ମହାସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ

ମହାସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ (୧୫ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୨୨ - ୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ ମଧୁବାଣୀ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

ଜୀବନୀ
ଛୋଟବେଳୁ, ଦେବୀ ବହୁତ କମ ପାଠ ପଢିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ମାଉସୀଙ୍କଠାରୁ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ଏବଂ ମଧୁବାଣୀ କଳା ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ସେ ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଜଣେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ କୃଷ୍ଣ କୁମାର ଦାସଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।

୧୯୬୧ ମସିହାରେ, ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଚଳିତ ପରଦା ପ୍ରଥାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଜଣେ କଳାକାର ଭାବରେ ନିଜର ଏକ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେ ମିଥିଳା ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କଳାକାର ଶିଳ୍ପୀ ସହଯୋଗ ସମିତି ନାମକ ଏକ ସମବାୟ ସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହା ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଏବଂ କଳାକାରମାନଙ୍କର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା। ମିଥିଳା ଚିତ୍ରକଳା ବ୍ୟତୀତ, ଦେବୀ ମାଟି, କାଗଜ ମାଚେ, ସୁଜାନି ଏବଂ ସିକ୍କିରେ ତାଙ୍କର ବିଶେଷଜ୍ଞତା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପରିବାର ଅନୁଯାୟୀ, ଦେବୀ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଚିତ୍ରକଳା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ୪ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୩ରେ ଏକ ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ବୟସ ୯୨ ବର୍ଷ ଥିଲା। ପରଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା।

ଚିହ୍ନଟକରଣ
ଜଣେ ମିଥିଳା ଝିଅର ସଂଘର୍ଷର ଚିତ୍ରଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ କଳା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଥମ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନୀଲମ ସଞ୍ଜିବ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ଠାରୁ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ଦେବୀଙ୍କୁ ଚିତ୍ରକଳା କଳାର ଜଣେ " ଜୀବନ୍ତ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ " ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାର ତୁଳସୀ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଶିଳ୍ପ ଗୁରୁ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଦେବୀ ବିହାରର ମଧୁବାଣୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ରାଣ୍ଟି ଗାଁର ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବୋହୂ ବିଧା ଦାଶ ଓ କର୍ପୁରୀ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ମଧୁବାଣୀ ଚିତ୍ରକାର ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି କନ୍ୟା ଏବଂ ତିନୋଟି ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଥିଲେ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୨ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ