ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਉਪ ਸਪੀਕਰ

ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਛੁੱਟੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਜਾਂ ਅਸਤੀਫਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਹੁਮਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ, ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਮਤ 50% ਜਾਂ ਸਦਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਤਾਕਤ ਦਾ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਹੁਮਤ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਖਾਤਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਲਈ ਸੰਸਦੀ ਸੰਮੇਲਨ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਬੈਂਚਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2021 ਤੱਕ, ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਸੀਟ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
 ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਉਪ ਸਪੀਕਰ 
ਨੰ:ਤਸਵੀਰਨਾਮ ਕਾਰਜਕਾਲThe ordinal number of the term being served by the person specified in the row in the corresponding periodਲੋਕ ਸਭਾਪਾਰਟੀ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਸਮਾਂ 1 100px ਐਮ.ਏ. ਆਈਨਗਰ(1891–1978) 30 ਮਈ 1952 7 ਮਾਰਚ 1956 3 ਸਾਲ, 282 ਦਿਨਪਹਿਲੀਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ2100pxਹੁਕਮ ਸਿੰਘ (ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)(1895–1983) 20 ਮਾਰਚ 1956 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 19575 ਸਾਲ, 333 ਦਿਨ 17 ਮਈ 1957 31 ਮਾਰਚ 1962 ਦੂਜੀ 3 100px ਐੱਸ. ਵੀ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ(1902–1968) 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 3 ਮਾਰਚ 1967 4 ਸਾਲ, 314 ਦਿਨ ਤੀਜੀ 4 100px ਆਰ. ਕੇ. ਖਾਦਿਲਕਰ(1905–1979) 28 ਮਾਰਚ 1967 1 ਨਵੰਬਰ 1969 2 ਸਾਲ, 218 ਦਿਨਚੌਥੀ5100pxਜੀ. ਜੀ. ਸਵੈੱਲ(1923–1999) 9 ਦਸੰਬਰ 1969 27 ਦਸੰਬਰ 19706 ਸਾਲ, 315 ਦਿਨਆਲ ਪਾਰਟੀ ਹਿੱਲ ਲੀਡਰ ਕਾਨਫਰੈਂਸ 27 ਮਾਰਚ 1971  18 ਜਨਵਰੀ 1977 5ਵੀਂ 6 100px ਗੋੜੇ ਮੁਰਾਹਰੀ(1926–1982) 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1977 22 ਅਗਸਤ 1979 2 ਸਾਲ, 143 ਦਿਨ 6ਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ 7 100px ਜੀ. ਲਕਸ਼ਮਨ(1924–2001) 1 ਦਸੰਬਰ 1980 31 ਦਸੰਬਰ 1984 4 ਸਾਲ, 30 ਦਿਨ 7ਵੀਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਜਾਖਮ 8 100px ਐੱਮ. ਥੰਬੀਦੁਰਾਈ(1947–) 22 ਜਨਵਰੀ 1985 27 ਨਵੰਬਰ 1989 4 ਸਾਲ, 309 ਦਿਨ 8ਵੀਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਜਾਖਮ 9 100px ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਪਾਟਿਲ(1935–) 19 ਮਾਰਚ 1990 13 ਮਾਰਚ 1991 359 ਦਿਨ 9ਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ (ਇੰਦਰਾ) 10 100px ਐੱਸ. ਮਲਿਕਾਅਰਜੁਨਾਯਾ(1931–2014) 13 ਅਗਸਤ 1991 10 ਮਈ 1996 4 ਸਾਲ, 271 ਦਿਨ 10ਵੀਂਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ 11 100px ਸੂਰਜ ਭਾਣ(1928–2006) 12 ਜੁਲਾਈ 1996 4 ਦਸੰਬਰ 1997 1 ਸਾਲ, 145 ਦਿਨ 11ਵੀਂ12100pxਪੀ. ਐੱਮ. ਸੱਯੀਦ(1941–2005) 17 ਦਸੰਬਰ 1998 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 19994 ਸਾਲ, 232 ਦਿਨ 12ਵੀਂਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ27 ਅਕਤੂਬਰ 19996 ਫਰਵਰੀ 200413ਵੀਂ 13100px ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ(1937–) 9 ਜੂਨ 2004 18 ਮਈ 2009 4 ਸਾਲ, 343 ਦਿਨ 14ਵੀਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ 14 100px ਕਰੀਆ ਮੁੰਡਾ(1936–) 3 ਜੂਨ 2009 18 ਮਈ 2014 4 ਸਾਲ, 349 ਦਿਨ 15ਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (8) 100px ਐੱਮ. ਥੰਬੀਦੁਰਾਈ(1947–) 13 ਅਗਸਤ 2014 25 ਮਈ 2019 4 ਸਾਲ, 285 ਦਿਨ 16ਵੀਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਜਾਖਮ 

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਉਪ ਸਪੀਕਰ