ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਿਸ਼ਾਤ

ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਿਸ਼ਾਤ (; ਜਨਮ 26 ਮਾਰਚ 1957) ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਵਿਜੁਅਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਨ
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੁਲਮ, ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਲਾ - ਇਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ - ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਹੈ।”The Guardian, 25 November 2019 amnesty art sale

ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਰ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, 1999 ਵਿੱਚ ਐਕਸ.ਐਲ.ਵੀ.ਆਈ.ਆਈ. ਵੇਨਿਸ ਬਿਏਨਨੇਲ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ, ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ 66ਵੇਂ ਵੇਨਿਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਸਿਲਵਰ ਸ਼ੇਰ ਜਿੱਤਣ ਤੱਕ, ਹਫਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਜੀ. ਰੋਜਰ ਡੈੱਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।Denson, G. Roger, "Shirin Neshat: Artist of the Decade", The Huffington Post, December 20, 2010. "ਯੇਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ" ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਤ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਹੈ।

ਪਿੱਠਭੂਮੀ 
ਉਹ ਦੌਲਤਮੰਦ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਇਰਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਜ਼ਵੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਨਿਸ਼ਾਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, "ਪੱਛਮ ਬਾਰੇ ਸੁਪਨੇ ਲਏ, ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਰੰਗ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੁੱਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਮੇਰੇ ਦੋਨੋਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਵੇਂ ਕੀਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੋਇਆ ਕੀ, ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਟਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਵਤੀਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਦਾ ਹਿਤ ਪੂਰਿਆ”। ਨਿਸ਼ਾਤ ਦੇ "ਪੱਛਮੀਕਰਨ" ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੱਛਮੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਾਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਰੇਕ ਧੀ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਨ, ਖ਼ਤਰੇ ਮੁੱਲ ਲੈਣ,ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇਖਣ ਲਈ" ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਹਿਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲਜ ਭੇਜਿਆ। ਆਪਣੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ।

ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਰੇਕ ਧੀਆਂ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਨ, ਜੋਖਮ ਲੈਣ, ਸਿੱਖਣ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੇਖਣ" ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲਜ ਭੇਜਿਆ।

1975 ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੇ ਈਸੀ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕਲਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇਰਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ., ਐਮ.ਏ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਫ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਯੂ.ਸੀ. ਬਰਕਲੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦ ਹੀ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਉਸ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਮੈਨਹੱਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਆਰਟ ਐਂਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਸਟੋਰਫਰੰਟ ਚਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ 10 ਸਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤੇ।Danto, Arthur Coleman. "Shirin Neshat." ["interview"]. Bomb, no. 73, 15 Oct. 2000, pp. 60-67. EBSCOhost, search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=asu&AN=505875156&site=ehost-live.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੇ ਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਆਰਟ ਸੀਨ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕਲਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਲਾ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਕਲਾ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"

1990 ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾਤ ਆਯਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ। "ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਈਰਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਸੀ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਦੋਵੇਂ ਸੀ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ, ਬੇਸ਼ਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸੀ।"Excerpt from interview between the artist and Linda Weintraub, author of In the Making: Creative Options for Contemporary Art.

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸਟੋਰਫਰੰਟ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦਾ ਸੀ, ਨਿਸ਼ਾਤ ਸਿਰਜਕਾਂ - ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈ; ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰਫਰੰਟ ਨੇ ਕਲਾ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘਾ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। 1993 ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਤ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਲਾ ਸਿਰਜਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

 ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ 
 Women of Allah
 Two Installations
 Shirin Neshat: 2002-2005
 I Know Something about Love 
 Shirin Neshat: Toba

ਕਾਰਜ
 Turbulent, 1998. Two channel video/audio installation.
 Rapture, 1999. Two channel video/audio installation.
 Soliloquy, 1999. Color video/audio installation with artist as the protagonist.
 Fervor, 2000. Two channel video/audio installation.
 Passage, 2001. Single channel video/audio installation.
 Logic of the Birds, 2002. Multi-media performance.
 Tooba, 2002. Two channel video/audio installation based on Shahrnush Parsipur's novel Women Without Men.
 Mahdokht, 2004. Three channel video/audio installation.
 Zarin, 2005. Single channel video/audio installation.
 Munis, 2008. Color video/audio installation based on Shahrnush Parsipur's novel Women Without Men.
 Faezeh, 2008. Color video/audio installation based on Shahrnush Parsipur's novel Women Without Men.
 Possession, 2009. Black & white video/audio installation.
 Women Without Men, 2009. Feature film based on Shahrnush Parsipur's novel Women Without Men.
 Illusions & Mirrors, 2013. Film commissioned by Dior and featuring Natalie Portman.
 Looking for Oum Kulthum, 2017, film.

ਇਨਾਮ
First International Prize at the Venice Biennale (1999)
Grand Prix at the Kwangju Biennale (2000)
Visual Art Award from the Edinburgh International Film Festival (2000)
Infinity Award from the International Center of Photography, New York (2002)
ZeroOne Award from the Universität der Künste Berlin (2003)
Hiroshima Freedom Prize from the Hiroshima Museum of Art (2005)
The Dorothy and Lillian Gish Prize, New York (2006)
Rockefeller Foundation Media Arts Fellowship, New York (2008)
Cultural Achievement Award, Asia Society, New York (2008)
Silver Lion Award for Best Director, 66th Venice International Film Festival (2009)
Cinema for Peace Special Award, Hessischer Filmpreis, Germany (2009)
Crystal Award, World Economic Forum, Davos, Switzerland (2014)
Rockefeller Fellow, United States Artists, New York (2016)
Praemium Imperiale Award (2017)

ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ
 Expressing the inexpressible [videorecording DVD]: Shirin Neshat. 2004, 42 minutes, Color. Princeton, NJ: Films for the Humanities & Sciences. Originally produced by Westdeutscher Rundfunk in 2000.
Women Without Men (2009 film)

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

 Mohammed Afkhami, Sussan Babaie, Venetia Porter, Natasha Morris. "Honar: The Afkhami Collection of Modern and Contemporary Iranian Art." Phaidon Press, 2017. .

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ