ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ

ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ: Seven stones; ਭਾਵ: ਸੱਤ ਪੱਥਰ ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਚਪਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਇਤਿਹਾਸ 
ਇਹ ਖੇਡ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡ ਪਿਛਲੇ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੇਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਲਾਗੋਰੀ (ਸੱਤ ਪੱਥਰ) ਨੂੰ 2023 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

 ਖੇਡ ਦਾ ਤਰੀਕਾ 
ਖਿਡਾਰੀ ਪਹਿਲਾ ਦੋ ਧੜੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,ਇਕ ਗੋਲ ਦਾਇਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਠੀਕਰਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਧਿਰ ਦਾ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਠੀਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,ਜੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੂੰਡੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦਾ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਬੋਚ ਲਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਧਿਰ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੂੰਡਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਬੋਚ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਧਿਰ ਦੇ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗੇਂਦ ਠੀਕਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਫੁੰਡਣ ਮਗਰੋਂ ਬੋਚੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਢਾਣੀ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਧਿਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੇਂਦ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਗੇਂਦ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਧਿਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼,ਡਾ ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ,ਜਿਲਦ ਸੱਤਵੀ

ਠੀਕਰੀਆਂ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਗੇਂਦ ਲੱਗੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਿਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਠੀਕਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਕਰਾਂ ਨੂੰ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

 ਵਾਧੂ ਨਿਯਮ 
ਇਹ ਨਿਯਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

 ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਲਾਈਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
 ਜੇਕਰ ਢੇਰ ਨੂੰ ਢਾਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤਿੰਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 ਜੇਕਰ ਥ੍ਰੋਅਰ ਦੀ ਗੇਂਦ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਢਾਹਦੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਉਛਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦੁਆਰਾ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਥ੍ਰੋਅਰ ਆਊਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
 ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
 ਚਪਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ 7 ਪੱਥਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
 ਹਿੱਟਰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸੀਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦੌੜ ਸਕਦੇ।
 ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖੋਜੀ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
 ਜੇਕਰ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮੈਂਬਰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਗੇਂਦ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

 ਵਿਕਲਪਿਕ ਨਾਮ 
ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਖੇਡ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

 ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ (ਪੰਜਾਬ)
 ਪਿਥੂ ਗਰਮ (ਹਿਮਾਚਲ)
 ਲਾਗੋਰੀ (ਕਰਨਾਟਕ)
 ਲਿੰਗੋਜ ਜਾਂ ਲਿੰਗੋਟ (ਤੇਲੰਗਾਨਾ)
 ਲਿੰਗੋਰਚਾ, ਲਗੋਰੀ, ਸੱਤ ਤਿਲੋ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ)
 ਪਿਟੋ, ਪਿਠੂ (ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ)
 ਸਿਟੋਲੀਆ (ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬਿਹਾਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
 ਸਤੋਦੀਯੂ (ਗੁਜਰਾਤ)
 ਬਾਮ ਪਿੱਟੋ, ਪਿੱਟੂ (ਬਿਹਾਰ)
 ਯੇਦੂ ਪੇਨਕੁਲਤਾ, ਯੇਦੂ ਰੱਲੂ, ਡਿਕੋਰੀ ਜਾਂ ਪਿਟੂ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
 ਪੱਲੀ ਪੱਟੀ (ਕਰੀਮਨਗਰ)
 ਸੱਤਰ / ਡੱਬਾ ਕਾਲੀ (ਕੇਰਲ, ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ "ਓਲਾਪੰਥੂ" ਤੋਂ ਬਣੀ ਗੇਂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) 
 ਈਜ਼ੂ ਕੱਲੂ (ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ)। 
 ਗਰਮਾਨ, ਗਰਮ, ਮਿੰਟੋ (ਕਸ਼ਮੀਰ)
 ਸਤ ਖਾਪਰੀ (ਝਾਰਖੰਡ)
 ਬਾਸਕੇਟਗੋਲ (ਓਡੀਸ਼ਾ)

ਭਾਰਤ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

 ਹਫ਼ਤ ਸੰਗ (ਇਰਾਨ)
 ਸਤ ਚਾਰਾ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼)
 ਸੈਵਨ ਸਟੋਨ / ਗੇਮ ਬਾਲ (ਨੇਪਾਲ)
 ਪਿਥੋ ਗਰਮ, ਪਿਠੂ ਗਰਮ, ਪਿਠੂ ਗੋਲ ਗਰਮ,  ਪਿਟੂ ਗਰਮ,  ਪਿਟੂ ਗੋਲ ਗਰਮ  (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
 ਕੈਂਟਰਾਕੋਨ (ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ)

 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 

 ਟੀਵੀਐਫ ਟ੍ਰਿਪਲਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸੀਜ਼ਨ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਟੀਵੀਐਫ (ਦਿ ਵਾਇਰਲ ਫੀਵਰ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਮਿੰਨੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਲੜੀ, ਐਸਪੀਐਲ (ਸਿਟੋਲੀਆ ਪਿੱਟੋ ਲਾਗੋਰੀ) ਦੀ ਇੱਕ ਗੇਮ ਗੂੰਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ ਹੋਏ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ 

 ਖੋ ਖੋ
 ਕਬੱਡੀ
 ਡੌਜਬਾਲ

 ਹਵਾਲੇ 

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਿਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ