ਕਿੰਕਰੀ ਦੇਵੀ

ਕਿੰਕਰੀ ਦੇਵੀ (1925 – 30 ਦਸੰਬਰ 2007) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨਵਾਦੀhttps://www.ecolex.org/details/court-decision/kinkri-devi-and-anr-vs-state-of-himachal-pradesh-and-ors-6cf0e5ff-f974-42f4-923b-3822c5b80cd5/https://www.veethi.com/india-people/kinkri_devi-profile-58-38.htm ਸੀ, ਖਣਨ ਘੋਟਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸੂਬੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੋਦਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।https://eng.ichacha.net/zaoju/kinkri%20devi.htmlhttps://twitter.com/indiawater/status/692278387360935936 ਉਸਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨੇ ਸਿੱਖੇ ਸਨ।http://www.famousfix.com/topic/kinkri-devi

ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਧਾਰਤ ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ 
ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 1925 ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਘਾਤੋਂ, ਸਿਰਮੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸਨhttps://www.instagram.com/p/BBZpU7Ar350/ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬਤੌਰ ਨੌਕਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।https://www.thebetterindia.com/40364/kinkri-devi-himachal-pradesh/ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ਾਮੂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆhttps://www.rediff.com/news/2001/mar/08spec.htm ਅਤੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।https://www.flickr.com/photos/65078077@N07/5926357620 ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਮਰ 22 ਸਾਲ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮੌਤ ਟਾਈਫਾਇਡ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ।

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਬਤੌਰ ਸਫਾਈ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾhttps://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19960115-kinkri-devi-takes-on-limestone-quarries-in-himachal-pradesh-834795-1996-01-15 ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਖੋਦੇ ਖੱਡੇ ਦੇਖੇ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਨ।https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19960115-kinkri-devi-takes-on-limestone-quarries-in-himachal-pradesh-834795-1996-01-15 ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੁਦ ਖਣਿਜਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।https://www.thebetterindia.com/40364/kinkri-devi-himachal-pradesh/

 ਸਰਗਰਮੀ 
ਕਿੰਕਰੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਖੁੱਡਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕ ਰੱਖੀ ਸੀ।https://www.veethi.com/india-people/kinkri_devi-profile-58-38.htm ਇੱਕ ਪੀਆਈਐਲ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਗਰੁੱਪ, ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ, ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ 48 ਖਣਿਜ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਖਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਿਮਲਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।https://www.nytimes.com/2008/01/06/obituaries/06devi.html ਉਸਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਚੂਨੇ ਦੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿੰਕਰੀ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਤਾਵਰਨਵਾਦੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।https://books.google.co.in/books?id=9dQrm38AZToC&pg=PA121&lpg=PA121&dq=kinkri+devi&source=bl&ots=WtJhIHS5u3&sig=zG3Bjn1uXuJEklYdFllsLjO33Ys&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjmrIXT3P_aAhVKOo8KHXBeB944HhDoAQg_MAU#v=onepage&q=kinkri%20devi&f=false ਕਿੰਕਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਰਟੀਕਲ 21 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।https://books.google.co.in/books?id=7E7al37aYBEC&pg=PA95&lpg=PA95&dq=kinkri+devi&source=bl&ots=0rQQBtKdnR&sig=8WDh7zj4HobS4BGLni_7Qet1Cpk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjluoCu3__aAhWJuY8KHXl5Bfg4KBDoAQgnMAA#v=onepage&q=kinkri%20devi&f=false ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਵਾਤਵਰਨਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਾਨੁ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਣਿਜਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਖਣਿਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।https://www.instagram.com/p/BBZpU7Ar350/

 ਮੌਤ 
ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ 30 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਖੇ 82 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।https://www.nytimes.com/2008/01/06/obituaries/06devi.htmlhttps://www.flickr.com/photos/65078077@N07/5926357620 ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ 12 ਪੋਤੇ-ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।https://www.veethi.com/india-people/kinkri_devi-profile-58-38.htm

 ਅਵਾਰਡ 
 1999 ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਝਾਂਸੀ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਇਸਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।>ref>https://www.rediff.com/news/2001/mar/08spec.htm</ref>https://www.veethi.com/india-people/kinkri_devi-profile-58-38.htm

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2007
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ