ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ

ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੇਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਕੰਠ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਕਰਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਿਕੜੀ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲੜਾਕੂ ਸੁਕੈਡਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹਦਾ ਰਸਮੀ ਸਵਾਗਤ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਪਰੀਕਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।[4]

ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।[5]

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 
22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹਦੋਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਇਸਨੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਨਸਥਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ 2014 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਇਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਖੇਡਣਾ ਅਤੇ ਸਕੈਚਿੰਗ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।

ਅਵਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਬਨਾਸਥਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਉਡਾਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ IAF (ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

 ਕਰੀਅਰ 
ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਿਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜਾਅ III ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਸੁਖੋਈ Su-30MKI ਅਤੇ ਤੇਜਸ ਵਰਗੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾ ਸਕਣਗੇ।

2018 ਵਿੱਚ, ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਇੱਕ ਮਿਗ-21 ਵਿੱਚ ਸੋਲੋ ਫਲਾਈਟ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਾਇਲਟ ਬਣੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਨੂੰ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੇ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੰਬਰ 23 ਸਕੁਐਡਰਨ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ।

 ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ: ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਾਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਉਡਾਇਆ ਸੁਖੋਈ-30 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ 
ਅਵਨੀ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ ਉਡਾਣ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਾਭਿਆਸ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਫੋਰਸ (IAF) ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰ ਸੇਲਫ ਡਿਫੇਂਸ ਫੋਰਸ (JASDF) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 16 ਤੋਂ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਨਾ ਵੀਰ ਗਾਰਜੀਅਨ 2023 ਸੀ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਐਮ ਕੇ ਆਈ , ਸੀ -17, ਆਈ ਐਲ 78 ਦੇ ਨਾਲ  ਸੁਖੋਈ  ਵਿਮਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ੍ਕ੍ਵਾਰ੍ੜਨ ਲੀਡਰ ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਉਨ੍ਨਾਹ ਨੂ ਉੜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ । 

ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂਸੇਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਿਲਾ ਪਾਇਲਟ ਚੁਣੀਆਂ  ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ । ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਯੂਸੇਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਫਿਟਰ ਪਾਈਲਟ ਹਨ।ਉਸਨੂ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਵਨੀ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਮਿਗ-21 ਉਡਾਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਲੀ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫਸਰ ਬਣ ਗਈ । ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਾਈਟਰ ਪਲੇਨ ਸੁਖੋਈ-30 ਉੜਾਓਂਦੀ  ਹੈ । ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਫੋਰਸ ਵਿੱਚ 17 ਮਹਿਲਾ ਪਾਈਲਟ। 

 ਕਾਲਜ ਦੌਰਾਨ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਜਵਾਈੰਨ ਕੀਤਾ 
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੀਵਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਵਨੀ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਵਨਸਥਲੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਬੀ.ਟੈਕ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਵਨੀ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਸਕੁਐਡਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਨਾਸਥਲੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

9 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ, ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਅਵਨੀ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵਿਨੀਤ ਚਿਕਾਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
 ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ
 ਗੁੰਜਨ ਸਕਸੇਨਾ
 ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੀਤਰਵਾਲ
 ਭਾਵਨਾ ਕੰਥ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ