ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਵਨ ਹੈਮਿਲਟਨ

ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਵਨ ਹੈਮਿਲਟਨ PRIA FRSE (4 ਅਗਸਤ 1805 – 2 ਸਤੰਬਰ 1865)  ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਔਪਟਿਕਸ ਅਤੇ ਅਲਜਬਰੇ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਗਣਿਤਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਗਣਿਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਨਿਊਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੈਮਿਲਟੋਨੀਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਲਾਸੀਕਲ ਫੀਲਡ ਥਿਊਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਆਟਰਨੀਓਨਾਂ ਦੇ ਖੋਜੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਿਸ਼ਪ ਡਾ. ਜੌਨ ਬ੍ਰੇਂਕਲ ਨੇ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, 'ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਸ ਜੁੱਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ।'

 ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਵਨ ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਜਿਓਮੈਟਰੀਕਲ ਔਪਟਿਕਸ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ,ਔਪਟੀਕਲ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਆਟਰਨੀਔਨ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਜੂਗੇਟ ਅਲਜਬਰੀ ਜੋੜਾ ਪ੍ਰਕਾਰਜਾਂ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ), ਬਹੁਪਦੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਹਲਹੋਣਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਰੈਡੀਕਲਸ ਦੁਆਰਾ ਹਲਹੋਣਯੋਗ ਆਮ ਕੁਇੰਟਿਕ ਬਹੁਪਦੀ, ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਅਤੇ ਫੋਰੀਅਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ), ਕੁਆਟਰਨੀਔਨਾਂ ਬਾਰੇ ਲਕੀਰੀ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰਨੀਔਨਾਂ ਦੀ ਸਪੇਸ ਤੇ ਲਕੀਰੀ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨਾ (ਜੋ ਕਿ ਜਨਰਲ ਥਿਊਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜਕੱਲ ਕੇਇਲੇ-ਹੈਮਿਲਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੇ "ਆਈਕੋਸੀਅਨ ਕਲਕੂਲਸ" ਦੀ ਵੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡੌਡੇਕੈਚੇਡਰੌਨ ਤੇ ਬੰਦ ਕਿਨਾਰਾ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਤੇ ਐਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

 ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ 
ਹੈਮਿਲਟਨ ਸਾਰਾਹ ਹਟਨ (1780-1817) ਅਤੇ ਆਰਕੀਬਾਲਡ ਹੈਮਿਲਟਨ (1778-1819), ਜੋ 38 ਡੋਮਿਨਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਤੇ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਦੇ ਨੌਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥਾ ਸੀ।Check date values in: |date= (help) ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਡੂਨਬੋਇਨ ਤੋਂ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੈਮਿਲਟਨ ਦਾ ਚਾਚਾ ਜੇਮਜ਼ ਹੈਮਿਲਟਨ,ਟ੍ਰਿਨਟੀ ਕਾਲਜ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਟਾਲਬੋਟਸ ਕਾਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਚਲਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।(Subscription or UK public library membership required.)

 ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੈਮਿਲਟਨ, ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੀ। ਔਯੂਰੀ ਡੀ ਵੇਰੇ (1814-1902) ਨੇ 1831 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਮਿਲਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈਲਨ ਮੈਰੀ ਬੇਇਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1833 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਹੈਮਿਲਟਨ ਦੇ ਬੇਇਲੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਨਾਖੁਸ਼ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਇਲੀ ਪਵਿਤਰ, ਸ਼ਰਮੀਲੀ, ਡਰਪੋਕ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਲੰਬੀ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਸੀ।

 ਨੋਟਸ 

Category:CS1 errors: dates
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1865
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿਸਾਬਦਾਨ