ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଶାରଦା ପୀଠ

ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଶାରଦାପୀଠ ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ପ୍ରତିପାଦକ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଚାରିଟି ବଡ଼ ମଠମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ମଠ । ଏହାକୁ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ନାୟ ପୀଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଶୃଙ୍ଗେରୀ ମଠ ଯଜୁର୍ବେଦର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରେ । ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଚଣ୍ଡୀକା ହବନ, ରଥୋତ୍ସବ, କୁଙ୍କୁମ ଅର୍ଚ୍ଚନା, ସୁବର୍ଣ୍ଣରଥ ସେବା ଇତ୍ୟାଦି ସେବା ଦେବୀ ଶାରଦାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଏ ।

 ଐତିହ୍ୟ 
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପୁନଃ ସ୍ଥାପନା ବେଳେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତର ଚାରିଦିଗରେ ଚାରିଟି ମଠ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶୃଙ୍ଗେରୀରେ ତୁଙ୍ଗ ନଦୀକୂଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ମଠ  ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଶାରଦାପୀଠ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ୟ ମାତା ଶାରଦାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଶୃଙ୍ଗଗିରିରେ ମଠ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏକଦା ଶଙ୍କରାଚାର୍ୟ ତୁଙ୍ଗା ନଦୀତୀରକୁ ଆସିଥିଲେ । ତେବେ ଭୟଙ୍କର ତପ୍ତ ରବି କିରଣ ପଡ଼ୁଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏକ ସର୍ପ ତାହାର ଫଣା ଖୋଲି ଏକ ଗର୍ଭବତୀ ବେଙ୍ଗକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲା । ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଲେ ୟେ ଏଠାରେ ଏମିତି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ର ହୋଇ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି । ଶୃଙ୍ଗେରୀର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଐତିହ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି—ଏହା ରାମାୟଣର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ପୁଅ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ । ଏହା ଜାଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ ଏବଂ ଏହିଠାରେ ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଶାରଦାପୀଠର ସ୍ଥାପନା ପରିକଳ୍ପିତ ହେଲା ।

ଚାରି ମଠରେ ଚାରିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟ ଯଥା ପଦ୍ମପାଦ, ହସ୍ତାମଳକ, ସୁରେଶ୍ୱର ଏବଂ ତୋଟକାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉକ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ମଠାଧୀଶ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । 

 ପୀଠାଧିପତିମାନେ 
ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପୀଠର ପ୍ରଥମ ପୀଠାଧିଶ୍ୱର ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ଆଦି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟ, ଶ୍ରୀ ସୁରେଶ୍ୱରାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ବେଦାନ୍ତ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ମାନସୋଲ୍ଲାସ’ ଓ ‘ନୈଷ୍କର୍ମ୍ୟ-ସିଦ୍ଧି’ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଅଭିନବ ବିଦ୍ୟାତୀର୍ଥ ଶୃଙ୍ଗେରୀ ପୀଠର ୩୫ତମ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ପୀଠାଧିଶ୍ୱର ଶ୍ରୀ ଭାରତୀ ତୀର୍ଥ ସ୍ୱାମୀ ଏହି ସଦା-ଅଭିନ୍ନ ଗୁରୁପରମ୍ପରାର ୩୬ତମ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ।

 ବୈଦିକ ପରମ୍ପରାରେ ବିଶେଷତ୍ଵ 
ବେଦିକ ପରମ୍ପରାର ଏହି ଚାରିଟି ପୀଠମଧ୍ୟରୁ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଥ ଶୃଙ୍ଗେରୀ ଶାରଦା ପୀଠ ଇତିହାସରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି । ଏହି ପୀଠ “ଅଵିଛିନ୍ନ ଗୁରୁ ପରମ୍ପରା”—ଅର୍ଥାତ୍ ଅବିନାଶୀ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଗୁରୁ–ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ରକ୍ଷା କରିଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଚାର୍ୟ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଆଚାର୍ୟଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିଷ୍ୟ ରହିଆସିଛନ୍ତି । ଏହି ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ୟଙ୍କ ଦୈବିକ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ—ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାର, ବେଦାନ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗମତା, ଓ ସମଗ୍ର ବେଦ–ଶାସ୍ତ୍ରର ଦକ୍ଷତାକୁ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଅନୁଭୂତ କରିଛନ୍ତି । ଏଭଳି ଭାବେ ଶ୍ରୀ ଶଙ୍କରାଚାର୍ୟଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତୀବ୍ରତା ବାର ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସଜୀବ ପରମ୍ପରାରୂପେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିଛି ।

ଏହି ପୀଠର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଚାର୍ୟ “ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ”—ଅର୍ଥାତ୍ ଅଚଳ ଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ତ, ଉଭୟର ପରିଚୟ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ଗୁଣ ମାଧ୍ୟମରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି—

 ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଜ୍ଞାସୁଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପକ୍ୱତା ପ୍ରତି ଗଭୀର ସହାନୁଭୂତି ପ୍ରଦର୍ଶନ,
 ଧର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଦର୍ଶିତା
 ଜୀବନ୍ତଦେହରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତତାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା—ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତି—ରେ ଅଚଳ ସ୍ଥିତିରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ