ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਰੁਕਾਵਟ

ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਲੇਬਰ ਦਾਇਸਟੌਸੀਆ ਭਾਵ 'ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਆਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦੀ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,  ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਵਿਗੜਨ ਜਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨਾਸੂਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਰੁਕਾਵਟ, ਬੱਚਾ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਾਂ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਕਾਰਨ 
ਰੁਕਾਵਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਬੱਚੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਸਥਿਤੀ, ਛੋਟਾ ਪੇਟ ਜਾਂ ਪੇਡੂ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ। ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੋਢੇ ਦਾ ਦਾਇਸਟੌਸੀਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੇਟ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਅਗਲੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਛੋਟੇ ਪੇਟ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਜਨਮ-ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੰਗ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਪੈਰੀਨੀਅਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਦਾ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਟਿਊਮਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਤਸ਼ਖੀਸ 
ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਸਰੀਰਕ ਮੁਆਇਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

 ਇਲਾਜ 
ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਜੇਰੀਅਨ ਸੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਪੇਟ ਖੋਲ ਕੇ ਵੇਕਮ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ: ਜੇਕਰ ਝਿੱਲੀ ਦੀ ਹਾਲਤ 18 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉਂਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੁ-ਮੁਕਤ ਰਖੋ।

 ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ 
ਜੇਕਰ ਸੀਜੇਰੀਅਨ ਸੈਕਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲਿ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬੱਚਣ ਲਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਫ਼ਿਸਟੁਲਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

 ਵਿਆਪਕਤਾ 
ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2013 ਵਿੱਚ 19,000 ਜੱਚਾ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜੋ 1990 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 29,000 ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।

 ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਸ਼ਬਦ 'ਦਾਇਸਟੌਸੀਆ' (dystocia) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲੇਬਰ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਕਟੋਸੀਆ (eutocia) ( ਦੇਣਾ) ਦਾ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਸਾਨ ਲੇਬਰ ਜਾਂ ਕੰਮ।

ਜਣੇਪੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ: ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜਣੇਪਾ, ਅਸਧਾਰਨ ਜਣੇਪਾ, ਜਣੇਪੇ ਸਮੇਂ ਔਖਾਈ, ਅਸਧਾਰਨ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਕਿਰਿਆ।

 ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 
ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀਂਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਾਇਸਟੌਸੀਆ ਨੂੰ 'ਅੰਡੇ ਦੀ ਬਾਈਡਿੰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਆਪਕ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਾਰਨ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦੀ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜਿਆ ਨੂੰ  ਦੂਜੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ