Буаробер, Франсуа де

Франсуа Лё Мете́ль де Буаробе́р (, райгуырдис 1592 азы 1 августы, Каны — 1662 азы 30 мартъи, Парижы) уыди францаг поэт æмæ драматург.

 Цардафыст 
Франсуа райгуырдис Каны, Руаны хъалонты палатæйы () прокуроры бинонты ’хсæн.

Йæ ахуыры сæр уыдис барад, суанг ма цасдæр рæстæг уыдис Руаны адвокатты коллигийы уæнг.
1622-æм азы уый æрцардис Парижы. Уым Буаробер ссис, Антуан де Сент-Аман æмæ Теофиль де Вио цы сæрибарзонд поэтты къорд сарæзтой, уый уæнг. Фæлæ де Виойыл дæнцон тæрхондоны процесс куы сарæзтæуыд (тæрхонмæ гæсгæ хъуамæ адæмы раз æрфæсмон кодтаид, уый фæстæ йæ хъуамæ басыгъдаиккой, фæлæ басыгъд ын фæстæдæр баивтой æнусмæ хасты ран уæвынæй), уæд Буаробер хи бангом кодта Франсуа де Малерабы фæдонтæм. Уый фæрцы фæхæстæгдæр ис къаролы кæртмæ, æмæ афтæмæ иннæ азы уый архайдта «Вакханали чи æвдыста, къаролы уыцы балеты» (1623-æм азы февралы, Лувры). Уыцы аз Буаробер райста католикон дин æмæ йын лæвæрд æрцыдис аббаты бынат Шатийон-сюр-Сены.

1625-æм азы уый уыдис Лондонмæ чи ацыдис, уыцы минæварады делегацийы уæнгтæй иу, 1630-æм азы та ацыдис Роммæ. Уым Буаробер, Ромы папæ Урбан VIII-æм æм хорз зæрдæ кæй дардта, уый фæрцы райста Руаны приоры æмæ каноничы чин.

1623-æм азы, йæ зонд, йæ сатирикон курдиат æмæ йæ дзырдарæхсты руаджы Буаробермæ хорз зæрдæйы ахаст дарын райдыдта кардинал Решелье. 1627-æм уый ссис кардиналы литературон нымæрдар. Буаробер уыдис, Ришельёйы идейæтæ драмон уацмысты хуызы чи æвдыста, уыцы фондз авторæй иу; иннæ цыппар уыдысты — Пьер Корнель, Клод де Летуаль, Гийом Кольте æмæ Жан Ротру. Буаробер ма уыдис, Валентэн Конрары хæдзары кæй арæзтой, уыцы литературон æмбырдты архайæг, æмæ дзы рæгъмæ рахаста уыцы æмбырдæй æхсæнадон бынат скæныны фæндон. Афтæмæй æрæвæрдæуыд, Буаробер йæ активондæр уæнгтæй иу кæмæн уыдис, уыцы Францы академийы бындур. Равзæрстой йæ уырдæм 1634-æм азы (йæ къæлæтджыны номыр — 6).

Француа де Буаробер, Решильейы аудындзинады фæрцы йын цы стыр мулк уыдис, уый хицау уæвгæйæ, рæдауæй æххуыс кодта фысджытæн.

Йæ царды фæткæй йын-иу арæх спайда кодтой йе знæгтæ. Иу æмæ дыууæ хатты-иу Буаробер не ссардта фыдæх, фæлæ-иу ахæм фыдахаст бирæ нæ ахаста, æниу фæстаг азтæ йæ бахъуыдис фылдæр æргом аздахын йæ сауджыны хæстæм.

Ришельёйы амарды фæстæ Буаробер хи баиу кодта, Фрондæйы афон лæггад кæмæн кодта, уыцы Мазариниимæ.

 Уацмыстæ 
Буаробер ныффыста 18 пьесæйы. Уыдонæй 9 сты трагикомедитæ. Йæ комедитæй иу — «Хъастуарзаг хæрзрæсугъд ус» (уырыс. Прекрасная сутяжница) у уæлдай ахъуыдыйаг, уымæн æмæ ацы уацмыс сразæнгард кодта Мольеры йæ комеди «Чъынды лæг» ныффыссынмæ.

Буаробер ма у бирæ æмдзæвгæты автор. Уый ма мыхуыры рауагъта Теофиль де Виойы уацмыстæ (1627) æмæ дыууæтомон чиныг «Къаролы Парнас, кæнæ Людовик XIII æмæ Ришельёйы кадæн фыст алыхуызон æмдзæвгæтæ» (1635). Бернар де Ла Маннуайы хъуыдымæ гæсгæ, Буаробер у, йе ’фсымæр Антуана Лё Метель д'Увилы номæй кæй рауагта, уыцы æнæфсарм аргъæутты автор.

 Театрæн фыст уацмыстæ 
 Пирандр и Лизимена, или Счастливый обман, трагикомеди, 1633
 Друзья-соперники, 1639
 Два Алкандра, 1640
 Прекрасная Палена, 1642
 Коронация Дария, 1642
 Правдивая история о Дидоне, или Целомудренная Дидона, трагеди, 1643
 Ревность к самой себе, 1650
 Три Оронта, 1652
 Безымный спорщик, или Дивертисменты графини де Пемброк, 1653, Лопе де Вегайы пьесæмæ гæсгæ
 Кассандра, графиня Барселонская, трагикомеди, фыццаг хатт сценæйыл æрæвæрдæуыд Бургундийы фысымуаты 1653-æм азы 31 октябры
 Неизвестная, 1655
 Смешной любовник, 1655
 Благородные враги, 1655
 Прекрасная сутяжница, 1655
 Прекрасная невидимка, или Испытанная верность, 1656
 Обманчивая внешность, 1656
 Битва Амура и Фортуны, 1656
 Теодора, царица Венгерская, 1658

 Æмдзæвгæтæ æмæ æндæр уацмыстæ 
 Стихи, мыхуыргонд æрцыдысты ацы чиныджы: Сборник самых прекрасных стихов Малерба, Ракана и др., 1626
 Письма, мыхуыргонд æрцыдысты ацы чиныджы: Сборник Фаре, 1627
 Парафразы на семь покаянных псалмов, æмдзæвгæтæй фыст, 1627
 Индийская история Анаксандра и Оразии, 1629
 Новеллы, любовные и героические, 1657
 Послания в стихах и другие поэтические творения, 1659

 Фиппаинæгтæ 

Категори:Францаг академийы уæнгтæ
Категори:Францы поэттæ
Категори:Францаг поэттæ
Категори:Францы драматургтæ
Категори:Францаг драматургтæ