ਗੋਮਲ ਨਦੀ

ਗੋਮਲ ਨਦੀ (   , Pashto ) ਇੱਕ  ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਕਤਿਕਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ, ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਤੋਂ 20 ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਗੋਮਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪਕਤਿਕਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਗੋਮਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਵ੍ਯੁਪੱਤੀ 
ਗੋਮਲ ਨਾਮ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

 ਕੋਰਸ 
ਗੋਮਲ ਨਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਪਕਤਿਕਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਗਜ਼ਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਝਰਨੇ ਜੋ ਗੋਮਲ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਣੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਖਰੋਤੀ ਅਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨਖੇਲ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਗਿਲਜੀ ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸੇ ਪਕਤਿਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਕਟਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਕਰਕੋਲ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ।"Natural Geography of Pakistan: 5- Hydrology: 5-1- Rivers: Gomal River" ECO Geoscience Database ਗੋਮਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ, "ਦੂਜਾ ਗੋਮਲ", ਇਸਦੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 14 ਮੀਲ ਹੇਠਾਂ ਮੁੱਖ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।MacGregor, Charles Metcalfe (1871) Central Asia, pt. 2: A Contribution Toward the Better Knowledge of the Topography, Ethnology, Resources, and History of Afghanistan Office of the Superintendent of Government Printing, Calcutta, OCLC 48604589 reprinted by Barbican Publishing Co., Petersfield, England, in 1995, p. 308 ਗੋਮਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਗਿਲਜੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।MacGregor, pp. 308-9Gazetteer of Afghanistan VI (Farah), fourth ed., Calcutta, 1908, p. 238

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਗੋਮਲ ਨਦੀ ਦੱਖਣੀ ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 110 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਖਜੂਰੀ ਕਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਜ਼ੋਬ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।MacGregor, pp. 308-9Gazetteer of Afghanistan VI (Farah), fourth ed., Calcutta, 1908, p. 238

ਇਹ ਝੋਬ ਨਦੀ ਤੋਂ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 100 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਟਾਂਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਗੋਮਲ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਦਾਵੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਆਂ ਪਸ਼ਤੂਨ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਗੋਮਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੋਮਲ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੈਮ ਸਿਸਟਮ ( ਰੋਡ ਕੋਹੀ ) ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀ ਫਿਰ ਕੁਲਚੀ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਦਮਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖ਼ਾਨ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 20 ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।Gazetteer of Afghanistan VI (Farah), fourth ed., Calcutta, 1908, p. 238

 ਗੋਮਲ ਜ਼ਮ ਡੈਮ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Construction_of_Gomal_Zam_Dam.jpg/220px-Construction_of_Gomal_Zam_Dam.jpg|thumb| ਗੋਮਲ ਜਾਮ ਡੈਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਖਜੂਰੀ ਕੱਛ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਕਲਪਨਾ 1898 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ 1963 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ। ਗੋਮਲ ਜ਼ਮ ਡੈਮ ਦਾ ਕੰਮ 1965 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ 2001 ਤੱਕ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ 2013 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਈ-7, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ "ਗੋਮਲ ਰੋਡ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ