ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ

ਬੰਦੂਕ 

ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ 'ਫੁੰਦੁਕ' فُنْدُق‎ (funduq) ਭਾਵ 'ਜੰਗਲੀ ਬਦਾਮ' ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ 'hazelnut'.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਥ ਸੀ ਗੋਲ਼ੀ (Round or Bullet or Cartridge), ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਦੀਆਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਸੀ ਜੰਗਲੀ ਬਦਾਮ ਵਰਗਾ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰੌਂਦ (round ਤੋਂ ਵਿਗੜ ਕੇ ਬਣਿਆ) ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਹੁਣ ਭਾਵੇਂ ਗੋਲ਼ੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਵੀ ਰਿਹਾ।

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਿਸ ਜੰਤਰ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਇਹ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਬੰਦੂਕ ਪੈ ਗਿਆ।

ਜਿਸਨੂੰ ਅਜਕਲ ਅਸੀਂ ਬੰਦੂਕ/ਰਾਈਫ਼ਲ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਬਦ ਹੈ 'ਤੁਫ਼ੰਗ' (ਫ਼ਾਰਸੀ) ਜੋ ਤੋਰਕੀ 'ਤੁਫ਼ੇਕ' (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਤੁਪਕ ਬਣਿਆ) ਤੋਂ ਅਨੁਨਾਸਿਕਤਾ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਤਤਸਮ ਆਇਆ।

ਤੁਪਕ ਸ਼ਬਦ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਵਿਚ ਤੁਪਕ ਅਤੇ ਤੁਫ਼ੰਗ ਦੋਵੇਂ ਕਈ ਥਾਂ ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ 

 ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ 
ਜੂਤ ਪਤਾਣ - fight, shoe beating

ਵੰਗਾਰ  - Challenge 

ਖਵਰੇ - Maybe, perhaps, could be 

ਘੱਲਣਾ - To send, transmit, dispatch, or post letter 

ਲੁੱਚ ਘੜਿੱਚੀਆਂ- trickery, deception 

ਖੇਖਣ - pretense

ਨਿਆਂ - Justice

ਹਿੰਡ - Arrogant, stubborn

ਫੱਫੇਕੁੱਟਣੀ - cunning

ਧਮੱਚੜ - thud, frolic

ਧੂਮ ਧੜੱਕਾ - bustle, show, fanfare

ਐਡਾ - so much of this

ਪਰੂੰ - Last year

ਪਰਾਰ - 2 years ago

ਲਿੱਸਾ - Thin, weak, frail

ਐਵੇਂ -purposelessly 

ਯੱਕੜ ਵੱਢਣਾ - to gossip, tell a tale, chat

ਹੱਥ ਭੜੱਥੀ - collectively, together, with helping hands

ਲਹੂ - Blood

ਕੜੱਲ - Cramp

ਪਿੰਡਾ - Body

ਦੇਹ - Body (Malawai)

ਹੱਥ ਗੋਲ਼ਾ - Hand grenade

ਵਾਂਝਾ - Without, devoid of, lacking

ਹੀਨਤ / ਹਾਨਤ - To feel shame

ਪਿੰਜਰ - Skeleton

ਦੇਹਰਾ/ਦੇਹੁਰਾ - Shrine or temple especially one made over a burial ground

ਹਰਲ ਹਰਲ - excited activity, commotion

ਹਫੜਾ ਦਫੜੀ - stampede, commotion, panic

ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ - taken aback, surprised, astonished

ਪੋਰੇਹ ਦਾ ਹਾਥੀ - Someone or something that sabotaged or undermines their team

ਬਿਸਤਰ - Bed

ਸਰੂਰ - Drug

ਘੋਰੀ - Drug addict

ਰੰਡੀ ਰੋਣਾ - constant whimpering,  crying

ਵਿੰਗ ਤੜਿੰਗਾ - crooked, bent

ਵਿਰਲਾ ਵਾਂਝਾ-  rare, exceptional

ਮੱਤ - Opinion, view

ਚੁਰਸਤਾ - Crossroads, intersection

ਅਸਬਾਬ - Household items, items

ਲੰਡੀ ਬੁੱਚੀ - Unknown average person

ਭਾਂਗਾ - Revenge, retaliation, loss, shortfall

ਲੱਲੂ ਪੰਜੂ- A nobody

ਤਾਪ - Fever

ਲਾਹ ਪਾਹ ਕਰਨੀ- to insult, vituperate

ਮੈਲੀ ਅੱਖ- lascivious look, stare, gaze

ਵਲਫੇਰ- pettifoggery

ਲਾਗਾਬੰਨਾ - surroundings

ਖੁਰਕ - Itch

ਖੁਰਕਣਾ - To itch

ਨਵਾਂ ਨਕੋਰ - brand new 

ਗਿੱਦੜ ਭਬਕੀ - bluster, empty threat

ਕਚਿਆਣ ਆਉਣੀ - to feel nausea

ਕੁਰਬਲ ਕੁਰਬਲ ਕਰਨਾ - to mill around

ਕਾਣੋ - obliquity, slant 

ਥਿੱਤ - Date 

ਪੁਰਸਕਾਰ - Reward, award, git, prize 

ਖੱਚ ਦੀ ਖੱਚ- meanest of the mean

ਕੁੜ ਕੁੜ ਕਰਨੀ - to cackle

ਫੋਕਾ ਡਰਾਵਾ - bluster, empty threat

ਮਰਨੇ ਪਰਨੇ- happy and sad occasions, social functions

ਖੇਚਲ - inconvenience

ਫਾਨਾ - wedge

ਅਸਤੀ - Bone

ਤਿਹਾਇਆ - Thirsty

ਤਿਹਾਕਲ - Very thirsty

ਫਰੋਲਾ ਫਰਾਲੀ - rummage, rummaging

ਕੁਤਬਫ਼ਰੋਸ਼ - book seller

ਦਵਾਈ ਫ਼ਰੋਸ਼ - Seller of medicine

ਨਿੱਮੋਝੂਣਾ - crest fallen

ਝਕਦੇ ਝਕਦੇ- reluctantly, hesitantly

ਹਰਖ - Anger, rage

ਕਵੇਲਾ - Late evening

ਭੇਤ  - Learn, to come across

ਹੋਂਦ - Existence

ਚੁਰੜ ਮੁਰੜ - crumpled, wrinkled

ਕੱਚ ਘਰੜ - ill trained

ਅਣੋਖਾ - Strange

ਭੰਬਲਭੂਸੇ - bewilderment

ਕਚੀਚੀ ਵੱਟਣੀ - to gnash

ਹੁੜਕ - Unfulfilled desire, long wish

ਭੁਸ - Habit

ਕਚੂਮਰ ਕੱਢਣਾ - to crush thoroughly, to give a severe beating

ਐਬ ਕੱਢਣਾ - To find fault

ਝੂੰਗਾ - bonus

ਨਫ਼ਾ - Profit, bonus, gain, premium, return

ਉਠਾਈਗਈਰ - Petty thief

ਜੁੱਤੀ ਚੁੱਕ - Shoe thief

ਚਿੱਬ ਖੜਿੱਬਾ - of irregular shape, crooked

ਚਿੱਬ - dent

ਚੱਪਾ ਕੁ - just a bit, a little

ਛਾਹ ਵੇਲ਼ਾ - breakfast time

ਕੋੜਕੂ- odd person

ਖਰੇਪੜ - scale, crust, thick layer

ਖੁਤਖੁਤੀ - tickle, anxiety, eager

ਖਰੀਂਢ - scab

ਕੂੜ - Lie

ਖਰੀ ਖਰੀ ਸੁਣਾਉਣਾ - to speak or tell rudely

ਤੰਗੜ - Orion's belt

ਘੁਣਖਾਧਾ - worm eaten food

ਨਬੇੜਾ - Conclusions, finish, end

ਘੁਸਬੈਠ - Intrusion, infiltrate

ਟਾਮਾਂ ਟਾਮਾਂ / ਟਾਵਾਂ ਟਾਵਾਂ - Scare, rare, few, here or there

ਘੁਸਬੈਠਈਆ - Intruder, infiltrator

ਕੱਖ ਭਰ - very little

ਪਾਰਖੂ - Judge, critic, reviewer

ਕੱਖ਼ੋਂ ਹੌਲਾ - Utterly disgraced or humbled

ਕੱਖ਼ੋਂ ਲੱਖ - From rags to riches

ਹੌਲਾ - Light, slow, weak

ਥੱਬੀ - small pile

ਥਹੀ ਲਾਉਣੀ - to pile up

ਹੇਠਾਂ - Below, down, underneath, beneath

ਦਬਕਾ - verbal threat

ਜੀ ਆਇਆੰ - Welcome

ਝੱਟ ਟਪਾਉਣਾ - to scrape a living, to make ends meet

ਝੱਟਣਾ - to throw, sprinkle, or splash water

ਰੇਜ - Benefit

ਘਰਕਣਾ - to puff, pant, breath fast

ਅੱਧੋਰਾਣਾ - part worn, second hand

ਅੱਧੜਵੰਜਾ - Half naked

ਫਲਾਣਾ - such and such

ਲਹਿਣਾ - to come down, be brought down, to be unloaded; (for debt) to be cleared;

ਆਹਰ ਪਾਹਰ - arrangements

ਉੱਘੜ ਦੁੱਘੜ - helter-skelter

ਉਤੋੜਿੱਤੀ - successively

ਉਧੇੜਬੁਣ - perplexity, worry

ਉੂਭੜ ਖਾਭੜ - uneven

ਮੋਇਆ / ਮੋਈ - Dead

ਉੱਭੇ ਸਾਹੀਂ - sobbingly

ਉਰਲ-ਪਰਲ - odds and ends

ਉਰਲਾ ਪਰਲਾ - miscellaneous

ਉੱਲਰਨਾ - to lean

ਉੱਲੂ ਬਾਟਾ - silly

ਓਦਣ - on that day

ਉਵੇਂ - in that way

ਓਹੜ ਪੋਹੜ ਜਾਂ ਜੁਗਾੜ ਕਰਨਾ - unprofessional remedy

ਬੌਂਕੇ ਦਿਹਾੜੇ - hard times

ਬੌਣਾ - Dwarf, dwarfish, midget

ਬਚਿਆ ਖੁਚਿਆ - leftovers

ਰੁੱਝਣਾ - To be busy, to get busy

ਪਾਂ ਪੈਣੀ - suppurate

ਕਿਆਰਾ - plot of land

ਕੂਚੀ - soft brush

ਟਿੱਬਾ - mound

ਟਿੱਚ - Clicking sound, snap

ਟਿੱਬੀ - small dune

ਬਾਲ਼ਨਾ - To burn

ਟੋਕਰਾ - basket

ਟੋਕਰੀ - small basket

ਟੋਕਾ - chopper, cutter

ਰਤਾ - A little

ਬੱਠਲ - trough

ਚੁਬੱਚਾ - masonry trough

ਕਾੜ੍ਹਨਾ - Boil

ਟਿੱਲਾ- hillock

ਬਨੇਰਾ - roof boundary

ਦੰਦਸਾਜ਼ - Dentist

ਅੱਧ ਪਚੱਧ - nearly half, 

ਅਰੜਾਉਣਾ - to blubber, to cry

ਆਕੜਨਾ - to stiffen, to be arrogant

ਅਕੜੇਵਾਂ - uppishness, stiffness

ਢਿੱਡਲ - pot bellied, fat, obese

ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਨਾ -  muddle headed 

ਲੱਠਾ - long cloth

ਘਚੋਲਣਾ - foul up, 

ਵਸਾਹ - Trust

ਮੱਥਾ ਠਣਕਣਾ -feel suspicion 

ਫੌੜੀ - crutch, small

ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ - With great difficulty

ਹਮਾਤੜ -  poor me 

ਕਮਲ ਕੁੱਟਣਾ - to act foolishly,

ਦੜੂਕੇ - To jump in excitement

ਕਕਰ - Extremally cold

ਕਿਰਕਿਰਾ- gritty

ਢਿੱਲੜ - sluggish, slow moving

ਦਰੜਨਾ - to crush, destroy, demolish

ਨਾਗਾ ਪਾਉਣਾ - to miss or omit a routine,

ਧੂੰਆਂ ਧਾਰ ਭਾਸ਼ਣ - high flown speech

ਧੂੰਆਂ ਕੱਢਣਾ - To emit smoke, to leak information or secrets,

ਕਾਣੀ ਵੰਡ - mal distribution, 

ਵਾਂਢੇ ਜਾਣਾ - to go away, 

ਪੰਡ - bale, burden, pack, package

ਚੋਬਰ - Naujawan

ਜੱਕੜ - Tension

ਭਾਂਡਾ ਟੀਂਡਾ - kitchen ware, 

ਧੂੜ - Dust 

ਭਾਂਡਾ ਭੰਨਣਾ - Literal: break utensil, figurative: blame others, scapegoat

ਬਰੜਾਉਣਾ - to mumble, to talk in sleep

ਬਿੰਦ ਝੱਟ -a short while,  

ਬੁੱਕਲ ਮਾਰਨੀ - to wear a wrapper

ਭਸੂੜੀ ਪਾਉਣੀ - to cause or raise trouble,

ਝੱਖੜ ਝੋਲਾ- rain storm

ਝੱਖੜ - storm, tempest, squall, dust-storm, gust; slang: cranky, boisterous person

ਟਾਵਾਂ ਟੱਲਾ - very few, scattered, rare

ਤਾਬੜ ਤੋੜ - with full force, top speed

ਨਿਕਾਸ - Drain

ਰੇੜਕਾ -a long drown wrangle

ਰੀਂ ਰੀਂ - whimper, whine

ਰੀਂਗਣਾ - To crawl or creep

ਰੁੱਗ ਭਰਨਾ - clutch,  

ਅੱਜ ਭਲਕ -any day, in the future

ਇੱਕਮਿੱਕ -completely united,  

ਬਾਝ - Without 

ਏਦੂੰ -from this,

ਸਣੇ - along with, 

ਦਗ ਦਗ ਕਰਦਾ - to glimmer, shine

ਗੰਧੂਈ - Used to sow big clothes

ਟਿੱਲ ਲਾਉਣਾ - try hard, 

ਝਾਕਾ ਖੁਲਣਾ - to become familiar,

ਝਾਕਾ - Hesitation, shyness, glimpse, 

ਟਾਲ-ਮਟੋਲ - dilly dallying, 

ਘੁਸਮੁਸਾ - dusky, semi dark

ਘੁੱਪ ਹਨੇਰਾ - pitch dark, 

ਝਰਨਾਟ -  quiver, thrill

ਤਰਕਸ਼ - Quiver (For arrows)

ਬੁੜਬੁੜਾਹਟ - mumbo-jumbo

ਹਮਾਤੜ ਤੁਮਾਤੜ ਵਰਗੇ  - the likes of us 

ਫਿਨਸੀ - Pimple

ਮੁੜ੍ਹਕਾ  - Sweat

ਗ਼ਸ਼ - Faint, unconsciousness 

ਟੀਸ - Sudden sharp pain or painful emotion

ਧੜਕਣ - Beating (heart)

ਝਰਨਾਹਟ - Thrill, tremor, tremble

ਉਰਫ / ਉਪਨਾਮ / ਅੱਲ / ਕਲਪਿਤ ਨਾਂਮ - Alias

ਘੰਡੀ - Adam's apple

ਘੰਡੀ ਮਰੋੜਨੀ - To strangulate

ਧਤੂਰ - Poison

ਪੇਪੜੀ - Crist, scale, flake

ਜਖਮ ਤੇ ਲੂਣ ਛਿਣਕਣਾ - To add insult to injury

ਭਾਫ਼ - Steam

ਕੱਜ - Flaw

ਸੱਤਵਾਰ - Week

ਮਾਹ - Month

ਸਹਸ - Hundred/Thousand

ਤਰਕਾਲਾਂ - Evening

ਮੁੱਲ - Price

ਰੜਾ - Barren land

ਟੋਭਾ - Pond

ਬੜਕਾਂ - To shout loudly

ਦਰੋਗ਼ਾ -  Inspector

ਬੂਹਾ - Door/Entrance

ਦੂਰ ਬਾਛ - Mobile/Phone

ਫਤੂਰ - Disturbance, disorder

ਰਸੋਈ - Kitchen

ਤਿਓ - Attachment/Love

ਮੁਖੜਾ - Face

ਟਾਪੂ - Island

ਦੂਰ ਵਰਤੀ - Remote

ਬਰਫ਼ ਦਾ ਤੋਦਾ - Iceberg

ਫਰਸ਼ - Floor

ਬੇਲਚਾ - Shovel

ਹੱਟ - Big shop

ਹੱਟੜੀ - Small shop

ਹੱਟੀ - Grocery store

ਕੁੰਜੀ - Key

ਅਲਮਾਰੀ - Cupboard, shelf

ਲਾਣਾ - Family

ਲਾਣੇਦਾਰ - Head of family

ਦਰਿਆ - River

ਕਿਵਾੜ - Gate

ਨਮੋਸ਼ੀ - Disgrace, humiliation, shame

ਪਿਆਲਾ - Cup

ਪਿਆਲੀ - Cup with handle

ਤਾਕੀ - Window

ਪੁਤਲੀਰਾਜ - Puppet state

ਛੌਲਦਾਰੀ - Tent (Usually a big one)

ਪਰਦਾ - Curtain 

ਮੰਚ - Stage

ਨਿਆਂਕਾਰ - Judge

ਸੂਹੀਆ - Spy, detective

ਮਲੇਛ - Barbarian, uncivilized, invaders

ਅਉਗਾਨ - Leader (Agvai karan wala)

ਚੁਗਾਠ - Window/Door frame

ਬੌਕਰ - Broom

ਰੜਕਾ - Indian broom

ਖੇਖਣ - Lies, cover up

ਉਲਾਂਭਾ - Report

ਜਿਊੜਾ - Heart

ਤੇਜ਼ - Glory, fame

ਛਲ਼ਾਵਾ - Trick someone, to see something you can’t understand

ਸਲੇਡਾ - Ghost, supernatural

ਲੋਕਤੰਤਰ - Democracy 

ਸਹਿਆ - Rabbit

ਸ਼ਕਾਲਾ ਸਿੰਘਰ -

ਹੁੱਟ - Stuffiness, stuffy weather

ਧੰਦੜ -

ਧਾਹੋ -

ਅੰਵਾਰਾ -

ਡਾਢਾ - Hard, firm, strong, tough, rigid

ਅਰਲਾਸੇਟ -

ਧੂਤਕਾੜਾ - 

ਸੂਸਲ੍ਹਾ -

ਸਿਆੜ - Furrow

ਸਿਵਾਤ - touch, Bhagat Farid salok

ਗੰਡਿਆਲ -

ਝਿੰਗ - Annoying

ਗੜੂੰਆ -  

ਚੌਖੜਾ - Criss cross 

ਭੌੜਾ - Wooden scrapper

ਮਾਖਤਾ - Desire of greed, greed filled

ਮਾਹਣੂ - Man, male

ਖੁੜਮੇਟ - 

ਤਤਾੜਾ - 

ਫੀਲਾ - Bishop (In chess)

ਲੋਦਾ - Vaccination,

ਵਰੇਗੜਾ -

ਅਛਮਨੀ - 

ਅਰਗੜ -

ਕਰਾਂਦ -

ਗੋਰੂ - Group of cows, herd

ਗੁਟੂੰ -

ਢਿੱਗ - Landslide, large mass of rock or earth

ੜਿੱਕਾ - 

ਸੰਦੂਕ - Box, trunk, chest 

ਭੋਏਂ - Land, ground, land property 

ਟਾਂਟ - Skull  

ਆਦਿ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਬਦ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਬਦਾਵਲੀ