ਘੰਟੇਵਾਲਾ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਹਲਵਾਈ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1790 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹਲਵਾਈ (ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਠਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।Rediscovering Delhi: The Story of Shahjahanabad, by Maheshwar Dayal, "Feroze". Published by S. Chand, 1975ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 maint: unfit URL

ਇਸ ਨੇ ਨਹਿਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੋਹਨ ਹਲਵੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।Ghantewala in Delhi Lonely Planet

ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ, ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਾਲਾ ਸੁੱਖ ਲਾਲ ਜੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਸਿੰਧੀਆ ਦੁਆਰਾ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ II (ਆਰ. 1759 - 1806) ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅੰਬਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੁਕਾਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੁਆਰਾ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਚਲਾਈ ਗਈ।

ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਘੰਟੇਵਾਲਾ" ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਘੰਟੇ ਕੀ ਨੀਚੇ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ (ਘੰਟੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੁਕਾਨ) ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਮਠਿਆਈ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੋ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸਕੂਲ ਦੀ ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ "ਘੰਟੇਵਾਲਾ" ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਲਾਲਾ ਸੁੱਖ ਲਾਲ ਜੈਨ, ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਗਲੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ "ਘੰਟੇਵਾਲਾ" ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ - ਘੰਟੀ-ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ "ਘੰਟੇਵਾਲਾ" ਰੱਖਿਆ।

ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਦੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ (ਗ਼ਦਰ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।W. Dalrymple, The Last Mughal, 2006. 23 ਅਗਸਤ 1857 ਦੇ ‘ਦਿਹਲੀ ਉਰਦੂ ਅਖਬਾਰ’ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਨਰਮ ਪੈ ਗਏ ਹਨ:. . ਜਿਸ ਪਲ ਉਹ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ... ਘੰਟਾਵਾਲਾ ਦੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।W. Dalrymple, The Last Mughal, 2006.ਲਾਲਾ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮਿਸ਼ਰੀ ਮਾਵਾ ਵੇਚ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 40 ਤੋਂ 50 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਸੀਜ਼ਨ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਜੈਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਅਨੁਸਾਰ। ਪਰਿਵਾਰ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀ ਦੁਕਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਕਨਫੈਕਸ਼ਨਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਮਲ ਜੈਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਲੀ ਪਰਾਂਠੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

 ਉਤਪਾਦ 
ਮਾਲਕ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਜੈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ' ਸੋਹਨ ਹਲਵਾ ' ਖਾੜੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸੀ। ਪਿਸਤਾ ਬਰਫੀ ਅਤੇ ' ਮੋਤੀਚੂਰ ਦਾ ਲੱਡੂ ', ਕਾਲਾਕੰਦ, ਕਰਾਚੀ ਦਾ ਹਲਵਾ ਅਤੇ ਮੱਕਨ ਚੂਰਾ ਵਰਗੇ ਸਨੈਕਸ ਵਰਗੇ ਸਦੀਵੀ ਮਨਪਸੰਦ ਵੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਹੋਲੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਗੁਜੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਮਕੀਨ, ਸਮੋਸਾ, ਕਚੋਰੀ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸਨੈਕਸ ਵੇਚਦਾ ਸੀ।

 ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ 
ਇਸ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 200 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿਠਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਟਰ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਿਠਾਈ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਘਾਟੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।"Landmark 200-year-old sweet shop Ghantewala in Old Delhi shuts down, Press Trust of India,2 July 2015 ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: “ਬਾਹਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੈਪ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਰਾਸਤੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਮੌਤ ਸੀ - ਅਤੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਯਾਦ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।"After 225 years, Delhi's sweet shop shuts down, Jaideep Deo Bhanj, The Hindu, JULY 2, 2015

ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ (2008 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਕਲੇਟ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ $857 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ) ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ। ਲਾਲਾ ਸੁਖ ਲਾਲ ਜੈਨ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ 39 ਸਾਲਾ ਸੁਸ਼ਾਂਤ ਜੈਨ ਨੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਜਤਾਇਆ: “ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਦਿਲ ਕੰਬਾਊ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘੰਟੇਵਾਲਾ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹਾਂ।" ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ: “ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਅਦਾਲਤੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। 15 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਕਮੇਟੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦੇਈਏ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ” ਅਜੋਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੀ ਜੋ ਔਫਲਾਈਨ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਈ।

 ਹਵਾਲੇ