ਯੱਗ

ਯੱਗ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: यज्ञ,, ਰੋਮੀਕ੍ਰਿਤ:yajña, ਜੋਤ) 'ਤਿਆਗ, ਭਗਤੀ, ਪੂਜਾ, ਭੇਟ') ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਯੱਗ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯਜੁਰਵੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ (ਅਗਨੀ) ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਭੇਟਾਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਲਿਬੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ।SG Nigal (1986), Axiological Approach to the Vedas, Northern Book, , pages 80–81

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਯੱਗ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰਸਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਸਮ ਅਗਨੀ - ਅਗਨੀ, ਅਗਨੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ - ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।Jack Sikora (2002), Religions of India, iUniverse, , page 86 ਗਾਏ ਗਏ ਭਜਨ ਅਤੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ ਗਏ ਗੀਤ ਵੈਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਭੇਟਾਂ ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰਸਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੂਹਾਨੀ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।Jack Sikora (2002), Religions of India, iUniverse, , page 86 ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੇਦਾਂਗ, ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਯੱਗ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ,

ਉਪਨਿਸ਼ਾਦਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ 500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਕੋਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਯੱਗ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਰਸਮ ਬਲੀ" ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ "ਨਿੱਜੀ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਗਿਆਨ" ਲਈ ਜਿਸ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।Robert Hume, Chandogya Upanishad 8.5.1, Oxford University Press, page 266 ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਦਿਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਧਿਆਇ 8 ਵਿੱਚ ਚੰਦੋਗਿਆ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (~700 ਈਸਾ ਪੂਰਵ), ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ Robert Hume, Chandogya Upanishad 8.5.1, Oxford University Press, page 266अथ यद्यज्ञ इत्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव
 तद्ब्रह्मचर्येण ह्येव यो ज्ञाता तं 
विन्दतेऽथ यदिष्टमित्याचक्षते ब्रह्मचर्यमेव
 तद्ब्रह्मचर्येण ह्येवेष्ट्वात्मानमनुविन्दते ॥ १ ॥
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Five_great_Yagnas.jpg|thumb|(clockwise from left top corner) Rishi, Pitri, Bhuta, Manushya and (centre) Deva yajnas

 ਕਿਸਮਾਂ 

ਕਲਪ ਸੂਤਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਯਜਨਾ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:Prasoon, Ch.2, Vedang, Kalp.

 ਪਾਕਾ-ਯੱਗ: - ਆਤਕਾ, ਸਟੈਥੀਲਿਪਾ, ਪਰਵਾਨਾ, ਸਰਵਾਣਾ, ਸਰਾਵਿਆਨੀ, ਕੈਟਰੀ, ਅਤੇਸਵਯੂਜੀ। ਇਹਨਾਂ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
 ਸੋਮ ਯੱਗ
 ਹਵੀਰ- ਯੱਗ
 ਵੇਦ ਯੱਗ
 ਸੋਲ਼ਹਾ ਯੱਗ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਿਵਾਜ ਸਮਾਗਮ