ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ

ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: L. K. Advani; ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1927) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ (ਆਰਐਸਐਸ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ 1989, 1991 ਅਤੇ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ। 

ਅਡਵਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਡਵਾਨੀ 1941 ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਰਐਸਐਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ (ਆਰਐਸਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1951 ਵਿੱਚ, ਅਡਵਾਨੀ ਸ਼ਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਸੰਘ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1967 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਦਿੱਲੀ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਦੇ ਹੋਏ 1970 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1970 ਵਿੱਚ, ਅਡਵਾਨੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਅਤੇ 1989 ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1973 ਵਿੱਚ ਜਨ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਇਹ 1977 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਿਆ। ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਡਵਾਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਦਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਬਣੇ। 

1980 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1989 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 1992 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਤ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ 1998 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2019 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਹ "ਲੌਹ ਪੁਰਸ਼" (ਲੋਹ ਪੁਰਸ਼) ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।"


 ਅਹੁਦੇ 
ਸਥਿਤੀਮਿਆਦਮੈਂਬਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਦੀ  ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਬਾਰੇ
ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ  ਵਿਕਾਸਅਕਤੂਬਰ 2014 – ਮਈ 2019ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਕਮੇਟੀ15 ਸਤੰਬਰ 2014 – 25 ਮਈ 2019ਮੈਂਬਰ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ1 ਸਤੰਬਰ 2014 – 25 ਮਈ 2019ਮੈਂਬਰ, ਜਨਤਕ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਕਮੇਟੀਅਗਸਤ 2014 – ਮਈ 2019ਮੈਂਬਰ, 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾਜੂਨ 2014 – ਮਈ 2019 (7ਵਾਂ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਮੈਂਬਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ  ਬਾਰੇ
ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ  ਵਿਕਾਸਦਸੰਬਰ 2009ਮੈਂਬਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀਅਗਸਤ 2009ਮੈਂਬਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ/ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ  ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਕਮੇਟੀ
ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਮਈ–ਦਸੰਬਰ 2009ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਲੋਕ ਸਭਾ2009 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (6ਵਾਂ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਮੈਂਬਰ, 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾਅਗਸਤ 2006 – ਮਈ 2009ਮੈਂਬਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀਅਗਸਤ 2009ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਲੋਕ ਸਭਾਮਈ–ਦਸੰਬਰ 2009ਮੈਂਬਰ, 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ2004 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (5ਵਾਂ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਮੰਤਰੀ, ਕਰਮਚਾਰੀ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ (ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ)ਜਨਵਰੀ 2003 – ਮਈ 2004ਮੰਤਰੀ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ (ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ)ਜੁਲਾਈ–ਅਗਸਤ 2002ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਜੂਨ 2002 – ਮਈ 2004ਮੰਤਰੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਮਲੇਅਕਤੂਬਰ 1999 – ਮਈ 2004ਮੈਂਬਰ, 13ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ1999 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (4ਵਾਂ ਮਿਆਦ)ਚੇਅਰਮੈਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਮੇਟੀਅਣ-ਨਿਰਧਾਰਤਮੰਤਰੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਮਾਮਲੇ1998–1999ਮੈਂਬਰ, 12ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ1998 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਪ੍ਰਧਾਨ, ਭਾਜਪਾ1993–1998ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਲੋਕ ਸਭਾ1991–1993ਮੈਂਬਰ, 10ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ1991 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਭੱਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ  ਚੇਅਰਮੈਨਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ 1990ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ  ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ1990–1991ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਲੋਕ ਸਭਾਅਣ-ਨਿਰਧਾਰਤਨੇਤਾ, ਭਾਜਪਾ ਸੰਸਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਲੋਕ ਸਭਾ1989–1991ਮੈਂਬਰ, 9ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ1989 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ1988 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (ਚੌਥੇ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਪ੍ਰਧਾਨ, ਭਾਜਪਾ1986–1991ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ1982 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ)ਨੇਤਾ, ਭਾਜਪਾ, ਰਾਜ ਸਭਾਅਣ-ਨਿਰਧਾਰਤਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਭਾਜਪਾ1980–1986ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਰਾਜ ਸਭਾਜਨਵਰੀ-ਅਪ੍ਰੈਲ 1980ਮੰਤਰੀ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲਾ1977–1979ਸਦਨ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਰਾਜ ਸਭਾਮਾਰਚ 1977 – ਅਗਸਤ 1979ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ1977–1980ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ1976 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ (ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ)  ਮਿਆਦ)ਨੇਤਾ, ਬੀਜੇਐਸ, ਰਾਜ ਸਭਾ1974–1976ਪ੍ਰਧਾਨ, ਬੀਜੇਐਸ1973–1977ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ1970 ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏਪ੍ਰਧਾਨ, ਬੀਜੇਐਸ, ਦਿੱਲੀ1970–1972ਚੇਅਰਮੈਨ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕੌਂਸਲ1967–1970ਨੇਤਾ, ਬੀਜੇਐਸ, ਅੰਤਰਿਮ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕੌਂਸਲ1966–1967ਸੈਕਟਰੀ, ਆਰਐਸਐਸ, ਕਰਾਚੀ1947

 ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ 

 :
 50x50px ਭਾਰਤ ਰਤਨ (9 ਫਰਵਰੀ 2024)
 50x50px ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (2015)

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ