ਲਾਂਗਟਾਂਗ

ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਉੱਤਰ-ਮੱਧ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਘਾਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਰੂਟਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ 
ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਾਗਮਤੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰਸੁਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਘਾਟੀ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 2015 ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 668 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

 ਈਕੋਲੋਜੀ 
ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਲਪਾਈਨ ਤੱਕ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਾਰਕ ਦਾ ਲਗਭਗ 25% ਜੰਗਲ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਵਾਲਾ ਓਕ ਅਤੇ ਮੈਪਲ, ਪਾਈਨ ਵਰਗੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੋਡੋਡੇਂਡਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਕਾਲਾ ਰਿੱਛ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਤਾਹਰ, ਅਸਮ ਮਕਾਕ, ਸਨੋ ਚੀਤਾ, ਯਾਕ, ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

 ਸੱਭਿਆਚਾਰ 
ਆਪਸ ਵਿੱਚ, ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ 'ਲਾਂਗਟਾਂਗਪਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੀਰੋਂਗ, ਦੱਖਣੀ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਲੈਂਗਟਾਂਗਪਾ ਪਹਾੜ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਲਿਰੁੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣਾ 'ਯੂ-ਲਾਹ', ਆਪਣਾ ਸਥਾਨਕ ਦੇਸ਼ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ, ਲਾਂਗਟਾਂਗਪਾ ਨੂੰ ਤਮਾਂਗ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਬੇਯੂਲ ਦਾਗਮ ਨਾਮਗੋ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

 ਆਰਥਿਕਤਾ 
ਲੈਂਗਟਾਂਗਪਾਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਉਪਜੀਵਕਾ ਐਗਰੋਪਾਸਟੋਰਲਿਜ਼ਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵਿਸ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣਾ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਰਨਰ ਸ਼ੁਲਥੇਸ ਦੁਆਰਾ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਵਿਸ ਪਨੀਰ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਤਪਾਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।

 ਪਹੁੰਚ 
ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੋਟਰ ਮਾਰਗ ਸ਼ਿਆਫਰੂਬੇਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਆਫਰੂਬੇਸੀ ਦੀ ਦੂਰੀ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਪਰ ਸੜਕ ਦੀ ਖਰਾਬ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ, ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਆਫਰੂਬੇਸੀ ਤੱਕ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6-8 ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਲਈ, ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ TIMS ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

 ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 
ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਟ੍ਰੈਕ, ਸ਼ਿਆਫਰੂਬੇਸੀ ਤੋਂ ਕਯਾਨਜਿਨ ਗੁੰਬਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਸਰਕਟ ਅਤੇ ਐਵਰੈਸਟ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਟ੍ਰੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟ੍ਰੈਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਟ੍ਰੈਕ ਹਨ ਜੋ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨੇੜਲੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੇਲੰਬੂ ਘਾਟੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਸਥਾਨਕ 'ਚਾਹ-ਹਾਊਸਾਂ' ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਢਲੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 2000 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹਾਈਕਰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣ ਜਾ ਸਕਣ। ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਪਹਾੜ-ਚੜਾਈ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਲਗਭਗ 5,000 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਆਸਾਨ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਯਾਨਜਿਨ ਰੀ ਅਤੇ ਸੇਰਗੋ ਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋਰਜੇ ਲਾਕਪਾ ਅਤੇ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਲਿਰੁੰਗ।

 2015 ਨੇਪਾਲ ਭੂਚਾਲ 
ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਦੇ ਨੇਪਾਲ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ ਕਾਰਨ ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਪਿੰਡ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ (1 ਇਮਾਰਤ ਬਚ ਗਈ ਸੀ)। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 310 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 176 ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਨਿਵਾਸੀ, 80 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ 10 ਫੌਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕਦੇ ਬਰਾਮਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਉੱਪਰੀ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲੇ ਲਾਂਗਟਾਂਗਪਾ ਨੂੰ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕਾਠਮੰਡੂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇੜੇ ਯੈਲੋ ਗੁੰਬਾ ਵਿਖੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕੈਂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੈਂਗਟਾਂਗਪਾ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। 2018 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ, ਕਿਆਨਜਿਨ ਗੋਮਪਾ ਵਿਖੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਗੋਮਪਾ, ਜੋ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਯਾਨਜਿਨ ਗੋਮਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਵਿਸ-ਪਨੀਰ ਫੈਕਟਰੀ ਵੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ 
2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈਂਗਟਾਂਗਪਾਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁਦਰਤੀ ਝਰਨੇ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਵ-ਜਨਕ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ICIMOD ਲਾਂਗਟਾਂਗ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਯਾਲਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਾਇਓਸਫੇਰਿਕ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਹਿਮਾਲ 
ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਹਿਮਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਪੀਕ ਉਚਾਈ ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਲਿਰੁੰਗ  ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਰੀ  ਦੋਰਜੇ ਲਕਪਾ  ਲੋਏਨਪੋ ਗੈਂਗ  ਚਾਂਗਬੂ  ਯਾਂਸਾ ਤਸੇਂਜੀ  ਕਿਊੰਗਾ ਰੀ  ਕੁੱਤੇਪਾਚੇ  ਲੰਗਸ਼ੀਸ਼ਾ ਰੀ  ਗੰਗਚੇਨਪੋ  ਮੋਰੀਮੋਟੋ  ਤਸੋਗਾਕਾ  ਯਾਲਾ ਪੀਕ 
alt=Cherkuri|thumb|295x295px| ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਚੇਰਕੁਰੀ ਵਿਊ ਪੁਆਇੰਟ

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਲੈਂਗਟਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ
 ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ
 ਮਨਿ ਦਾ ਮਾਰਗ

 ਹਵਾਲੇ