ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ (ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍: Wikipédia em português) ହେଉଛି ମୁକ୍ତ ଅନଲାଇନ୍ ଜ୍ଞାନକୋଷ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍-ଭାଷା ସଂସ୍କରଣ । ଏହା ୧୧ ମଇ ୨୦୦୧ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ବ୍ରାଜିଲ୍‌ରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ୧୯ତମ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରବେଶିତ ୱେବସାଇଟ୍ ଏବଂ ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ୍‌ରେ ୧୦ତମ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ୱେବସାଇଟ୍। ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ ଅବଧି ସୁଦ୍ଧା, ଏହା ଲେଖା ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ୧୮ତମ ସର୍ବବୃହତ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୧୬୩,୬୬୦ଟି ଲେଖା ରହିଛି। ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ସଂସ୍କରଣ ହେଉଛି ସେହି କିଛି ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଣ-ପଞ୍ଜିକୃତ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପାଦନା କରିବାର ଅନୁମତି ନାହିଁ। ୨୦୨୦ ମସିହାରେ IP ସମ୍ପାଦକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦନା ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା।

 ଇତିହାସ 
ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ତୃତୀୟ ସଂସ୍କରଣ ଥିଲା, ଯାହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ସଂସ୍କରଣ ସହିତ ସମକାଳୀନ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହା ୧୧ ମଇ ୨୦୦୧ ରେ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୬ ରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲେଖାର ସୀମାକୁ ଛୁଇଁଥିଲା। ୨୦୦୪ ମସିହାର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ, ଏହି ସଂସ୍କରଣ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ମଇ ୨୦୦୫ ରେ, ଏହା ସ୍ପାନିଶ୍ ଏବଂ ଇଟାଲିଆନ୍ ଭାଷା ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ତୁଳନାସ୍ୱରୂପ, ମଇ ୨୦୦୪ ରେ ଏହା ଲେଖା ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ କେବଳ ୧୭ତମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା।

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଲେଖାଗୁଡ଼ିକରେ ଲେଖନ ଶୈଳୀର ବିଭିନ୍ନତା ଥାଇପାରେ, କାରଣ ଇଉରୋପିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଏବଂ ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍‌ର ଶବ୍ଦାବଳୀ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି । ଯିଏ ଲେଖାଟି ଲେଖିଛି, ସେଠାରୁ ନିର୍ଭର କରି ଲେଖାରେ ଯେକୌଣସି ଏକ ଭିନ୍ନତାର ଲକ୍ଷଣ ଥାଇପାରେ।

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସମୁଦାୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରୁ ପୃଥକ ଏକ ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ସଂସ୍କରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା ।Lih, p. 136. ୨୦୦୫ ମସିହାରେ, ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ଭାଗ କରି ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ (pt-br) ସଂସ୍କରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ସମୁଦାୟ ଭୋଟ ମାଧ୍ୟମରେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା। ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଇଉରୋପିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ସଂସ୍କରଣ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମଧ୍ୟ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ସମୁଦାୟ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା। ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ସଂସ୍କରଣ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଥିବେଳେ ନୂତନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସଂସ୍କରଣ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାଷା ସମିତି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଥିଲା,ଏବଂ ଏହି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିଲା: “ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ନୁହେଁ… ଏହା ଗୋଟିଏ ଆବଶ୍ୟକତା।”

ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୭ ଠାରୁ, ପ୍ରକଳ୍ପଟିରେ ଅପଞ୍ଜିକୃତ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦନାର ଅଂଶ ହ୍ରାସ ପାଇଲା (ପ୍ରାୟ ୨୦% ରୁ ପ୍ରାୟ ୧୫% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ଏବଂ ଏମିତି ସମ୍ପାଦନା ପୁନଃପ୍ରତ୍ୟାହାର ହେବାର ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ପ୍ରାୟ ୧୫% ରୁ ୨୦୦୮ ମସିହାର ଶେଷ ଦିଗରେ ସର୍ବାଧିକ ୨୫% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହା ବିଘ୍ନସୃଷ୍ଟିକାରୀ ସମ୍ପାଦନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ସୂଚନା ଦେଉଛି। ସେହି ମାସରେ, ଗୋଟିଏ JavaScript ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଅପଞ୍ଜିକୃତ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପାଦନା ସଞ୍ଚୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପୂର୍ବାବଲୋକନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲା।

ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୦ ରେ, ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଲେଖା ସଂଖ୍ୟାରେ ଡଚ୍ ଭାଷା ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୨୦୧୧ ର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୟମାସିକରେ ଏହାକୁ ରୁଷି ଏବଂ ଡଚ୍ ଭାଷା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ଏହା ଦଶମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା। ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୧୬ ରେ, ପ୍ରକଳ୍ପଟିରେ ୧,୩୮୮ ଜଣ ସକ୍ରିୟ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସେହି ମାସରେ କମ୍‌ରେ କମ୍‌ ପାଞ୍ଚଟି ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ।

 ଅଭିଲକ୍ଷଣ 
ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଭାଷା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଇଂରାଜୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆଠାରୁ ଅନେକ ଦିଗରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ:—

 ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିଲୋପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ ନୁହେଁ। କୌଣସି ପୃଷ୍ଠା ବିଲୋପ କରିବା ପାଇଁ, ସେହି ପୃଷ୍ଠାକୁ “Eliminação rápida” (ତ୍ୱରିତ ଉଚ୍ଛେଦ, ଦ୍ରୁତ ବିଲୋପ ସଦୃଶ) କିମ୍ବା “Páginas para eliminar” (ବିଲୋପ ପାଇଁ ପୃଷ୍ଠା, ବିଲୋପ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଲେଖା ସଦୃଶ) ତାଲିକାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
 ବିଲୋପ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲେଖାକୁ ସାଧାରଣ ସମ୍ମତି (consensus) ପାଇଁ ରଖାଯାଏ ନାହିଁ; ବରଂ ଭୋଟ୍‌ର ଅନୁପାତ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ଯଦି ବିଲୋପ/ରଖିବା ଭୋଟ୍‌ର ଅନୁପାତ ୨/୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ, ତେବେ ପୃଷ୍ଠା ବିଲୋପ କରାଯାଏ; ଏହାର ବିପରୀତ ଅବସ୍ଥାରେ ପୃଷ୍ଠା ରହିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୋଟିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା। ଆଲୋଚନା ପୃଷ୍ଠାକୁ କମ୍‌ରେ କମ୍‌ ସାତ ଦିନ ରଖାଯାଏ; ଯଦି ଏହି ସମୟରେ ଅନୁପାତ ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ପ୍ରଶାସକ ଆଲୋଚନାକୁ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯଦି ଅନୁପାତ ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଲୋଚନାକୁ ଆଉ ସାତ ଦିନ ପାଇଁ ଜାରି ରଖାଯାଏ। ସମ୍ପାଦକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଭୋଟ୍‌ର କାରଣ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାର ଥିବା ଦରକାର। ଏହି ଅଧିକାର ପାଇବା ପାଇଁ, ସମ୍ପାଦକମାନେ ଲଗ୍‌ଇନ୍ ଥିବା ଦରକାର, କମ୍‌ରେ କମ୍‌ ୪୫ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ବୈଧ (ଅବିଲୋପିତ ଏବଂ ଅପୁନଃସ୍ଥାପିତ) ସମ୍ପାଦନା ଥିବା ଦରକାର, ଏବଂ ମୋଟ ଉପରେ କମ୍‌ରେ କମ୍‌ ୧୦୦ଟି ବୈଧ ସମ୍ପାଦନା ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
 ଏହି ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ବ୍ୟବହାର (fair use) ଛବି ନିଷିଦ୍ଧ। ତଥାପି, ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ବ୍ୟବହାର ନୀତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ଏ ପ୍ରକାର ଛବି ଅପଲୋଡ୍ କରିବାର ଅନୁମତି ପାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଛବି ଅପଲୋଡ୍ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଅକ୍ଷମ କରାଯାଇଛି। କୌଣସି ଲେଖାରେ ଛବି ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ, ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ କମନ୍ସ‌ରେ ଗୋଟିଏ ଖାତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଏବଂ ପରେ ସେହି ଛବିକୁ ଲେଖା ପୃଷ୍ଠାରେ କଡ଼ି (ଲିଙ୍କ) ଦେବାକୁ ହୁଏ। ଚାଲୁଥିବା ଅଭିଯାନଗୁଡ଼ିକ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ବ୍ୟବହାରର ପକ୍ଷ ଏବଂ ବିପକ୍ଷରେ ଏକତ୍ର କରୁଛି। ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୯ ଅବସ୍ଥାନୁସାରେ, ପକ୍ଷରେ ଥିବା ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବିପକ୍ଷରେ ଥିବା ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା।
 ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ଭଳି, ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦାବଳୀ, ବ୍ୟାକରଣ ଏବଂ ନାନାଶୁଦ୍ଧି (ବର୍ଣ୍ଣନୀ)ରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିଭିନ୍ନତା ରହିଛି। ବ୍ରାଜିଲିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍‌ରେ ଲିଖିତ ଲେଖାକୁ ସେହିଭାବରେ ରଖାଯିବାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ନୀତି ଇଉରୋପିୟ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍‌ରେ ଲିଖିତ ଲେଖା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜୁଯ୍ୟ। କିନ୍ତୁ, ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଭାଷାରେ ଲେଖା ଲେଖେ (ଏହା ସତ୍ତ୍ଵେ ଯେ ଲେଖାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, କେବଳ ଭାଷା ନୁହେଁ), ଏବଂ ପୂର୍ବ ଉପଭାଷାର କିଛି ଶବ୍ଦ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଲେଖାର ନୂତନ ସଂସ୍କରଣକୁ ସେହି ଉପଭାଷା ଅନୁଯାୟୀ ପୁନଃଲେଖନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସଂସ୍କରଣ