ਕਾਨ੍ਹਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ

ਕਾਨਹਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਨ੍ਹਾ-ਕਿਸਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਕਾਨ੍ਹਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 250 ਅਤੇ 300 ਦੇ ਦੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ, ਹਾਲੋਂ ਅਤੇ ਬੰਜਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  , ਕ੍ਰਮਵਾਰ. ਕਾਨਹਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ 1 ਜੂਨ 1955 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1973 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ, ਇਹ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਮੰਡਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲਾਘਾਟ ਵਿੱਚ 940 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। 

1,067 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਨਾਲਫੇਨ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਾਨਹਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੀਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਭਾਰਤੀ ਚੀਤਾ, ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ, ਬਾਰਸਿੰਘਾ ਅਤੇ ਢੋਲ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਾਸਕੌਟ, ਭੂਰਸਿੰਘ ਦ ਬਾਰਸਿੰਘਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

2022 ਵਿੱਚ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਨਕਸਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। 

 ਬਨਸਪਤੀ 
ਕਾਨ੍ਹਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।- ਨੀਵਾਂ ਜੰਗਲ ਸਾਲ ( ਸ਼ੋਰੀਆ ਰੋਬਸਟਾ ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਰਤ-ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਭੂਮੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਨਮੀ ਵਾਲੇ, ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਬਣੇ ਬਾਂਸ ( ਡੈਂਡਰੋਕੈਲਮਸ ਸਟ੍ਰਿਕਟਸ ) ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਭੂਤ ਦਾ ਰੁੱਖ ( ਡੇਵਿਡੀਆ ਇਨਵੋਲੂਕ੍ਰੇਟਾ ) ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਜੀਵ 
ਕਾਨ੍ਹਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਬਾਘ, ਚੀਤੇ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ, ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ, ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਸਿੰਘਾ ( ਸਰਵਸ ਡੂਵਸੇਲੀ ਬ੍ਰਾਂਡੇਰੀ ) ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਗੌੜ ( ਬੌਸ ਗੌਰਸ ) ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਹੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।A. P. Dwivendi: Protected Areas of Madhya Pradesh, Government printing Press, Bhopal 2003

 ਹਵਾਲੇ