ਦੁਧਨਾਥ ਸਿੰਘ

ਦੁਧਨਾਥ ਸਿੰਘ (17 ਅਕਤੂਬਰ 1936 - 12 ਜਨਵਰੀ 2018) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1994 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2014 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
17 ਅਕਤੂਬਰ 1936 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੋਬੰਥਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਦੁਧਨਾਥ ਸਿੰਘ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਕ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਿਤਬਾਰਾ ਗਾਓਂ ਦੇ ਮਰਚੈਂਟ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਲਿਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਲੀਆ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 'ਤੇ, ਸਿੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

 ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ 

 ਕਹਾਣੀਆਂ 

 ਸਪਾਟ ਚਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਅਦਮੀ Sapaat Chehre Wala Aadmi () 
 ਸੁਖਾਂਤ Sukhant ()
 ਪ੍ਰੇਮਕਥਾ ਕਾ ਅੰਤ ਨਾ  ਕੋਈ (Premkatha Ka Ant Na Koi ()
 ਮਾਈ ਕਾ ਸ਼ੋਕਗੀਤ Mai Ka (Shokgeet ()
 ਧਰਮਸ਼ੇਤਰ ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ (Dharmakshetra-Kurukshetra ()
 ਤੂ ਫੂ (Too Foo ()
 ਜਲਮੁਰਗੀੳਂ ਕਾ ਸ਼ਿਕਾਰ (Jalmurgiyon Ka Shikar ()

 ਨਾਵਲ 

 ਆਖਰੀ ਕਲਾਮ (Aakhri Kalaam) ()
 ਨਿਕਾਸ਼ਨ (Nishkashan) ()
 ਨਮੋ ਅਨਧਕਾਰ (Namo Andhkaar) ()

 ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ 

 Apni Shatabdi Ke Naam ()
 Ek Aur Bhi Aadmi Hai ()
 Yuva Khusboo ()
 Tumhare Liye ()
 Surang Se Lautte Huye ()

 ਨਾਟਕ 
ਯਮਗਾਥਾ Yamgatha ()

 ਆਲੋਚਨਾ 

 ਨਿਰਾਲਾ: ਆਤਮਹੰਤਾ ਆਸਥਾ  (Nirala: Atmahanta Aastha) ()
 ਮਹਾਦੇਵੀ (Mahadevi) ()
 ਮੁਕਤੀਬੋਧ: ਸਾਹਿਤ ਮੇਂ ਨਈ ਪ੍ਰਵਿਤਿਆਂ  (Muktibodha: Sahitya Mein Nayi Pravittian) ()

 ਸੰਪਾਦਕ 

 ਤਾਰਾਪਥ  Tarapath ()
 ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਸਮਰਗ (Bhuveneshwar Samagra) ()
 ਦੋ ਸ਼ਰਨ Do Sharan ()
 ਏਕ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਭੀ ਹੈ (Ek Shamsher Bhi Hai) ()
 ੳਟ ਮੇਂ ਖੜਾ ਮੈਂ ਬੋਲਤਾ ਹੂੰ (Ot Mein Khada Mai Bolta Hoon) ()
 ਸਾਤ ਭੂਮਿਕਾਏਂ  (Saat Bhoomikayein) ()

 ਯਾਦ- ਪੱਤਰ 
ਲੋਟ ਆੳ ਧਾਰ  (Laut Aa o Dhar) ()

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936