ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧ

{{Infobox military conflict
| conflict = ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ: ()ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ: ()
| partof = ਸ਼ੀਤ ਲੜਾਈ
| image = 300px
| caption = ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਘੜੀਅਨੁਸਾਰ: ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਮ 1 ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਚੋਸਿਨ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਪਰ ਚਲਦੀ ਹੋਈ; ਇੰਚਈਓਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਪਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਇੰਚਈਓਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੁ; ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਮ26 ਪਰਸ਼ਿੰਗ ਟੈਂਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਰੀਆਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ; ਯੂ.ਐਸ ਮੈਰਾਇਨ, ਬਾਲਡੋਮੇਰੋ ਲੋਪੇਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇੰਚਈਓਨ 'ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ; ਐਫ-86 ਸੈਬਰੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼
| date = 25 ਜੂਨ 1950 – 27 ਜੁਲਾਈ 1953
| place = Korean Peninsula, Sea of Japan, Korea Strait
| territory = *ਕੋਰੀਆਈ Demilitarized ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ
ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਕੇਈਸਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ  ਖੇਤਰਫਲ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਪਈ
|result = ਫੌਜੀ ਗਤੀਰੋਧ
 ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜ 
 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜ 
 ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਚੀਨੀ-ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜ 
 ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ
| combatant1 =


| combatant2 =


| commander1 =

| commander2 =

| strength1 =

 Total: 972,214| strength2 =
 Total: 1,642,600Note: The figures vary by source; peak unit strength varied during war.
| casualties1 =Total: 178,405 dead and 32,925 missingTotal wounded: 566,434 
| casualties2 =Total dead: 367,283–750,282Total wounded: 686,500–789,000 
| casualties3 =

| notes =
| campaignbox = 
}}ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧ' (ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ:한국전쟁; ਹਾਂਨਜਾ: 韓國戰爭;  ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਂਗਗੁਲ: 조국해방전쟁; ਹੰਚਾ: 祖國解放戰爭; ਐਮਆਰ: " ਫ਼ਾਦਰਲੈਂਡ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜੰਗ"; 25 ਜੂਨ 1950 – 27 ਜੁਲਾਈ 1953)"US State Department statement regarding 'Korea: Neutral Nations Supervisory Commission' and the Armistice Agreement 'which ended the Korean War'" . "North Korea enters 'state of war' with South".  ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ।Millett (PHD), Allan. "Korean War".  ਕੋਰਿਆਈ ਯੁੱਧ ਸੀਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੁੱਧ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਰਫ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਚੀਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਮਰੀਕਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਪਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਤਨਾਵ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੜਾਈ 27 ਜੁਲਾਈ 1953 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ 33,686 ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ 2,830 ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1 ਨਵੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਚੀਨ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮੌਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8,516 ਵੱਧ ਗਈ।Defense Casualty Analysis System search Korean War Extract Data File. Accessed 21 December 2014. ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਉਸਦੇ 3, 73, 599 ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ 1, 37, 899 ਫੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪੱਛਮੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਚਾਰ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ 4, 86, 000 ਲੋਕ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੇਪੀਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2,15, 000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ 3, 03, 000 ਲੋਕ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ।Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths , European Journal of Population (2005) 21: 145–166. Also available here 

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਵਿਅਤ ਫੌਜ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰਿਆ ਦੇ 38 ਉਹ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਇਸ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗੀ। ਦੋਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ “ਅੰਤਰਿਮ ਕੋਰਿਆਈ ਪਰਜਾਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ” ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ 25 ਜੂਨ, 1950 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰਿਆ ਨੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦਿਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸੋਵਿਅਤ ਗੈਰ-ਹਾਜਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੋਰ ਮੈਬਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰਿਆ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੇ ਇਹ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕੋਰਿਆਈ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 7 ਜੁਲਾਈ, 1950 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਰਲ ਮੈਕਾਰਥਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਕਮਾਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਪਰ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੋਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ “ਵੀਟੋ” ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 3 ਨਵੰਬਰ, 1950 ਨੂੰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ “ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ” ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪ ਲੈ ਲਈ। ਫਲਸਰੂਪ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸੇਨਾਵਾਂ ਕੋਰਿਆਈ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਲਝ ਪਈਆਂ। ਅੰਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤੀਪ੍ਰਿਅ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦੇ ਕਾਰਨ 27 ਜੁਲਾਈ, 1953 ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਿਰਾਮ-ਸੰਧੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੋਰਿਆ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ। ਉਂਜ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਤਨਾਵ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।

ਨਾਮ
ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈਰੀ ਐਸ ਤਰੁਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ "ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਓਂਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਂਗਲੋਸ਼ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਦੀ ਫ਼ਾਰਗਾਟਨ ਵਾਰ" ਅਤੇ "ਦੀ ਅਨਨੋਨ ਵਾਰ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੇਣ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਦੱਖਣ ਕੋਇਆ ਵਿਚ, ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ "625" ਜਾ ਫਿਰ "6–2–5 ਦੀ ਲੜਾਈ" ( () ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਰੀਕ 25 ਜੂਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "ਫ਼ਾਦਰਲੈਂਡ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜੰਗ" (Choguk haebang chǒnjaeng'') ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "ਯੂਐਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਰੇ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ " ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਂਗ ਕਾੰਗ ਅਤੇ ਮਕਾਊ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕੋਰੀਅਨ ਕਨਫਲੀਕਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ