ਰਣਬੀਰ (ਅਖ਼ਬਾਰ)

ਰਣਬੀਰ (  ) ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ।New Book Society of India, New Delhi. Indian Book Trade and Library Directory. New Delhi: New Book Society of India, 1950. p. 478Das, Sisir Kumar. A History of Indian Literature. 2.. New Delhi: Sahitya Akademi, 1995. p. 589 ਇਹ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ।

 ਸਥਾਪਨਾ 
ਰਣਬੀਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਲਾਲਾ ਮੁਲਕਰਾਜ ਸਰਫ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।Das, Sisir Kumar. A History of Indian Literature. 2.. New Delhi: Sahitya Akademi, 1995. p. 589 J & K Yearbook & Who's Who. Jammu: Rabir Publications, 1987. p. 4 ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਬੰਦੇ ਮਾਤਰਮ  ਦੇ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਰਫ਼ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਰਣਬੀਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।Taseer, C. Bilqees. The Kashmir of Sheikh Muhammad Abdullah. Lahore: Ferozsons, 1986. pp. 225–226 Kapur, Manohar Lal. Maharaja Hari Singh, 1895–1961. New Delhi: Har-Anand Publications, 1995. p. 107

ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।Taseer, C. Bilqees. The Kashmir of Sheikh Muhammad Abdullah. Lahore: Ferozsons, 1986. pp. 225–226 ਰਣਬੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕ 24 ਜੂਨ 1924 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।Kapur, Manohar Lal. Maharaja Hari Singh, 1895–1961. New Delhi: Har-Anand Publications, 1995. p. 107 ਰਣਬੀਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ|ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।Das, Sisir Kumar. A History of Indian Literature. 2.. New Delhi: Sahitya Akademi, 1995. p. 589 ਅਖ਼ਬਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਤੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।Journalism, Vol. 1–4. Department of Journalism, University of the Punjab, 1968. p. 34 ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ।

 1930 ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ 
ਮਈ 1930 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੰਮੂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਣਬੀਰ 'ਤੇ ਇਕ 'ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰ' ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।Taseer, C. Bilqees. The Kashmir of Sheikh Muhammad Abdullah. Lahore: Ferozsons, 1986. pp. 225–226Journalism, Vol. 1–4. Department of Journalism, University of the Punjab, 1968. p. 34J & K Yearbook & Who's Who. Jammu: Rabir Publications, 1987. p. 4Ravinderjit Kaur. Political Awakening in Kashmir. New Delhi: APH Pub. Corp, 1996. p. 121-122 ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰਣਬੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 7 ਮਈ 1930 (ਵਿਸਾਖ 25, 1987) ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਇਹ ਗਲਤ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖ਼ੁਦ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਗੇ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 1931 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਲਹਿਰ ਜਿਸ ਦਾ ਰਣਬੀਰ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

 1947 ਸਮੇਂ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ 
ਜੂਨ 1947 ਵਿਚ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।Epilogue, Vol 4, Issue 11. p. 4 ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਣਬੀਰ ਸਤੰਬਰ 1947 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਬੀਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੱਖ ਪੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।J & K Yearbook & Who's Who. Jammu: Rabir Publications, 1987. p. 4 ਰਣਬੀਰ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ 18 ਮਈ 1950 ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।Taseer, C. Bilqees. The Kashmir of Sheikh Muhammad Abdullah. Lahore: Ferozsons, 1986. pp. 225–226

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ