ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ

'ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ' ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦੌੜ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 42.195 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 26 ਮੀਲ 385 ਗਜ਼ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਸੰਨ 500 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੋਟੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਆਸਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੰਨ 400 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਗਸਤ ਜਾਂ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੋ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਏਥਨਜ਼ ਅਤੇ ਪਰਸੀਅਨ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਰਾਥਨ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਥਨਜ਼ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਜੈਤੂ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਏਥਨਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਤ ਜਾਂ ਡਾਕੀਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਪੀਡੀਪਾਈਡਸ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੀ ਹਰ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਏਥਨਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਏਥਨਜ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਏਥਨਜ਼ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਏਥਨਜ਼ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਗਏ ਹਾਂ। ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਿੰਨਾ ਪੈਂਡਾ ਉਹ ਦੌੜ ਕੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਲ 42.195 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌੜ ਦਾ ਨਾਂ ਮੈਰਾਥਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮੈਰਾਥਨ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੌੜ ਏਥਨਜ਼ ਦੇ ਦੂਤ ਪੀਡੀਪਾਈਡਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 42.195 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।

ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਏਥਨਜ਼ ਵਿਖੇ 1896 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੌੜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ। thumb|left|1896 ਦੀ ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਰਾਥਨ

ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌੜ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸਾਲ ਦੂਰੀ(ਕਿਮੀ) ਦੂਰੀ(ਮੀਲ) 1896  40  24.85 1900  40.26  25.02 1904  40  24.85 1906  41.86  26.01 1908  42.195  26.22 1912  40.2  24.98 1920  42.75  26.56 1924 ਤੋਂ ਬਾਅਦ  42.195  26.22
ਰਿਕਾਰਡ
ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਦੌੜ ਦਾ ਮਰਦ ਵਰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਦੌੜਾਕ ਪੈਟਰਿਕ ਮਕਾਊ ਦੇ ਨਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 25 ਸਤੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਇਹ ਦੌੜ 2 ਘੰਟੇ 3 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।Men's marathon records. iaaf.org. Retrieved on 20 April 2013.Women's marathon records. iaaf.org. Retrieved on 20 April 2013. ਮਹਿਲਾ ਵਰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਉਲਾ ਰੈੱਡਕਲਿਫ਼ ਨੇ 13 ਅਪਰੈਲ 2003 ਨੂੰ ਇਹ ਦੌੜ 2 ਘੰਟੇ 15 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ। ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਰਦ ਵਰਗ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਜਪਾਨੀ ਦੌੜਾਕ ਤੋਸ਼ੀਨਰੀ ਤਕਾਓਕਾ ਦੇ ਨਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਨੂੰ ਇਹ ਦੌੜ 2 ਘੰਟੇ 6 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਹਿਲਾ ਵਰਗ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਜਪਾਨ ਦੀ ਮਿਜੂਕੀ ਨੋਗੁੱਚੀ ਨੇ 25 ਸਤੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਇਹ ਦੌੜ 2 ਘੰਟੇ 19 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ। thumb|right|upright|ਕੈਥਰੀਨ ਨਡਰਬਾ ਜੋ 2001 ਤੋਂ 2002. ਤੱਕ ਤੇਜ਼ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਾਕ ਰਹੀ
+ਮਰਦਸਮਾਂਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਨਾਂਦੇਸ਼ਮਿਤੀਸਥਾਂਨ2 ਘੰਟੇ 03:23ਵਿਲਸਨ ਕਿਪਸੰਗ29 ਸਤੰਬਰ 2013ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 03:38ਪੈਟਰਿਕ ਮਕਾਊ25 ਸਤੰਬਰ 2011ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 03:45ਡੈਨਿਸ ਕੇਮੇਟੋ13 ਅਕਤੂਬਰ 2013ਸ਼ਿਕਾਗੋ2ਘੰਟੇ 03:52ਇਮੈਨਲ ਮੁਤਾਈ13 ਅਕਤੂਬਰ 2013ਸ਼ਿਕਾਗੋ2ਘੰਟੇ 03:59ਹੈਲੋ ਗੈਬਰਸੇਲਾਸੀ28 ਸਤੰਬਰ 2008ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 04:05ਇਲਿਉਡ ਕਿਪਚੋਗੇ29 ਸਤੰਬਰ 2013ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 04:15ਜੈਫਰੀ ਮੁਤਾਈ9 ਸਤੰਬਰ 2012ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 04:23ਆਈਲੇ ਅਬਸ਼ੇਰੋ27 ਜਨਵਰੀ 2012ਡੁਬਈ2ਘੰਟੇ 04:27ਡੁਨਕਨ ਕਿਬੇਟ5 ਅਪਰੈਲ 2009ਰੋਟਨਡਮ2ਘੰਟੇ 04:27ਜੇਮਨ ਕਵਾਮਈ5 ਅਪਰੈਲ 2009ਰੋਟਨਡਮ

+ਔਰਤਸਮਾਂਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਨਾਂਦੇਸ਼ਮਿਤੀਸਥਾਂਨ2ਘੰਟੇ 15:25ਪਾਉਲਾ ਰੈੱਡਕਲਿਫ਼13 ਅਪਰੈਲ 2003ਲੰਡਨ2ਘੰਟੇ 18:20ਲਿਲਿਆ ਸ਼ੋਬੁਖੋਵਾ9 ਅਕਤੂਬਰ 2011ਸ਼ਿਕਾਗੋ2ਘੰਟੇ 18:37ਮੈਰੀ ਕੈਤਨੀ22 ਅਪਰੈਲ 2012ਲੰਡਨ2ਘੰਟੇ 18:47ਕੈਥਰੀਨ ਨਡਰਬਾ7 ਅਕਤੂਬਰ 2001ਸ਼ਿਕਾਗੋ2ਘੰਟੇ 18:58ਟਿਕੀ ਗੇਲਾਨਾ15 ਅਪਰੈਲ 2012ਰੋਟਨਡਮ2ਘੰਟੇ 19:12ਮਿਜ਼ੁਕੀ ਨੋਗੂਚੀ25 ਸਤੰਬਰ 2005ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 19:19ਇਰੀਨਾ ਮਿਕੀਟੇਂਕੋ28 ਸਤੰਬਰ 2008ਬਰਲਿਨ2ਘੰਟੇ 19:31ਅਸਲੇਫੈਚ ਮਰਗੀਆ27 ਜਨਵਰੀ 2012ਡੁਬਈ2ਘੰਟੇ 19:34ਲੂਸੀ ਕਬੂਅ27 ਜਨਵਰੀ 2012ਡੁਬਈ2ਘੰਟੇ 19:36ਡੇਨਾ ਕਸਤੋ23 ਅਪਰੈਲ 2006ਲੰਡਨ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਥਲੈਟਿਕਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ