ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ

'ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ' (14 ਦਸੰਬਰ 1934 – 23 ਦਸੰਬਰ 2024) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਖਾਸ ਕੰਮ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਕੁਰ, ਨਿਸ਼ਾਂਤ (1975), ਮੰਥਨ, (1976) ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ (1977) ਵਰਗੀਆਂ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਨੇ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ’ਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਸੁਰ ਭਰਨ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੌਰ- ਕਰਨਯੋਗ ਹੈ, ਕਿ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਗਾਇਬ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਦੇਹਲੀ ਬੇਲੀ’ ਤੇ ‘ਸ਼ੰਘਾਈ’ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਸਨਮਾਨ
ਨੈਸ਼ਨਕ ਫ਼ਿਲਮ ਐਵਾਰਡ
2005 ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ
1975 ਅੰਕੁਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈਕਿੰਡ ਬੈਸਟ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
1976 ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
1977 ਮੰਥਨ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
1978 ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੀਆ ਸਕਰੀਨ ਪਲੇ
 1979 ਜੁਨੂਨ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ
1982 ਆਰੋਹਨ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 
1984 ਨਹਿਰੂ ਵਧੀਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫ਼ਿਲਮ
 1985 ਵਧੀਆ ਬਾਇਉਗਰਾਫਿਕਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ
1986 ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਲਮ ਤ੍ਰਿਕਾਲ
1993 ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ (ਫ਼ਿਲਮ) ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
1995 ਮਾਮੋ ਵਧੀਆ ਹਿੰਦੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ
1996 ਵਧੀਆ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ਼ ਦ ਮਹਾਤਮਾ
1997 ਵਧੀਆ ਉਰਦੁ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗ਼ਮ
1999 ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਰ
1999 ਵਧੀਆ ਪਰਵਾਰਿਕ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਹਰੀ ਭਰੀ
2005 ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ੁਬੇਅਦਾ
2005 ਨਰਗਸ ਦੱਤ ਐਵਾਰਡ ਵਧੀਆ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ ਚੰਦਰ ਬੋਸ: ਦ ਫੌਰਗੋਟਨ ਹੀਰੋ।
2009 ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਵੈਲ ਡਨ ਆਬਾ

ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ
1980 ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਨੂਨ
ਕਾਨਜ਼ ਫ਼ਿਲਮ
1976 ਗੋਲਡਨ ਪਾਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਸ਼ਾਤ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
ਬਰਲਿਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ
1974 ਗੋਲਡਨ ਬਰਲਿਨ ਬੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਕੁਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ
ਮਾਸਕੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਮਾਰੋਹ
1981 ਗੋਲਡਨ ਸਨਮਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਕਲਯੁਗ
1997 ਗੋਲਡਨ ਸੰਤ ਜੋਰਜ਼ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਦਾਰੀ ਬੇਗ਼ਮ

ਨੰਦੀ ਸਨਮਾਨ
ਬੀ. ਐਨ. ਰੈਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ 
ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ
1970 ਹੋਮੀ ਭਾਵਾ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ(1971-72)
1976 ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
1989 ਸੋਵੀਅਤਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਐਵਾਰਡ
1991 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ
2012 ਡੀ. ਲਿਟ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆਫ਼ ਕੋਲਕਾਤਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ