ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ 2020 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.1% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਿੱਖ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵੰਡ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਅਨੁਪਾਤ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
 ਵੰਡ 
ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਮੇਤ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ । 

 ਜਨਸੰਖਿਆ 

 ਆਬਾਦੀ 
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 13.8% ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 150 ਮਿਲੀਅਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, 90 ਮਿਲੀਅਨ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ (70%) ਹੈ।   ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਣਨ ਦਰ 13.8 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2021 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।  ਅੱਧੇ ਮਿਲੀਅਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 3.5% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।  ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 35% ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ 28 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ ਜੋ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 97% ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਧਰਮ ਹੈ। 2050 ਤੱਕ, (2011-2021) ਦਰਮਿਆਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪਿਊ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿ 100,876,434ਸਿੱਖ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਪੱਛਮ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣਗੇ। 

 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਮੂਲ 
ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ, ਬਰਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ, ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ, ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। . ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਅਫਗਾਨ ਸਿੱਖ 
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹਨ।   ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਰੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਸ਼ਤੋ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। 

 ਬੰਗਾਲੀ ਸਿੱਖ 
ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ 1504 ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਪਰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।  ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1504 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।  ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹਾਲ) ਹੈ। ਇਹ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ 7 ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਗਿਆ।  1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ  ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਗਤ ਟੋਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਜਾਫਰਾਬਾਦ ਦੇ ਖੰਡਰ 'ਤੇ ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਇਲਾਜ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਹੈ। 

1508 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਲਹਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੀ। ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿਲਹਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।  ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੋ ਵਾਰ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਕਈ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 1897 ਵਿਚ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਢਹਿ ਗਿਆ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਲਹਟ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਉੱਤਰੀ ਕਛਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਸਾਮ ਬੰਗਾਲ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।  ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1 ਲੱਖ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 

 ਅਸਾਮੀ ਸਿੱਖ 
ਅਸਾਮ  ਵਿੱਚ 200 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ 300,987 ਸਿੱਖ ਸਨ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 290,000 ਅਸਾਮੀ ਸਿੱਖ ਹਨ। 

ਅਸਾਮੀ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਘ ਬੀਹੂ ਵਰਗੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਸਾਮੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ।  

 ਅਗਰਹਰੀ ਸਿੱਖ 
ਅਗ੍ਰਾਹਰੀ ਸਿੱਖ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਅਗ੍ਰਾਹਰੀ ਸਿੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਾਰੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 

ਬਿਹਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸਥਾਨਕ ਬਿਹਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਰਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਧੋਤੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛਠ ਤਿਉਹਾਰ। Calcutta Mosaic: Essays and Interviews on the Minority Communities of Calcutta : edited by Nilanjana Gupta, Himadri Banerjee, Sipra Mukherjee

 ਦਖਣੀ ਸਿੱਖ 
ਦਖਨੀ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਹਨ ਜੋ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ।  ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਦਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ । The Tribune 28 10 2014 Birinder Pal Singh

 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਿੱਖ 
ਨਸਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਿੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ 1719 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੌਜੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। 

 ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ 
ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿੱਖ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ । ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਲਗਭਗ 30% ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਹੈ।  ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਲਵਾਰ ਸੂਟ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੰਬਾ ਅਤੇ ਕੁੜਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸਲਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

 ਸਿੰਧੀ ਸਿੱਖ 
ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੰਧੀ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੇਤੀ ਚੰਦ, ਸਿੰਧੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ। ਸਿੰਧੀ ਸਿੱਖ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧੀ ਹਿੰਦੂ ਨਾਨਕ ਪੰਥੀ ਹਨ ਜੋ 10 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

 ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ 
ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਜਾਰਾ ਅਤੇ ਸਤਨਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 10ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜੋ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

ਇਹ ਸਭ ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੈਂਪ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਸਿਕਲੀਗਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਸੈਕਲ' ਅਤੇ 'ਗਰ' ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਾਤ ਦਾ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।  ਸਿਕਲੀਗਰਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿੱਤਾ ਰਸੋਈ ਦੇ ਸੰਦ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਬੰਜਾਰਾ ਇੱਕ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲਾ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਲ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਬੰਜਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ। 

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ 
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਨ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਖੇਹਰ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ  ਸਿੱਖ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਮੰਦ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਬਾਂਹ ਬਣਾਈ ਸੀ। 5 ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਵਾਲਾ ਮਰਹੂਮ ਭਾਰਤੀ ਅਫਸਰ, ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜੇਜੇ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਏਅਰ ਚੀਫ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਮੌਂਟੇਕ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ;  ਰਾਜਪਾਲ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ । ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦ ਫਲਾਇੰਗ ਸਿੱਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਦੌੜਾਕ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਅਸਧਾਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
 ਸਿੱਖ ਧਰਮ
 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ