Уттар-Прадеш

У́ттар-Праде́ш ( — «Цæгаты бæстæ»; ; ) у Индийы цæгаты штат, йæ цæгат арæн у Индийы арæн Непалимæ. Штаты сæйраг сахар у Лакхнау, стырдæр сахар — Канпур. Æндæр стыр сахартæ сты Агрæ, Алигарх, Айодхья, Варанаси (Бенарес), Горакхпур. Цæрджыты нымæц у 166 млн адæймаджы — уымæй у Индийы штатты ’хсæн стырдæр.

Уттар-Прадеш у дунейы стырдæр административон иуæг цæрджыты нымæцмæ гæсгæ, æрмæст фондз паддзахады цæрджыты нымæц у Уттар-Прадешæй стырдæр: АИШ, Бразили, Индонези, Китай æмæ Инди йæхæдæг.

Кæсын-фыссын чи зоны, уыдоны нымæц у, æндæр штаттимæ абаргæйæ, ныллæг — нæлгоймæгтæй 70%, сылгоймæгтæй 43% (2001-æм азы). Штаты зындгонддæр уæлдæр ахуыргæнæндон у Аллахабады университет.


Штат Уттар-Прадеш иттæг ахсджиаг у Индийы культурæйæн — сахар Варанаси (Бенарес дæр æй хонынц) у индусаг уырнджытæн табуйаг. Сахар Агрæйы та лæууы дунейы зындгонддæр амаддзæгтæй иу — мавзолей Тадж Махал.

Нырыккон хиндийы литературон формæйы бындур сси, Уттар-Прадешы ныгулæны цы хариболийы диалектыл дзурынц, уый.

Уттар-Прадешы зæххыл XIX æнусы уыдис бритайнаг провинци Агрæ æмæ Ауды кънйазад. 1858-æм уыдон иугонд æрцыдысты, уæдæй фæстæмæ хуыдтой сæ «Агрæ æмæ Ауды иугонд провинцитæ», 1902-æм азæй та хуымæтæджы «Иугонд провинцитæ». Инди хæдбар куы сси, уæд штатæн радтой йæ ныры ном (йæ уæды сконды нырыккон Уттаракханды штаты зæххытæ дæр уыдысты).

 Фиппаинæгтæ 

*