ਸਟੈਨ ਸਵਾਮੀ

ਸਟੈਨਿਸਲਸ ਲੌਰਡੂਸਵਾਮੀ (26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1937 - 5 ਜੁਲਾਈ 2021),    ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟੈਨ ਸਵਾਮੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ, ਜੋਸਯੂਟ ਆਰਡਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ  ਅਤੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਬਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਸੀ।  ਸਵਾਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। 

8 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ 2018 ਭੀਮ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਓਵਾਦੀ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤਹਿਤ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ (ਰੋਕੂ) ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋਸ਼ ਆਇਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ।  ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੇਮੰਤ ਸੋਰੇਨ  ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਿਨਾਰਯ ਵਿਜਯਾਨ    ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਲਈ ਨਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।

 ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਸਵਾਮੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਚੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।  1970 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ,  ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਹੋਲਡਰ ਕੈਮਾਰਾ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

 ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲਤਾ 
ਸਵਾਮੀ 1975 ਤੋਂ 1986 ਤੱਕ ਜੈਸੀਟ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ  ਉਸਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ , ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਰੋਲ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂਬਰ ਲੈ ਕੇ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਜਾਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਇਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਸਹਿਮਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ,“ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ  ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਰਹੀ  ਕੋਈ  ਅਲੋਕਾਰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉੱਘੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਵਕੀਲ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਕਾਰਕੁੰਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਨੇਤਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।  ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਦਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਖੇਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਕੀਮਤ ਹੋਵੇ ਕੀਮਤ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। " 

 ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ 

ਤਲੋਜਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਜੇਸੁਯਟ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ:
,  ਉਸਨੇ ਪੱਤਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 

 ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 
ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ 2018 ਭੀਮ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ   ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਾਓਵਾਦੀ ਹਮਦਰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਾਓਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਲੇਬਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਗਭਗ 3,000 ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਉਸ ਅਤੇ ਸੁਧਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ  ਕੈਦੀ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ (ਪੀਪੀਐਸਸੀ)  ਮਾਓਵਾਦੀ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਰਚਾ ਸੀ। ਦ ਜੇਸੁਇਟਾਂ ਨੇ ਸਟੈਨ ਸਵਾਮੀ ਮਾਓਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਇਹ ਜੇਸਯੂਟ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ।  ਉਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਐਨਆਈਏ) ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਇਕ ਜੈਸੂਇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ  ਕੇ   ਅਤੇ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ (ਰੋਕੂ) ਐਕਟ, 1967  (ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜ਼ਮਾਨਤ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋਸ਼ ਆਇਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।  

ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੂਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਐਨਆਈਏ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।   ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤਹਿਤ ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ ਰਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।  ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਸਿਵਲ ਲਿਬਰਟੀਜ਼ (ਪੀਯੂਸੀਐਲ), ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨੀਅਨ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਿਸ਼ਪਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਕੇਰਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਿਸ਼ਪਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਕੇਸੀਬੀਸੀ), ਕੇਰਲ ਲਾਤੀਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਕੇਐਲਸੀਏ),   ਕੇਰਲ ਜੇਸੁਇਟ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ,  ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਨਫਰੰਸ (ਐਫਏਬੀਸੀ),  ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੇਸਯੂਟ ਭਾਈਚਾਰੇ     ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।    ਰਾਂਚੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ ਵੀ ਇਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਤੇ ਇਹ “ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ” ਸੀ।  ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੀਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ, ਜਬਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਏਕਤਾ ਕਮੇਟੀ (ਪੀਪੀਐਸਸੀ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।   ਹੋਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।  21 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ, ਸੀਤਾਰਾਮ ਯੇਚੁਰੀ, ਡੀ. ਰਾਜਾ, ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸੁਲੇ ਅਤੇ ਕਨੀਮੋਝੀ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀਨ ਡਰੇਜ਼, ਡਾ ਜੋਸਫ ਮਾਰੀਅਨਸ ਕੁਜੂਰ, ਰਾਂਚੀ ਸਥਿਤ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਕਾਰਕੁਨ ਦਯਾਮਨੀ ਬਾਰਲਾ ਅਤੇ ਰੁਪਾਲੀ ਜਾਧਵ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਮਿਹਰ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਸਟੈਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।  

 ਜ਼ਮਾਨਤ ਅਤੇ ਜੇਲ 
ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਜ਼ਮਾਨਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਨਆਈਏ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  6 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਪਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਫੜਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸੀ।  ਐਨਆਈਏ ਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ 20 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।  26 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਐਨਆਈਏ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਵਾਮੀ ਲਈ ਸਟਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਪਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ ਵੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ 83 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ।  ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ 4 ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਪਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।  ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਰੋਸ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਤਲੋਜਾ ਜੇਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਪਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।  ਕਾਰਕੁਨ ਵਰਵਰ ਰਾਓ, ਵਰਨਨ ਗੋਂਸਲਸ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਫੇਰੇਰਾ ਸਟੈਨ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਲੋਜਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਸਨ। 

ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਨਆਈਏ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 22 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

28 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਸਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੁਕਮ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ  ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਫੈਮਲੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

 ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ 
ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪਾਰਕਿੰਸਨ ਰੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।  ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਡਿੱਗਿਆ।  ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਨੋ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁਣਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਸੀ।

ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ, ਸਵਾਮੀ ਲਈ ਸਟਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਪਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ,  ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਟਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਪਰ ਐਨਆਈਏ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਤਲੋਜਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਆਉਣ ਲਾਈਨ ਆਰਡਰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। 

18 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਇੱਕ ਨੋਟ ਵਿੱਚ,  ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਵਾਮੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰ ਸੀ।  ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਮਾਹਰ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।   21 ਮਈ 2021 ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਜੇ ਜੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਅੰਤਰਿਮ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਂਚੀ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ ਸਕੇ।  ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਮਈ 2021 ਵਿਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਈ ਟੈਸਟ ਪਾਜਿਟਿਵ ਆਇਆ ਸੀ।

4 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ, ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਫੈਮਲੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਸਹਾਇਤਾ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਸੀ। 5 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 

 ਅਵਾਰਡ 
ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿਚ, ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਕੁੰਦਨ ਸੀ. ਮੈਨਨ ਅਵਾਰਡ 2020 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937