ਰੇਗਿਸਤਾਨ

ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਤਿਮੁਰਿਦ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਰਕੰਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਿਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ  ਸੀ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਰੇਗਿਸਤਾਨ (ریگستان) ਦਾ ਮਤਲਬ  "ਸੈਂਡੀ ਪਲੇਸ"  ਜਾਂ "ਮਾਰੂਥਲ" ਹੈ।

ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਚੌਂਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਹੀ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜਨਤਕ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਇਸਲਾਮਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਦਰੱਸਿਆਂ (ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਕੂਲ) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

 ਮਦਰੱਸੇ 
ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਦਰੱਸੇ ਹਨ: ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ (1417-1420), ਟਿਲਿਆ-ਕੋਰੀ ਮਦਰੱਸਾ (1646-1660) ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ-ਡਾਰ ਮਦਰੱਸਾ (1619-1636)। ਮਦਰੱਸਾ ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਕੂਲ।

 ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ (1417–1420) 
ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ, ਤੰਮੂਰ-ਤਾਮਰਲੇਨ ਦੇ ਤਾਮੂਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਲੂਗ਼ ਬੇਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੱਠੀ ਇਵਾਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਖੂੰਜਿਆਂ  ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਮੀਨਾਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੁਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੋਜ਼ੇਕ ਦੇ ਪੈਨਲ ਨੂੰ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਸਟਾਈਲਾਈਬਲ ਗਹਿਣੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਕਮਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਾਰਮਿਟਰੀ ਸੈਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੌੜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਧੁਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰੱਸਾ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਚਾਰ ਗੁੰਮਦਾਰ ਲੈਕਚਰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੋ-ਮੰਜ਼ਲਾ ਇਮਾਰਤ ਸੀ।

ਊਲੂਘ ਬੇਗ ਮਦਰਾਸਾਹ (ਫ਼ਾਰਸੀ: مدرسه الغ بیگ) 15 ਵੀਂ ਸਦੀ CE ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਵਜ਼ੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਦਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅਬਦੁਲ-ਰਹਿਮਾਨ ਜਾਮੀ, ਜੋ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਸਨ. ਉੱਲੂਘ ਬੇਗ ਨੇ ਉਥੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ. ਊਲੂਘ ਬੇਗ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਦਰੱਸੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ[ 

 ਸ਼ੇਰ-ਡੋਰ ਮਦਰੱਸਾ () 
17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕੰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਯਲੰਗਟੁਸ਼ ਬਖੋਦੂਰ ਨੇ ਸ਼ੇਰ-ਡੋਰ (ਫ਼ਾਰਸੀ: ਸ਼ੀਦੀਰ) ਅਤੇ ਟਿਲੀਕਾ-ਕੋਰੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: طلاکاری) ਮਦਰੱਸਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ. ਹਰ ਮਦਰੱਸੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਬਾਘ ਮੋਜ਼ੇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ' ਤੇ ਜੀਵਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਝੁਠਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.

 ਟਿਲਿਆ-ਕੋਰੀ ਮਦਰੱਸਾ (1646-1660) 
ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਟਿਲੀਆ-ਕੋਰੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ: طلاکاری, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਗੋਲਡਡ" ਹੈ) ਮਦਰੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਹ ਸਿਰਫ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸਨੇ ਵੀ ਮਸਜਿਦ (ਮਸਜਿਦ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ ਮੁੱਖ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਹੜਾ ਹੈ ਜੋ ਡਾਰਮਿਟਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ. ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ (ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੋ) ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.

 ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ 

 ਸ਼ੈਬਨਾਬਾਦ ਮਕਬਰਾ 
ਟਿਲਿਆ-ਕੋਰੀ ਮਦਰੱਸਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸ਼ਆਨਬੀਆਂ (16 ਵੀਂ ਸਦੀ) ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ਤਸਵੀਰ ਦੇਖੋ) ਸਥਿਤ ਹੈ. ਸ਼ੇਬਨਿਦ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਬਾਨੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਯਾਨਬਾਨੀ - ਅਬੂ ਖੀਰ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ. 1500 ਵਿੱਚ, ਤਾਜਕਾਂਤ ਖਾਨੇਤੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ, ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਯਬਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਤਾਮੁਰਿਦ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਰਕੰਦ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1503 ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਉਸ ਨੇ 1506 ਵਿੱਚ ਖ਼ੀਵਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ 1507 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਵ (ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ), ਪੂਰਬੀ ਫਾਰਸੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ. ਸ਼ੈਬਨਿਜ਼ ਨੇ ਸਫੈਵਡਜ਼ ਦੇ ਅਗੇ ਵਧਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1502 ਵਿੱਚ ਅਕੋਓਓਨੁਲੂ (ਇਰਾਨ) ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਯਬਾਨੀ ਭਿਖਾਰੀ ਉਜ਼ਬੇ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ. ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਸ ਗਏ. 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਉਜ਼ਬੇਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅੱਜ ਦੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸੰਕਲਪ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ

 ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ 



Coordinates: 39°39′17″N 66°58′32″E﻿ / ﻿39.65472°N 66.97556°E﻿ / 39.65472; 66.97556

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮੀ ਵਸਤੂਕਲਾ