ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਖ਼ਾਨ

ਉਸਤਾਦ ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਖਾਨ (ਜਨਮ 19 ਅਗਸਤ 1908) ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਖਿਆਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਧ੍ਰੁਪਦ, ਧਮਾਰ ਅਤੇ ਠੁਮਰੀ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। 

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ 
ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਦਾ ਜਨਮ ਬਹਿਰਾਮ ਖਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਨਾ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਛੋਟੇ ਯੂਸਫ਼ ਖਾਨ ਹੀ ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਬੜੇ ਯੂਸਫ਼ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਂਦ ਖਾਨ, ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਖਾਨ, ਮਹਤਾਬ ਖਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਗਾਇਕੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖੁਦ ਦਾ ਅੰਦਾਜ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। 

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 
 ਆਈਟੀਸੀ ਅਵਾਰਡ (1994) 
 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (2009)
 ਕਾਸ਼ੀ ਸਵਰ ਗੰਗਾ ਅਵਾਰਡ (2003)
 ਰਸ ਸਾਗਰ ਅਵਾਰਡ (2004)
 ਭੁਵਲਕਾ ਅਵਾਰਡ (2010) 
 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ (2013) - ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਪਦਮ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। 
 ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ (2013) - ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਐਨਸੀਟੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ।

 ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ 
 ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ (1994) 
 ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) 
 ਕਾਸ਼ੀ ਸਵਰ ਗੰਗਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2003) 
 ਰਾਸ ਸਾਗਰ (ਸਿਰਲੇਖ) ਪੁਰਸਕਾਰ (2004) 
 ਭੁਵਾਲਕਾ ਅਵਾਰਡ (2010) 
 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (2012) -ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ  ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ।
 ਦਿੱਲੀ ਐੱਨ. ਸੀ. ਟੀ. ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ (2013) ।

ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਆਡੀਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ "ਬੰਗ ਬਿਭੂਸ਼ਣ" ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਖਿਤਾਬ ਸਮੇਤ ਨਾਮਵਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਖਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।"Bhuwalka Award 2010". ITC Sangeet Research Academy. Retrieved 29 November 2019.
 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ