ଏଚ୍‌.ସି.ବର୍ମା

ଏଚ୍‌.ସି.ବର୍ମା (ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା,ଜନ୍ମ ୧୯୫୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (IIT) କାନପୁରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ । ଏଥିପୂର୍ବରୁ ସେ ପାଟନା ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଗବେଷଣାକ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ନାଭିକୀୟ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ । ସେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାମଧ୍ୟରେ ‘Concepts of Physics’ (କନସେପ୍ଟସ ଅଫ୍ ଫିଜିକ୍ସ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ । ସେ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ ।

 ଜନ୍ମ 
ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ବିହାରର ଦରଭଙ୍ଗା ଜିଲ୍ଲାର ଏକ କାୟସ୍ଥ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ଶୈଶବରେ ସେ ପଢ଼ାରେ ବିଶେଷ ମେଧାବୀ ନ ଥିଲେ । ପିତା ନିଜେ ଗଣିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖାଇଥିଲେ । ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଦିନରେ ସେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତରେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ ନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲେଖା ପୁସ୍ତକଗୁଡିକରେ ସେ ତାଙ୍କ ମାତା–ପିତା ଓ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ବୋଲି ଲେଖିଛନ୍ତି ।

 ଶିକ୍ଷା 
ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା ପାଟନା ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ । ସେଠାର ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢିଗଲା । ଏହି ଆଗ୍ରହ ଏତେ ଅଧିକ ବଢିଲା ଯେ, ଯେଉଁ ଛାତ୍ର ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲେ, ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଟନା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର B.Sc. (Honours) ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କଲେ । ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିବା ପରେ ସେ GATE ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ IIT କାନପୁରରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଜ୍ଞାନ (M.Sc.) ପାଇଁ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ଏବଂ 9.9 GPA (10.0 ରୁ) ପାଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ସେହି IIT କାନପୁରରୁ ଡକ୍ଟରେଟ (PhD) ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ତିନି ବର୍ଷରୁ କମ ସମୟରେ ପିଏଚ୍‌ଡି ଉପାଧି ଅର୍ଜନ କଲେ ।

 କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 

 ପାଟନା ସାଇନ୍ସ କଲେଜ 
ସେ ଯେତେବେଳେ ପାଟନା ସାଇନ୍ସ କଲେଜ୍‌ରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଉଥିଲେ, ଦେଖିଲେ ଯେ ଅନେକ ଛାତ୍ର ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ ପଢ଼ି ଆନନ୍ଦ ନେଉନାହାନ୍ତି, ବରଂ ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ନିଜେ ଯେପରି Resnick & Halliday ଙ୍କର Fundamentals of Physics ପଢ଼ି ସ୍ୱୟଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେଇପରି ପ୍ରୟୋଗ ଛାତ୍ରମାନେ କରୁନଥିଲେ । ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅନ୍ତର । ଗ୍ରାମୀଣ ପୃଷ୍ଠଭୂମିର ଛାତ୍ରମାନେ ପୁସ୍ତକର ଭାଷାରେ ଅଟକି ଯାଉଥିଲେ ଓ ଧାରଣା ଓ ତତ୍ତ୍ଵକୁ ଧରିପାରୁନଥିଲେ ।

 Concepts of Physics ର ରଚନା 
ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା ଏକ ଏମିତି ପୁସ୍ତକ ଲେଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଯାହା ଭାଷାର ଅସୁବିଧାକୁ ସହଜ କରିପାରିବ । ସେ ଆଠ ବର୍ଷ ଧରି ପରିଶ୍ରମ କରି ଲେଖିଲେ ‘Concepts of Physics’, ଯାହା ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକର ସଫଳତାର ରହସ୍ୟ ହେଉଛି, ସରଳ ଭାଷା, ରୋଚକ ନ୍ୟୁମେରିକାଲ  ଉଦାହରଣ, ଓ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଯୋଗ । ଭାରତର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ IIT–JEE ପ୍ରସ୍ତୁତି ଛାତ୍ରମାନେ ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଏହା ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ର, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଏକ ମହାନ ଉପହାର ଥିଲା । IIT କାନପୁରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ପ୍ରାୟ ୧୫ ବର୍ଷ ପାଟନା ସାଇନ୍ସ କଲେଜ୍‌ରେ କାମ କରିଥିଲେ ।

 IIT କାନପୁର 
ଡ଼ଃ ଏଚ୍‌.ସି. ବର୍ମା ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ସହାୟକ ପ୍ରଫେସର ଭାବେ IIT କାନପୁରରେ ଯୋଗଦେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଅନେକ କୋର୍ସ ପଢ଼ାଇଥିଲେ ଓ “Quantum Physics” ନାମକ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ସେ ପରୀକ୍ଷଣାତ୍ମକ ପରମାଣୁ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ନିୟମିତ ଶିକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ; ଯେପରି School Physics Project, Shiksha Sopan ଇତ୍ୟାଦି । ସେ ୩୦ ଜୁନ ୨୦୧୭ ରେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ଅବସର ନେଲେ । ପ୍ରାୟ ୩୮ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲେ । ସେ National Anveshika Network of India ର ଜାତୀୟ ସଂଯୋଜକ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଉତ୍ସାହୀ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟଶାଳା ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣକୁ ପହଞ୍ଚୁଛି ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ