ਤਰਿਸਤਾਂ ਜ਼ਾਰਾ

ਤਰਿਸਤਾਂ ਜ਼ਾਰਾ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ:[tʁistɑ̃ dzaʁa]; ਰੋਮਾਨੀ:[trisˈtan ˈt͡sara]; ਜਨਮ ਸੈਮੁਏਲ ਜਾਂ ਸੈਮੀ ਰੋਸੇਨਸਟੋਕ,16 ਅਪਰੈਲ(ਪੁ. 4 April) 1896 - ਦਸੰਬਰ 1963) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਐਵਾਂ-ਗਾਰਦ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਰੋਮਾਨੀ ਯਹੂਦੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਇਹ ਦਾਦਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਆਦਰੀਆਨ ਮਾਨਿਉ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਇਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਓਨ ਵਿਨੀਆ ਅਤੇ ਮਾਰਸੇਲ ਜਾਂਕੋ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਬੋਲੂਲ ਰਸਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

1919 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਰਾ ਪੈਰਿਸ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦਾਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ (Littérature) ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ ਵੱਲ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸੀ। ਅਵਚੇਤਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ "ਲਗਭਗ ਆਦਮੀ" ਲਿਖੀ।

ਜੀਵਨ
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੰਬੋਲੂਲ
ਜ਼ਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਲਦੋਵੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਮਾਪੇ ਰੋਮਾਨੀ ਯਹੂਦੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਯਦੀਸ਼ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।Livezeanu, p.241 Victor Macarie, "Inedit: Tristan Tzara" , in Convorbiri Literare, November 2004 ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਏਮੀਲੀਆ ਰੋਸੇਨਸਟੋਕ(ਜਨਮ "ਜ਼ੀਬਲਿਸ") ਸੀ। ਰੋਮਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਕਰਕੇ 1918 ਤੱਕ ਜ਼ਾਰਾ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਵਿਰਸਾ
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ
ਦਾਦਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਜ਼ਾਰਾ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ
Works by or about Tristan Tzara  in libraries (WorldCat catalog)
From Dada to Surrealism, Judaica Europeana virtual exhibition , Europeana database
 Tristan Tzara drawings at the Museum of Modern Art
Tristan Tzara: The Art History Archive at The Lilith Gallery of Toronto
 Recordings of Tzara, Dada Magazine, A Note On Negro Poetry and Tzara's renditions of African poetry, at UbuWeb

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵੀ