ਕਿਰਪਾਨ

ਕਿਰਪਾਨ (ਉਚਾਰਨ: [kɪɾpaːn]) ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਖਸ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਹਉਮੇ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਸਦਾ ਗਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭੈੜੇ ਮਨੁੱਖ ਜੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।Sikh Rehat Maryada: Section Six, Chapter XIII, Article XXIV, d. ; Section Six, Chapter XIII, Article XXIV, p.  ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਰਪਾਨ ਲਗਭਗ 76 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (30 ਇੰਚ) ਲੰਬੀ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਰਪਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 5 ਤੋਂ 12 ਇੰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੰਜਰ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ", ਪਰ ਇਹ ਵਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕਧਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਤਲਵਾਰ ਰੂਪ ਸੀ)।Sikh Rehat Maryada: Section Six, Chapter XIII, Article XXIV, d. ; Section Six, Chapter XIII, Article XXIV, p.  ਇਹ 1699 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹੁਕਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਹੁਕਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੰਜ ਲੇਖਾਂ (ਪੰਜ ਕ) ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਲਸਟਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਵਿਉਂਤਪਤੀ 
ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਕਿਰਪਾਨ, ਦੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਵਿਉਂਤਪਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ: ਕਿਰਪਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦਇਆ", "ਕਿਰਪਾ", ਜਾਂ "ਦਿਆਲਤਾ"; ਅਤੇ ਆਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਨਮਾਨ", "ਕਿਰਪਾ" ਜਾਂ "ਮਾਣ"। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕ੍ਰਿਪਾਣ (kṛpāṇa, "ਤਲਵਾਰ, ਖੰਜਰ, ਬਲੀਦਾਨ ਚਾਕੂ") ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਟੈਮ *kerp- ਤੋਂ, *(s)ker ਤੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਕੱਟਣਾ" ਹੈ।

 ਉਦੇਸ਼ 
ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ "ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ" ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਅਤੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ। ਭਗਤ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ "ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹਾਦਰ ... ਜੋ ਵਾਂਝਿਆਂ ਲਈ ਲੜਦਾ ਹੈ"।

ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਵਕਰਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਿੱਖੀ ਜਾਂ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
 ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ 
ਕਿਰਪਾਨ ਭਗੌਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ "ਮੁੱਢਲੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ" ਹੈ।

 ਹਵਾਲੇ  

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼