ਇਲੀਅਸ ਕੈਨੇਟੀ

ਇਲੀਅਸ ਕੈਨੇਟੀ (;"Canetti". Random House Webster's Unabridged Dictionary. ; 25 ਜੁਲਾਈ 1905 – 14 ਅਗਸਤ 1994) ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਜੋ ਰੂਸੇ, ਬਲਗੇਰੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮੈਨਚੈੱਸਟਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰੰਤੂ 1912 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਉਹ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ। 

12 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਜ਼ੀ ਅਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਨੇਟੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਉਹ 1952 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਯਾਦਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਉਸ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ "ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ" ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।  ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਕਿਤਾਬ 'ਕਰਾਊਡਜ਼ ਐਂਡ ਪਾਵਰ' ਦੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

 ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ 

 ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 
1905 ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਡੈਨਿਊਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਰੁਸੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀ ਜੈਕਸ ਕੈਨਟੀ ਅਤੇ ਮੈਥੀਲਡ (ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਡੀਟੀ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੈਨਟੀ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਰੂਸੇ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸੇਫਾਰਦੀ ਯਹੂਦੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਓਟੋਮਾਨ ਐਡਰੀਅਨੋਪਲੇ ਦੇ ਰਾਸੋ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ।  ਮੂਲ ਪਰਵਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਕਨੇਟ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕਾਨੇਟੇ, ਕੁਐਂਕਾ, ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰੂਸੇ ਵਿਚ, ਕੈਨੇਟੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਸਫ਼ਲ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ 1898 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਕੈਨੇਟੀ ਦੀ ਮਾਂ ਆਰਡੀਟੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੇਫਾਰਡੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਲਗਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸੇ ਯਹੂਦੀ ਬਸਤੀ ਵਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ ਸੀ। ਆਰਡੀਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪਤਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਲਫੋਂਸੋ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਪੇਡਰੋ ਚੌਥੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ। ਰੁਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਸਨ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਵੋਰਨੋ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। CS1 maint: Unrecognized language (link)
ਕੈਨੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਲ, 1905 ਤੋਂ 1911 ਵਿਚਕਾਰ ਰੂਸੇ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਜਦੋਂ ਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮੈਨਚੈੱਸਟਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕੈਨੇਟੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 1912 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁਸੈਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਵਿਆਨਾ। ਜਦੋਂ ਕੈਨੇਟੀ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਆਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਰਮਨ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੈਨੇਟੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੱਦੀਨੋ (ਉਸਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ), ਬਲਗੇਰੀਅਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲ ਲੈਂਦਾ ਸੀ; ਮਗਰਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਦੋ ਉਸਨੇ ਉਦੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ (1916 ਤੋਂ 1921 ਤੱਕ) ਜ਼ਿਊਰਿਖ ਅਤੇ ਫਿਰ (1924 ਤੱਕ) ਫ਼ਰਾਂਕਫ਼ੁਰਟ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਨੇਟੀ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। 

 ਨਿਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 

 ਕੈਰੀਅਰ 

 ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ 

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1905
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1994
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ