ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ

ਅਬਦੁਲ ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ (1653–1711) (), ਜਾਂ ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ (), ਇੱਕ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਵੀ ਸੀ। ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ (ਅਜੋਕਾ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਖ਼ਾਨ ਖ਼ਟਕ ਸਹਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਪਸ਼ਤੋ ਦੇ ਅਜ਼ੀਮ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।Sampson, Robert. "Abdu'l Rahmān Bābā: The Legacy of His Poetry in Expressing Divergent Islamic Theology in Pushtūn Society." M.A. Thesis, University of Nottingham, 2003. ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਉਸ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਰਹਸਮਈ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।Sampson, Robert. "The Poetry of Rahman Baba: The Gentle Side of Pushtun Consciousness." Central Asia 52 (2003): 213–228.

ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਟੀਸੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ਿਕਾ ਔਰ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਪਸ਼ਤੂਨ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਵੰਸ਼ 
ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਰਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ।[6] ਕਈ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਲਿਕ (ਸਰਦਾਰ) ਸੀ।[6] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ, ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ: "ਭਾਵੇਂ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।"D 135/9.

 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾ 

ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ("ਸੰਗ੍ਰਹਿ") ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ 343 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੂਲ ਪਸ਼ਤੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਦਾ ਦੀਵਾਨ 1728 ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਦੀਆਂ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਲ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੋ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਦਸ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਬਲੀਓਥੇਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਰਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਬੋਡਲੀਅਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਲੀਗਥ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਛਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਰਣ ਐਂਗਲੀਕਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਟੀ.ਪੀ. ਹਿਊਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1877 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।Rahman Baba, Abdu'l, Robert Sampson, and Momin Khan. The Poetry of Rahman Baba: Poet of the Pukhtuns. Translated by Robert Sampson and Momin Khan. Peshawar: University Book Agency, 2005. ਇਹ ਉਹ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਵੱਕਾਰ 
"ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।"

 ਮੰਦਰ 
ਉਸ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਵੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਹਰ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਠ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 5 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ, "ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ" ਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ। "ਉੱਚ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਨੇ ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਬਰ, ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਕੰਟੀਨ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾਲ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੁਆਲੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਨ"।And now Sunni vs Sunni  Riaz ul Hassan| circa July 2010 39 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਦਰ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

 ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ 
 ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੱਟਕ
 ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗ਼ਨੀ ਖ਼ਾਨ
 ਹਮਜ਼ਾ ਸ਼ਿਨਵਾਰੀ
 ਰਾਜ ਵਲੀ ਸ਼ਾਹ ਖੱਟਕ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਵੀ