ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ

ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ (1927-1969) (ਉਰਦੂ: نریش کمار شاد) (ਹਿੰਦੀ: नरेश कुमार शाद) ਸੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ, ਕਤਾਅ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈ ਲੇਖਕ ਸੀ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹਿਆਪੁਰ, ਉੜਮੜ ਟਾਂਡਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 11 ਦਸੰਬਰ 1927 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।https://rekhta.org/ebooks/shaad-aur-uski-shayari-ebooks ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੌਹਰੀਆ ਰਾਮ ਦਰਦ ਨਕੋਦਰੀ ਇੱਕ ਉਘੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨਗਰ ਨਕੋਦਰ ਵਾਸੀ ਇੱਕ ਭੱਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਚੂਨੀਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਰਸ਼ਾ ਸ਼ਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਾਦ ਸੀ। ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਸ਼ਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਹਨ। ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਖੇ ਨਿਯੁਕਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ 22 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ 'ਦਸਤਕ' ਨਾਮ ਦੀ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 1950 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਦ ਨਕੋਦਰੀ ਦੇ ਕਲਮੀ-ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਨਕੋਦਰ ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਜਦਾਨ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨਗਰ ਨੂੰ ਕਲਮੀ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਦਸਤਕ ਨਾਮ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਦ ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਉਸਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਕੀਬ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਸੀ। 


 ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਲਭੂ ਰਾਮ ਜੋਸ਼ ਮਲਸਿਆਣੀ (1883-1796) ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ ਜੋ ਅੱਗੋਂ ਨਵਾਬ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾਗ ਦੇਹਲਵੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ।Google Books http://www.google.co.in Book titled – "Josh Malsiyani" written by Bhupinder Aziz Parihar, published in 2004 by Sahitya Akademi ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਿੱਖੀਆਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸੀ," Master couplets of Urdu " Poetry by K.C.Kanda 2002 Ed. p.269 books.google.com ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਲ ਕਤਾਅ ਅਤੇ ਅਤੇ ਰੁਬਾਈ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕਾਸ਼ੇਨ ਅਤੇ ਕਲਾਮ ਏ ਮੁਨਤਖਬIndian literature Vol.14 published by Sahitya Akademi p.64 books.google.com ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 1970 ਵਿੱਚ ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ਼ਾਦ ਨਮਾਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਸਨ ਜੋ ਉਸਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਦ ਕੀ ਸ਼ਾਯਰੀPublished by Star Publications https://books.google.com/books?id=pSX4GgAACAAJ ਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਅਖਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਅਦਾਬੀ ਲਤੀਫ਼ੇPublished by Hind Pocket Books ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।

 ਕਿਤਾਬਚਾ 

 ਲਾਲਕਰ 
 ਦਸਤਕ 
 ਕਾਸ਼ੇਨ 
 ਵਿਜਦਾਨ 
 ਸ਼ਾਦ ਨਮਾਹ 
 ਸ਼ਾਦ ਔਰ ਉਸਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1969
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1927
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ