ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ

ਗਗਨ ਮੈਂ ਥਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਾਪ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।http://www.livehindustan.com/news/tayaarinews/tayaarinews/article1-story-67-67-199585.html  गुरु नानक देव और उनके द्वारा प्रवर्तित मार्ग ਇਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1506http://www.orissa.gov.in/e-magazine/orissareview/2012/Feb-March/engpdf/1-6.pdf ਜਾਂ 1508http://www.sikh-heritage.co.uk/Scriptures/Guru%20Granth/Guru%20Granth.htm&nbsp; ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ("ਉਦਾਸੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੌਰਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਧਨਾਸਰੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ 'ਆਰਤੀ' ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਇਸ ਆਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਰਚਨਾ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ-ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇੱਕ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਆਰਤੀ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ: ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਬੜੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪੰਡਿਤ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕਰੂਪ ਬੁੱਤ ਅੱਗੇ ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਆਪ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ) ਨੇ ਦੇਖੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਛ ਕੂੜ ਦਿੱਸਿਆ, ਆਪ ਨੇ "ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲ ਆਪਣੀ ਕਾਸਮਿਕ, ਅਨੇਕ ਅਕਾਸ਼ੀ, ਆਰਤੀ ਉੱਚਾਰਣ ਕੀਤੀ।"

ਇਹ ਆਰਤੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਹਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਪਲੇਟਾਂ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨਹੀਂ) ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਰਵਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਤ ਕਵੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ? ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਸੁਆਮੀ (ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਆਰਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ "ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਬੜੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪੰਡਿਤ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕਰੂਪ ਬੁੱਤ ਅੱਗੇ ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਆਪ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ) ਨੇ ਦੇਖੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਛ ਕੂੜ ਦਿੱਸਿਆ, ਆਪ ਨੇ "ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲ ਆਪਣੀ ਕਾਸਮਿਕ, ਅਨੇਕ ਅਕਾਸ਼ੀ, ਆਰਤੀ ਉੱਚਾਰਣ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਣਾ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇਸਦਾ ਬੰਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।

 ਪਾਠ 
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਜਗਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਥਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਾਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ. ਆਰਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:

 ਅਸਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਠ 

 ਰੋਮਨ ਟੈਕਸਟ 
Gagan mein thaal rav chand deepak bane
Tarka mandal janak moti
Dhoop mal aanlo pawan chavaro kare
Sagal banrai phoolant jyoti
Kaisi aarti hove bhavkhandna teri aarti
Kaisi aarti hove bhavkhandna teri aarti
Anahad shabd vajant bheri
Anahad shabd vajant bheri
Sahas tav nain nan
Nain hai tohe kau
Sahas murat nan na ek tohe
Sahas pad bimal nan ek pad gandh bin
Sahas tav gandh ev chalat mohi
Sab mein jot jot hai sohi
Tis ke chaanan sab mein chaanan hoi
Gur sakhi jot pargat hoe
Jo tis bhave so aarti hoe
Har charan kamal makrand lobit mano
Aneno mohe aaee piyasa
Kirpa jal de nanak sarang ko
Hoe jate tere naam vasa
Hoe jate tere naam vasa.

 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ 

 ਨੋਕੀਆ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਆਰਤੀ "ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ" 
 ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਤੇ ਆਰਤੀ "ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ" 
 "ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ" ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਯੂਟਿਊਬ ਤੇ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਬਾਣੀ