ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ (ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼)

ਰਾਜਾ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ 18 ਅਕਤੂਬਰ 1946) ਇੱਕ ਓਲੰਪਿਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਜਾਲ ਅਤੇ ਸਕੇਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈ। ਉਹ ਨੀਤਾ ਅੰਬਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ 1979 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 

 ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਭਲਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਨਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਊਨ ਸਕੂਲ, ਡੇਹਰਾ ਡੱਨ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਰਮੂਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਉਮਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ, ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1951 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਲਾਬਿੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਯੋਜਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਭਲਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ 1947 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਆਈਓਸੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ 9 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 

 ਸ਼ੂਟਰ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ 
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਟ੍ਰੈਪ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1967 ਵਿਚ ਸਕਿੱਟ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਕੇਟ ਅਤੇ ਜਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਈ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। 

ਉਹ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ 1978 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਘਰੇਲੂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

ਉਸਨੇ ਮਿਕਸਡ ਟਰੈਪ ਵਿੱਚ 1968 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਪੰਜ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਕਰਣੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਸਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਓਲੰਪਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 1968 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ 17 ਵਾਂ ਰਿਹਾ, ਕਰਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਦੋ ਅੰਕ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਚਾਰ ਅੰਕ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਹਰ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। 

 ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕ 
ਉਹ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਗੇਮਜ਼ ਪਰਿਸ਼ਦ (1998–2007) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੱਕਤਰ ਸਨ ਅਤੇ 2003 ਵਿਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

ਉਹ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸੀਨੀਅਰ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸਾਫ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਹੈ। 

2000 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਡੀ ਲਿਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਖੇਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ। 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ