ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ

ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ (; ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 1540—ਮੌਤ 1596) ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਨਵਰ ਬੀਬੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਸੀ। ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੌਤੇਲੀ ਭੈਣ ਸੀ।

 ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸਤੰਬਰ 1540 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਗੁੰਵਰ ਸੀ। ਗੁਲਬਦਨ ਬੇਗਮ ਨੇ 'ਹੁਮਾਯੂਨਾਮਾ' ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਨਵਰ ਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, 'ਪੁੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇਗਾ'।

1543 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਅਸਕਰੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਅਕਬਰ (ਜਨਮ 1542 ਵਿੱਚ) ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 1545 ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚਾਚਾ ਅਸਕਰੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੁਆਰਾ ਅਕਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਧਾਰ ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਇਬਰਾਹਿਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ 
1550 ਵਿੱਚ, ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਕਸ਼ਾਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸੁਲੇਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਹਰਮ ਬੇਗਮ, ਸੁਲਤਾਨ ਵੈਸ ਕੁਲਬੀ ਕਿਬਚਾਕ ਮੁਗਲ ਦੀ ਧੀ। ਸੁਲੇਮਾਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਰਖੀ ਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਇਬਰਾਹਿਮ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਜੋ ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ, 1560 ਵਿੱਚ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਸੀ।

 ਸ਼ਰੀਫ-ਉਦ-ਦੀਨ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ 
ਇਬਰਾਹਿਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ-ਉਦ-ਦੀਨ ਹੁਸੈਨ ਅਹਰਾਰੀ, ਮੇਵਾਤ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ, ਆਮੇਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖਵਾਜਾ ਮੋਇਨ ਅਲਾਉਦ-ਦੀਨ, ਖਵਾਲ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਕੀਚਕ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਜੋ ਮੀਰ ਅਲਾ-ਉਲ-ਮੁਲਕ ਤਰਮੀਜ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਖਰ ਜਹਾਂ ਬੇਗਮ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਬੂ ਸਈਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਬਖਸ਼ੀ ਬਾਨੋ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਮੇਰ ਦਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

 ਹਵਾਲੇ