ਨੂਰ ਜਹਾਂ (ਗਾਇਕਾ)

ਨੂਰ ਜਹਾਂ (ਜਨਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਰਾਖੀ ਵਸਾਈ; 21 ਸਤੰਬਰ 1926 – 23 ਦਸੰਬਰ 2000https://minutemirror.com.pk/remembering-legendary-madam-noor-jehan-on-her-97th-birthday/),Firoze Rangoonwalla, Indian Filmography, publisher: J. Udeshi, Bombay, August 1970, passim.Ashish Rajadhyaksha and Paul Willemen, Encyclopaedia of Indian Cinema, British Film Institute, Oxford University Press, New Delhi, 2002, pp. 166. ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਤਰੰਨੁਮ (ਮੇਲੋਡੀ ਦੀ ਰਾਣੀ) ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ (1930-1990) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਤਰੰਨੁਮ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੀ।

ਅਹਿਮਦ ਰੁਸ਼ਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30,000 ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ 1,148 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 2,422 ਗੀਤ ਗਾਏ।and 69 songs in Bollywood films Noorjehan Filmography at Pakistan fil database ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
ਨੂਰ ਜਹਾਂ (ਅੱਲਾ ਵਸਾਈ) ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਸੂਰ,ਇੱਕ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ 21 ਸਤੰਬਰ 1926 ਨੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਬੀਬੀ ਅਤੇ ਮਦਦ ਅਲੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ 5-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਲਾ ਵਸਾਈ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਵੇਖ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਊਜ਼ਕ, ਠੁਮਰੀ, ਧਰੁਪਦ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

 ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ 
ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਤਾਦ ਬਡੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਘਰਾਨਾ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਥੁਮਰੀ, ਧ੍ਰੂਪਦ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਚਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਕੁਝ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਨੱਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਈਵ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ।
ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੀਵਾਨ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਸਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਈਦੇਨ ਬਾਈ ਅਤੇ ਹੈਦਰ ਬੰਦੀ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਲਕੱਤਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੁਖਤਾਰ ਬੇਗਮ ਨੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਆਸ਼ਾ ਹਸ਼ਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਥੀਏਟਰ (ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਥੀਏਟਰ) ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਸਾਏ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਮ ਬੇਬੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਸੇਠ ਸੁਖ ਕਰਨਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਇੰਦਰਾ ਮੂਵੀਓਟੋਨ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਮੇਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
1935 ਵਿੱਚ ਕੇ.ਡੀ. ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "ਲੰਗ ਆਜਾ ਪਤਨ ਚਾਨਣ ਦਾ ਓ ਯਾਰ" ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ (1936) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦਮੋਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਜਹਾਂ ਨੇ ਹੀਰ-ਸਿਆਲ (1937) ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਦੀ ਬਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਣਾ "ਸ਼ਾਲਾ ਜਵਾਨੀਅਨ ਮਨੇ" ਦਲਸੁਖ ਪੰਚੋਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਗੁਲ ਬਕੌਲੀ (1939) ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਹਾਨ 1938 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। 1939 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਲਾਮ ਹੈਦਰ ਨੇ ਜਹਾਂ ਲਈ ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
1942 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੰਡਨ (1942) ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਾਲਗ ਵਜੋਂ ਇਹ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਖੰਡਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਯਦ ਸ਼ੌਕਤ ਹੁਸੈਨ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਵਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਦੁਹਾਈ (1943) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਾ ਆਪਟੇ ਨਾਲ ਸੁਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਹਾਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੁਸਨ ਬਾਨੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਿਜਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। 1945 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ: ਬੜੀ ਮਾਂ (1945), ਜ਼ੀਨਤ (1945 ਫਿਲਮ), ਗਾਓਂ ਕੀ ਗੋਰੀ (1945), ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ (1946), ਅਤੇ ਜੁਗਨੂ (1947 ਫਿਲਮ) 1945 ਤੋਂ 1947 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸਨ।

ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ
1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕ਼ਬੂਲ ਹੋਏ:
ਏ ਵਤਨ ਕੇ ਸਜੀਲੇ ਜਵਾਨੋਂ, ਮੇਰੇ ਨਗਮੇ ਤੁਮਹਾਰੇ ਲੀਏ ਹੈਂ
ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਹੱਟਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ, ਤੂੰ ਲਭਨੀ ਏ ਵਿਚੋਂ ਬਜਾਰ ਕੁੜੇ (ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਤੱਬੁਸਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ)
ਮੇਰਿਆ ਢੋਲ ਸਿਪਾਹੀਆ, ਤੈਨੂੰ ਰਬ ਦੀਆਂ ਰੱਖਾਂ
ਓ ਮਾਹੀ ਛੈਲ ਛਬੀਲਾ, ਹਾਏ ਨੀੰ ਕਰਨੈਲ ਨੀਂ ਜਰਨੈਲ ਨੀਂ
ਯੇਹ ਹਵਾਓੰ ਕੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ, ਯੇਹ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਕੇ ਰਾਹੀ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਬਾਕਫ਼ ਮੁਜਾਹਿਦ, ਮੇਰੇ ਸਫ਼ ਸ਼ਿਕਨ ਸਿਪਾਹੀ
ਰੰਗ ਲਾਏਗਾ ਸ਼ਹੀਦੋਂ ਕਾ ਲਹੂ, ਯੇਹ ਲਹੂ ਸੁਰਖੀ ਹੈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੇ ਅਫਸਾਨੇ ਕੀ
ਮੇਰਾ ਸੋਹਣਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕਸੂਰ ਨੀਂ, ਹੋਇਆ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੀਂ

﻿ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ
 ਸਾਲ  ਫ਼ਿਲਮ 1939  ਗੱਲ ਬਿਲਾਵਲੀ ਈਮਾਨਦਾਰਪਿਆਮ ਹੱਕ 1940  ਸਜਨੀ ਯਮਲਾ ਜੱਟ 1941  ਚੌਧਰੀ  ਰੇਡ ਸਿਗਨਲ ਉਮੀਦ ਸੁਸਰਾਲ 1942  ਚਾਂਦਨੀ ਧੀਰਜ ਫ਼ਰਿਆਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ 1943  ਨਾਦਾਨ  ਦਿਆਈ ਨੌਕਰ 1944  ਲਾਲ਼ ਹਵੇਲੀ ਦੋਸਤ 1945  ਜ਼ੀਨਤ ਗਾਵਂ ਕੀ ਗੋਰੀਬੜੀ ਮਾਂ ਭਾਈ ਜਾਨ 1946  ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ ਦਿਲ ਹਮਜੋਲੀ ਸੁਫ਼ੀਆ ਜਾਦੂਗਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਰਤਾਬ 1947 ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੁਗਨੂੰ ਆਬਿਦਾ ਮੇਰਾ ਭਾਈ 1951  ਚੰਨ ਵੇ 1952  ਦੁਪੱਟਾ 1953  ਗੁਲਨਾਰ ਅਨਾਰਕਲੀ 1955  ਪਾਟੇ ਖ਼ਾਨ 1956  ਲਖਤ-ਏ-ਜਿਗਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ 1959  ਨੂਰਾਂ 1958  ਛੂਮੰਤਰ ਅਨਾਰਕਲੀ 1959  ਨੀਂਦ ਪਰਦੇਸਣ ਕੋਇਲ 1961  ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ

ਹਵਾਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
 , Retrieved 16 November 2017


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1926
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ