ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ

ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ (4 ਫਰਵਰੀ 1949 – 8 ਦਸੰਬਰ 2001) ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ -ਜਨਮੇ ਕਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਸਮਵਾਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਲਹਿਰ। ਉਸਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਏ ਵਾਕ ਥਰੂ ਦ ਯੈਲੋ ਪੇਜਜ਼, ਦ ਹਾਫ-ਇੰਚ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੋਸਟਾਲਜਿਸਟ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਰੂਮਜ਼ ਆਰ ਨੇਵਰ ਫਿਨਿਸ਼, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਯੂਟਾਹ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਸ "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਅਧਿਆਪਕ" ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ ਕਵਿਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
ਆਗਾ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਫਰਵਰੀ, 1949 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ, ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਅਫਗਾਨ ਕਿਜ਼ਿਲਬਾਸ਼ੀ ਆਗਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਗਾ ਅਸ਼ਰਫ ਅਲੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਬੇਗਮ ਜ਼ਫਰ ਅਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮਐਫਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਾਹਿਦ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਇਕਬਾਲ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੈਰੋਚਿਅਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ, ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ: "ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੰਕੀਰਣਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨੌਰਥੈਂਪਟਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ, ਐਮਹਰਸਟ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕਵੀ ਐਮਿਲੀ ਡਿਕਨਸਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।

 ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ 
ਅਲੀ ਨੇ ਇਨ ਮੈਮੋਰੀ ਆਫ਼ ਬੇਗਮ ਅਖ਼ਤਰ ਐਂਡ ਦ ਕੰਟਰੀ ਵਿਦਾਊਟ ਏ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ( ਦਿ ਰਿਬੇਲਜ਼ ਸਿਲੂਏਟ; ਸਿਲੈਕਟਡ ਪੋਇਮਜ਼ ),Book Excerptise:Rebel's Silhouette (extended extracts and literary history) ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਫਰੀ ਪੇਨ ਦੀ ਪੋਇਟਰੀ ਆਫ਼ ਅਵਰ ਵਰਲਡ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।Poetry of Our World (excerpts) ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੈਵੀਸ਼ਿੰਗ ਡਿਸਯੂਨੀਟੀਜ਼: ਰੀਅਲ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਿਤਾਬ ਕਾਲ ਮੀ ਇਸਮਾਈਲ ਟੂਨਾਈਟ ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵਰਣਮਾਲਾ: 25 ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ (2006) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਨ।

ਅਲੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਐਮਹਰਸਟ ਵਿਖੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਐਮਐਫਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਬੇਨਿੰਗਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਐਮਐਫਏ ਰਾਈਟਿੰਗ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੂਟਾਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਾਰੂਚ ਕਾਲਜ, ਵਾਰਨ ਵਿਲਸਨ ਕਾਲਜ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਜ਼ਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949