ਭਾਜਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ

ਭਾਜਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਉਹਨਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾ ਇਹ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਸੰਖਿਆ ਦੂਸਰੀ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਵੰਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਾਰ ਵਾਲੀ ਸੰਖਿਆ {ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਮਲਵ, ਬਾਈਨਰੀ, ਆਦਿ }ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।This follows from Pascal's criterion. See Kisačanin (1998), [ p. 100–101]

ਭਾਜਕਨਿਯਮਉਦਾਹਰਨ1ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂਸਾਰੀਆਂ ਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆਂਵਾਂ 1 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹਨ।2ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਕਾਈ ਅੰਕ ਜਿਸਤ ਜਿਵੇਂ (0, 2, 4, 6, ਜਾਂ 8) ਹੋਵੇ1,294: ਇਸ ਦਾ ਇਕਾਈ ਅੰਕ 4 ਜਿਸਤ ਹੇ।3ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਜੇ 3 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸੰਖਿਆ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ।405:6+3+6=15 ਜੋ ਕਿ 3 ਨਾਲ ਭਾਗਯੋਗ ਹੈ4ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਇਕਾਈ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਹਾਈ ਸਥਾਨ ਦਾ ਅੰਕ ਦਾ ਦੁਗਣਾ ਜੋੜ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਖਿਆ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ। 5,096: 6 + (2 × 9) = 24ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦੋ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੰਖਿਆ 4 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ।40832: 32, 4 ਨਾਲ ਭਾਗਯੋਗ ਹੈ।ਜੇ ਦਹਾਈ ਸਥਾਨ ਦਾ ਅੰਕ ਜਿਸਤ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਸਥਾਨ ਤੇ 0, 4, ਜਾਂ 8 ਹੋਵੇ। ਜੇ ਦਹਾਈ ਸਥਾਨ ਤੇ ਟਾਂਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਕਾਈ ਸਥਾਨ ਤੇ 2, ਜਾਂ 6 ਹੋਵੇ40832: 3 ਟਾਂਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅੰਕ 2 ਹੈ।5ਇਕਾਈ ਸਥਾਨ ਤੇ 0 ਜਾਂ 5.490: ਇਕਾਈ ਸਥਾਨ 0 ਹੈ।6ਸੰਖਿਆ 2 ਅਤੇ 3 ਦੋਨੋਂ ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ।1,458: 1 + 4 + 5 + 8 = 18, 1 + 8 = 9, ਜੋ ਕਿ 3 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਜਿਸਤ ਜੋ ਕਿ 2 ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਖਿਆ 6 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ।ਇਕਾਈ ਅੰਕ ਦਾ ਚਾਰਗੁਣਾਂ ਬਾਕੀ ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ।198: (1 + 9) × 4 + 8 = 487ਹੇਠਾ ਲਿਖੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਖਿਆ ਜੇ 7 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਅੰਤਰ ਕੱਢੋ।1,369,851: 851 - 369 + 1 = 483 = 7 × 69ਅੰਤਿਮ ਜਾਂ ਇਕਾਈ ਅੰਕ ਦਾ ਦੁਗਣਾ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚੋਂ ਘਟਾਓ483: 48 - (3 × 2) = 42 = 7 x 6.ਅੰਤਿਮ ਅੰਕ ਦਾ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ। 483: 48 + (3 × 5) = 63 = 7 x 9.8ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰੋ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਖਿਆ 8 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ।ਜੇ ਸੈਕੜੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦਾ ਅੰਕ ਜਿਸਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੰਖਿਆ 8 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ।624: 24.ਜੇ ਸੈਕੜੇ ਵਾਲਾ ਅੰਕ ਟਾਂਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ 4 ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਖਿਆ 8 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ।352: 52 + 4 = 56ਇਕਾਈ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਜੋ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਦੁਗਣਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਕਾਈ ਅੰਕ ਦਾ ਜੋੜ ਕਰੋ ਜੇ ਇਹ ਸੰਖਿਆ 8 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ।56: (5 × 2) + 6 = 16.ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨ ਵਾਲੀ ਸੰਖਿਆ ਜੇ 8 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ।34152: ਕੇਵਲ 152 ਹੀ ਭਾਜਯੋਗ ਹੈ: 19 x 89ਸਾਾਰੇ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਜੇ 9 ਨਾਲ ਭਾਜਯੋਗ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੇ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਵੇ। 2,880: 2 + 8 + 8 + 0 = 18: 1 + 8 = 9.10ਇਕਾਈ ਦਾ ਅੰਕ ਸਿਫਰ (0) ਹੋਵੇ।130: ਇਕਾਈ ਦਾ ਅੰਕ 0 ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

 ਹੋਰ ਦੇਖੋ
 Interactive Divisibility Lesson on these rules
 Divisibility Criteria at cut-the-knot
 Divisibility by 9 and 11 at cut-the-knot
 Divisibility by 7 at cut-the-knot
 Divisibility by 81 at cut-the-knot
 Divisibility by Three Explained
 Stupid Divisibility Tricks Divisibility rules for 2-102.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਕਗਣਿਤ