Къахет

КъахетРусско-Осетинский словарь. Составил В.И. Абаев. 25.000 слов. Государственное издательство иностранных и национальных словарей. Москва, 1950 ( []) у административон регион æмæ историон бæстæ Скæсæн Гуырдзыстоны, Иор æмæ Алазаны доны уæлкæлæнтты. Йæ сæйраг сахар у Телау.

 Истори 
VIII æнусы онг уыди Картлийы паддзахады. XIII æнусæй бацыд Гуырдзыйы паддзахадмæ. XV æнусы дыккаг æрдæгæй уым равзæрди Къахеты паддзахад. 1762-æм азæй уыди Картли-Къахеты паддзахады. 1801-æм азы бацыд Уæрæсейы империмæ.

 Цæрджытæ 
Цæрынц дзы гуырдзиæгтæ, ирæттæ, цæцæйнæгтæ, азербайджайнæгтæ æмæ æндæр адæмыхаттытæ. Къахеты дыууæ хъæуы — Ульяновкæ æмæ Свободное — цæрынц Гуырдзыстоны малакантæй фылдæр хайБлаговест-Инфо. 25.02.2009.

Къахеты чысылдæр адæмтæ арæх хъаст кæнынц, уыдонмæ паддзахад æмæ сæ алфамбылай цæрджытæ хъомыс кæй дарынц, уый тыххæйСегодня.ру. В Грузии новый приступ шовинистической истерики Day.Az:  Дашгын Гюльмамедов: «Преступный и шовинистический режим Саакашвили всячески пытается скрыть следы «тихого геноцида» азербайджанцев» .

 Экономикæ 
 Хъæууон хæдзарад 
Къахеты экономикæйы ахсджиагдæр къабаз у хъæууон хæдзарад. Уый у бынæттон цæрджыты æфтиæгты сæйраг гуырæнКъахеты администрацийы сайт. Kakheti Region. Economy  . Хъæууон хæдзарад бынæттон индустримæ дæтты хомаг дæр.

Къахет радихгæнæн ис дыууæ физикон-географион регионыл:
 Мидæггаг Къахет () — размæцыд къабæзты дзы сты сæнæфсиргуыст, хоры культурæтæ, дыргъгуыст æмæ фосдарын Алазаны комы.
 Æддаг Къахет () — уым дæр иуæй-иу ран кæнынц сæнæфсир æмæ дыргъты куыст, садзынц æхсынæн (сонхура), мæнæу æмæ нартхор Иорийы цæугæдоны былтыл.

Хъæууон хæдзарады сæйраг къабаз у сæнæфсиры æмæ сæндуцыны куыст. Гуырдзыстоны æппæт сæнæфсирдæтты фæзуатæй йе ’рдæг у Къахеты сæнæфсидæттæ. Æрвылаз Къахеты æмбырд кæнынц сæнæфсир 120—150 мин тоннæйы.

Къахеты регионы ма садзынц мæнæу, нартхор æмæ хъæбæрхор. Афæдзмæ сæ иумæйаг тыллæг у 120—160 мин тоннæйы. Сонхурайы тыллæджы фылдæр хай æмбырд кæнынц Дедоплисцъхъаройы районы.

Къахеты хорз рæгъæд кæнынц алтъами, чылауи, æрыскъæф æмæ æндæр дыргътæ. Аслам дыргътæ сты дыргъгуысты индустрийы бындур.

Регионы ис хорз хизæнуæттæ дæр.

 Транспорт 
Къахеты ис дыууæ сæйраг транспортон магистралы: æфсæнвæндаг æмæ автомобилон фæндаг. Уыдон цæуынц Гуырдзыстоны центрæй Азербайджанмæ. Паддзахадон нысаниуæджы фæндæгты дæргъ у 580 километры. Паддзахæдты ’хсæн чи цæуынц, ахæм фæндæгты дæргъ у 120 км. Афсæнвæндаджы дæргъ у 150 км.

Уыимæ ма Къахеты ис 6 аэродромы, фæлæ уыдонæй кусы æрмæст иу — Телауы чи у, уый.

 Электрон тых 
Регионы алы цæрæнуæты дæр ис электрон тых, æхсæв-бонæй. Иу боны дæргъы исынц 18-20 мегаватты.

Къахеты кусынц цыппар гидроэлектростанцæйы. Уыдонæй ногдæр æмæ стырдæр у Хадоры ГЭС, йæ генераци у 25 мегаватты бæрц. Хадоры гидроэлектростанцæ скуыста 2004-æм азы китайаг инвестициты фæрцыРИА Новости. Саакашвили открыл ГЭС в Панкисском ущелье, построенную на китайские деньги  .

 Административон дих 
 '''Муниципалитет  Фæзуат, км² Цæрджытæ (2002)  Цæрджытæ (2014)  Цæрджытæ (2018)  Административон центр  Ахметъайы  2207        Ахметъа  Гурджааны  846        Гурджаан  Дедоплисцъхъаройы  2529        Дедоплисцъхъаро  Лагодехы  890        Лагодех  Сагареджойы  1491        Сагареджо  Сигънахы  1252        Сигънах  Телауы  1095        Телау  Хъуарелы  1001        Хъуарел

250px|right|thumb|Къахеты муниципалитеттæ: 
1 Ахметъайы муниципалитет,
5 Гурджааны муниципалитет,
8 Дедоплисцъхъаройы муниципалитет,
4 Лагодехы муниципалитет,
6 Сагареджойы муниципалитет,
7 Сигънахы муниципалитет,
2 Телауы муниципалитет,
3 Хъуарелы муниципалитет.

 Сахартæ æмæ хъæутæ 
Къахеты ис 10 сахары:
 Ахметъа
 Гурджан
 Дедоплисцъхъаро
 Лагодех
 Сагареджо
 Сигънах
 Телау (сæйраг сахар)
 Хъуарел
 Цънор

 Кæс ноджы 
 Къахеты ирæттæ

 Æддаг æрмæг 
 Къахеты администрацийы сайт , 

 Фиппаинæгтæ 

*