ଭୁପିନ୍ଦର ନାଥ କୃପାଳ

ଭୁପିନ୍ଦର ନାଥ କୃପାଳ (ବି. ଏନ୍. କୃପାଳ ) (ଜନ୍ମ ୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୭) ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ, ଯିଏ ୬ ମଇ ୨୦୦୨ ଠାରୁ ୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୨ ଯାଏଁ ଭାରତର ୩୧ ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 

ତାଙ୍କ ପିତା ଅମର ନାଥ କୃପାଳ ଜଣେ ଆଇନଜୀବୀ ଥିଲେ । ସେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ‘ଦ ମଡର୍ନ ସ୍କୁଲ’ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସେଣ୍ଟ୍ ଷ୍ଟିଫେନ୍ସ କଲେଜର ପୁରାତନ ଛାତ୍ର । ସେ ଜଣେ ଭଲ କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳାଳି ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜ—ଉଭୟର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ।

 ପେଶାଜୀବନ 

ସେ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ତାଙ୍କ ଆଇନ ପେଶା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନଭେମ୍ବର ୧୯୭୯ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଡିସେମ୍ବର ୧୯୯୩ ରେ ସେ ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୫ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ମଇ ୨୦୦୨ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ।

ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ, କୃପାଳ ୧୯୫ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୯୧୬ଟି ବେଞ୍ଚରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଭାରତର ୧୧ତମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏ. ପି. ଜେ. ଅବ୍ଦୁଲ୍ କଲାମଙ୍କୁ ପଦ ଓ ଗୋପନୀୟତାର ଶପଥ ପାଠ କରାଇଥିଲେ। ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ପଦରୁ ଅବସର ନେବା ପରେ, ୨୧ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୩ରେ ସେ ଜାତୀୟ ଫରେଷ୍ଟ କମିଶନର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 

ସେ ଲାହୋରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଭାଜନ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଦିବଙ୍ଗତ ଅରୁଣା କିରପାଲ (ଜନ୍ମନାମ ସଚ୍‌ଦେବ)ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି।  ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀ ସୌରଭ କୃପାଳ, ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅଧିବକ୍ତା ଅଟନ୍ତି । 11 ନଭେମ୍ବର 2021ରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର କଲେଜିଅମ୍‌ ଦ୍ୱାରା ଦିଲ୍ଲୀ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁପାରିଶ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସରକାରଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଅପେକ୍ଷାରେ।
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ