ਭੰਵਰ ਸਿੰਘ ਸਮੌਰ

ਭੰਵਰ ਸਿੰਘ ਸਮੌਰ (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1943) ( ਡਾ. भंवरसिंह सामौर ) ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਹੈ। ਸਮੌਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਰੀ ਸਨਾਤਨ ਦੇਥ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ 2020 (ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਮੌਰ ਨੂੰ ਮਾਰਵਾੜੀ (ਰਾਜਸਥਾਨੀ) ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਕੰਮ ਰਾਜਸਥਾਨੀ (ਮਾਰਵਾੜੀ)-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਹਿੰਦੀ ਕੋਸ਼ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਗ ਬਾਪੂ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਸਮੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1943 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚੁਰੂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੋਬਾਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾਨ ਸਮੌਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਸਨ।

ਸਮੌਰ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਐੱਮ. ਏ. ਹਿੰਦੀ) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

 ਕੈਰੀਅਰ 
ਸਮੌਰ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੀਆ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਰਤਨਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

ਸਮੌਰ ਦੀ ਯੁਗਾਂਤਰਕਾਰੀ ਸੰਨਿਆਸੀ (ਯੁਗਾਂਤਰਕਾਰੀ ਸੰਯਾਸੀ) ਕਿਤਾਬ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਨੇਰੂਦ ਜੁਗਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਮੌਰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹਰੀ ਹਨ, ਬੋਬਸਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਭਾਰਤੀ ਭਵਨ ਰਾਹੀਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲਹਿਰ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਸੌਂਵੇ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੌਰ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 50 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਭੰਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।

 ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਬਕੋਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਕਮੇਟੀ 
ਸਮੌਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਬਕੋਸ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਹਿਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਡਾ. ਸੀਤਾਰਾਮ ਲਾਲਾਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ 

 ਸਮੌਰਾ, ਭਮਵਰਾ ਸਿਮਹਾ (1 ਜਨਵਰੀ 1993)। ਯੁਗਾਂਤਰਕਾਰੀ ਸੰਨਿਆਸੀ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਪ੍ਰਭਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ  . (ਦੇਵੀਦਾਨ ਰਤਨੂ)
 ਸਮੌਰਾ, ਭੰਵਰਾ ਸਿੰਘਾ (1999)। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਵਿਆ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ISBN 978-81-260-0625-0 . (ਰਾਜਸਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਵਿ)
 ਸਮੌਰਾ, ਭੰਵਰਾ ਸਿੰਘਾ (2020)। ਅਉਵਾ ਕਾ ਧਰਣਾ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਗਰਾ। ISBN 978-93-87297-92-0 . (ਆਉਵਾ ਦਾ ਧਰਨਾ)
 ਸਮੌਰਾ, ਭੰਵਰਾ ਸਿੰਘਾ (1995)। ਸ਼ੰਕਰਦਾਨ ਸਮੌਰਾ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ। ISBN 978-81-7201-867-2 . (ਸ਼ੰਕਰਦਾਨ ਸਮੌਰ)
 ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਰੀ ਸਨਾਤਨ ਡਿਠਾ: ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ । ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ। 2020। ISBN 978-93-80917-33-7 . (संस्कृति री सन्तन कीठ)
 ਸਮੌਰਾ, ਭੰਵਰਾ ਸਿੰਘਾ (2009)। ਹਮਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਰਾਵਤ ਸਾਰਸਵਤਾ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਏਕਾਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
 ਸਮੌਰਾ, ਭੰਵਰਾ ਸਿੰਘਾ (2002)। ਕਰੂ ਮਾਂਡਲਾ ਕੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕਰਣ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਲੋਕਾ ਭਾਰਤੀ ਭਾਵਨਾ। (ਚੂਰੂ ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਚਾਰਣ)
 ਸਮੌਰਾ, ਭੰਵਰਾ ਸਿੰਘਾ (2001)। ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਕੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕਰਣ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਲੋਕਾ ਭਾਰਤੀ ਭਾਵਨਾ। (ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਕੇ ਸਫਲ ਚਾਰਣ) 
 ਕਰਣਾ ਬਾੜੀ ਅਮੋਲਕ ਸੀਜਾ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਕਰਣ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ੋਧਾ ਸੰਸਥਾਨ। 1989
 ਜੀਵਨ ਕਵੀਆ, ਭੰਵਰ ਸਿੰਘ ਸਮੌਰਾ (1996) । ਮਾਰਣ-ਤਿਊਣਹਾਰ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਥਾ। (ਮਰਣ ਉਹਹਾਰ)
 ਸਮੋਰਾ, ਭੰਵਰਸਿੰਘ (1987)। ਲੋਕਾ ਪੂਜਯ ਦੇਵੀਯਮ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ)। ਕਰਣ ਸਾਹਿਤ ਸ਼ੋਧਾ ਸੰਸਥਾਨ। (ਲੋਕ ਪੁਜਯ ਦੇਵੀਆਂ)
 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਾਵਿਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (प्राचीन राजस्थानी काव्य संग्रह)
 ਲੋਕ ਨੀਤੀ ਕਾਵਯ (ਲੋਕ ਨੀਤੀ ਕਾਵਿ)

 ਅਵਾਰਡ 

 ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ 2020 (ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ)
 ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਗ ਬਾਪੂ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਕਵਿ ਸ਼੍ਰੀਕਾਗ ਬਾਪੂ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ)
 ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਕਾਦਮੀ ਬੀਕਾਨੇਰ 2013 (ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਕਾਦਮੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਸਨਮਾਨ ਅੰਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਨਮਾਨ 2013) ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
 ਰਾਜਸਥਾਨ ਕਲਚਰਲ ਕੌਂਸਲ (ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਤੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਨਮਾਨ) ਵੱਲੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
 ਕਰਨੀ ਸੇਵਾ ਮੰਡਲ ਵੱਲੋਂ ਕਵੀਰਾਜ ਸੰਵਲਦਾਨ ਆਸ਼ੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ
 ਮਰੁਧਰ ਰਾ ਮੋਤੀ ਅਵਾਰਡ (ਮਰੁਧਰ ਰਾ ਮੋਤੀ ਸਨਮਾਨ)
 ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ (ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਦ ਤੋਂ स्वर्ण पदक) ਵੱਲੋਂ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ
 ਪੰਡਿਤ ਭਰਤ ਵਿਆਸ ਅਵਾਰਡ (ਪੰਡਿਤ भरत व्यास पुरस्कार) ਦੁਆਰਾ
 ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਸੰਸਥਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਪੁਰਸਕਾਰ)
 ਕਨ੍ਹਈਆਲਾਲ ਸੇਠੀਆ ਮਯਾਦ ਭਾਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਸਨਮਾਨ
 ਸੂਰਜਮਲ ਮੋਹਤਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸੂਰਜਮਲ ਮੋਹਤਾ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ)

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ