ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦ

ਅੰਬੇਡਕਰਾਈਟ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਹੁਮੰਤਵੀ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ, ਨਿਆਂ, ਧੰਮ, ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ।

 ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਸ਼ਨ 
ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸਮਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸ ਜਮਾਤ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤ, ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਗਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਏ ਹਨ। "ਇੱਕ ਜਾਤ ਇੱਕ ਬੰਦ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ." Moon, Vasant (Comp), Dr. Babasaheb Ambedkar Writing and Speeches, Vol. 1, p. 15, Bombay: The Education Department, Government of Maharashtra, (1979).

 ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨ 
ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਫਲਸਫਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਆਸੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ । ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਉਦਾਰਵਾਦੀ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ, ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸੋਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ।  ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚਿੰਤਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਸਮਾਜਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਦੇ ਆਰਾਮ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਚਾਰ ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਹਠਧਰਮੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਡੋਗਮਾ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। 

 ਅੰਬੇਡਕਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

 ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 7ਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ     
 ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 14ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ   
 ਆਨੰਦਰਾਜ ਅੰਬੇਡਕਰ
 ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)
 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ
 ਸਵਿਤਾ ਅੰਬੇਡਕਰ
 ਯਸ਼ਵੰਤ ਅੰਬੇਡਕਰ
 ਸ. ਆਨੰਦ
 ਰਾਮਦਾਸ ਅਠਾਵਲੇ
 ਜਤਿੰਦਰ ਅਵਹਦ
 ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਵਣ
 ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਡੋਲੇ
 ਬਾਬੂਰਾਓ ਬਗੁਲ
 ਈਸ਼ਵਰੀ ਬਾਈ
 ਗਣ ਬਾਲਾ
 ਵੀ. ਬਾਲਸੁੰਦਰਮ
 BAMCEF
 ਸੰਜੇ ਬੰਸੋਡੇ
 ਦਾਤਾ ਭਗਤ
 ਰਾਮਚੰਦਰ ਧੌਂਡੀਬਾ ਭੰਡਾਰੇ
 ਸੁਰੇਸ਼ ਭੱਟ
 ਭੀਮ ਆਰਮੀ
 ਭੀਮ ਸੈਨਾ
 ਛਗਨ ਭੁਜਬਲ
 ਬਿਰਸਾ ਅੰਬੇਡਕਰ ਫੂਲੇ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ
 ਉਪੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬਿਸਵਾਸ
 ਰਿਚਾ ਚੱਡਾ
 ਕੇ ਚੰਦਰੂ
 ਦਲਿਤ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਸਵ
 ਦਲਿਤ ਪੈਂਥਰਜ਼
 ਦਲਿਤ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮਿਤੀ
 ਸਵਰਨ ਰਾਮ ਦਾਰਾਪੁਰੀ
 ਪੰਜਾਬ ਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ
 ਰਾਜੇਸ਼ ਧਾਬਰੇ
 ਰਾਜਾ ਢੇਲ
 ਨਾਮਦੇਉ ਢਸਾਲ
 ਪਾਲ ਦਿਵਾਕਰ
 ਗੰਗਾਧਰ ਗਾਡੇ
 ਭੌਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ
 ਏਕਨਾਥ ਗਾਇਕਵਾੜ
 ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਾਇਕਵਾੜ
 ਵਰਸ਼ਾ ਗਾਇਕਵਾੜ
 ਗੰਗਾਧਰ ਨੀਲਕੰਠ ਸਹਸ੍ਰਬੁੱਧੇ
 ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਗੌਤਮ
 ਭੂਸ਼ਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਵੈ
 ਰਾਜਿੰਦਰ ਗਵਈ
 ਆਰ ਐਸ ਗਵਈ
 ਦੌਲਤ ਗੁਣਾਜੀ ਗਾਵੈ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੀ ਆਰ ਅੰਬੇਡਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਬੇਦਕਰਵਾਦੀ