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਟਿਪਨੀ ਵਰਗਾ ਹੈ।Mohinder Singh Randhawa. (1960) Punjab: Itihas, Kala, Sahit, te Sabiachar aad. Bhasha Vibhag, Punjab, Patiala.

ਟਿਪਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀ, ਜੇਮਜ਼ (1974) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੀਆਂ ਸਟਿਕਸ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟੈਪ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਾਉਣ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।James, Alan, G (1974) Sikh Children in Britain. Oxford University Press. ਢਿੱਲੋਂ (1998) ਟਿਪਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਡਾਂਸਰ ਦੋ ਡੰਡੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਡਾਂਸਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੀਆਂ। ਭਾਗੀਦਾਰ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟਿਪਰੀ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਮੁਲਤਾਨ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡੰਡਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਾਚ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਹੈ।

 ਬਾਵਨ ਦਵਾਦਸੀ 
ਬਾਵਨ ਦਵਾਦਸੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਭਾਦਰ ਦੇ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਘ 2000 ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਟੀਪਰੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਡਾਂਡੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁਣ ਬਾਵਨ ਦਵਾਦਸੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਸਿੰਘ (2000) ਅਨੁਸਾਰ "ਬਾਵਨ ਦਵਾਦਸੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਹਨ. ਹੁਣ, ਟਿਪਰੀ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਵਨ ਦਵਾਦਸੀ "ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੌਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਬਲੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ" . ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਤ੍ਰਿਪੜੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਂਸਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਡੰਡੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਸੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਤਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।Singh, Jangveer (10.09.2000) The Tribune: Tipri rhythms are fading out in region accessed 04.10.2019)

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਚ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ