ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਨਾਵਲ,ਕਹਾਣੀ,ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ  ਆਦਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਨਰੂਲਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਨੇਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ,ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ 1981 ਨੂੰ ਸ਼ਿਰਮੋਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

ਜੀਵਨ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ' ਦਾ ਜਨਮ [[8 ਨਵੰਬਰ 1917 ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਤੋਂ 1936 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਬੀ.ਏ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰੂਲਾ ਨੇ 1942 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ) ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।
ਕਿੱਤਾ
ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਰੂਲਾ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੀ ਨੋਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੋਰਮਿੰਟ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ  ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1975 ਵਿੱਚ ਗੋਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਵਜੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ।

ਰਚਨਾਵਾਂ
ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ 

ਰੰਗਮਹਲ

ਜਗ ਬੀਤੀ

ਸਿਲ ਅਲੂਣੀ

ਦੀਨ ਦੁਨੀਆਂ 

ਦਿਲ ਦਰਿਆ 

ਲੋਕ ਦੁਸ਼ਮਣ 

ਨੀਲੀ ਬਾਰ

ਕਵਿਤਾ
 1985 ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ (ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ)
 ਪੀਲੇ ਪੱਤਰ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਨਾਵਲ
 1946 ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ
 1951 ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ
 1952 ਨੀਲੀ ਬਾਰ
 1952 ਲੋਕ ਦਰਸ਼ਨ
 1954 ਜਾਗ ਬੀਤੀ
 1962 ਸਿਲ ਅਲੂਣੀ
 1963 ਦਿਲ ਦਰਿਆ
 1968 ਗੱਲਾਂ ਦੀਨ ਰਾਤ ਦੀਆਂ
 1981 ਰਾਹੇ ਕੁਰਾਹੇ
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
1955 ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ
1953 ਰੂਪ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ
1962 ਜੰਜਾਲ 
1980 ਗਲੀ ਗੁਆਂਢ
ਆਲੋਚਨਾ
1941 ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ 
1951 ਸਾਡੇ ਨਾਵਲਕਾਰ
1952 ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ 
1953 ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
1957 ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਚਾਰ
1984 ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਸਥਾਰ
1982 ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
ਜੀਵਨੀ
 1995 ਸਾਹਿਤਿਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ (ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ,ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ)
ਸਨਮਾਨ
1978 ਸਾਹਿਤਯ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਆਫ਼ ਭਾਰਤੀਯ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਮ
1980 ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ 'ਰੋਬ ਆਫ਼ ਆਨਰ' ('Robe of Honour')
1980  ਰੋਟਰੀ (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ) ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਡਿਸਟਿੰਗਊਸ਼ਡ ਲਿਟਰੇਰੀ ਕੰਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ 
1981 ਪੰਜਾਬ ਆਰਟਸ ਕੋੰਸਿਲ ਅਵਾਰਡ 
1981 ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵਲੋਂ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਲਈ
1982 ਫਿਕਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਅਵਾਰਡ 
1983 ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਮੇਲਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 
1985 ਸਰਬੋਤਮ ਸਨਮਾਨ: ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ
 ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੈਂਬਰ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਬੋਰਡ, ਭਾਰਤੀਯ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 
 ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਰਤੀਯ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ