ਰਜ਼ਮਨਾਮਾ

ਰਜ਼ਮਨਾਮਾ () ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

1574 ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਨੇ ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਵਿਖੇ ਮਕਤਬਖ਼ਾਨਾ (ਅਨੁਵਾਦਘਰ) ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਅਕਬਰ ਨੇ ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ, ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਸਪਰਤੀ ਦਿੱਤੀ।

ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ
ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ 1582 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ 1 ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 1584 ਤੋਂ 1586 ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਸਮੇਂ ਮੁਸ਼ਫ਼ੀਕ਼ ਨੇ ਤੱਸ੍ਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸੌਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਨਕ਼ਲ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿਖੇ ਉਪਸਥਿਤ ਹੈ।

ਦੂਜਾ ਅਨੁਵਾਦ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਨੁਵਾਦ 1598 ਤੋਂ 1599 ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਤੁੱਲਨਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 161 ਚਿੱਤਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਕ਼ਲਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਹਵਾਲੇ