ਨਵਾਬ ਬਾਈ

ਰਹਿਮਤ-ਉਨ-ਨਿਸਾ () ( 1623 – 1691), ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਦਾ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਜੌਰੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤਾਜੁਦੀਨ ਜਾਰ੍ਰਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਰ੍ਰਲ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜਾਰ੍ਰਲ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲੇ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1638 ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ, ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਆਜ਼ਮ, ਸਨ।

 ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ 
ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਾਜੁਦੀਨ ਖਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜੌਰੀ ਰਾਜ ਦੇ ਜਰਾਲ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਰਾਲ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।

ਮੁਗਲ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਖਾਫੀ ਖਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸਈਦ ਸ਼ਾਹ ਮੀਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਬਦੁਲ-ਕਾਦਿਰ ਗਿਲਾਨੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜੌਰੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਈ ਸੀ। ਰਾਜੌਰੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਾ ਬਹਾਦਰ ਖਾਨ, ਜੋ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਈਦ ਸ਼ਾਹ ਮੀਰ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣ ਗਏ।Biography Of Nawab Bai by Mughal Court | Open Library, A booklet specially made to explore the historian khafi khan's perspective about Nawab Bai's Sayyid Lineage. ਫਿਰ ਸੰਤ ਮੱਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਗੁਆਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪੋਤੀ, ਨਵਾਬ ਬਾਈ ਭੇਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਝੂਠੀ ਵੰਸ਼ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਯਦ ਕਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲ ਸਕੇ।

 ਵਿਆਹ 
ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਗਲ ਹਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲਕਾਂ, ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1638 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਹਿਮਤ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1639 ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਅਜ਼ਮ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾ), ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਯਾਦਗਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਦਰ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਬੇਗਮ, ਸਨ।

ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਦਿਲਰਾਸ ਬਾਨੂ ਬੇਗਮ, ਉਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਵੀ ਰਹੀ।

 ਮੌਤ 
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਜਾਹਮ ਦੀ ਕੈਦ ਦੌਰਾਨ, 1691 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜ਼ੀਨਤ-ਉਨ-ਨਿਸਾ ਨਾਲ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਅਜ਼ਮ ਕੋਲ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲਈ ਆਇਆ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 





ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1623
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ