ਰਾਏਬਰੇਲੀ

ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਲਖਨਊ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਲਖਨਊ ਤੋਂ 80 ਕਿ.ਮੀ. ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਮਾਰਤਾਂ,  ਕਿਲੇ  ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਮਸਜਿਦ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਉਦਯੋਗ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਫੋਨ ਉਦਯੋਗ ਮੁੱਖ ਹੈ।

 ੲਿਤਿਹਾਸ 
ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ 1858 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ 8 ਅਗਸਤ,1942 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲੋਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਗਿਰਫਤਾਰ, ਸਮੂਹਿਕ ਜੁਰਮਾਨੇ, ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਹੋਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਰਨੀ ਵਿਚ ਭੀੜ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਅਪਾਹਜ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇਸ ਸੱਤਯਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। 1858 ਵਿਚ, ਇਹ ਇਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਲਖਨਊ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

 ਭੂਗੋਲ 
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨਊ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਇਹ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਹੈਦਰਗੜ੍ਹ ਸੜਕ 'ਤੇ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਲਖਨਊ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ  25 ° 49' ਉੱਤਰ ਅਤੇ 26 ° 36 'ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ 100 ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ° 41' ਪੂਰਬ ਅਤੇ 81 ° 34' ਪੂਰਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਤਹਿਸੀਲ ਮੋਹਨ ਵਿਚ ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈਦਰ ਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਮੋਹਨਲਾਲਾ ਗੰਜ ਤਹਿਸੀਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

 ਜਿਲਾ ਉਪ-ਡਵੀਜਨ 
ਇਸ ਜਿਲੇ ਦੀਆਂ 6 ਉਪ ਡਵੀਜਨਾਂ ਹਨ
 ਰਾਏ ਬਰੇਲੀ 
 ਸਲੋਨ 
 ਲਾਲਗੰਜ
 ਡਲਮਉ 
 ਉਂਚਾਹਾਰ
 ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ

 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ 

 ਸਮਸਪੁਰ ਪੰਛੀ ਵਿਹਾਰ 
 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਰੋਹਨਿਯਾ ਵਿਕਾਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲਖਨਊ  ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 122 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ 799 0.371 ਹੈਕਟੇਅਰ, 1987 ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਫੁਰਸਤਗੰਜ ਹੈ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 250 ਕਿਸਮ ਇੱਥੇ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।  ਫਿਸ਼ਰ, ਗੋਲਾ, ਗਰੇਅਲਾਗ, ਗੋਸ, ਪਿਨ, ਟੇਲ ਅਤੇ ਆਮ ਤੀਲ ਆਦਿ ਪੰਛੀ ਜੋ 5000 ਕਿ.ਮੀ. ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਸਪੁਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ 12 ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

 ਡਲਮਊ 
 ਡਲਮਊ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਡਲਮਊ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾ ਦਲ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਬਾਰਾ ਮੱਠ, ਮਹੇਸ਼ਗਿਰੀ ਮੱਠ, ਨਿਰਾਲਾ ਸਮਾਰਕ ਸੰਸਥਾਨ, ਨਵਾਬ ਪੈਲਸ ਸੂਜਾ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਆਦਿ ਦੀ ਬੈਠਕ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

 बेहटा पुल 
ਇਹ ਪੁਲ ਰਾਇ ਬਰੇਲੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪੁੱਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਰਦਾ ਨਹਿਰ, ਸਾਈ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਉਸ ਉਪਰ ਪੁੱਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਨਸੀਰਾਬਾਦ 

 बाहरी कड़ियाँ 
 राष्ट्रीय सूचना केन्द्र के आधिकारिक जालघर पर रायबरेली के बारे में सूचना