ਯੂਕ੍ਰੇਨ-ਰੂਸੀ ਸੰਬੰਧ

ਯੂਕ੍ਰੇਨ-ਰੂਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਮਤਲਬ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸੰਘ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕ ਜੰਗ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਹਨ: ਯੂਕ੍ਰੇਨ-ਰੂਸੀ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2014 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਨੇ ਕ੍ਰੀਮੀਆ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ।

1991 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਢਿੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਹੜੇ ਮੁਲਕ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕੱਸ, ਵੈਰ ਵਾਲੇ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਇੱਕ-ਜੁੱਟਤਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਕੁੱਝ ਪਰਦੇਸੀ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਦਕਾ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੀ।

ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਔਫ਼ ਡਿਗਨਿਟੀ (ਮਾਣ ਇਨਕਲਾਬ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧਤਾ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਕਟਰ ਯਾਨੂਕੋਵਿਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਿਸ ਹੇਠ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ਼ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਰੂਸ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਨੈਟੋ (NATO) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਨੈਟੋ (NATO) ਨਾਲ਼ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਚਜ਼ੈੱਕ ਰਿਪਬਲਿਕ, ਐਸਟੋਨੀਆ, ਹੰਗਰੀ, ਲਾਤਵੀਆ, ਲਿਥੂਆਨੀਆ, ਪੋਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਸਲੋਵਾਕੀਆ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਅਤੇ ਰੋਮਾਨੀਆ ਵੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਡਰ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਵੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਨੈਟੋ (NATO) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਰੂਸ ਦਾ ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ਼ ਰਾਬਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਰੂਸ ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਓਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਔਫ਼ ਡਿਗਨਿਟੀ (ਮਾਣ ਇਨਕਲਾਬ) ਦੇ ਵੇਲੇ, ਰੂਸ ਨੇ ਦੋਨੇਤਸਕ ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਲੁਹਾਂਸਕ ਪੀਪਲਜ਼ ਰਿਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਝ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਡੋਨਬਾਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਸ ਦੀ ਚੱੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। 2022 ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਯੂਕ੍ਰੇਨ-ਰੂਸੀ ਜੰਗ ਕਾਰਣ 13,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

2019 ਵਿੱਚ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਏ। 2021 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਦਾ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਲਗਾਉਣਾ, ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧਤਾ ਹੋਰ ਵਧਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਖਾਮਿਆਜ਼ਾ ਰੂਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਰੂਸ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਯੂਕ੍ਰੇਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ।

 ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ 
ਰੂਸਯੂਕ੍ਰੇਨਅਬਾਦੀ146,171,015 (including Crimea) 41,319,838 (excluding Crimea) ਖੇਤਰਫਲ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ8/km2 (21/sq mi)73.8/km2 (191/sq mi)ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ ਜ਼ੋਨ91ਉਚੇਚਾ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਰਾਜਧਾਨੀMoscowKyivਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰMoscow (pop. 12,197,596; 20,004,462 Metro)Kyiv (pop. 2,900,920; 3,375,000 Metro)ਸਰਕਾਰFederal semi-presidentialconstitutional republicUnitary semi-presidentialconstitutional republicਬੋਲੀ/ਭਾਸ਼ਾRussianUkrainianਧਰਮ71% Orthodox15% non-religious10% Islam2% other Christian<1% Catholic1% other religion34% Orthodox Church of Ukraine27.6% Orthodox unaffiliated13.8% Ukrainian Orthodox Church (Moscow Patriarchate)8.2% Ukrainian Greek Catholic0.7% Protestant and Evangelical0.4% Roman Catholic0.6% other8.8% non-denominational5.6% non-Religiousਜਾਤੀ/ਨਸਲ80.90% Russians8.75% Turkic peoples3.96% other Indo-European-speakers (2.03% Ukrainians)3.78% Caucasians1.76% Finnic and Mongolian peoples and others77.8% Ukrainians17.3% Russians4.9% others/unspecifiedGDP (nominal) by the IMF$1,576 billion$126 billionGDP (PPP) by the IMF$4.328 billion$576 billionGDP (nominal) per capita by the IMF$11,273 (2021)$4,384(2021)GDP (PPP) per capita by the IMF$29,495 (2021)$13,943 (2021)ਫੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ Russian Armed Forces (2020) 900,000: 190–205, 212  
 Army 280,000
 Navy 150,000
 Air Force 165,000
 Strategic Rocket Forces 50,000
 Airborne 45,000
 Special Operations Forces 1,000
 Railway Forces 29,000
 Command and Support 180,000
 Paramilitary 554,000
 Border Guard 160,000 (estimated)
 Federal Guard 40,000–50,000 (estimated)
 FSB Special Purpose Centre 4,000 (estimated)
 National Guard 340,000 (estimated)
 Reserve 2,000,000

Of the above, 28,000 are in Crimea, internationally recognized as part of Ukraine, and 3,000 reported in eastern Ukraine.: 212 

 Eastern Ukraine separatist forces: 212 
 Donetsk People's Republic 20,000 (estimated)
 Luhansk People's Republic 14,000 (estimated) Ukrainian Armed Forces (2020) 209,000: 208–212 
 Army 145,000
 Navy 11,000
 Air Force 45,000
 Airborne 8,000
 Special Operations Forces (not known)
 Paramilitary 102,000
 National Guard 60,000 (estimated)
 Border Guard 42,000 (estimated)
 Reserve 900,000ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀVladimir PutinVolodymyr Zelenskyਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀMikhail MishustinDenys Shmyhalਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ1,600 / 6,850 (2019)0 / 0 (2019)