ਇਲਾ ਭੱਟ

ਇਲਾ ਰਮੇਸ਼ ਭੱਟ (ਜਨਮ 7 ਸਤੰਬਰ 1933) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਸੈਲਫ-ਇੰਪਲਾਇਡ ਵੀਮਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (SEWA) ਨਾਮਕ ਮਹਿਲਾ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। 12 ਲੱਖ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 13 ਮਈ, 2010 ਨੂੰ 2010 ਦੇ ਨਿਵਾਨੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ। 

 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਇਲਾ ਭੱਟ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੁਮੰਤਰਾਏ ਭੱਟ, ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਵਨਾਲੀਲਾ ਵਿਆਸ, ਮਹਿਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੀ, ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਸੂਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 1940 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ ਸਰਵਜਨਿਕ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਮ.ਟੀ.ਬੀ. ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਜ (ਦੱਖਣੀ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ 1952 ਵਿੱਚ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲਾ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸਰ ਐਲਏ ਸ਼ਾਹ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। 1954 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

 ਕਰੀਅਰ 
ਭੱਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ SNDT ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਿਸਨੂੰ SNDT ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1955 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਲੇਬਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (TLA) ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।

 ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 
ਇਲਾ ਭੱਟ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਰਮੇਸ਼ ਭੱਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਅਮੀਮਈ (ਜਨਮ 1958) ਅਤੇ ਮਿਹਿਰ (ਜਨਮ 1959)। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪੁਰਸਕਾਰEla Bhatt selected for Indira Gandhi Prize  Times of India. 20 Nov. 2011.
 ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ 1985
 ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 1986
 ਰਮੋਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਇਨਾਮ 1977
 ਰਾਈਟ ਲਿਵਲੀਹੂਡ ਪੁਰਸਕਾਰ 1984
 ਨਿਵਾਨੋ ਅਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2010
 ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀ ਇਨ ਹਿਊਮਨ ਲੈਟਰਸ
 ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 2001
 ਅਮਨ, ਨਿਸਸਤਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2011

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933