ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ

ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ  (ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1957) ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। 
ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਹੁਆਯਾਮੀ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਕਵਿੱਤਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਛਾਇਆਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਗਾਉ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਕਈ ਸਾਜ ਵਜਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਮ੍ਹਾਂ-ਲਮ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ ਹੈ।

ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ 
ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1977 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ 'ਜ਼ਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ' ਨਾਲ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਪਤੀ ਨੇ 1978 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ 'ਹਮ ਪਾਂਚ' ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1981 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਚਸ਼ਮੇ ਬੱਦੂਰ' ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 'ਕਥਾ', 'ਕਿਸੀ ਸੇ ਨਾ ਕਹਿਣਾ', 'ਰੰਗ ਬਿੰਰਗੀ' ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿੱਚ ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ, ਪਰ 2002 ਚ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। 2009 ਚ ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਨੇ 'ਦੋ ਪੈਸੇ ਕੀ ਧੂਪ ਚਾਰ ਆਨੇ ਕੀ ਬਾਰਿਸ਼' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 
ਕਮਲਾ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਨੇ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ।। ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

ਹੋਰ ਕਾਰਜ
ਨਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਦੋ ਪੈਸੇ ਕੀ ਧੂਪ", "ਚਾਰ ਆਨੇ ਕੀ ਬਾਰੀਸ਼" ਅਦਾਕਾਰ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਅਤੇ ਰਜਿਤ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 2009 ਦੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਇੰਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਖੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਨੈਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ "ਥੋੜਾ ਸਾ ਅਸਮਾਨ", ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ, ਜੋ ਕਿ ਧੱਕੜ ਔਰਤ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਰੈਵਲ ਸ਼ੋਅ, "ਦਿ ਪਾਥ ਲੈੱਸ ਟਰੈਵਲਡ" ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।

ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ "ਲਮ੍ਹਾ ਲਮ੍ਹਾ" 1983 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ, ਮੈਪਿਨਲਿੱਟ ਨੇ "ਬਲੈਕ ਵਿੰਡ ਐਂਡ ਅਦਰ ਪੋਇਮਸ" ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਨਵਲ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, "ਦਿ ਮੈਡ ਤਿੱਬਤੀ" ਦੀ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।

ਨੇਵਲ ਇੱਕ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪੇਂਟਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਗਰਭਵਤੀ ਨਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ "ਵਿਨੋਦ ਪੰਡਿਤ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ" ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਵਰਗੀ ਸਾਥੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ।

ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ
ਨਵਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਦਿਸ਼ਾ, ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਵਲ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਰਹੂਮ ਵਿਨੋਦ ਪੰਡਿਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਜੋ ਪੰਡਿਤ ਜਸਰਾਜ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸਨ।

ਉਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਇਨਾਮ
 1988, ਬੰਗਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ, ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਿਰਚ ਮਸਾਲਾ [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
 2003, ਕਰਾਚੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ
 2012, ਕਲਪਨਾ ਇੰਡੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਸਪੇਨ) ਵਿਖੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]
 2013, ਨਿਊ-ਯਾਰਕ ਇੰਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ

 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
 ਸਾਲ  ਫ਼ਿਲਮ  ਚਰਿਤਰ  ਟਿੱਪਣੀ 1978   ਜਨੂਨ   ਰਾਸ਼ਿਦ ਦੀ ਪਤਨੀ  1979   ਜੱਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ    1980   ਹਮ ਪਾਂਚ   ਲਜਿਆ  1980   ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ   ਕਲਪਨਾ ਕੁਮਾਰ  1981   ਚਸ਼ਮੇਬਦਦੂਰ   ਨੇਹਾ ਰਾਜਨ  1982   ਅੰਗੂਰ   ਤਨੂ  1982   ਸਾਥ ਸਾਥ   ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਗੁਪਤਾ 'ਗੀਤਾ'  1982   ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ   ਵੀਨਾ  1983   ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ   ਅਨੀਤਾ ਸੂਦ  1983   ਏਕ ਬਾਰ ਚੱਲੇ ਆਓ   ਗੁਲਾਬ ਡੀ ਦਿਆਲ  1983   ਕਥਾ   ਸੰਧਿਆ ਸਬਨਿਸ  1983   ਕਿਸੀ ਸੇ ਨਾ ਕਹਿਨਾ   ਡਾ ਰਾਮੋਲਾ ਸ਼ਰਮਾ  1984   ਮੋਹਨ ਜੋਸ਼ੀ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋ!    1984   ਕਾਨੂੰਨ ਕਯਾ ਕਰੇਗਾ   ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਅੰਜੂ ਗੌਤਮ ਮਹਿਰਾ  1984   ਕਮਲਾ   ਕਮਲਾ  1984   ਹਿਪ ਹਿਪ ਹੁਰਰੇ    1984   ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾਹੀ ਆਸਾਨ   ਸਹਿਰਾ ਐੱਚ ਖਾਨ / ਸਹਿਰਾ ਸ ਸਲੀਮ  1984   ਵਾਂਟਿਡ   ਐਂਜਲਾ 1984   ਅੰਧੀ ਗਲੀ    1985   ਦਾਮੁਲ    1985   ਫਾਸਲੇ   ਸ਼ੀਤਲ  1985   ਟੈਲੀਫੋਨ || ||
|-
| 1985 ||  ਹੋਲੀ  || ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਹਿਗਲ ||
|-
| 1985 ||  ਆਂਖੇਂ  || ਇੰਦੂ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ||
|-
| 1985 ||  ਅਪਨਾ ਜਹਾਨ  || ਸ਼ਾਂਤੀ ਏ ਸਾਹਨੀ || ਟੀਵੀ ਫਿਲਮ
|-
| 1985 ||  ਔਰਤ ਪੈਰ ਕੀ ਜੁਤੀ ਨਾਹੀ ਹੈ  || ||
|-
| 1986 ||  ਆਸ਼ਿਆਨਾ  || ||
|-
| 1986 ||  ਬੇਗਾਨਾ  || ਆਸ਼ਾ ਮਾਥੁਰ / ਆਸ਼ਾ ਵੀ ਕੁਮਾਰ ||
|-
| 1986 ||  ਨਸੀਹਤ  || ||
|-
| 1987 ||  ਮੇਰਾ ਸੁਹਾਗ  || || ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ 
|-
| 1987 ||  ਮਿਰਚ ਮਸਾਲਾ  || ਸਰਸਵਤੀ, ਮੁਖੀਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ||
|-
| 1988 ||  ਅਭਿਸ਼ਾਪਤ  || ||
|-
| 1988 ||  ਸ਼ੂਰਬੀਰ  || ਨੰਦਾ (ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ) ||
|-
| 1988 ||  ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੂੰ  || ||
|-
| 1989 ||  ਮੜੀ ਦਾ ਦੀਵਾ  || ਭਾਨ ਕੌਰ / ਭਾਨੀ || ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ
|-
| 1989 ||  ਜਿਸਮ ਕਾ ਰਿਸ਼ਤਾ  || ||
|-
| 1990 ||  ਘਰ ਹੋ ਤੋ ਐਸਾ  || ਸ਼ਾਰਦਾ ਵੀ. ਕੁਮਾਰ ||
|-
| 1991 ||  ਮੇਨ  || ਗੀਤਾ || ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ
|-
| 1991 ||  ਏਕ ਘਰ  || ||
|-
| 1991 ||  ਸੌਦਾਗਰ  || ਆਰਤੀ ||
|-
| 1992 ||  ਕਰੈਂਟ  || ਸੀਤਾ ||
|-
| 1992 ||  ਯਲਗਾਰ  || ਸੁਨੀਤਾ (ਦੀਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ) ||
|-
| 1994 ||  ਬਾਲੀਵੁੱਡ  || ||
|-
| 1994 ||  ਮਿਸਟਰ ਆਜ਼ਾਦ  ||ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ||
|-
| 1995 ||  ਦੁਸ਼ਮਨੀ: ਹਿੰਸਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ  || ਰਾਮ ਓਬਰਾਏ ||
|-
| 1995 ||  ਜੈ ਵਿਕਰਾਂਤ  || ਹਰਨਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ||
|-
| 1995 ||  ਗੁੱਡੂ  || ਕਵਿਤਾ ਬਹਾਦਰ ||
|-
| 1996 ||  ਸੌਤੇਲਾ ਭਾਈ  || ਸਰਸਵਤੀ ||
|-
| 1998 || Aie Sangharsha || ||
|-
| 1999 ||  ਕਭੀ ਪਾਸ ਕਭੀ ਫੇਲ  || ||
|-
| 2000 ||  ਭਵੰਡਰ  || ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਵੀ ||
|-
| 2002 ||  ਲੀਲਾ  || Chaitali || ਕਰਾਚੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ - 2003
|-
| 2002 ||  ਸ਼ਕਤੀ  || ਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ||
|-
| 2003 ||  ਫਰੀਕੀ ਚੱਕਰ  || ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਥਾਮਸ ||
|-
| 2004 ||  ਅਨਹਤ  ਮਹਾਤਾਰਿਕਾ  ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ 2006   ਯਾਤਰਾ   ਸਮਿਤਾ ਡੀ ਜੋਗੇਲਕਰ / ਸ਼ਾਰਦਾ  2008   ਫਿਰਾਕ   ਆਰਤੀ  2011 ਦੇ  ਟੈਲ ਮੀ ਓ ਖੁਦਾ   ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਆਰ ਕਪੂਰ  2010  ਮੈਮਰੀਜ਼ ਇਨ ਮਾਰਚ  ਆਰਤੀ ਸ ਮਿਸ਼ਰਾ ਇਮੇਜਿਨਇੰਡੀਆ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਸਪੇਨ) ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਾ ਅਵਾਰਡ 2011 ਦੇ  ਟ੍ਰੈਪਿਡ ਇਨ ਟ੍ਰੈਡੀਸ਼ਨ: ਰਿਵਾਜ਼  ਪਾਰੋ  2011 ਦੇ   ਜਿੰਦਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਦੋਬਾਰਾ   ਰਹੀਲਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ  2011 ਦੇ   ਭਿੰਡੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੰਕ   ਬਾਨੋ  2013   ਮਹਾਭਾਰਤ   ਕੁੰਤੀ (ਵੋਆਇਸ-ਓਵਰ)  2013   ਬੀਏ ਪਾਸ   ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਹਾਸਿਨੀ - 2013   ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ   ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬੈਕਫੁੱਟ ਫੋਗਟ (ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਪਤਨੀ)  2013   ਇਨਕਾਰ   ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕਾਮਧਰ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਲਈ ਅਪਸਰਾ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ - 2013   ਲਿਸਨ...ਅਮਾਇਆ   ਲੀਲਾ  ਨਿਊਯਾਰਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ - 2013 2014   ਯਾਰੀਆਂ   ਗਰਲਜ਼ ਹੋਸਟਲ ਵਾਰਡਨ  2014   ਬੈਂਗ ਬੈਂਗ!   ਜੈ ਅਤੇ ਵੀਰੇਨ ਦੀ ਮਾਂ  2015   ਐਨਐਚ 10   ਅੰਮਾਜੀ  2015   ਹਾਰਟਲੈੱਸ   ਸੂਤਰਧਾਰ ਦੀ ਮਾਂ 2015   ਤੇਵਰ   ਪਿੰਟੂ ਦੀ ਮਾਤਾ  2016   ਲੋਆਇਨ    ਪੋਸਟ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਲਮ੍ਹਾਂ-ਲਮ੍ਹਾਂ
ਬਲੈਕ ਵਿੰਡ ਐਂਡ ਅਦਰ ਪੋਇਮਜ਼ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਵੱਲੋਂ ਕਵਿਤਾ ਪਾਠ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ - 7 ਜਨਵਰੀ 2011

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

 Naval's website 

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ