ଜୋଉ ଭାଷା

ଜୋଉ ( ଜୋ ଲେଖା ଏବଂ ଜୋକାମ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ) ହେଉଛି କୁକି-ଚିନ୍ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଶାଖାର ଏକ ଭାଷା ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ବର୍ମାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ମିଜୋରାମ ଏବଂ ମଣିପୁରରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

ଜୋଉ ନାମଟି କେତେକ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ମିଜୋ ଲୋକଙ୍କ (ଜୋ ଲୋକ) ଅର୍ଥାତ୍ କୁକିଶ ଏବଂ ଚିନ୍ ଲୋକଙ୍କ , ବିଶେଷକରି ଜୋମି ଲୋକଙ୍କ ଭାଷା ପାଇଁ ଏକ ଆବରଣ ଶବ୍ଦ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ
୨୩ଟି Zou ବ୍ୟଞ୍ଜନାତ୍ମକ ଫୋନେମର ସେଟ୍ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସର୍ବନିମ୍ନ ଯୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଓଭରଲାପ୍ ହେଉଥିବା ଶବ୍ଦର ଆଧାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରିବ। ଏହି ୨୩ଟି ଫୋନେମ ବ୍ୟତୀତ, ୧ଟି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଋଣୀ ଫୋନେମ (ଯଥା /r/), ଯାହା କେବଳ ଋଣୀ ଶବ୍ଦରେ ମିଳିଥାଏ, ବହୁତ ବିରଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ (ଯଥା /r/ /rəŋ/ "ରଙ୍ଗ" ରେ)। ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, Zouରେ ୭ଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଅଛି: i, e, a, ɔ, o, u, ə।

+ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣLabialDental/AlveolarPalatalVelarGlottalPlosivevoicelessaspiratedvoicedAffricateFricativevoicelessvoicedNasalLateralTrill()Semivowel

+ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣFrontCentralBackCloseClose-midOpen-midOpen

ବର୍ଣ୍ଣବିଜ୍ଞାନ
ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
 a - [a]
 aw - [ɔ]
 e - [e/ə]
 i - [i~j]
 o - [o]
 u - [u~w]

ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି
 b - [b]
 ch - [c]
 d - [d]
 g - [g]
 h - [h], [ʔ] at the end of a syllable
 j - [ɟ]
 k - [k]
 kh - [kʰ]
 l - [l]
 m - [m]
 n - [n]
 ng - [ŋ]
 p - [p]
 ph - [pʰ]
 r - [r]
 s - [s]
 t - [t]
 th - [tʰ]
 v - [ʋ]
 z - [z]

ଜୋ କ୍ରିୟାର ପ୍ରକାରଭେଦ
Zo କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ: କାଣ୍ଡ (1), କାଣ୍ଡ (2), କାଣ୍ଡ (3) ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି: 
+Types of Zo Verbs Stem 1Stem 2Stem 3Stem 4piê-givepie?pe-piehpuo-carrypuo?po-pua-

ସଂଖ୍ୟାଗୁଡିକ
ଜୋମି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ:
NumeralZouEnglishHindi0   zero   1   one  2  two  3  three  4 four   5  five   6  six   7  seven   8  eight  9  nine   10,   ten  11  eleven  12  twelve   13  thirteen  14 fourteen   15  fifteen   16  sixteen   17  seventeen   18  eighteen  19  nineteen   20  twenty   30  thirty   40  forty   50  fifty   60  sixty   70  seventy   80  eighty   90  ninety   100   hundred   1,000,   one thousand   10,000 , ,   ten thousand  100,000, ,   one hundred thousand, one lakh  1,000,000, ,   one million  10,000,000, ,   ten million, one crore  100,000,000,   one billion, ten crore   

ଲେଖନ ପ୍ରଣାଳୀ
ଜୋଉ ପ୍ରାୟତଃ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ମିଶନାରୀ ଜେଏଚ୍ କୋପ୍ ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଥାଏ। ୧୯୫୨ ମସିହାରେ, ଚୁରାଚାନ୍ଦପୁରର ଏମ୍. ସିୟାଜାଥାଙ୍ଗ ଜୋଲାଇ କିମ୍ବା ଜୋଲାଇ ନାମରେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ଲିପି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଏହା କିଛି ବର୍ଣ୍ଣାନୁକ୍ରମିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ସହିତ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ପ୍ରଣାଳୀ ଥିଲା। ଏହି ଲିପି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବଢ଼ୁଛି - ଜୋଉ ସାଂସ୍କୃତିକ, ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ୧୯୭୦ ଦଶକରୁ ଏହି ଲିପିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ, ମଣିପୁର ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସିୟାଜାଥାଙ୍ଗ ଏବଂ ଲିପି ଉଭୟକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଖାଇଛନ୍ତି।

ଭାଷାଗତ ସମ୍ପର୍କ
କୁକି -ଚିନ୍ ଭାଷା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କଥିତ ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଭାରତରେ କଥିତ ଜୋଉ ପାଏଟଙ୍କ ପାଏଟ ଭାଷା ସହିତ ସମାନ , ଯଦିଓ ପାଏଟରେ ଥିବା ଶବ୍ଦ-ଶେଷ ଗ୍ଲୋଟାଲ୍ ଷ୍ଟପ୍ ଜୋଉରେ ନାହିଁ।"Their language is called Zou which is similar to the language spoken by the Paite. Unlike the Zou, the Paite possess the terminal glottal stop 'h'. For example, a word for 'good' is hoih in Paite while it changes into hoi in the Zou language. Sannemla (Zou folksongs) are also popular among the Paite, although they are rendered in their individual dialect bearing the characteristic phonetic differences." 

ଭୌଗୋଳିକ ପରିସର
ଏହାର ସର୍ବାଧିକ ପରିମାଣରେ, ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ବର୍ମା , ଭାରତ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୬୦,୦୦୦ ବର୍ଗ ମାଇଲ (୧୬୦,୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର) ଆକାରର ଏକ ଅଞ୍ଚଳ । Encyclopaedia of South-Asian tribes - Volume 8 - Page 3436 Satinder Kumar - 2000 "According to the 1981 census, 12,515 persons speak the Zou language" ତଥାପି ରାଜନୈତିକ ସୀମା ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କ କିଛି ଉତ୍ସରେ କ୍ଷେତ୍ରର ପରିସରକୁ ବିକୃତ କରିଛି।

ବର୍ମାରେ
ଏହା ଚିନ୍ ରାଜ୍ୟ , ଟିଡିମ୍ ଏବଂ ଚିନ୍ ପାହାଡ଼ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ୧୯୫୦ ଦଶକରୁ ଜୋ ଭାଷାଭାଷୀ ଚିନ୍ ରାଜ୍ୟରେ ବର୍ମିଜ୍ ଭାଷାର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।  ଏଥନୋଲୋଗ୍ ରିପୋର୍ଟ କରେ ଯେ ମିଆଁମାରର ନିମ୍ନଲିଖିତ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଜୋ ଭାଷା କୁହାଯାଏ।

 ଚିନ୍ ରାଜ୍ୟ : ଟନ୍ଜାଙ୍ଗ , ହାଖା , ଏବଂ ଟେଡିମ୍ ଟାଉନସିପ୍ ।
 ସାଗିଂ ଡିଭିଜନ୍ : କାଲାଇ , ଖମ୍ପତ , ଏବଂ ତମୁ ଟାଉନସିପ୍ ।

ଭାରତରେ
 ମଣିପୁର
 ଚାନ୍ଦେଲ ଜିଲ୍ଲା : ସିଙ୍ଗଗେଟ୍ ସବଡିଭିଜନ୍ ଏବଂ ସୁଙ୍ଗନୁ ସଚ୍ଚି / କାନା ଅଞ୍ଚଳ ।
 ଚୁରାଚାନ୍ଦପୁର ଜିଲ୍ଲା
 ମିଜୋରାମ
 ଆସାମ 

ବାଂଲାଦେଶରେ
ବାଂଲାଦେଶରେ ଏହା ବାୱମ୍ ଲୋକମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । 

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଇକି ଭାଷାକୁ ଭଲପାଏ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୬
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା