ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଜିରୋ

ୱିକିପିଡ଼ିଆ ଜିରୋ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଥିଲା, ଯାହା ଜିରୋ-ରେଟିଂ ପ୍ରଣାଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନରେ ବିନାମୂଲ୍ୟରେ ବିଶେଷକରି ବିକାଶଶୀଳ ବଜାରଗୁଡ଼ିକରେ ୱିକିପିଡ଼ିଆରେ ନିଃଶୁଳ୍କ ପ୍ରବେଶ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ନିମ୍ନ-ଆୟ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ କୋଷରେ ପ୍ରବେଶ ସୁଗମ କରିବା, ଯାହା ପାଇଁ ନେଟୱାର୍କ ଟ୍ରାଫିକ୍ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ମାଫ କରାଯାଉଥିଲା । ୭୨ରୁ ଅଧିକ ଦେଶର ୯୭ଟି ଅପରେଟରଙ୍କ ସହଭାଗିତାରେ, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ୮୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ୱିକିପିଡ଼ିଆ ପ୍ରବେଶ ସୁବିଧା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

 ଇତିହାସ 
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା,ଏବଂ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସାମାଜିକ ସକ୍ରିୟତା (Activism) ଶ୍ରେଣୀରେ ସାଉଥ୍ ବାଇ ସାଉଥ୍ୱେଷ୍ଟ ଇଣ୍ଟରଏକ୍ଟିଭ୍ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲା। ଏହା ନେଟ୍ ନିରପେକ୍ଷତା (Net Neutrality) ନୀତି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସମାଲୋଚନାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା। ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାଗିଦାରି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ନୂତନ କୌଶଳ ଅପନାଇବାକୁ ଯୋଜନା କରି, ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ସମାପ୍ତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୯୦ କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧିର ଅଭାବ ଓ ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟା ଦରର ଲାଗାତାର ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଭବିଷ୍ୟତ ଅନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା।

୨୦୧୮ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ, ୱିକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା ଯେ ୱିକିପିଡ଼ିଆ ଜିରୋ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ୨୦୧୮ ମସିହା ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ବନ୍ଦ କରାଯିବ। ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତର କାରଣ ଭାବେ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଗ୍ରହଣକ୍ଷମତା ଓ ମୋବାଇଲ୍ ଅପରେଟରମାନଙ୍କର ଆଗ୍ରହ—ଏହି ଦୁହିଁର ହ୍ରାସକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା । ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଅନୁସାରେ, ମୋବାଇଲ୍ ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସାରାବିଶ୍ୱରେ ଡାଟା ଦର ଧୀରେଧୀରେ ଅଧିକ ସହଜଲଭ୍ୟ ହେଉଛି, ଯାହାର ପରିଣାମରେ ଜିରୋ-ରେଟିଡ୍ ମଡେଲ୍ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ହରାଇବସୁଛି। ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯେ ଅନେକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୱିକିପିଡ଼ିଆ ସମ୍ପର୍କିତ ସଚେତନତା ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଥିଲା, ଫଳସ୍ୱରୂପ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପ୍ରଭାବ ସୀମିତ ରହିଯାଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସଂସ୍କରଣ