ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ

ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਸੂਮਰੋ (1900 – 14 ਮਈ 1943), ਸਿੰਧੀ (ਖ਼ਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਸਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਉਮਰ ਸੂਮਰੋ ਓਬੀਈ ਸਤੰਬਰ 1942 ਤੱਕ) ਜਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ, ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1900 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਇਤਹਾਦ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 23 ਮਾਰਚ 1938 ਤੋਂ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਅਤੇ 7 ਮਾਰਚ 1941 ਤੋਂ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1942 ਤੱਕ ਸਿੰਧ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1943 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ਼ੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ ਰਹੀਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਇਲਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੇਤਰਨ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ।

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦਾ ਜਨਮ 1900 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸੂਮਰੋ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1918 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੈਕੋਬਾਬਾਦ ਮਿਉਂਸੀਪਲ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1940 ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨਾਲ਼ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੋਟ ਪਾਈ। ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਮਰੋ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1942 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1942 ਵਿੱਚ ਸੂਮਰੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਈਟਹੁੱਡ ਅਤੇ ਖਾਨ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਨੂੰ ਮਾਰਚ 1941 ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਸਦਕਾ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

 ਕ਼ੱਤਲ 
ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੂਮਰੋ ਦੀ 14 ਮਈ 1943 ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਂਗਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਹ 43 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਪੱਖੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਕ਼ੱਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ।

ਉਰਵਸ਼ੀ ਬੁਟਾਲੀਆ ਵਰਗੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਖ਼ਸ ਸੂਮਰੋ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਿੰਧ ਅਸੈਂਬਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਤੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਕਰਦੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਕਿਤਾਬਚਾ 




ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1900
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ