ਇਰੀਤਰੀਆ

{{Infobox Country
|native_name =  ਹਗੇਰੇ ਇਰਤਰਾ  ਦੌਲਤ ਇਰੀਤਰੀਆ
|conventional_long_name = ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਮੁਲਕ
|common_name = ਇਰੀਤਰੀਆ
|image_flag = Flag of Eritrea.svg
|image_coat = Coat of arms of Eritrea (or-argent-azur).svg
|symbol_type = Emblem
|image_map = Eritrea (Africa orthographic projection).svg
|national_anthem = Ertra, Ertra, Ertraਇਰੀਤਰੀਆ, ਇਰੀਤਰੀਆ, ਇਰੀਤਰੀਆ
|official_languages = ਤਿਗਰੀਨੀਆਅਰਬੀਅੰਗਰੇਜ਼ੀEritrea . CIA – The World Factbook. Cia.gov. Retrieved on 2012-06-25.
|demonym = ਇਰੀਤਰੀਆਈ
|ethnic_groups = ਤਿਗਰੀਨੀਆ 55%ਤਿਗਰੇ 30%ਸਹੋ 4%ਕੁਨਮ 2%ਰਸ਼ੈਦਾ 2%ਬਿਲੇਨ 2%ਹੋਰ 5% (ਅਫ਼ਰ, ਬੇਨੀ-ਅਮੇਰ, ਨਰਾ)CIA – Eritrea – Ethnic groups . Cia.gov. Retrieved on 2012-06-25.
|capital = ਅਸਮਾਰਾ
|latd= 15|latm=20|latNS=N|longd=38|longm=55|longEW=E
|largest_city = capital
|government_type = ਇੱਕ-ਪਾਰਟੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ
|leader_title1 = ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
|leader_name1 = ਇਸਾਈਅਸ ਅਫ਼ੇਵਰਕੀ
|legislature = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ
|sovereignty_type = ਸੁਤੰਤਰਤਾ
|sovereignty_note = ਇਥੋਪੀਆ ਤੋਂ
|established_event1 = ਇਤਾਲਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਖਾਤਮਾ
|established_date1 = ਨਵੰਬਰ 1941
|established_event2 = ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ-ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤ
|established_date2 = 1951
|established_event3 =ਯਥਾਰਥ ਸੁਤੰਤਰਤਾ
|established_date3 = 24 ਮਈ 1991
|established_event4 = ਕਨੂੰਨੂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ
|established_date4 = 24 ਮਈ 1993
|area_rank = 101ਵਾਂ
|area_magnitude = 1 E11
|area_km2 = 117,600
|area_sq_mi = 45,405 
|percent_water = 0.14%
|population_estimate = 6,086,495
|population_estimate_rank = 107ਵਾਂ
|population_estimate_year = 2012
|population_census = 5,291,370
|population_census_year = 2008
|population_density_km2 = 51.8
|population_density_sq_mi = 111.7 
|population_density_rank = 154ਵਾਂ
|GDP_PPP = $4.397 ਬਿਲੀਅਨ
|GDP_PPP_year = 2012
|GDP_PPP_per_capita = $777
|GDP_nominal = $3.108 ਬਿਲੀਅਨ
|GDP_nominal_year = 2012
|GDP_nominal_per_capita = $549
|HDI =  0.349
|HDI_rank = 177ਵਾਂ
|HDI_year = 2011
|HDI_category = low
|currency = ਨਕਫ਼ਾ
|currency_code = ERN
|time_zone = EAT
|utc_offset = +3
|time_zone_DST = ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ
|utc_offset_DST = +3
|drives_on = ਸੱਜੇ
|cctld = .er
|calling_code = 291
|ISO_3166-1_alpha2 = ER
|ISO_3166-1_alpha3 = ERI
|ISO_3166-1_numeric = 232
|sport_code = ERI
|vehicle_code = ER
|footnote1 = ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮਕਾਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
}}

ਇਰੀਤਰੀਆ (ਗੇ'ਏਜ਼:  ਇਰਤਰਾ; ਅਰਬੀ: إرتريا ਇਰੀਤਰੀਯਾ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਮੁਲਕ,ISO 3166-1 Newsletter VI-13 International Organization for Standardization ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਰੀਤਰੀਆ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ Ἐρυθραίᾱ (ਏਰੀਤਰਾਈਆ), ਭਾਵ ਲਾਲ ਧਰਤੀ, ਦਾ ਇਤਾਲਵੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਸਮਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੂਡਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੀਬੂਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਯਮਨ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਹਲਕ ਬਹੀਰਾ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਹਨੀਸ਼ ਟਾਪੂ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਤਕਰੀਬਨ 117,600 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 60 ਲੱਖ ਹੈ।

ਅਕਸੂਮ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਇਰੀਤਰੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਇਥੋਪੀਆ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਸੀ, ਦਾ ਉਠਾਅ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਇਆStuart Munro-Hay, Aksum: An African Civilization of Late Antiquity . Edinburgh: University Press, 1991, p. 57 ISBN 0-7486-0106-6.Paul B. Henze, Layers of Time: A History of Ethiopia, 2005 ISBN 1-85065-522-7. ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸਾਈਅਤ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।Aksumite Ethiopia. Workmall.com (2007-03-24). Retrieved on 2012-03-03. ਮੱਧ-ਕਾਲੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਗ ਮੇਦਰੀ ਬਾਹਰੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਹਮਾਸੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਰਤਮਾਨ ਏਰੀਤਰੀਆ, ਅਜ਼ਾਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆਈ ਅਤੇ ਆਟੋਮਨ ਸਲਤਨਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇਤਾਲਵੀ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਇਹ "ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਇਰੀਤਰੀਆ ਦਾ ਸੰਘ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਏਰੀਤਰੀਆਈ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਇਰੀਤਰੀਆ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਬ ਲੀਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ।

ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਇਰੀਤਰੀਆ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ (ਜ਼ੋਬ) ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਉਪ-ਜ਼ੋਬ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਲ-ਮਿਲਖਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇਰੀਤਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਇਰਾਦੇ ਹਨ: ਹਰੇਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਬਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣਾ।

ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਹਨ:
 ਸੰਖਿਆ ਖੇਤਰ () ਉਪ-ਖੇਤਰ () 1 ਮੀਕਲ() ਬੇਰੀਖ, ਘਲਾ-ਨੇਫ਼ੀ, ਸੇਮੀਏਨਵੀ ਮਿਬਰਕ, ਸੇਰੇਜਕ, ਦੇਬੂਬਵੀ ਮਿਬਰਕ, ਸੇਮਿਏਨਵੀ ਮੀ'ਅਰਬ, ਦੇਬੂਬਵੀ ਮੀ'ਅਰਬ, ਅਸਮਾਰਾ 2 ਅੰਸੇਬਾ() ਅਦੀ ਤੇਕੇਲੇਜ਼ਨ, ਅਸਮਤ, ਏਲਾਬੇਰੇਦ, ਗ਼ੇਲੇਬ, ਹਗਜ਼, ਹਲਹਲ, ਹਬੇਰੋ, ਕੇਰੇਨ, ਕੇਰਕੇਬੇਤ, ਸੇਲ'ਆ 3 ਗਸ਼-ਬਰਕਾ() ਅਗੋਰਦਤ, ਬਦਮੇ, ਬਰੇਂਤੂ, ਦਘੇ, ਫ਼ੋਰਤੋ, ਗੋਗਨੇ, ਗੁਲੁਜ, ਹੇਕੋਤਾ, ਲਾ'ਏਲੇ ਗਸ਼, ਲੋਗੋ-ਅੰਸੇਬਾ (ਅਦੀ ਨੀਮੇਨ ਕਬਾਬੀ), ਮੇਂਸੂਰਾ, ਮੋਗੋਲੋ, ਮੋਲਕੀ, ਓਮ ਹਜੇਰ, ਸ਼ੰਬੂਕੋ, ਤੇਸੇਨੇ. 4 ਦੇਬੂਬ() ਅਦੀ ਕੀਹ, ਅਦੀ ਕਾਲਾ, ਅਰੇਜ਼ਾ, ਅਲੀਤੇਨਾ, ਦੇਬਰਵਾ, ਦੇਕੇਮਹਰੇ, ਮੈ ਏਨੀ, ਮੈ ਮਨੇ, ਮੇਂਦੇਫ਼ੇਰਾ, ਸੇਗੇਨੇਈਤੀ, ਸੇਨਾਫ਼ੇ, ਤਸੇਰੋਨਾ, ਜ਼ਲਮਬੇਸਾ 5 ਉੱਤਰੀ ਲਾਲ ਸਾਗਰ() ਅਫ਼ਾਬੇਤ, ਦਾਹਲਕ, ਘੇਲ'ਆਲੋ, ਫ਼ੋਰੋ, ਘਿੰਦਾ, ਕਰੂਰ, ਮੱਸਵ, ਨਫ਼ਕਾ, ਸ਼ੇ'ਏਬ 6 ਦੱਖਣੀ ਲਾਲ ਸਾਗਰ() ਅਰੇ'ਏਤਾ, ਮੱਧ ਦੰਕਾਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਦੰਕਾਲੀਆ, ਅੱਸਬ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼