ଜେ. ଏସ୍. ବର୍ମା

ଜଗଦୀଶ ଶରଣ ବର୍ମା (୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୩– ୨୨ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବିଧିବିଦ୍ ଥିଲେ, ଯିଏ ୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୭ଠାରୁ ୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ୨୭ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୯୯ ଠାରୁ ୨୦୦୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୨ ଦିଲ୍ଲୀ ଗଣ ଧର୍ଷଣ ମାମଲା ପରେ ଆପରାଧିକ ଆଇନ ସଂଶୋଧନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ବର୍ମା କମିଟି ରିପୋର୍ଟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତର ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନିତ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ଓ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ବିଧିବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଭାବେ ପରିଚିତ ଅଛନ୍ତି।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ପରିବାର 
ଜଗଦୀଶ ଶରଣ ବର୍ମା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସତ୍ନାରେ ଜଣେ କାୟସ୍ଥ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଛଅଜଣ ଭାଇ ଓ ତିନିଜଣ ଭଉଣୀ ଥିଲେ। ସେ ସତ୍ନାର ୱେଙ୍କଟ ହାଇସ୍କୁଲ (ସରକାରୀ ୱେଙ୍କଟ ଉଚ୍ଚମାଧ୍ୟମିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନଂ–1, ସତ୍ନା)ରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଲକ୍ଷ୍ନୌର ସରକାରୀ ଜୁବିଲି ଇଣ୍ଟର କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। ସେ ଆଲାହାବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବି.ଏସ୍‌.ସି. ଓ ଏଲ୍‌.ଏଲ୍‌.ବି. ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପୁଷ୍ପାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ଥିଲେ।

 ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ବର୍ମା ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଆଇନ ପେଶା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୫୯ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନାମଲେଖାଇଥିଲେ । ସେ ଜୁନ୍ ୧୯୭୨ରେ ସେଠାରେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ସେ ଏକ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ହତ୍ୟା ଅପରାଧରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ଜଣେ କିଶୋରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଚାର କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୮୬ର କିଶୋର ନ୍ୟାୟ ଆଇନର ଆଧାର ହେଲା ।

ଭାରତରେ ଆପାତକାଳ ଘୋଷଣା ପରେ, ଜୀବନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାରଠାରୁ ଆପାତକାଳ ସ୍ଥିତି ସର୍ବୋପରି ବୋଲି ଥିବା ସରକାରଙ୍କ ଘୋଷଣାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିବା ପ୍ରଥମ କିଛି ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଜଣେ ଥିଲେ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ହେବିଅସ୍ କର୍ପସ୍ ଆବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ନିଷେଧ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ରକ୍ଷା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ (Maintenance of Internal Security Act) ଅଧୀନରେ ଗିରଫ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଅଟକ ରଖାଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିବା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ମା “ବିଶେଷ ଭାବେ ପରିଚିତ” ହୋଇଥିଲେ।

ସେ ଜୁନ୍ 1985ରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ଏବଂ ସେପ୍ଟେମ୍ବର 1986ରୁ ଜୁନ୍ 1989ରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜସ୍ଥାନ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ସେବା କରିଥିଲେ। 1986 ରୁ 1989 ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦୁଇଥର ରାଜସ୍ଥାନର କାର୍ଯ୍ୟବହୁଳ ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

 ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ଜୁନ୍ ୧୯୮୯ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଜାନୁଆରୀ 1998ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ବର୍ମା ଅନେକ ଐତିହାସିକ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର ସମଗ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅବଧିରେ ସେ ୧୪୯ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୬୩୯ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
୮୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦିଲ୍ଲୀର ମେଦାନ୍ତ ହସପିଟାଲରେ ୨୨ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୩ ଦିନ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୩ ଜନ୍ମ