ਸਿਧੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ

Category:Articles with short description
Category:Short description is different from Wikidata
Category:Articles with hCards
ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Siddheswari Devi; 1908 – 18 ਮਾਰਚ 1977)Journal of the Indian Musicological Society, 1977, p. 51 ਵਾਰਾਣਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਂ (ਮਾਂ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1908 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ "ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ" ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਆ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1908 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਮੈਨਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਚੱਲ ਵੱਸੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ  ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ  ਦੀ ਚਾਚੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਸਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਠੁਮਰੀ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਸੀ। ਸਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ 2019 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
 ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਦੇਵਾਸ ਦੇ ਰਜਬ ਅਲੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਨਾਇਤ ਖਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਮਦਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ।

ਉਸ ਨੇ ਖਿਆਲ, ਠੁਮਰੀ (ਉਸਦੀ ਖਾਸੀਅਤ) ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ, ਚੈਤੀ, ਕਜਰੀ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਆ। ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਭਰ ਗਾਉਣਗੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਭੰਗਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਰਾਤ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬੋਟਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ।Maa...Siddheshwari Vibha S. Chauhan and Savita Devi, Roli Books, New Delhi, 2000

ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕਾ ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹਿੰਦੀ ਭਜਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਭਜਨ ਗਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ। 1989 ਵਿੱਚ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੀ ਕੌਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ, ਬਣਾਈNFDC Siddheshwari (film) , 1989, by Mani Kaul, produced by the National Film Development Corporation of India

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

 ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1966)
 ਆਨਰੇਰੀ ਡੀ.ਲਿਟ. ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਡਿਗਰੀ (1973)
 ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ਕੋਟਮ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

18 ਮਾਰਚ 1977 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਧੀ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਅੰਡਰਸਕੋਰ ਰਿਕਾਰਡਸ 'ਤੇ ਛੋਟੀ ਜੀਵਨੀ 
 ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਸੰਗੀਤ ਕੇਂਦਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ: 
 ਕਾਮਤ ਦੀ ਪੋਟਪੋਰੀ ਵਿਖੇ ਤਸਵੀਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1977
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908