ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰੀ () ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਿਕਰਮੀ (ਵਿਕਰਮੀ) ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਬੀ ਹਿਜਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹੱਰਮ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ 10 ਹਾੜ/18 ਜੇਠ ਨੂੰ।Pakistan Pictorial, Volume 10 (1986) Pakistan PublicationsJacobsen, Knut A. (ed) (2008) South Asian Religions on Display: Religious Processions in South Asia and in the Diaspora. Routledge   ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।Mirzā, Shafqat Tanvīr  (1992) Resistance Themes in Punjabi Literature. Sang-e-Meel Publications  s 

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨਿਮਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪਲ ਤੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਹਨੇਰੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ।Krishnamurthi Ramasubramanian, M. S. Sriram (2011) Tantrasaṅgraha of Nīlakaṇṭha Somayājī. Springer Science & Business Media S. Balachandra Rao (2000) Indian Astronomy: An Introduction. Universities Press  ਚੇਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।Salvadori, Cynthia (1989) Through open doors: a view of Asian cultures in Kenya. Kenway Publications   ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਚੇਤ ਸੁਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਚੇਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ।Singh, Gursharan (1996) Page 262 Punjab history conference. Punjabi University  ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਚੈਤਰ ਦੇ ਪੂਰਨਿਮਾਂਤ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਜੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵੈਸਾਖ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।World Encyclopaedia of Interfaith Studies: World religions (2009) Jnanada Prakashan  ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਲਈ, ਉੜੀਸਾ ਨਿਯਮ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਹੀਨੇ ਦਾ 1 ਦਿਨ ਮਾਸਿਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਰਾਂਦ।Dilagīra, Harajindara Siṅgha  (1997) The Sikh Reference Book. Sikh Educational Trust for Sikh University Centre, Denmark Journal of Religious Studies, Volume 34 (2003) Punjabi University

ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਟੇਪਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਅਣਗਿਣਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੁਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅਮੀਰ ਮੋਜ਼ੇਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

 ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨੇ (ਸੂਰਜੀ) 
 ਲੜੀ ਅੰਕ  ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ  ਪੱਛਮੀ ਮਹੀਨਾ ੧  ਵਸਾਖ  وساکھ  ਮੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ – ਮੱਧ ਮਈ ੨  ਜੇਠ  جیٹھ  ਮੱਧ ਮਈ – ਮੱਧ ਜੂਨ ੩  ਹਾੜ੍ਹ  ہاڑھ  ਮੱਧ ਜੂਨ – ਮੱਧ ਜੁਲਾਈ ੪  ਸਾਓਣ  ساؤن  ਮੱਧ ਜੁਲਾਈ – ਮੱਧ ਅਗਸਤ ੫  ਭਾਦੋਂ  بھادوں  ਮੱਧ ਅਗਸਤ – ਮੱਧ ਸਤੰਬਰ ੬  ਅੱਸੂ  اسو  ਮੱਧ ਸਤੰਬਰ – ਮੱਧ ਅਕਤੂਬਰ ੭  ਕੱਤਕ  کتک  ਮੱਧ ਅਕਤੂਬਰ – ਮੱਧ ਨਵੰਬਰ ੮  ਮੱਘਰ  مگھر  ਮੱਧ ਨਵੰਬਰ – ਮੱਧ ਦਸੰਬਰ ੧੦  ਪੋਹ  پوہ  ਮੱਧ ਦਸੰਬਰ – ਮੱਧ ਜਨਵਰੀ ੧੦  ਮਾਘ  ماگھ  ਮੱਧ ਜਨਵਰੀ – ਮੱਧ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੧  ਫੱਗਣ  پھگن  ਮੱਧ ਫ਼ਰਵਰੀ – ਮੱਧ ਮਾਰਚ ੧੨  ਚੇਤ  چیت  ਮੱਧ ਮਾਰਚ – ਮੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ

 ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨੇ (ਚੰਦਰ) 
ਸੰਨ 1989/1990 ਦੇ ਚੰਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਥੱਲੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ:

 ਲੜੀ ਅੰਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਮਿਤੀ ਰੁੱਤ (ਸਰਕਾਰੀ)Faiths, Fairs and Festivals of India by C H Buck Rupa & CoISBN 81-7167-614-6 ਰੁੱਤ (ਪੰਜਾਬੀ) ਪੂਰਾ ਚੰਨ  ਨਵਾਂ ਚੰਨ  1. ਚੇਤ 17 ਮਾਰਚ 1 ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 30 ਮਾਰਚ 2014 2. ਵਸਾਖ  16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਬਸੰਤ 14 ਮਈ 2014 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 3. ਜੇਠ 15 ਮਈ 2014 ਗ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਰੁੱਤ ਰੋਹੀ 13 ਜੂਨ 2014 28 ਮਈ 2014 4. ਹਾੜ੍ਹ 14 ਜੂਨ 2014 ਗ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਰੁੱਤ ਰੋਹੀ 12 ਜੁਲਾਈ 2014 27 ਜੂਨ 2014 5. ਸਾਓਣ 13 ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਬਰਸਾਤ 10 ਅਗਸਤ 2014 26 ਜੁਲਾਈ 2014 6. ਭਾਦੋਂ  11 ਅਗਸਤ 2014 ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਬਰਸਾਤ 8 ਸਤੰਬਰ 2014 25 ਅਗਸਤ 2014 7. ਅੱਸੂ 10 ਸਤੰਬਰ 2014 ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਪੱਤਝੜ੍ਹ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2014 23 ਸਤੰਬਰ 2014 8. ਕੱਤਕ  9 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਪੱਤਝੜ੍ਹ 6 ਨਵੰਬਰ 2014 23 ਅਕਤੂਬਰ 2014 9. ਮੱਘਰ 7 ਨਵੰਬਰ 2014 ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 6 ਦਸੰਬਰ 2014 22 ਨਵੰਬਰ 2014 10. ਪੋਹ 7 ਦਸੰਬਰ 2014 ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 4 ਜਨਵਰੀ 2015 21 ਦਿਸੰਬਰ 2014 11. ਮਾਘ 6 ਜਨਵਰੀ 2015 ਸ਼ਿਸ਼ੀਰ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 20 ਜਨਵਰੀ 2015 12. ਫੱਗਣ 4 ਫਰਵਰੀ 2015 ਸ਼ਿਸ਼ੀਰ ਰੁੱਤ ਸਿਆਲ 5 ਮਾਰਚ 2015 18 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015

ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਓਹਾਰ

ਤਿਓਹਾਰਮਹੀਨਾਸੂਰਜੀ ਜਾ ਚੰਦਰੀ ਮਹੀਨਾਮਿਤੀ ਮਾਘੀ ਮਾਘ  ਸੂਰਜੀ 1 ਮਾਘ  ਹੋਲਿਕਾ ਦਹਿਨ  ਫੱਗਣ  ਚੰਦਰੀ  ਫੱਗਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੰਨ  ਹੋਲੀ  ਚੇਤ  ਚੰਦਰੀ  ਚੇਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਫੱਗਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖੜੀ ਸਾਓਣ ਚੰਦਰੀ  ਸਾਓਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੰਨ  ਵਿਸਾਖੀ  ਵਿਸਾਖ  ਸੂਰਜੀ ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ  ਲੋਹੜੀ  ਪੋਹ  ਸੂਰਜੀ ਪੋਹ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਤੀਆਂ  ਸਾਓਣ ਚੰਦਰੀ ਸਾਓਣ ਮਹੀਨਾ  ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ  ਮਾਘ ਚੰਦਰੀ  ਨਵੇਂ ਚੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧਰਮ: ਤਿਉਹਾਰ 
ਤਿਉਹਾਰ ਮਹੀਨਾ ਸੂਰਜੀ ਜਾ ਚੰਦਰੀ ਮਹੀਨਾਮਿਤੀ  ਗੁੱਗਾ  ਭਾਦੋਂ ਚੰਦਰੀ  9 ਭਾਦੋਂ  ਸਾਂਝੀ  ਅੱਸੂ ਚੰਦਰੀ  ਨਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ 

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ 

 ਲੜੀ ਨੰਬਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨBhatia, Tej (1993) Punjabi. Routledge ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ 1. ਸੋਮਵਾਰ Monday 2. ਮੰਗਲਵਾਰ  Tuesday 3. ਬੁੱਧਵਾਰ Wednesday 4. ਵੀਰਵਾਰ Thursday 5. ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ  Friday 6. ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ Saturday 7. ਐਤਵਾਰ  Sunday

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 ਬੰਗਾਲੀ ਕੈਲੰਡਰ
 ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ
 ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ
 ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ
 ਬਿਕਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ

ਨੋਟ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ