ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤ

ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਦਾਜ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਰਤਰ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨPAKISTAN: The social injustice behind the practice of dowry-when greed dictates society Asian Human Rights Commission (2014), ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਰਾਨIsfahan man kills daughter over inability to pay dowry Public Broadcasting Service, Washington DC (August 16, 2010)Kiani et al. (2014), A Survey on Spousal Abuse of 500 Victims in Iran, American Journal of Forensic Medicine & Pathology, 35(1):50-54, March 2014 ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8,391 ਸੀ।

ਭਾਰਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 8,233 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਹਰ 90 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਲੱਖ ਔਰਤ ਦੇ ਮਗਰ 1.4 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਮਸਲਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।Provisional 2011 Census Data, Government of India (2011)Crime statistics in India , Government of India (2011)

ਧਾਰਾ 304 B ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਹੇਜ ਕਾਰਨ ਮਿਰਤੂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦ ਕਿਸੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਜਲਨ ਦੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਿਸੀ ਹੋਰ ਚੋਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਹਾਲਤ ਦੇ ਉਲਟ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 7 ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾ ਉਹ ਜ਼ੁਲਮ ਕਿਸੇ ਦਹੇਜ ਦੀ ਮੰਗ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾ ਐਸ਼ੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦਹੇਜ ਦੇ ਲਈ ਮੌਤ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ੇ ਪਤੀ ਜਾ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਸੂਰਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਲੈਣਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।Zeba Sathar, Cynthia Lloyd, et al. (2001–2002) "Adolescents and Youth in Pakistan"  pp.92-116, Population Council (with support from UNICEF) ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।Yasmeen, S. (1999) "Islamisation and democratisation in Pakistan: Implications for women and religious minorities", South Asia Journal of South Asian Studies 22(s1), pages 183-195 Ibraz, T. S., Fatima, A., & Aziz, N. (1993) "Uneducated and Unhealthy: The Plight of Women in Pakistan"  [with Comments], The Pakistan Development Review Vol.32 No.4 pp.905-915 ਦਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।Hussain, R. (1999) "Community perceptions of reasons for preference for consanguineous marriages in Pakistan" , Journal of Biosocial Science Vol.31 No.4 pp.449-461Shah, K. (1960). "Attitudes of Pakistani students toward family life", Marriage and Family Living Vol.22 No.2 pp. 156-161Korson, J. H., & Sabzwari, M. A. (1984). "Age and Social State at Marriage, Karachi, Pakistan 1961-64 and 1980: A Comparative Study", Journal of Comparative Family Studies 15(2), pp. 257-279. ਹਰ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਜ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਅਤੇ ਦਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ 100,000 ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ 2.45 ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।Operational Note: Pakistan  Refworld, A United Nations initiative (August 2011), see pages 16-21 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾਜ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨਸਰੁੱਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਔਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 33 49% ਇਰਾਦਤਨ ਸਨ, ਜਾਂ ਔਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਸਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਔਰਤਾਂ ਹਨ।Juliette Terzieff (October 27, 2002) "Pakistan's Fiery Shame: Women Die in Stove Deaths" WeNews, New York ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ '' ਦਾਜ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ (ਪਾਬੰਦੀ) ਬਿੱਲ '', 2008, ਦਹੇਜ ਨੂੰ ਪੀਕੇਆਰ 30,000 (US ~ 300) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ PKR 50,000 ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।Ashraf Javed (June 9, 2013) "Done to a daughter over dowry" , The Nation (Pakistan) ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਾਜ ਲਈ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ 1967, 1976 ਅਤੇ 1998 ਦੇ ਦਹੇਜ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 1964 ਦਾ '' ਫੈਮਲੀ ਕੋਰਟ ਐਕਟ '' ਅਸਹਿਯੋਗ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਚੇਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਨੂੰ ਜੋਤੁਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੇ ਮਸਲੇ ਕਾਰਨ 1 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਮਗਰ 0.6 ਤੋਂ 2.8 ਦੁਲਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।Shahnaz Huda (2006), Dowry in Bangladesh: Compromizing Women’s Rights , South Asia Research, November vol. 26 no. 3, pages 249-268Women’s Safety: Ghosts on the Prowl  Mahfuzur Rahman, Dhaka Courier, January 26, 2012

ਇਰਾਨ
ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਦੀ ਰੀਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਜਹੀਜ਼ (ج‍ﮩ‍یز) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।Steingass Persian-English , University of Chicago, See explanation for JahizPersian English Dictionary see Dowry

ਹੋਰ ਵੇਖੋ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2015 ਐਡੀਟਾਥਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ