ਚਿਰਾਗ ਅਵਾਨ

ਚਿਰਾਗ ਅਵਾਨ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 1667 ਈ: ਵਿੱਚ ਅੱਵਾਨਾ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਖੇਟੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਡੇਰਾ ਗਾਜੀ ਖ਼ਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। 1711 ਈ: ਦੇ ਲਗਪਗ ਉਸ ਨੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ।ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨਵੀਨ ਇਤਿਹਾਸ(ਆਦਿ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲ ਤੱਕ), ਡਾ.ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਲਾਹੋਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਆਡੀਸ਼ਨ 2016 ਉਸ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਮੋਦਰ ਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਬੜਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੜਾ ਸਧਾਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਦਮੋਦਰ ਦੀ ਹੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਤੁਕਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੁਕਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਲਹਿੰਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਬਹੁਤਾ ਮਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਐਂਟਰੀ ਹੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
ਕਾਵਿ ਨਮੂਨਾ
ਵਕਤ ਸੁਬਾਹ ਪਰਭਾਤ ਨੂਰਾਨੀ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਵਿਆਹ ਮੁਮਤਾਜ਼ੀ।
ਮੱਲ ਖੁਰੇ ਖਿਨ ਮੱਲ ਫਟੇ ਤਨ, ਖਾਨ ਸਿਆਲ ਨਿਆਜ਼ੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ