ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଲାହୋଟି

ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଲାହୋଟି (୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୦ – ୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୨)  ଭାରତର ୩୫ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ୧ ଜୁନ୍ ୨୦୦୪ରୁ ୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଦରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।

 ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପେଶାଜୀବନ 
ସେ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ଗୁନା ଜିଲ୍ଲାରେ ବାରରେ ଯୋଗଦେଲେ ଏବଂ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନାମ ଲେଖାଇଲେ । ଏପ୍ରିଲ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ସେ ସିଧାସଳଖ ବାରରୁ ରାଜ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟିକ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜିଲ୍ଲା ଓ ସେସନ୍ସ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ପଦସ୍ଥ ହେଲେ । ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଜିଲ୍ଲା ଓ ସେସନ୍ସ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ, ସେ ମେ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ପଦତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣିଥରେ ବାରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଧାନତଃ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଆଇନ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ । ସେ ୩ ମେ ୧୯୮୮ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୯ ରେ ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ । ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୪ରେ ଲାହୋଟିଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ବଦଳି କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୮ରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୧ ଜୁନ ୨୦୦୪ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂରଣ କରିବା ସମୟରେ ସେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧୭ ମାସ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବସୁରୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମାତ୍ର ୧ ମାସ ଥିଲା । ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅବଧିରେ, ଲାହୋଟି ୩୪୨ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ କୃଷ୍ଣ କୁମାର ଲାହୋଟି ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଏକ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସେଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

 ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ 
ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଲାହୋଟି କମ୍ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରତିକ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭବତଃ ସବୁଠାରୁ କମ୍ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ । ସେ ତତକାଳୀନ ସମୟର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଦୀର୍ଘତମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସେବା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ୧୭ ମାସ ପରେ ପଦରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୪ ମସିହାରେ, ନ୍ୟାୟବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦୁର୍ନୀତି ସମ୍ପର୍କରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୂର୍ବସୁରୀଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି, ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଲାହୋଟି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତର ନ୍ୟାୟବ୍ୟବସ୍ଥା ‘ପରିଷ୍କାର’ । ଦେଶରେ ତତକାଳୀନ ସମୟରେ ଅନୁଶାସନହୀନ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମାଧ୍ୟମରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରକାଶିତ ଖୁଲାସାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟଟି ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା । ନ୍ୟାୟିକ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ପରିଚାଳନା ମଧ୍ୟ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଫେବୃଆରୀ 2005 ମସିହାରେ, ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ବି. କେ. ରାୟଙ୍କୁ ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରୁ ଗୁୱାହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଲାହୋଟିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା ।

ନୁଆଦିଲ୍ଲୀରେ ୮୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି