ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ

ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ (6 ਜੂਨ 1663 – 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤੀਰਥ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵੀ ਬਾਈ ਸੀ। ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਆਪ 1704 ਬਿ: ਨੂੰ ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।

ਮੁੱਢਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੂਜਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।

 ਜੀਵਨੀ 
ਮੋਹਕਮ ਦਾ ਜਨਮ ਛਿੰਬਾ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਚੰਡੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਬਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੇਟ ਦਵਾਰਕਾ (ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ) ਤੋਂ ਸਨ।

ਲਗਭਗ 1685 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1699 ਦੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਏ। ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ 7 ਦਸੰਬਰ 1704 ਜਾਂ 1705 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।

ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਸਲ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹਕਮ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਸੀ।

 ਹਵਾਲੇ 

 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ 
Kuir Singh, Gurbilas Patshahi 10. Patiala, 1968
Chhibbar, Kesar Singh, Bansavalinama Dasan Patshahian Kd. Chandigarh, 1972
Gian Singh, Giani, Sri Guru Panth Prakash. Patiala, 1970

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ