ਨੰਦਾ ਸਾਮਰਾਜ

ਨੰਦਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਗਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਨੰਦਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਪਰ ਮਹਾਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 345-322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹਨ।

ਨੰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰਯੰਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਸ਼ੁਨਾਗਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੀਂ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਆਪਣੇ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦੇ ਜਨਮ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਕਸਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਵਿਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ, ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਚਾਣਕਯ ਦੁਆਰਾ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਗਾਰੀਦਾਈ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਾਸੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ (327-325 ਈ.ਪੂ.) ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

 ਮੂਲ 
ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਨਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਿਓਡੋਰਸ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੋਰਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਰਟੀਅਸ (ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾਈ ਆਪਣੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਬਕਾ ਰਾਣੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਹੜੱਪ ਲਿਆ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਵਸ਼ਯਕ ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟਾ-ਪਰਵਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਨੰਦਾ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਨਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਾਠ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਤ-ਪਰਵਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਦਰਬਾਰੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਠ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੱਤਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੰਦਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਯੋਧਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ 











ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਬਕਾ ਸਾਮਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ