ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 25 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ (ਪੀਪੀਪੀ)। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵੱਸੋਂ 190 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 6ਵੇਂ ਦਰਜੇ ਤੇ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਗੈਰ-ਦਰਜ ਆਰਥਿਕਤਾ ਕੁੱਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ 36% ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ

ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਬਣਤਰ
ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 26% ਤੋਂ ਵਧ ਦੀ ਦਰ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ ਸਫੀਤੀ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 1947 ਵਿੱਚ ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 53% ਸੀ।ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਖੇਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 
ਮੁੱਢਲਾ ਸੈਕਟਰ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ 
ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਅਧੀਨ ਕੁੱਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ 75% ਆਉਂਦਾ ਹੈ: 
ਕਣਕ
ਗੰਨਾ
ਕਪਾਹ
ਚਾਵਲ
ਕਣਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਾਸਲ ਹੈ।ਐਫਏਓ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 21,591,400 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਦੀ ਉਪਜ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਅਫਰੀਕਾ (20,304,585 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ) ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ (24,557,784 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ)ਤੋਂ ਵਧ ਸੀ। 
. ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ 47 ਤੋਂ 64 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕਣਕ ਉਤਪਾਦਾਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ .
ਸਾਲ 1947 ਵਿੱਚ ਇਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 53% ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਘਟ ਕੇ 24% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਥੋਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਵਸੋਂ ਰੁਜਗਾਰ ਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ। ਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਖੇਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਘਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

2011 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਦਸ ਵਸਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ 

 ਵਸਤ  ਕੀਮਤ [1000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ] ਕਣਕ 674424 ਕਪਾਹ  359341 ਆਟਾ  352014 ਸੰਤਰਾ, ਆਦਿ . 120893 ਆਲੂ  102185 ਮੋਟਾ ਮੀਟ 71729 ਮੱਕੀ  70028 ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਛਮੀਟੀਆਂ  65707 ਖਜੂਰ  64081 ਸਬਜੀਆਂ  53136

ਐਫਏਓ ਦੇ 2008 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਤਾ ਦੇਸ ਸੀ|

 ਨਾਮ  ਗਲੋਬਲ ਦਰਜਾ  ਖੁਰਮਾਨੀ  3 ਜਾ  ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ  2ਜਾ  ਛੋਲੇ 3 ਜਾ  ਕਪਾਹ,  4ਥਾ  ਵ੍ੜੇੰਵੇਂ,  3ਜਾ  ਖਜੂਰ  5ਵਾਂ  ਅੰਬ  6ਵਾਂ  ਪਿਆਜ ,  4ਥਾ  ਸੰਤਰਾ  11ਵਾਂ  ਚਾਵਲ, ਮੂੰਜੀ  11ਵਾਂ  ਗੰਨਾ  5ਵਾਂ  ਸੰਤ੍ਰ 9ਵਾਂ  ਕਣਕ 8ਵਾਂ 

 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੈਕਟਰ 

ਉਦਯੋਗ 
250px|thumb|right|Manufacturing by Province
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ 24%ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਇਥੋਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲ ਨਿਰਯਾਤਯੋਗ ਉਦਯੋਗਕ ਮਾਲ ਦਾ 66% ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 40% ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਹਨ:

ਸੀਮਿੰਟ
ਖਾਦਾਂ
ਖਾਧ ਤੇਲ
ਚੀਨੀ
ਸਟੀਲ
ਤੰਬਾਕੂ
ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ

ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੈਕਟਰ 
250px|thumb|right|ਪੀਆਰਸੀ ਟਾਵਰ ਕਰਾਚੀ 
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਖੇਤਰ ਦਾ 53.3% ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ| 
.  ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਖੇਤਰ ਹਨ:ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ,ਵਿੱਤ,ਇਸ਼ੋਰੇੰਸ ਆਦਿ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਰੁਝਾਨ 
ਚਾਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਰੁਝਾਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ ਵਲੋਂ ਅਨੁਮਾਨਤ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ:
 ਸਾਲ  ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ  ਯੂ.ਐਸ.ਡਾਲਰ ਤਬਾਦਲਾ ਦਰ  ਮੁਦਰਾ ਸਫੀਤੀ ਸੂਚਕ (2000=100)  ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ (ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ % ਵਜੋਂ) 1960  20,058  4.76 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.   3.37 1965  31,740  4.76 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.   3.40 1970  51,355  4.76 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.   3.26 1975  131,330  9.91 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.   2.36 1978  283,460  9.97 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  21  2.83 1985  569,114  16.28 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  30  2.07 1990  1,029,093  21.41 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  41  1.92 1995  2,268,461  30.62 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  68  2.16 2000  3,826,111  51.64 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  100  1.54 2005  6,581,103  59.86 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  126  1.71 2014 22,032,565  105.95 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ. 260 2016 45,680,351  104.55 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁ.  370  2.71

ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਥਿਕਤਾ