ਸੁਮਤੀ ਮੋਰਾਰਜੀ

Category:Articles with hCards
ਸੁਮਤੀ ਮੋਰਾਰਜੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sumati Morarjee; 13 ਮਾਰਚ 1909 -27 ਜੂਨ 1998) ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ - ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੀਮਸ਼ਿਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਨਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਿਪਓਨਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ) ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਗੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ 1971 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ - ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਜੀਵਨ 
ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾਦਾਸ ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੇਮਾਬਾਈ ਦੇ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੁਮਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਮੁਨਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿੰਧੀਆ ਸਟੀਮ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਨਰੋਤਮ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੁਮਾਰ ਨਰੋਤਮ ਮੋਰਾਰਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਫਰਮ ਬਣ ਗਈ।

 ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 
ਸੁਮਤੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ। 1942 ਅਤੇ 1946 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਭੂਮੀਗਤ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

 ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 

 ਉਹ ਜੁਹੂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੁਮਤੀ ਵਿਦਿਆ ਕੇਂਦਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਸੀ।
 ਉਸਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੇਤਨਾ (ਇਸਕੋਨ) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਚਾਰੀਆ, ਏ.ਸੀ. ਭਗਤੀਵੇਦਾਂਤ ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂਪਾਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰਫਾ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
 ਉਹ 1970 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਲੰਡਨ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।
 ਉਸਨੇ ਨਰੋਤਮ ਮੋਰਾਰਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
 ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ।
 ਉਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

 ਮੌਤ 
27 ਜੂਨ 1998 ਨੂੰ 89 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1998
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909