ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ੨੩ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।  ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਕਾਰਖਾਨੇ ਸਾਇਕਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੌਜਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ੭ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ੭ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲਾਂ  ਅਤੇ ੧੨ ਬਲਾਕਾਂ ਵਾਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰ ਕੱਢਵਾਂ ਹੈ। ੨੦੧੧ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਧਿਆਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਸੋਂ ੩੪,੯੮,੭੩੯ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ 'ਚ ੧੫% ਵਾਧਾ ਦਰ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੀਮਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਰੂਪਨਗਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ; ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ; ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ; ਅਤੇ ਮੋਗਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ। 

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਖ਼ਸੀਅਤਾਂ

 ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ 

 ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਉਸਮਾਨ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨ ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਇ ਮੌਲਾਨਾ ਹਬੀਬ-ਉਰ-ਰਹਮਾਨਨਿਰਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ

ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਸੇਹ

 ਕਲਾਕਾਰ 

 ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਚੰਨੀ ਸਿੰਘ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ ਇਸ਼ਮੀਤ ਸਿੰਘ

ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ

 ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਡਾ. ਕੇਵਲ ਧੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸਾਅਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋਪ੍ਰਿ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘਸੁਧਾ ਸੇਨ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀਸਵ. ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ  ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ  
 ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੌਂ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

 Government and politics 

 ਰਾਜਨੀਤੀ 
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗਡ਼੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤਰੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣ, ਆਤਮ ਨਗਰ, ਦਾਖ਼ਾ, ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਜਗਰਾਂਵ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਖੰਨਾ, ਸਮਰਾਲਾ, ਸਾਹਨੇਵਾਲ, ਪਾਇਲ ਅਤੇ ਰਾਇਕੋਟ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵਡ਼ਿੰਗ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਫਤਿਹਗਡ਼੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵਡ਼ਿੰਗ 2024 ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ 2019 ਤੋਂ ਸੰਸਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 14 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ। 

 ਵਿਧਾਇਕ 
No.ConstituencyName of MLAPartyBench57KhannaTarunpreet Singh Sond Government58SamralaJagtar Singh Government59SahnewalHardeep Singh Mundian Government60Ludhiana EastDaljit Singh Grewal Government61Ludhiana SouthRajinder Pal Kaur Chhina Government62Atam NagarKulwant Singh Sidhu Government63Ludhiana CentralAshok Prashar Pappi Government64Ludhiana WestGurpreet Gogi Government65Ludhiana NorthMadan Lal Bagga Government66Gill (SC)Jiwan Singh Sangowal Government67Payal (SC)Manwinder Singh Gyaspura Government68DakhaManpreet Singh AyaliOpposition69Raikot (SC)Hakam Singh Thekedar Government70Jagraon (SC)Saravjit Kaur Manuke Government

 ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ 
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਨ  -

 ਜੈਗਰਾਓਨ
 ਖੰਨਾ
 ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੂਰਬੀ)
 ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੱਛਮੀ)
 ਪਾਇਲ
 ਰਾਇਕੋਟ
 ਸਮਰਾਲਾ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਤਹਿਸੀਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 181 ਪਿੰਡ ਹਨ।

ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਉਪ-ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹਨ -

 ਡੇਲੋਨ
 ਕੂਮ ਕਲਾਨ
 ਲੁਧਿਆਣਾ ਸੈਂਟਰਲ
 ਮੱਛੀਵਾਰਾ
 ਮਾਲੌਦ
 ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਢਾਢਾ
 ਸਿਧਵਾਨ ਬੇਟ