ਗਜਨ (ਤਿਉਹਾਰ)

ਗਜਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵਗਾਜਨ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਜਨ ਤਿਉਹਾਰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੋਇਤਰੋ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਚਰਕ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਭੋਕਟੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਥੀਮ ਗੈਰ ਲਿੰਗੀ ਦਰਦ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

 ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਗਜਨ ਸ਼ਬਦ ਗਰਜਨ ਜਾਂ ਗਰਜਣ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।Mitra, Dr. Amalendu, Rarher Sanskriti O Dharmathakur, First published 1972, 2001 edition, pp. 165-169, Subarnarekha, 73 Mahatma Gandhi Road, Kolkata ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਜਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਗਾ ਸ਼ਬਦ ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਨ ਸ਼ਬਦ ਜਨਸਾਧਾਰਨ ਭਾਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਗੱਜਣ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ।Ghosh, Binoy, Paschim Banger Sanskriti, (in Bengali), part I, 1976 edition, p. 67, Prakash Bhaban

 ਮਹੱਤਵ 
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਜਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹਰਕਾਲੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਰਜਾਤਰੀ (ਬਰਾਤੀ) ਬਣਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਗਜਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮਠਾਕੁਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਾਂਕੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਨੀ-ਕਾਮਾਖਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।Mitra, Dr. Amalendu, Rarher Sanskriti O Dharmathakur, First published 1972, 2001 edition, pp. 165-169, Subarnarekha, 73 Mahatma Gandhi Road, Kolkata ਗਜਨ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਹਨ: 1) ਨਿਕੋਲਸ, ਆਰ. ਰੀਟਸ ਆਫ਼ ਸਪਰਿੰਗ। ਗਾਜਨ ਪਿੰਡ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਬੁੱਕਸ, 2008; ਅਤੇ 2) ਫੇਰਾਰੀ, ਐਫਐਮ ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤਾਂ। ਬੰਗਾਲੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ । ਕਲਕੱਤਾ ਅਤੇ ਲੰਡਨ: ਸੀਗਲ, 2010।

 ਮੇਲੇ 
ਮੇਲੇ ਅਕਸਰ ਗਜਨ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ