ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ

ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ (ਜਨਮ 30 ਅਗਸਤ 1948) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ"AMU Network - Facebook". AMU Network - Facebook. 2014. Retrieved 29 September 2014. ਅਤੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਲੈਂਗੂਏਜ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ (ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।. Sir Syed Foundation. 2012. Archived from the original  on 6 October 2014. Retrieved 29 September 2014. ਉਸਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਜੀਵਨੀ 

ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਅਗਸਤ 1948 ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਮਰੀਟਸ ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੇਹਾਨਾ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਐਮਫਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1980 ਵਿੱਚ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1980 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਟਾਲੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕੋਰਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਰੋਮ ਲਾ ਸੈਪੀਅਨਜ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਫਰੈਸ਼ਰ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਨੇ 1978 ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦ-ਏ-ਫਰਹਾਂਗ-ਏ-ਇਰਾਨ, ਤਹਿਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਦੋ-ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕੋਰਸ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਇਸਫਾਹਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਈਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਰਾਫ ਕਾਲਜ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 1986 ਤੋਂ 2006 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਨ ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ 18 ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

 ਅਹੁਦੇ 
ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡੀਆਰਐਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਕੋਆਰਡੀਕੇਟਰ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਬ ਕਮੇਟੀ - ਗਾਲਿਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ - 2014 ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਕਾਲਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ 2007 ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਲੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗ਼ਾਲਿਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਜੁਮਨ ਤਰਕੀ ਉਰਦੂ ਵਰਗੀਆਂ ਫੋਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ 
ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਤਾਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1987 ਦੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

 ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ ਅਵਾਰਡ - ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ ਅਕੈਡਮੀ - 2012
 ਸਰ ਸਈਅਦ ਅਵਾਰਡ - 2011
 ਅਲ ਬੇਰੂਨੀ ਅਵਾਰਡ - ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ - 2011
 ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਆਫ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਆਫ਼ ਆਨਰ - 2009
 ਫਖਰੂਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ - ਗਾਲਿਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - 2002
 ਕਰੀਅਰ ਅਵਾਰਡ - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - 1994-1997
 ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ - ਇਸਫਹਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤਹਿਰਾਨ
 ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨੀ "ਏ" - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - 1988
 ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - 1980
 ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ - ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - 1977
 ਗਾਲਿਬ ਮੈਡਲ - 1969

 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 
ਰੇਹਾਨਾ ਖਾਤੂਨ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ, ਕੋਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਫਿਲੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਦਿੱਲੀ: ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ: ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਫੋਕਸ  ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ:

ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖਾਤੂਨ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਡਾ. ਸੀ.ਐਲ. ਆਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਕਬੂਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਮਿੱਟੀ ਸੇ ਹੀਰਾ, ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਲੀ ਖਾਨ ਆਰਜ਼ੂ

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 




ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948