ਤਖਾਣਵੱਧ

ਤਖਾਣਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਮੋਗਾ-1 ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਤਹਿਸੀਲ ਮੋਗਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਤਖਾਣਵੱਧ ਮੋਗਾ- ਜਗਰਾਂਉਂ ਸੜਕ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਮਹਿਣਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ 
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਟ ਹੈ ਜੋ 650 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦੰਦ ਕਥਾ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਵਿਰਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਕੱਖ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਦਸਤਾ ਗੁਜਰਿਆ ਤਾਂ ਫਕੀਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ। ਫੌਜੀ ਮੁਖੀਏ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਫਕੀਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੱਟ ਬਨਾਉਂਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮੱਟ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਚੂਨੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਚਣਾਈ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਚਲੱਤ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਮਿਸਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਮੱਟ ਬਣਾਇਆ ਉਸ ਨੇ ਇਵਜਾਨਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ (ਤਖਾਣ) ਨਾਂ ਸਦੀਵਤਾ ਦੀ ਹੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਮੱਟ ਵਿਚਲੇ ਫਕੀਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਆਏ ਵੱਸੇ ਵਡੇਰੇ ਨੂੰ ਤਖਾਣ ਤੋਂ 'ਤਖਾਣ ਵੱਧ' ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੋ ਗੋਤ ਹਨ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਖਹਿਰਾ। ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ. ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਤਸੀਹੇ ਝੱਲੇ।  ਕਾਮਰੇਡ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਭੂਰੀ ਵਾਲਾ ਨੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 

ਕਾਮਰੇਡ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟਾਈਨਾ ਤੋਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ।  ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਕਿਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਜਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵੀ ਸਰਗਮਰਮ ਰਹੇ।http://pbplanning.gov.in/Districts/Moga-1.pdf ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਤਿਹਗੜ ਕੋਰੋਟਾਣਾ ਵਿੱਚਲੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਈ।

 ਆਬਾਦੀ 
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਤਖਾਣਵੱਧ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੋਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਲ 972 ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4930 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 2600 ਪੁਰਸ਼ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 2330 ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 0-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 513 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 10.41% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਤਖਾਣਵੱਧ ਪਿੰਡ ਦਾ ਔਸਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 896 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਔਸਤ 895 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਖਾਣਵੱਧ ਲਈ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 929 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਔਸਤ 846 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। 

ਤਖਾਣਵੱਧ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 73.49% ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ 75.84% ਸੀ। ਤਖਾਣਵੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 77.42% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 69.08% ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਖਾਣਵੱਧ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਪੰਚ (ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ