ରଘୁନନ୍ଦନ ସ୍ୱରୂପ ପାଠକ

ରଘୁନନ୍ଦନ ସ୍ୱରୂପ ପାଠକ (25 ନଭେମ୍ବର 1924 – 17 ନଭେମ୍ବର 2007) ଭାରତର ୧୮ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ। ସେ ପୂର୍ବତନ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଗୋପାଳ ସ୍ୱରୂପ ପାଠକଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ।

ସେ ଜାତିସଂଘର ହେଗ୍‌ରେ ଥିବା ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାଶନାଲ କୋର୍ଟ ଅଫ୍ ଜଷ୍ଟିସ୍‌ (ICJ)‌ରେ ସେବା କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ଭାରତର ଚାରିଜଣ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଅନ୍ୟମାନେ ହେଲେ ବେନେଗାଲ ନରସିଂ ରାଉ (1952–1953), ନଗେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ (1985–1988 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ICJ ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ) ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ୱାର୍ଲ୍ଡ କୋର୍ଟରେ ବସିଥିବା ଦଲବୀର ଭଣ୍ଡାରୀ । ସେ ଆଲହାବାଦର ସେଣ୍ଟ୍ ଜୋସେଫ୍‌ସ କଲେଜରେ ପଢିଥିଲେ ଓ ଆଲହାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନ ପାଠ ପଢିଥିଲେ। ଆଲହାବାଦରେ ବକିଲାତ କରିବା ପରେ, ସେ ୧୯୬୨ରେ ଆଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ତଥା ୧୯୭୨ରେ ହିମାଚଲ ପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ।

 ଭାରତର ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟରେ 
ପାଠକ ୧୯୭୮ରେ ଭାରତ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ଓ ୨୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୬ରେ ୧୮ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ। ସେ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଓ ମଧ୍ୟମ ଧାରାର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ, ଯିଏ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ସପେକ୍ଷ ସ୍ଥିରତା ଆଣିଥିଲେ। ସେ ସାଢ଼େ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଧରି ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ମୋଟ 12 ଜଣ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କୁ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ — ମଧୁକର ହିରାଲାଲ କାନିଆ, ଲଳିତ ମୋହନ ଶର୍ମା, ଏମ. ଏନ୍. ରାଓ ବେଙ୍କଟାଚଲିଆହ, ଆଜିଜ ମୁଶବ୍ବର ଆହମଦି ଓ ଜଗଦୀଶ ଶରଣ ୱର୍ମା — ୧୯୯୧ରୁ ୧୯୯୮ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ।

ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟରେ ସେ ୨୬୭ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଓ ୮୧୨ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ।

ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ, ସେ 8ତମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାମସ୍ୱାମୀ ୱେଙ୍କଟରମଣଙ୍କୁ ପଦ ଶପଥ ଦେଇଥିଲେ।

 ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟନା 
ପାଠକ ୧୯୮୯ରେ ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟନା ମାମଲାରେ ୟୁନିୟନ କାର୍ବାଇଡ୍ ଏବଂ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦାଲତ ବାହାରେ ସମାଧାନ ସାଧନ କରିଥିଲେ । ସରକାର 3.3 ବିଲିୟନ ଡଲାର ଦାବି କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ କେବଳ ୪୭୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର ପାଇଲେ ଓ ଏହି ସମାଧାନରେ ଯୌଥ ଆପରାଧିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକ ହଟିଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଅବସର ପରେ କେବଳ ୩ ମାସ ପରେ ସେ ହେଗ୍‌ରେ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାଶନାଲ କୋର୍ଟ ଅଫ୍ ଜଷ୍ଟିସ୍‌ର ସଦସ୍ୟ ହେଲେ ।

୧୯୯୧ ରେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ଏହି ସମାଧାନକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲା ଓ ସେଥିପରେ Union Carbide ର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ସମାପ୍ତ ହୋଇଗଲା ।

 ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ 
ପାଠକ ୧୯୮୯ ରୁ ୧୯୯୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ICJର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ। ଏହା ଏକ “ସାମୟିକ ନିଯୁକ୍ତି” ଥିଲା, କାରଣ ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବଧି ସେବା କରୁଥିବା ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ନଗେନ୍ଦ୍ର ସିଂହଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଥିଲା । ୧୯୯୧ରେ ଭାରତ ସରକାର ପୁନଃ ଜଷ୍ଟିସ୍‌ ପାଠକଙ୍କୁ ନାମାଙ୍କନ କଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ‌ର ସମର୍ଥନରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ହେଲେ । ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସରକାର ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟଣା ମାମଲା ସମାଧାନ ନେଇ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପରେ, ପାଠକ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରୁ ନାମ ଫେରାଇ ନେଲେ ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
ହୃଦଘାତ ହେତୁ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ୮୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ୧୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୭ରେ ପାଠକଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଲା ।  ତାଙ୍କ ୮୩ତମ ଜନ୍ମଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ଆଗରୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୪ ଜନ୍ମ