Болгайраг æвзаг

Болгайраг æвзаг кæнæ болгариаг æвзагИрон æвзаджы орфографи æмæ пунктуацийы æгъдæуттæ (Бакуыстой сыл Гуыриаты Т., Тахъазты X., Гæбæраты Н., Дзодзыккаты 3., Боцуаты Е., Майрæмыхъуаты Ф., Куыдзойты А.) — Дзæуджыхъæу: Ир, 2004 — 80 с. (български език ) у болгайраг адæмы мадæлон æвзаг. Уый у хуссар къорды славяйнаг æвзаг. Дзурынц ыл 9 милуан адæймаджы (æндæр ратæдзæнтæм гæсгæ — 11 милуанæй фылдæр).

Болгарийы мидæг болгайраг æвзаг «бирæцентрон» æвзагыл нымад у — ис ын, дам, æртæ литературон формæйы: болгайраг, македойнаг æмæ банатаг. Сыхагон Цæгат Македонийы сæхи æвзаг нымайынц хицæн æвзагыл, кæд æмæ болгайраг æвзагмæ тынг хæстæг у, уæддæр.

 Алфавит 
Болгари уыд кириллон алфавитæй фыццаг пайдагæнæг паддзахад. Рагондæр кириллон фыст болгайраг паддзах Самуилы бардзырдмæ гæсгæ конд у 993-æм азы, ссардтой йæ Македонийы XIX æнусы кæрон.

Болгайрагау фыстæуы кириллон алфавитæй, уырыссаг абетæйæ хъауджыдæр болгайраг алфавиты нæй дамгъæтæ Ё, Э, Ы (ома, алфавиты раст 30 дамгъæйы ис); дамгъæ Ъ та нысан кæны хъæлæсон мыр , ирон /ы/-мæ хæстæг. Мæнæ уыцы алфавит æмæ йæ дамгъæты транскрипци:

А а Б б В в Г г Д д Е е Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н О о П п Р р С с Т т У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ь ь Ю ю Я я 

Болгайраг клавиатурæ уырыссаг клавиатурæйы æнгæс нæу, уый тыххæй æмæ æндæр принципмæ гæсгæ конд у (хъæлæсонтæ дзы сты галиуырдыгæй, æмхъæлæсонтæ та æппатæй — рахизырдыгæй):

600px|Болгайраг клавиатурæ. Хъæлæсонтæ галиуырдыгæй, æмхъæлæсонтæ — рахизырдыгæй

 Хицæндзинæдтæ 
Болгайраг æвзаг иннæ славяйнаг æвзæгтæй цæмæй хицæн кæны:
 хауæнты системæ дзы фесæфтис (гуырынон æмæ дæттынон хауæнтæ баззадысты æрмæст номивджыты);
 фæзындис бæрæггæнæн артикль, фæсæфтуаны хуызæн бавæрдæуы дзырды кæрон: вълк «бирæгъ» — вълкът «бирæгъ (бæлвырд)», момиче «чызг» — момичето «чызг (бæлвырд)»;
 баззадис мивдисæджы хъæздыг системæ.

Нырыккон болгайраг æвзаг лæууы адæмон æвзаджы бындурыл, стыр тæваг ын дардта аргъуаны славяйнаг æвзаг (рагон болгайраг дæр æй хонынц), стæй уырыссаг литературон æвзаг. Уый тыххæй болгайраг æвзаг, йæ лексикæмæ гæсгæ, уырыссаг æвзагмæ у хæрз хæстæг, кæд æмæ иу æвзæгты дæлкъорды не сты, уæддæр.

Кæд тюркаг дзырдтæ болгайраг æвзагæй барæй-иу аивтой, уæддæр дзы бирæ баззадис, уыимæ арæх дзырдтæ дæр (зæгъæм маса «фынг» у туркаг дзырд).

 Фиппаинæгтæ 

*
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Категори:Болгарийы æвзæгтæ
Категори:Молдовæйы æвзæгтæ
Категори:Украинæйы æвзæгтæ