ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾ

ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਅੱਜ਼ਮ (14 ਅਕਤੂਬਰ 1643 – 27 ਫਰਵਰੀ 1712), ਜਿਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਪਹਿਲੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਠਵਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1707 ਤੋਂ 1712 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਗਰਾ, ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਸ਼ਾਹ, ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਜੌ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਜੋਧਪੁਰ ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਦੀਆਂ ਰਾਜਪੂਤ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵੀ ਅਲੀ ਨੂੰ ਵਲੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਖੁਤਬਾ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਵਾਦ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਕਈ ਬਗਾਵਤਾਂ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੱਖਾਂ, ਦੁਰਗਾਦਾਸ ਰਾਠੌਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਮੁਗਲ ਕਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

 ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ 
alt=Full-figure painting of a young Bahadur Shah|right|thumb|295x295px|ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਆਜਾਮ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ
ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1643 ਨੂੰ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਵਿਖੇ ਛੇਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

 ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 
ਰਹੀਮ ਦੇ ਬੇਟੇ ਓਮਰ ਤਾਰਿਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ; ਜਾਂ ਡੈਕਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਉਤਰਾ ਚੜਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਉੱਕਰਿਆ ਸੀ।

1663 ਵਿੱਚ ਮੁਈਜ਼ਮ ਨੇ ਪੁਣੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਪਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁਆਫਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ. ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਆਜਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਆਗਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਅਜ਼ਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤਾਜ ਮਹੱਲ ਵਿੱਚ ਦੱਬਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਮੁਮਤਾਜ ਮਾਹਲ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ 
1670 ਵਿੱਚ, ਮੁਆਫਾਮ ਨੇ ਔਰੰਗਜੇਬ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੁਆਫਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਗੇਜਾਂ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਇਸ ਪਲਾਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਅਤੇ ਮੁਆਫਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਬੇਗਮ ਨਵਾਬ ਬਾਇ (ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ) ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਮੁਆਫਮ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਪਰ, 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੁਆਫਾਮ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਮੁਸਲਮ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਚੌਕਸੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ।

 ਰਾਜ 

 ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦਾ ਯੁੱਧ 
ਇਕ ਉਤੱਰਾਅਧਕਾਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, 1707 ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮੁਆਜ਼ਮ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਭਰਾ (ਮੁਹੰਮਦ ਕਪੂਰ ਬਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਆਜ਼ਮ ਸ਼ਾਹ) ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਡੈਕਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਜ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਾਮ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਆਜ਼ਮ ਨੇ ਆਗਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤਾੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਐਲਾਨਿਆ, ਪਰ ਜੂਨ 1707 ਵਿੱਚ ਜਜਾਊ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਆਮਜ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਜ਼ਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਲੀ ਤਾਬਾਰ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।ਉਹ 19 ਜੂਨ 1707 ਨੂੰ 63 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ।

 ਅਨੇਕ੍ਸਸ਼ਨਜ਼ 

 ਐਮਬਰ 
alt=Low, white building with a few people outside|thumb|ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਲਿਮ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ
ਰਾਜਪੁਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਵਰਤਨਵਾਨ ਅਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ (ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਵਿਚ, ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ), 21 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਵਿੱਚ ਸਲੀਮ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਦਦ ਮੀਹਰਾਬ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਹ 20 ਜਨਵਰੀ 1708 ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੈ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਬਿਜਾਏ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਝਗੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਹਾਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਭਰਾ ਆਜ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਉਤੱਰਾਅਧਕਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1708 ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਰਾਜਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ 100,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਐਂਬਰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਲੰਘਿਆ।

 ਕਾਮ ਬਖਸ਼ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ 

 ਕੋਰਟ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ 
alt=Ink drawing of Muhammad Kam Bakhsh, nearly identical to painting above|thumb|ਕਾਮ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ
ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਮਾਰਚ 1707 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬੀਜਾਪੁਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੱਯਦ ਨਿਆਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਮ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਅਜ਼ਾਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬਖ਼ਸ਼ੀ (ਸੈਨਾ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਟਾਕਰੁਬੱ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਦਸ਼ਾਕ ਕਮ ਬਖਸ਼-ਇ-ਦਿਨਪਾਨਾ (ਸਮਰਾਟ ਕਮ ਬਖਸ਼, ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਫੇਥ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕੁਲੱਰਗਾ ਅਤੇ ਵਾਕਿੰਖੇੜਾ ਜਿੱਤੇ।

ਤਾਕਰਾਬ ਖਾਨ ਅਤੇ ਅਹਿਸਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਅੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਅਹਿਸਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਮ ਬਖਸ਼ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਬਗੈਰ ਉਸਨੇ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ। ਤਰਾਰਬ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਈ 1707 ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਬਖਸ਼ ਨੇ ਅਲੋਕ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਗੋਕੰਡਾਂ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੋਲਕੌਂਡਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਤਮਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੁਬਸਾਹਦਰ ਰੁਸਤਮ ਦਿਲ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

 ਸਿੱਖ ਵਿਦਰੋਹ 
alt=Bahadur Shah, distinguished by a halo, with two other men on an elephant|thumb|ਸਿੱਖ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ
ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਕਤ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਪਿਛਲੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ (ਫੌਜ), ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸਮਾਣਾ, ਚੱਪੜਚਿਰੀ (ਸਰਹਿੰਦ), ਸਢੌਰਾ ਅਤੇ ਰਾਹੋਂ ਵਿਖੇ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਮਨਾ, ਸਰਹਿੰਦ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਰਾਹੋਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੇਹਾਟ, ਅੰਬਟੇ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 1709 ਤੋਂ 1712 ਤਕ। ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।

 ਮੌਤ 
alt=Large, white mausoleum|right|thumb|250x250px|ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ, ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਫਨਾਏ ਸਥਾਨ
ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ 1712 ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ "ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ”ਹੋਈ ਸੀ। 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 27-28 ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਰਾਤ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ; ਮੁਗਲ ਦੇ ਨੇਕ ਕਮਰ ਖਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ "ਸਪਲੀਨ ਦਾ ਵਾਧਾ" ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 11 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਮੀਰ-ਪਰਵਾਰ ਅਤੇ ਚਿਨ ਕਿਲਿਕ ਖਾਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 15 ਮਈ ਨੂੰ ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ (ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ) ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਤੁਬੁੱਦੀਨ ਬਖਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਦਾਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ 1713 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

 ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ 

 ਨਾਮ, ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ 
ਉਸਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਨਾਮ, ਉਸਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਸਮੇਤ, "ਅਬੁਲ-ਨਸਰ ਸੱਯਦ ਕੁਤੁਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ" ਸੀ. ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਖੁਲਦ-ਮੰਜ਼ਿਲ" (ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁੰਦਰਤਾ) ਕਿਹਾ. ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਨਬੀ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਨੇ ਸੱਯਦ ਸ਼ਾਹ ਮੀਰ ਸਨ (ਜਿਸ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਜੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਸਨ).

 ਬੱਚੇ 
AnchorFirst anchorIssue
ਨਾਮ   ਜਨਮ ਹੋਇਆਮਰ ਗਿਆ  ਬੱਚੇ Jahandar Shah  1661  1713  Alamgir II, Izz-ud-din, Azz-ud-din Azz-ud-din  1664  Infancy  None Azim-ush-Shan  1665  1712  Muhammad Karim, Farrukhsiyar, Humayun Bakht, Ruh-ul-Quds, Ahsan-ullah Daulat-Afza  1670  1689  None Rafi-ush-Shan  1671  1712  Shah Jahan II, Rafi ud-Darajat, Muhammad Ibrahim Jahan Shah I  1674  1712  Farkhunda Akhtar, Muhammad Shah Muhammad Humayun  1678  Infancy  None A son  1700  infancy  None Dahr Afruz Banu Begum  1663  1703 
 ਨੋਟ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ