ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 60% ਵੱਸੋਂ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜਗਾਰਯੁਕਤ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਗੁਜਾਰਾ ਖੇਤੀ (subsistence farming) ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਇਥੇ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਵਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਕਾਫੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਕੁਟੀਰ ਉਦਯੋਗ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੈ।ਜਿਆਦਾ ਵਿਕਸਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਲਈ ਇਹ ਦੇਸ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ,ਸਮਾਜਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੋਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 
ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਚੌਗਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਉਹਨਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਖੋਂ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ। ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ ਮਾਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਹਾਈਡਰੋਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਭਾਰਤ,ਜੋ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਮੰਡੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ। 
ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ 
ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਯਟਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ।ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰਾ ਰਖਣ ਲਈ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖਿਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।2004 ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਵਾਹਦ ਐਸਾ ਦੇਸ ਸੀ ਜਿਥੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ 
ਇਹ ਚਾਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮੈਕਰੋ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ ਹਨ:

 by the International Monetary Fund:
 ਸਾਲ  ਜੀਡੀਪੀ (ਮਿਲੀਅਨ of ਬੀਟੀਐਨ)  ਜੀਡੀਪੀ(ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) 1985  2,166 175 1990  4,877  279 1995  9,531  294 2000  20,060  460 2005  36,915  828 2008  6969  1280

ਹੋਰ ਅੰਕੜੇ 
ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਧਾ ਦਰ:
9.3% (1996 est.)

ਬਿਜਲੀ:
 ਉਤਪਾਦਨ: 2 TWh (2005)
 ਉਪਭੋਗ: 380 GWh (2005)
 ਨਿਰਯਾਤ: 1.5 TWh (2005) (ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ)
 ਆਯਾਤ: 20 GWh (2005)

ਬਿਜਲੀ – ਉਤਪਾਦਨ ਸ੍ਰੋਤ ਵਾਰ:
 ਫੋਸਿਲ ਇੰਧਨ: 0.39%
 ਹਾਈਡਰੋ: 99.61%
 ਨਿਊਕਲੀਅਰ: 0%
 ਹੋਰ: 0% (1998)

ਤੇਲ:
 ਉਤਪਾਦਨ:  (2005)
 ਉਪਭੋਗ:  (2005 est.)
 ਨਿਰਯਾਤ:  (2004)
 ਆਯਾਤ:  (2004)

ਖੇਤੀਬਾੜੀ – ਉਤਪਾਦਨ:
ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਜੜ੍ਹ ਫਸਲਾਂ, ਖੱਟੇ ਰਸ, ਅਨਾਜ, ਦੁਧ ਵਸਤਾਂ, ਅੰਡੇ

ਕਰੰਸੀ:
1 ਬੀਟੀਐਨ) (

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ:
{| class=wikitable
|-
! !!2006 ||2005 ||2004 ||2003 ||2002 ||2001 ||1999 
|- align="right"
| align="left"|ਪ੍ਰਤੀ ਙੂਲਤਰੂਮ US$1 || 45,279|| 44,101|| 45,317|| 46,583|| 48.61|| 47,186|| 43,055
|}

ਹਵਾਲੇ 

ਹੋਰ ਲਿੰਕ 
Global Economic Prospects: Growth Prospects for South Asia  The World Bank, 13 December 2006

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਟਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016