ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: Śakuntalā) ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਦਾ ਨਾਟਕ ਅਭਿਜਨਾਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ (ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਲੱਛਣ) ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

 ਨਿਰੁਕਤੀ 
ਰਿਸ਼ੀ ਕੰਵਾ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁੰਤ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਭਾਵ ਸ਼ਕੁੰਤ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ।

 ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਆਦਿ ਪਰਵ ਵਿਚ, ਕੰਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ:  ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਕੁੰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ (ਸ਼ਕੁੰਤ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

 ਦੰਤਕਥਾ 

ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਰ ਹਿਰਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰਵ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਗੂਠੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।

 ਕਲਾ 
ਕੈਮਿਲ ਕਲਾਉਡੇਲ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਸਰੋਤ 

 Dorothy Matilda Figueira. Translating the Orient: The Reception of Sakuntala in Nineteenth-Century Europe. SUNY Press, 1991.  ISBN 0791403270
 Romila Thapar. Sakuntala: Texts, Readings, Histories. Columbia University Press, 2011.  ISBN 0231156553
 Vyasa. Mahabharata.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:All articles with unsourced statements