Тъæбæгъæу

ТъæбæгъæуЦагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. 286 ф. (Тъæпæнхъæу) у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.

 Истори 
Гуыркъуымты комы рæбинаг хъæутæй иуы, Лйайы доны рахиз былыл, Тъæбæгъæуы цардысты Дзидахантæ æмæ Бырнацтæ. Сæ фарсмæ, рагон стыр бæласы цур ис Бырнацты кувæндон. Сæ бынмæ доны тæккæ был хæлар суар — мæст. Йæ уæле Майрæмы кувæндон. Сæ комкоммæ, фæтæны, Нары æппæт хъæуты иумæйаг кадджын кувæндон Хохы дзуар. Ардæм июлы мæйы æмбисы канд Нары кæмтты цæрджытæ нæ, фæлæ Туалгомы иннæ кæмттæй дæр цыдысты куывдмæ. Алы Нарон хæдзар дæр кодта кусарт, уымæн йæ рахиз фарс, физонæг, æртæ уæливыхы æмæ арахъы дурынимæ хаста дзуары бынмæ. Сылгоймæгтæ æмбырд кодтой Лйайы был Майрæмы кувæндоны раз. Хохы дзуары бынмæ цæуын сылгоймæгтæн не ’мбæлди. Уыцы бон Тъæпæгъæуы æмæ Гуыркъуымты комы æппæт цæрджыты стыр бæллиц уыдис фылдæр уазджытæ сбуц кæнын. Дыгай-æртыгай бонты æхсæвæй-бонæй не’нцадысты зард æмæ æмдзæгъд. Фæндыры зæлтæ æмæ зарæджы мелоди арыдтой комы. Æз лæгдæр оныл уыдис фæсивæды кафт æмæ зард. Бырнацты æхгæд мусы топпыхосы фæздæг къуыримæ нæ сысти. Ам хъазты алы хорз кафæгæн кад кæнгæйæ нæ ауæрстой сæ ливорты гилдзытыл. Зæхмæ æхсджытæ хæрдмæ калдтой мусы сыджыт, цармæ æхсджытæ дæлæмæ згъæлдтой цары сæг.Хозиты Федыр. Уæлладжыры комыл — Туалтæм. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1999. — Ф. 115—116.

 Мыггæгтæ 
Цардысты дзы Бырнацтæ æмæ Дзидахантæ.Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005, 244 ф.

 Фиппаинæгтæ 

Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ