ଲଳିତା ଲାଜମି

ଲଲିତା ଲାଜମି (୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୨ – ୧୩ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଚିତ୍ରକର ଥିଲେ। ସେ କଳାସଂପନ୍ନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜଣେ ସ୍ୱୟଂଶିକ୍ଷିତ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ ଏବଂ ପିଲାଟିବେଳୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ଥିଲା। ସେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ପ୍ରଯୋଜକ ଓ ଅଭିନେତା ଗୁରୁ ଦତ୍ତଙ୍କ ଭଉଣୀ ଥିଲେ। ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଲଣ୍ଡନର ନେହେରୁ ସେଣ୍ଟରରେ ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚାୟୁକ୍ତ ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆୟୋଜନାରେ ହୋଇଥିବା ‘ଗୁରୁ ଦତ୍ତ ଫିଲ୍ମ ଫେସ୍ଟିଭାଲ୍’ କୁ ସେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସହିତ ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ ଓ ରାଜ କପୁରଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିଲା।

ତାଙ୍କ ଏକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ଲଲିତା ଲାଜମି କହିଥିଲେ ଯେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବେଶରୁ ଆସିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠାଇବାର ସମର୍ଥ ନଥିଲେ। ସେ କଳାସଂପନ୍ନ ପରିବାରରୁ ଥିବାରୁ କଳା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ । କଲିକତାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ଶିଳ୍ପୀ ତାଙ୍କ ମାମା ବି. ବି. ବେନେଗାଲ୍ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପେଇଣ୍ଟ ବକ୍ସ ଆଣିଦେଇଥିଲେ। ୧୯୬୧ ମସିହାରୁ ସେ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ଚିତ୍ର ବିକ୍ରୟ ସହଜ ନଥିବାରୁ ଆର୍ଥିକ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ସେ ଏକ କଳା ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ାଇଥିଲେ। ପାଠ ପଢ଼ାଇବା ସମୟରେ ସେ ବେସହାରା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ କାମ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଚିତ୍ରଟି କେବଳ ୧୦୦ ଟଙ୍କାରେ ଜର୍ମାନ ଶିଳ୍ପ ସଂଗ୍ରାହକ ଡା. ହେଇନ୍ଜମୋଡ୍ଙ୍କୁ ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ର ନେଇ ଯାଇ ବଦଳରେ ଜର୍ମାନ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର କିମ୍ବା କିଛି ପୁସ୍ତକ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଲାଜମି କହିଥିଲେ ଯେ ୧୯୭୦ ଦଶକର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗ ନଥିଲା । ପରେ ସେ ଏଚିଙ୍ଗ୍, ତେଲରଙ୍ଗ ଓ ଜଳରଙ୍ଗରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରି ନିଜ ଶୈଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥିଲେ। ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରଗୁଡିକ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ମାନସିକ ଦୁଃଶ୍ଚିନ୍ତା ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରର ନାରୀମାନେ ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୃଢ଼ ଓ ସଂଘର୍ଷଶୀଳ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ କାଳୀ ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଚିତ୍ରପ୍ରତୀକ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। “ଦ ଫ୍ୟାମିଲି ସିରିଜ୍” ନାମକ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ରମାଳା ତାଙ୍କର ନିକଟତମ ପ୍ରେରଣା ଥିଲା ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚେମୋଳ୍ଡରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ପ୍ରଥମେ କାର୍ୱାରରେ ବସୋବାସ କରୁଥିଲେ, ପରେ ସେମାନେ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ କବି ଏବଂ ମାତା ଜଣେ ବହୁଭାଷାଜ୍ଞ ଲେଖିକା ଥିଲେ। ସେ ଭୌୱାନିପୋରରେ ବଢ଼ିଉଠିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାମା ବି.ବି. ବେନେଗାଲ୍ ଶିଶୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ରଙ୍ଗର ବକ୍ସ ଦେଇ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ କରାଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ କାମକୁ ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ। ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଜୋର ଧରିଥିଲା। ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ମୁମ୍ବାଇର ଜାହାଙ୍ଗୀର ଆର୍ଟ ଗ୍ୟାଲେରୀରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଭାବେ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଏକକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଦୁଇ ଦଶକରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି କ୍ୟାମ୍ପିଅନ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଓ କନଭେଣ୍ଟ ଅଫ୍ ଜିସସ୍ ଏଣ୍ଡ ମେରୀରେ ପାଠ ପଢ଼ାଇଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ସାର ଜେ ଜେ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଆର୍ଟରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ତାଙ୍କର ଆର୍ଟ୍‌ ମାଷ୍ଟର୍ସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ଲଲିତା ଲାଜମିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତର National Gallery of Modern Art, Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ମ୍ୟୁଜିୟମର ସଂଗ୍ରହରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଛି।

ସେ କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ଗୋପୀ ଲାଜମିଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଜଣେ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ କନ୍ୟା Kalpana Lajmi ମଧ୍ୟ ଜଣେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଥିଲେ।

ଲାଜମି ୧୩ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୩ରେ ୯୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଲୋକଗମନ କରିଥିଲେ।
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୨ ଜନ୍ମ