ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ

ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ (29 ਦਸੰਬਰ 1942–18 ਜੁਲਾਈ 2012) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ ਸਨ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਵੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।

1966 ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਖ਼ਤ ਨਾਮਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਖੰਨਾ ਨੇ ਕੁੱਲ 163 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

18 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਕੰਮ

ਖੰਨਾ ਨੇ ਕੁੱਲ 163 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ 128 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ 17 ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ 15 ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੂਪਰਸਟਾਰ ਬਣ ਗਏ।

ਰਾਜ਼, ਬਹਾਰੋਂ ਕੇ ਸਪਨੇ, ਅਰਾਧਨਾ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੇਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

 ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ 
ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਦਸੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 'ਜਤਿਨ ਖੰਨਾ' ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਨੀਲਾਲ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਲੀਲਾਵਤੀ ਖੰਨਾ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ।

ਖੰਨਾ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਾਲਾ ਹੀਰਾਨੰਦ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਾਨੀ ਖੰਨਾ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਵੇਹਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗਲੀ ਤਿਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਾਲਾ ਨੇ ਬੁਰਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਸੀ. ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪੇ ਰੇਲਵੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਜੋ 1935 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਖੰਨਾ ਗਿਰਗਾਓਂ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨੇੜੇ ਠਾਕੁਰ-ਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਖੰਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਰਵੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਸੇਂਟ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਦੇ ਗੋਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਮ ਜਿਤੇਂਦਰ ਰੱਖ ਲਿਆ । ਖੰਨਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਨਾਟਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ।

ਸੰਨ 1962 ਵਿੱਚ ਖੰਨਾ ਨੇ ਨਾਟਕ ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਮੂਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ। ਖੰਨਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਨਵੇਂ ਆਏ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਐਮ. ਜੀ. ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਖੰਨਾ ਨੇ 1959 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ ਪੁਣੇ ਦੇ ਨੌਰੋਸਜੀ ਵਾਡੀਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸ਼ਿਨਚੰਦ ਚੇਲਾਰਾਮ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦਰ ਨੇ ਸਿਧਾਰਥ ਜੈਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ।ਖੰਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਫ਼ਿਲਮ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਜੀਤੇਂਦਰ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਖੰਨਾ ਦੇ ਚਾਚੇ ਕੇ. ਕੇ. ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਖੰਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ) ।
ਸਨਮਾਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਨਾਮ ਰਿਹਾ। 2005 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਦਾ ਲਾਇਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012