ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ

ਪੇਰੀਆਰ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਦੀ ਤੇ ਇਡੂੱਕੀ ਡੈਮ ਨਾਂਅ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਵੀ ਬਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ces.iisc, Western Ghats rivers in Kerala. indiawaterportal.org, Status Report on Periyar River irenees.net
ਪੇਰੀਆਰ (ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੜਾ ਦਰਿਆ) ਕੇਰਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜਾ ਦਰਿਆ ਹੈ।  ਇਹ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਦ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਬੜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਪੇਰਿਆਰ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੰਤੀਹਾਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਡੂਕੀ ਡੈਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਕੜਾ ਹਿੱਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਅਤੇ ਤਜਾਰਤੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ। 
ਇਹ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਇਸਟੇਮਾਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਾਹੀਗੀਰੀ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਮੁਹਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੇਰੀਯਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 244 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (152 ਮੀਲ) ਹੈ ਅਤੇ 5,398 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,084 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਦਾ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 5,284 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (2,040 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ 114 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ (44 ਵਰਗ ਮੀਲ) ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਸਰੋਤ 
ਪੇਰੀਯਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅੱਡ ਅੱਡ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪੇਰੀਆਰ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਰਿਯਾਰ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਰਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।   ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪੇਰੀਯਾਰ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤ ਦਰਿਆ ਦਾ ਮੁੱਢ ਚੋਕਮਪੱਤੀ ਮਾਲਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ,ਜੋ ਪੇਰੀਯਾਰ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਹੈ।
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਮੂਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਦਾਅਵੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਰੀਆਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸੁੰਦਰਮਾਲਾ ਦੀ ਸਿਵਾਗਿਰੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆ