ਤਰਾਨਾ-ਏ-ਮਿੱਲੀ

ਤਰਾਨਾ-ਏ-ਮਿੱਲੀ  (ਉਰਦੂ:ترانۂ ملی) ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਗੀਤ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਉਮਾਹ (ਕੌਮ) ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੌਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ,  ਜਿਸਦਾ ਲੀਡਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਨਬੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਹੈ। 

 ਕਵਿਤਾ 
ਉਰਦੂ ਪਾਠ
مسلم ہیں ہم، وطن ہے سارا جہاں ہماراچین و عرب ہمارا، ہندوستان ہماراآساں نہیں مٹانا، نام و نشاں ہماراتوحید کی امانت، سینوں میں ہے ہمارےہم اس کے پاسباں ہیں، وہ پاسباں ہمارادنیا کے بتکدوں میں، پہلا وہ گھر خدا کاخنجر ہلال کا ہے، قومی نشاں ہماراتیغوں کے سایے میں ہم، پل کر جواں ہوئے ہیںتھمتا نہ تھا کسی سے، سیلِ رواں ہمارامغرب کی وادیوں میں، گونجی اذاں ہماریسو بار کر چکا ہے، تو امتحاں ہماراباطل سے دبنے والے، اے آسماں نہیں ہمتھا تیری ڈالیوں میں، جب آشیاں ہمارااے گلستانِ اندلُس! وہ دن ہیں یاد تجھ کواب تک ہے تیرا دریا، فسانہ خواں ہمارااے موجِ دجلہ، تو بھی پہچانتی ہے ہم کوہے خوں تری رگوں میں، اب تک رواں ہمارااے ارضِ پاک تیری، حرمت پہ کٹ مرے ہماس نام سے ہے باقی، آرامِ جاں ہماراسالارِ کارواں ہے، میرِ حجاز اپناہوتا ہے جادہ پیما، پھر کارواں ہمارااقباؔل کا ترانہ، بانگِ درا ہے گویا
ਗੁਰਮੁਖੀ
 ਚੀਨ ਓ ਅਰਬ ਹਮਾਰਾ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਂ ਹਮਾਰਾ ਮੁਸਲਿਮ ਹੈਂ ਹਮ, ਵਤਨ ਹੈ ਸਾਰਾ ਜਹਾੰ ਹਮਾਰਾ ਤੌਹੀਦ ਕੀ ਅਮਾਨਤ, ਸੀਨੋਂ ਮੇਂ ਹੈ ਹਮਾਰੇ ਆਸਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਨਾ, ਨਾਮ ਓ ਨਿਸ਼ਾਂ ਹਮਾਰਾ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਬੁਤਕਦੋਂ ਮੇਂ, ਪਹਲੇ ਵਹ ਘਰ ਖ਼ੁਦਾ ਕਾ ਹਮ ਇਸ ਕੇ ਪਾਸਬਾਂ ਹੈਂ, ਵੋ ਪਾਸਬਾਂ ਹਮਾਰਾ ਤੇਗ਼ੋਂ ਕੇ ਸਾਯੇ ਮੇਂ ਹਮ, ਪਲ ਕਰ ਜਵਾਂ ਹੁਏ ਹੈਂ ਖ਼ੰਜਰ ਹਿਲਾਲ ਕਾ ਹੈ, ਕ਼ੌਮੀ ਨਿਸ਼ਾਂ ਹਮਾਰਾ ਮਗ਼ਰਿਬ ਕੀ ਵਾਦਿਯੋਂ ਮੇਂ, ਗੂੰਜੀ ਅਜ਼ਾਂ ਹਮਾਰੀ ਥਮਤਾ ਨ ਥਾ ਕਿਸੀ ਸੇ, ਸੈਲ-ਏ-ਰਵਾਂ ਹਮਾਰਾ ਬਾਤਿਲ ਸੇ ਦਬਨੇ ਵਾਲੇ, ਐ ਆਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹਮ ਸੌ ਬਾਰ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਤੂ ਇਮ੍ਤਿਹਾਂ ਹਮਾਰਾ ਐ ਗੁਲਿਸਤਾਂ-ਏ-ਅੰਦਲੁਸ! ਵੋ ਦਿਨ ਹੈਂ ਯਾਦ ਤੁਝਕੋ ਥਾ ਤੇਰੀ ਡਾਲਿਯੋਂ ਮੇਂ, ਜਬ ਆਸ਼ਿਯਾਂ ਹਮਾਰਾ ਐ ਮੌਜ-ਏ-ਦਜਲਾ, ਤੂ ਭੀ ਪਹਚਾਨਤੀ ਹੈ ਹਮਕੋ ਅਬ ਤਕ ਹੈ ਤੇਰਾ ਦਰਿਯਾ, ਅਫ਼ਸਾਨਾਖ਼੍ਵਾਂਂ ਹਮਾਰਾ ਐ ਅਰਜ਼-ਏ-ਪਾਕ ਤੇਰੀ, ਹੁਰਮਤ ਪੇ ਕਟ ਮਰੇ ਹਮ ਹੈ ਖ਼ੂੰ ਤਰੀ ਰਗੋਂ ਮੇਂ, ਅਬ ਤਕ ਰਵਾਂ ਹਮਾਰਾ ਸਾਲਾਰ-ਏ-ਕਾਰਵਾਂ ਹੈ, ਮੀਰ-ਏ-ਹਿਜਾਜ਼ ਅਪਨਾ ਇਸ ਨਾਮ ਸੇ ਹੈ ਬਾਕ਼ੀ, ਆਰਾਮ-ਏ-ਜਾਂ ਹਮਾਰਾ ਇਕ਼ਬਾਲ ਕਾ ਤਰਾਨਾ, ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰਾ ਹੈ ਗੋਯਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਜਾਂਦਾ ਪੈਮਾ, ਫਿਰ ਕਾਰਵਾਂ ਹਮਾਰਾ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ