ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ

ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ (1 ਦਸੰਬਰ 1937 - 2 ਜੂਨ 2020) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ ਉਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ, ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਸੀ।

ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਦਸੰਬਰ 1937 ਨੂੰ ਸ. ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂਆਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਪੰਨੂਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸਰਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ 'ਚ ਦਾਖਲ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਤੇ ਫਿਰ 1966 ਤੋਂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਿਆ`। ਉਸ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਬੌਂਦਲੀ, ਨੇੜੇ ਸਮਰਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਡਾਚੀ ਵਾਲਿਆ ਮੋੜ ਮੁਹਾਰ
ਕਾਲੇ ਲਿਖੁ ਨਾ ਲੇਖ
ਬਰਫ਼ ਦੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਸੂਰਜhttp://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/Dtl/w21OneItem.aspx?xC=293489
ਤੁਰਾਂ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ
ਅੰਧੇ ਕਾ ਨਾਉ ਪਾਰਖੂ
ਨੀਰੋ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ
ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ
ਧੁੱਪ ਉਜਾੜ ਤੇ ਰਾਹਗੀਰ
ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਸਮਾਨ
ਪੰਡਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਥਾ
ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਹਿਟਲਰ
ਗਵਾਚ ਗਏ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼
ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਸਮਾਨ
ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਖੰਭੇ
ਤੀਲੇ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣਾ (ਪੰਜਾਬ ਸੰਕਟ ਬਾਰੇ ਚੋਣਵਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੰਪਾਦਨਾ)

ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਧਰਤੀ ਭਰੇ ਹੁੰਗਾਰਾ 
ਤਪਦਾ ਥਲ ਨੰਗੇ ਪੈਰ
ਚੱਟਾਨ ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ
ਧੁੱਪੇ ਖੜਾ ਆਦਮੀ
ਫੇਰ ਆਈ ਬਾਬਰਵਾਣੀhttp://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/Dtl/w21OneItem.aspx?xC=289870
ਕਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ
ਵਕਤ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼

ਵਾਰਤਕ
ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਭਵ (ਆਲੋਚਨਾ)
ਦੂਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020