ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ

ਕੇੰਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ( ਸੀ ਪੀ ਸੀ ਬੀ ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ , ਜੰਗਲਾਤ ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਜ਼ਾਰਤ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1974 ਵਿੱਚ ਜਲ (ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ) ਐਕਟ, 1974 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

 ਸੀ ਪੀ ਸੀ ਬੀ ਦੇ ਕੰਮ 
ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ । ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਕੰਮ ਰਾਜ ਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ , ਜਲ (ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ) ਐਕਟ, 1974, ਅਤੇ ਹਵਾ (ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ) ਐਕਟ, 1981 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰੋਕਥਾਮ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੁਆਰਾ , ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੂਹਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ , ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ,  ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

 ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ / ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ:  CPCB ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NAMP) ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਐਂਬੀਐਂਟ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ 621 ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 5 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 262 ਸ਼ਹਿਰਾਂ/ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। NAM ਦੇ ਤਹਿਤ, ਚਾਰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਜਿਵੇਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (SO2), ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ NO2 ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਸਾਈਡ, ਸਸਪੈਂਡਡ ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ ਮੈਟਰ (SPM) ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਯੋਗ ਸਸਪੈਂਡਡ ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ ਮੈਟਰ (RSPM/PM10) ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

 ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ / ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਉਦਯੋਗ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਦਰਿਆਈ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 14 ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, 44 ਮੱਧਮ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ 55 ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਖੂਹ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

 ਮਿਉਂਸਪਲ ਸਾਲਿਡ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਦ :       ਹਰ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਅਥਾਰਟੀ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ (ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ) ਨਿਯਮ, 2000 (ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਡਬਲਯੂ. ਨਿਯਮ, 2000) ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਠੋਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਵੱਖ ਕਰਨ, ਸਟੋਰ ਕਰਨ, ਆਵਾਜਾਈ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
 ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ : ਐਸ਼ ਓ 123 E ਅਨੁਸਾਰ  ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਜਨਰੇਟਰ ਸੈੱਟ, ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ, ਪਬਲਿਕ ਐਡਰੈਸ ਸਿਸਟਮ, ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸਿਸਟਮ, ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਯੰਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦੀ ਚੌਗਿਰਦੇ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
 ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜੇ:    CPCB ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਡਾਟਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਕੁਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ