ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ

ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Logic gate) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਯੰਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਊਟਪੁਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੰਨਪੁਟ ਇੱਕ ਜਾ ਫਿਰ ਇੱਕ ਤੋ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।Jaeger, Microelectronic Circuit Design, McGraw-Hill 1997, ISBN 0-07-032482-4, pp. 226-233 ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਨੰਬਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਤੇ ਇੱਕ (1) ਹਨ।ਇਹ ਹਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਸਰਕਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ ਤੋ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਵਿਚੋ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਥੱਲੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:-

ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ
(AND) ਗੇਟ
ਇਹ ਲੌਜਿਕਲ ਗੁਣਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਲੌਜਿਕਲ ਸਰਕਟ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਆਊਟਪੁਟ ਇੱਕ ਉਦੋਂ ਹੀ ਇੱਕ (1) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਨਪੁਟਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇੱਕ (1) ਹੋਵੇ।

ਔਰ(OR) ਗੇਟ
ਇਹ ਲੌਜਿਕਲ ਜੋੜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਲੌਜਿਕਲ ਸਰਕਟ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਆਊਟਪੁਟ ਇੱਕ ਉਦੋਂ ਹੀ ਇੱਕ (1) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ (1) ਇੰਨਪੁਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇੱਕ ਹੋਵੇ।

ਨਾਟ(NOT) ਗੇਟ
ਇਹ ਇੰਨਪੁਟ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਇੱਕ ਲੌਜਿਕਲ ਸਰਕਟ ਹੈ।ਇਹ ਇੰਨਪੁਟ ਨਾਲੋਂ ਉਲਟ ਆਊਟਪੁਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਇਨਵਰਟਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਇਹ ਇੰਨਪੁਟ ਨਾਲੋਂ 
ਉਲਟਾ ਆਊਟਪੁਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ
ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਟੇਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁਲੀਅਨ ਅਲਜਬਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੇਟਸ ਦੇ ਲੌਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਥੱਲੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਪਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ:- 
AND ਗੇਟ ਆਊਟਪੁਟ ਹਾਈ (1) ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਨੋ ਇੰਨਪੁਟ ਹਾਈ ਹੋਣ।ਜਦੋਂ ਇਨਪੁਟਸ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਊਟਪੁਟ ਵੀ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
OR ਗੇਟ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਇੰਨਪੁਟ ਹਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਊਟਪੁਟ ਹਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਦੋਨੋਂ ਇਨਪੁਟਸ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਮਤਲਬ ਲੋਅ ਤਾਂ ਆਊਟਪੁਟ ਵੀ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 
NOT ਗੇਟ ਵਿੱਚ ਆਊਟਪੁਟ ਇੰਨਪੁਟ ਦੇ ਉਲਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਇੰਨਪੁਟ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਆਊਟਪੁਟ ਇੱਕ (1) ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜਦੋਂ ਇੰਨਪੁਟ ਇੱਕ (1) ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਆਊਟਪੁਟ ਜ਼ੀਰੋ (0) ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ (AND,OR,NOT) ਦਾ ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ
 ਗੇਟ ਦੀ ਕਿਸਮ  ਲੌਜਿਕ ਚਿੰਨ ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੌਗਿਕ ਚਿੰਨ  ਬੁਲੀਅਨ ਕਥਨ  ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ  ANDAND symbol 
AND symbol ਇੰਨਪੁਟ  ਆਊਟਪੁਟ A  B  A AND B0  0  00  1  01  0  01  1  1 OROR symbolOR symbol ਇੰਨਪੁਟ  ਆਊਟਪੁਟ A  B  A OR B0  0  00  1  11  0  11  1  1 NOTNOT symbolNOT symbol ਇੰਨਪੁਟ  ਆਊਟਪੁਟ A  NOT A0  11  0

ਲੌਜਿਕ ਗੇਟ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ
 ਗੇਟ ਦੀ ਕਿਸਮ  ਲੌਜਿਕ ਚਿੰਨ ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੌਗਿਕ ਚਿੰਨ  ਬੁਲੀਅਨ ਕਥਨ  ਟਰੁੱਥ ਟੇਬਲ  NANDNAND symbol 
NAND symbol ਇੰਨਪੁਟ ਆਓੂਟਪੁਟ A  B  A NAND B0  0  10  1  11  0  11  1  0 NOR NOR symbol NOR symbol ਇੰਨਪੁਟ  ਆਓੂਟਪੁਟ A  B  A NOR B0  0  10  1  01  0  01  1  0 XOR XOR symbol XOR symbol ਇੰਨਪੁਟ  ਆਓੂਟਪੁਟ A  B  A XOR B0  0  00  1  11  0  11  1  0 XNOR XNOR symbol XNOR symbol ਇੰਨਪੁਟ  ਆਓੂਟਪੁਟ A  B  A XNOR B0  0  10  1  01  0  01  1  1

ਅੱਗੇ ਪੜੋ



ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ