Хæлгъон

ХæлгъонЦæгæраты Созырыхъо. Аивады суадон / чиныг сарæзтой Цæгæраты А., Цæгæраты 3., Цæгæраты М. — Дзæуджыхъæу: «Æрфæн», 2020. — 304 ф. у Цымытийы уæллаг сых.

 Истори  
Куырттаты комы Цымытийы хъæуы сæрмæ хицæн сыхæй цардысты дыууæ мыггаджы, Цæгæратæ æмæ Габысатæ, сæ сых хуындис Хæлгъон. Рагон ирон таурæгъты чиныджы фыст ис, зæгъгæ, Хæлгъонмæ Габысатæ æрбалыгъдысты Уæлладжыры комæй. Уæлладжыры комы фæтуджджын сты æмæ мыггаджы хистæртæ бауынаффæ кодтой, цæмæй æндæр ранмæ алидзой цæрынмæ. Габысатæ Уæладжыры комæй ралыгъдысты: иутæ Куырттаты коммæ, Цымытимæ — Хæлгъонмæ, иннæтæ — Елхот æмæ Дыгургоммæ. 

Куырттаты комы хистæртæ куыд дзурынц, афтæмæй Габысатæй 1880 азæй фæстæмæ Хæлгъоны ничиуал цард — ралыгъдысты Даргъ-Къохмæ. Даргъ-Къохмæ чи алыгъд, уыдонæн сæ хистæр уыдис Состæ. Кæд бæлвырд бæрæг нæу, уæддæр Габысатæ Хæлгъоны фæцардысты 300 азы бæрц. Уымæн æвдисæн сты сæ мæсгуытæ, сæ цæрæн хæдзæрттæ æмæ фосдарæн уæтæртæ.Куырттаты ком æмæ куырттатæгтæ / Чиныг сарæзтой Гуыриаты Т., Мырзаганты М. æмæ æнд. — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2007. — 464 ф.

 Кæс ноджы 
 Габысаты мæсгуытæ

 Фиппаинæгтæ 

Категори:Куырттаты ком