ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼

ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ - ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ  ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਕੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਆ ਵਲੋਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਂ। ਅਕਸਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਨਵਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਹਾਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਹਾਰਨੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਸਿੰਹਾਸਨ ਵਾਪਸ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। 

ਉਦਹਾਰਣ ਲਈ ਸੰਨ 1644 ਵਿੱਚ ਮਾਂਚੁ ਨਸਲ ਵਾਲੇ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੰਨ 1636 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਨ 1616 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ (ਉੱਤਰਕਾਲੀਨ ਜਿਹਨਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼) ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਰਾਜਸੱਤਾ ਵਲੋਂ ਤਾਂ 1644 ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠਾ, ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ 1662 ਤੱਕ ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਤਲਾਤੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

 ਰਾਜਵੰਸ਼ 
ਵੰਸ਼ਸ਼ਾਸਕ ਇਸਵੀ ਤਿੰਨ ਅਧੀਪਤਿ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਾਟ sān huáng wǔ dì(ਸੂਚੀ)2070 ਈਸਾਪੂਰਬ ਤੋ ਪਿਹਲਾਂ -----ਸ਼ਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ xià(ਸੂਚੀ)2070–1600 ਈਸਾਪੂਰਬ 470ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ shāng(ਸੂਚੀ)1600–1046 ईसापूर्व554ਪੱਛਮੀ ਝੋਓੂ ਕਾਲ xī zhōu(ਸੂਚੀ)1046–771 ਈਸਾਪੂਰਬ 275ਪੂਰਬੀ ਝੋਓੂ ਕਾਲ 
ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:-

ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸਰਦ ਕਾਲਝਗੜਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਾਲdōng zhōu

chūn qiū
zhàn guó(ਸੂਚੀ)

(ਸੂਚੀ)

(ਸੂਚੀ)770–256 ਈਸਾਪੂਰਬ

722–476 ਈਸਾਪੂਰਬ 

475–221 ਈਸਾਪੂਰਬ514

246

254ਚਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼qín(ਸੂਚੀ)221–206 ਈਸਾਪੂਰਬ 15ਪੱਛਮੀ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ xī hàn(ਸੂਚੀ)206 ਈਸਾਪੂਰਬ – 9 ਇਸਵੀ215ਸ਼ਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼xīn(सूची)9–2314ਹਾਨ ਰਾਜਕਾਲdōng hàn(ਸੂਚੀ)25–220195ਤਿੰਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂsān guó(ਸੂਚੀ)220–26545ਪੱਛਮੀ ਜਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼xī jìn(ਸੂਚੀ)265–31752ਜਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼dōng jìn(ਸੂਚੀ)317–420103ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਵੰਸ਼nán běi cháo(ਸੂਚੀ)420–589169ਸੂਈ ਰਾਜਵੰਸ਼suí(ਸੂਚੀ)581–61837ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼táng(ਸੂਚੀ)618–907289ਪੰਜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਦਸ ਰਾਜਸ਼ਾਹਿਆਂwǔ dài shí guó(ਸੂਚੀ)907–96053ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼běi sòng(ਸੂਚੀ)960–1127167ਦੱਖਣੀ ਸੋਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼nán sòng(ਸੂਚੀ)1127–1279152ਲਿਆਓ ਰਾਜਵੰਸ਼liáo(ਸੂਚੀ)916–1125209ਜਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ (1115–1234)jīn(ਸੂਚੀ)1115–1234119ਯੂਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ yuán(ਸੂਚੀ)1271–136897ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼míng(ਸੂਚੀ)1368–1644276ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼qīng(ਸੂਚੀ)1644–1911268
 ਸਮਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ 
ਇਹ ਸਮਾਂ ਰੇਖਾ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੋਂ ਦੇ ਕਾਲ ਦਰਸ਼ਾਦੀ ਹੈChina Handbook Editorial Committee, China Handbook Series: History (trans., Dun J. Li), Beijing, 1982, 188-89; and Shao Chang Lee, "China's Cultural Development" (wall chart), East Lansing, 1984. -

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 
 ਚੀਨ ਦਾ ਇਤਹਾਸ 
 ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼

 ਹਵਾਲੇ