ਮਾਧਵ ਗਾਡਗਿਲ

ਮਾਧਵ ਗਾਡਗਿਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮਾਹਿਰ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਲੇਖਕ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਇਕਾਈ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਈਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੂਨੇ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ)1942 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮਾਹਿਰ ਪੈਨਲ (WGEEP) ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਡਗਿਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਡਗਿਲ ਨੂੰ ਵੋਲਵੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ 2015 ਟਾਈਲਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2006 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2024 ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਅਰਥ ਮਿਲਿਆ।

 ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ 
ਗਾਡਗਿਲ ਦਾ ਜਨਮ 24 ਮਈ 1942 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਮਿਲਾ ਅਤੇ ਧਨੰਜੈ ਰਾਮਚੰਦਰ ਗਾਡਗਿਲ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਗੋਖਲੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਾਡਗਿਲ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

 ਹਾਰਵਰਡ ਸਾਲ 
ਗਾਡਗਿਲ ਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਗਾਈਲਸ ਮੀਡ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਾਰਵਰਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੰਪੈਰੇਟਿਵ ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਕਿਊਰੇਟਰ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੀਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਗਾਡਗਿਲ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਈ. ਓ. ਵਿਲਸਨ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇ ਬਦਲੇ, "ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਤਾਰਾ", ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਬੋਸਰਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਗਣਿਤਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਵਿਵਹਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵਿਲੀਅਮ ਬੋਸਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1969 ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਈਬੀਐਮ ਤੋਂ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਗਾਡਗਿਲ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1959 ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉੱਚ ਛਾਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੀਟ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਲੋਚਨਾ ਗਾਡਗਿਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਫਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਪੁਣੇ, ਉਸ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਕਿਤਾਬ, ਵਿਦਿਆਨਯਤ੍ਰੀ - ਡਾ. ਮਾਧਵ ਗਾਡਗਿਲ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏ. ਪੀ. ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਗਡਗਿਲ ਦੀ ਮੌਤ 7 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਜੁਲਾਈ, 2025 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2026