ਮੇਤੇ ਲਿਪੀ

ਮੇਤੇ ਲਿਪੀ ਮੇਤੇ ਭਾਸ਼ਾ (ਮਣੀਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ) ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਪੀ ਹੈ। ਮਣੀਪੁਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਿਚਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁਖ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਮਣੀਪੁਰੀ ਲਿਪੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਮਣੀਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇਹ ਲਿਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਮਹੀਬਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਣੀਪੁਰੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿੱਚ ਲੇਕੇ ਆਣ ਲਈ ਕੁਝ ਯਤਨ ਕਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵਿਅੰਜਨ ਤੇ ਸਵਰ ਅੱਖਰ

ਮੇਈਤੇਈ ਜਾਂ ਮਣੀਪੁਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ 15 ਵਿਅੰਜਨ ਤੇ 3 ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹੈ. ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 9 ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਹਰ ਅੱਖਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੀ ਭਾਗ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹੈਂ।
ਜਿੱਦਾਂ 'ਕ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ 'ਕੋਕ' ਮਤਲਬ ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖੀ ਹੈ।

 ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰ  ਹੋਂਠੀ ਧੁਨੀ(ਆਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ)  ਹੋਂਠੀ ਧੁਨੀ  ਦੰਤ ਪਠਾਰੀ(ਆਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ)  ਦੰਤ ਪਠਾਰੀ  ਤਾਲਵੀ  ਕੋਮਲ ਤਾਲਵੀ  ਕੋਮਲ ਤਾਲਵੀ (ਆਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ) ਅਿਾਜ਼ ਰੁਕਾਵਟ ਪ, ਫਬ, ਭ ਤ,ਥ ਦ,ਧ  ਕ,ਖ ਗ,ਘ   ਸੰਘਰਸ਼ੀ   ਸ    ਹ ਨਾਸਕ  ਮ  ਨ   ਨ  ਪਾਸੇ    ਲ     ਕੰਪਤ ਵਿਅੰਜਨ    ਰ     ਅਪੂਰਨ ਸਵਰ  ਵ   ਯ   

 ਸਵਰ ਧੁਨੀ ਸਿਧਾ  ਵਿਚਕਾਰਲਾ  ਪਿਛਲਾ ਉੱਚੀ ਈ  ਊ ਮਧਮ ਏ ਐ ਓ ਨੀਵੀਂ   ਅ 

ਉਪਭਾਸ਼ਾ

ਮਣੀਪੁਰੀ ਦੀ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮੁਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ - ਮਣੀਪੁਰੀ, ਲੋਈ, ਤੇ ਪੰਗਲ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨ:

 ਮਣੀਪੁਰੀ  ਲੋਈ  ਪੰਗਲ  ਗੁਰਮੁਖੀ chaba  chapa chaba ਖਾਣਾ kappa kapma kabba ਰੋਨਾ sābība sâpîpa sabiba ਬਨਾਣਾ thamba thampa thamba ਪਾਣਾ chuppiba chuppiba chubiba ਚੁਮਨਾ

ਅੰਕ

1  ਆਮਾ  ꯑꯃꯥ  11  ਤਾਰਾਮਾਥੋਈ  2  ਆਨੀ  ꯑꯅꯤ  12  ਤਾਰਾਨਿਥੋਈ  ky3  ਅਹੁਮ  ꯑꯍꯨꯝ  13  ਤਾਰਾਹਮਦੋਈ  ꯇꯔꯥꯍꯨꯝꯗꯣꯢ4  ਮਾਰੀ  ꯃꯔꯤ  14  ਤਾਰਾਮਾਰੀ  ꯇꯔꯥꯃꯔꯤ5  ਮੰਗਾ ꯃꯉꯥ  15  ਤਾਰਾਮਾਂਗਾ  ꯇꯔꯥꯃꯉꯥ6  ਤਰੁਕ  ꯇꯔꯨꯛ  16  ਤਾਰਾਤਾਰੁਕ  ꯇꯔꯥꯇꯔꯨꯛ7  ਤਾਰੇਤ  ꯇꯔꯦꯠ  17  ਤਾਰੇਤ  ꯇꯔꯥꯇꯔꯦꯠ8  ਨੀਪਾਨ  ꯅꯤꯄꯥꯟ  18  ਤਾਰਾਨੀਪਾਨ  ꯇꯔꯥꯅꯤꯄꯥꯟ9  ਮਾਪਾਨ  ꯃꯥꯄꯟ  19  ਤਾਰਾਮਾਪਾਨ  ꯇꯔꯥꯃꯥꯄꯟ10  ਤਾਰਾ  ꯇꯔꯥ  20  ਕੁਨ  ꯀꯨꯟ

ਯੂਨੀਕੋਡ

 Meetei MayekOfficial Unicode Consortium code chart (PDF)    0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  A  B  C  D  E  F U+ABCx ꯀ ꯁ ꯂ ꯃ ꯄ ꯅ ꯆ ꯇ ꯈ ꯉ ꯊ ꯋ ꯌ ꯍ ꯎ ꯏ U+ABDx ꯐ ꯑ ꯒ ꯓ ꯔ ꯕ ꯖ ꯗ ꯘ ꯙ ꯚ ꯛ ꯜ ꯝ ꯞ ꯟ U+ABEx ꯠ ꯡ ꯢ ꯣ ꯤ ꯥ ꯦ ꯧ ꯨ ꯩ ꯪ ꯫ ꯬ ꯭   U+ABFx ꯰ ꯱ ꯲ ꯳ ꯴ ꯵ ꯶ ꯷ ꯸ ꯹       Notes
1.As of Unicode version 7.0
2.Grey areas indicate non-assigned code pointsMeetei Mayek

 Meetei Mayek ExtensionsOfficial Unicode Consortium code chart (PDF)    0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  A  B  C  D  E  F U+AAEx ꫠ ꫡ ꫢ ꫣ ꫤ ꫥ ꫦ ꫧ ꫨ ꫩ ꫪ ꫫ ꫬ ꫭ ꫮ ꫯ U+AAFx ꫰ ꫱ ꫲ ꫳ ꫴ ꫵ           Notes
1.As of Unicode version 7.0
2.Grey areas indicate non-assigned code pointsMeetei Mayek Extensions

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਣੀਪੁਰੀ ਲਿਪੀ