ਛਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ

ਛਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ (ਮਾਸਟਾਈਟਸ)  ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਲੇਵੇ ਦੀ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੋਗ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਲੱਛਣ ਸਥਾਨਕ ਦਰਦ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਬੁਖਾਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਕਸਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋੜਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੋਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪਲ ਦਾ ਬੱਚੇ ਦੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਨਿਪਲਾਂ ਫੱਟ ਜਾਣਾ, ਬ੍ਰੈਸਟ ਪੰਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਮ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹਨ, ਸਟੈਿਫ਼ਲੋਕੋਕਸ ਅਤੇ ਸਟਰੈਪਟੋਕੌਕੀ। ਤਸ਼ਖੀਸ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਭਾਵੀ ਫੋੜਾ ਲਭਣ ਲਈ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰੋਕਥਾਮ ਹੈ ਅਕਸਰ ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ। ਜਦ ਲਾਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ cephalexin ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਜ ਲਈ ਛਾਤੀ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਰਜ਼ੀ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰੋਬਾਇਔਟਿਕਸ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਨ।ਲਗਭਗ 10% ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

 ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ 
ਦੁੱਧ ਮਾਸਟਾਈਟਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

 ਛਾਤੀ ਕੋਮਲਤਾ ਜਾਂ ਨਿੱਘਾ ਸਪਰਸ਼
 ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਣਾ 
 ਛਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ 
 ਦਰਦ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜਲਣ
 ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪਾਨਾ-ਰੂਪਕ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀ ਲਾਲੀ
 ਬੁਖਾਰ  101 F (38.3 C) ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ
 ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਛਾਤੀ ਫਿਰ ਪੇੜੀ ਜਿਹੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

 ਦਰਦ
 ਕੰਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀ
 ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਤਣਾਓ
 ਥਕਾਵਟ

ਜਦੋਂ ਹੀ ਰੋਗੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਖੇਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜੇ ਉਹ ਨਿਪਲਾਂ ਉੱਪਰ ਕਿਸੇ ਅਸਧਾਰਨ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਛਾਤੀ ਦਾ ਫੋੜਾ
ਛਾਤੀ ਦਾ ਫੋੜਾ ਪੁਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੌਰਾਨ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਫੋੜਾ ਘੱਟ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰੋਤ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ 0.4-0.5% ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਤ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ। ਤਮਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਸ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਣ ਦੇ ਫੋੜੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਲਾਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।

ਕਾਰਨ
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਛਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗੈਰ-ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਸਬ-ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਾਸੀਮ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸਟਲਿਸਟ ਐਟ ਅਲ. ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 15% ਨੂੰ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਿੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਆਵਰਤੀ ਲੱਛਣ ਸਨ। ਕਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਰਾਸੀਮ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹਨ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛਾਤੀ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਗ