ଗିରିଶଭାଇ ପଟେଲ

ଗିରିଶଭାଇ ପଟେଲ (୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୩୨ – ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆଇନଜୀବୀ, ଶିକ୍ଷାବିଦ୍ ଏବଂ ସଂବିଧାନିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଥିଲେ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ପଟେଲ ଏକ ମୁନିସିପାଲ୍ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ପରେ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ସେ ଏଲ୍‌.ଏଲ୍‌.ବି. ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାପରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ହାର୍ଭାର୍ଡ ଲ ସ୍କୁଲରୁ ଏଲ୍‌.ଏଲ୍‌.ଏମ୍‌. ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ। 

 କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ପଟେଲ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟ (International Court of Justice)ରେ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ । ପରେ ଭାରତକୁ ଫେରି ଆସି ଅହମଦାବାଦର ମଣେକଲାଲ୍ ନାନାବଟି ଲ କଲେଜର ପ୍ରଧାନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଗୁଜରାଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସେନେଟର ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ରାଜ୍ୟ ଆଇନ ଆୟୋଗର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ପଟେଲ ‘ଲୋକ ଅଧିକାର ସଂଘ’ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର ପତାକା ତଳେ ସେ ଦଳିତ, ଆଦିବାସୀ, ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକ, ନାରୀ, ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକ, ବନ୍ଧକ ଶ୍ରମିକ ଏବଂ କୃଷି ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅନେକ ମାମଲା ଲଢ଼ିଥିଲେ । ୧୯୭୫ ମସିହାରୁ ସେ ୪୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଧିକାଂଶ ମହକିଲଙ୍କୁ ସେ ନିଶୁଳ୍କ ଆଇନ ସେବା (ପ୍ରୋ ବୋନୋ) ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ।

ପଟେଲ ୨୦୦ ରୁ ଅଧିକ ସାର୍ବଜନିକ ହିତ ମାମଲା (Public Interest Litigations – PIL) ଦାଖଲ କରିଥିଲେ। ସେ ନ୍ୟାୟତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଆଇନର ଦାର୍ଶନିକତାରେ ବିଶେଷ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ “ଗିରିଶପ୍ରୁଡେନ୍ସ” ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ। ପଟେଲ ଏମ୍‌.ସି. ଭଟ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ନର୍ମଦା ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମେଧା ପାଟକରଙ୍କ ସହିତ ନିକଟତର ସହଯୋଗୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

୨୦୦୨ ମସିହାରେ ପଟେଲଙ୍କୁ ‘ଭାଗୀରଥ ମାନବାଧିକାର ପୁରସ୍କାର’ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

 ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଐତିହ୍ୟ 
୨୦୧୮ ମସିହାରେ ବୟସ ଜନିତ ଜଟିଳତା ହେତୁ ଅହମଦାବାଦରେ ନିଜ ଘରେ ଗିରିଶ ପଟେଲଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ସେ ଦେହଦାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତରେ ସିଭିଲ୍ ସୋସାଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଶୋକ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିର ସମ୍ମାନରେ ‘ଗିରିଶ ପଟେଲ ସ୍ମରଣାଞ୍ଜଳି ବକ୍ତୃତା ମାଳା’ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି । ଦଳିତ ନେତା ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ ଜିଗ୍ନେଶ ମେଭାନୀ, ଗିରିଶଭାଇ ପଟେଲଙ୍କ ମେଣ୍ଟରସିପ୍‌ ଅଧୀନରେ କାମ କରିଥିଲେ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ