ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੰਦਾਜਨ 1,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਬਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਫਤਿਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰੋਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਸਨ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਤਿਹਾਸ
ਉੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਰੀਅਨਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ 330 ਈਪੂਃ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ (ਗਰੀਕ) ਫੌਜ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਖਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਲਿਊਸਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। 305 ਈਸਾ ਪੂਰਵ, ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਦਾ ਨਿਅੰਤਰਣ ਸਮਰਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

5ਵੀਂ ਅਤੇ 7ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਫਾਹਿਆਨ, ਗੀਤ ਯੂੰ ਅਤੇ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਯਾਤਰਾ ਸਮਾਚਾਰ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮੂ ਦਰਿਆ (ਆਕਸਸ ਨਦੀ) ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਤਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਗੀਤ ਯੂੰ ਨੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹੇਫਥਲਾਇਟ (hephthalite) ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛਦਮ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਚੀਨੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਯੁੱਧਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016