ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਮ ਹੈ

ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ (ਮੂਲ ਜਰਮਨ: "Die Religion ... ist das Opium des Volkes") ਜਰਮਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਵਾਲੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਮਨ, "Die Religion ... ist das Opium des Volkes" ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਟੂਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: "ਧਰਮ, ਮਜਲੂਮ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਹੌਕਾ, ਬੇਦਿਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦਿਲ, ਅਤੇ ਰੂਹ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਫੀਮ ਹੈ।" ਅਧੂਰੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਰਹਿਤ ਟੂਕ ਅਥਾਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਇਸ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।McKinnon, AM. (2005). 'Reading ‘Opium of the People’: Expression, Protest and the Dialectics of Religion'. Critical Sociology, vol 31, no. 1-2, pp. 15-38. 
 ਮਾਰਕਸ 

ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਟੂਕ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਹੈ:

 ਅਰਥ 
ਮਾਰਕਸ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੰਰਚਨਾਗਤ ਕਾਰਜਵਾਦੀ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਨ ਜੋ ਦੁਖੀ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਅਫੀਮ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ: ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਦੁੱਖ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵੇਂ ਭਰਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨਾਲ ਦਮਨਕਾਰੀ, ਬੇਰਹਿਮ ਅਤੇ ਰੂਹ-ਵਿਹੀਣ ਹਕੀਕਤ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ -ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ