ଆଦର୍ଶ ସେନ ଆନନ୍ଦ

ଆଦର୍ଶ ସେନ ଆନନ୍ଦ (୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୬– ୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ସେ ୧୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୮ରୁ ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ୨୯ତମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା 
ଆଦର୍ଶ ସେନ୍ ଆନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୬ରେ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ରାଜ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଜମ୍ମୁର ମଡେଲ୍ ଆକାଡେମିରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ସେ ଜମ୍ମୁସ୍ଥିତ GGM ସାଇନ୍ସ କଲେଜ (ପୂର୍ବତନ ପ୍ରିନ୍ସ ଅଫ୍ ୱେଲ୍ସ କଲେଜ) ରୁ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ L.L.B ଓ ଶ୍ରମ ଆଇନରେ ଡିପ୍ଲୋମା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ସେ ଲଣ୍ଡନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନରେ ଡକ୍ଟର ଅଫ୍ ଫିଲୋସୋଫି (କମନୱେଲ୍ଥର ସଂବିଧାନିକ ଆଇନ) ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିଲେ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସେ ଲଣ୍ଡନର ଇନର୍ ଟେମ୍ପଲ୍‌ରେ ବାର ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ର ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ଆଇନ, ସଂବିଧାନିକ ଆଇନ ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆଇନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଇନ ପ୍ରାକ୍ଟିସ କରିଥିଲେ ।

୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୪ରେ ସେ ବାର କାଉନସିଲରେ ଏକ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ, ସଂବିଧାନିକ ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆଇନରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ପରେ, ୩୮ ବର୍ଷ ୬ ମାସ ବୟସରେ ସେ ୨୬ ମେ ୧୯୭୫ରୁ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୬ରେ ସେ ସେହି ନ୍ୟାୟାଳୟର ସ୍ଥାୟୀ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ । ୧୧ ମେ ୧୯୮୫ରେ ସେ ଜମ୍ମୁ ଓ କଶ୍ମୀର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟଧୀଶ ହେଲେ ଏବଂ ୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୮୯ରେ ମାଦ୍ରାସ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ବଦଳି ହେଲେ । ୧୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୧ରେ ସେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ।

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ, ଆନନ୍ଦ ୧୯୬ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୯୧୧ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ ।

୧୭ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୩ରେ ସେ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୭ରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଏସ୍‌.ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାବୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୦ରେ, କେରଳର ମୁଲ୍ଲାପେରିୟାର ଡ୍ୟାମର ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଗଠିତ ପାଞ୍ଚ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ସେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଏହି କମିଟି ୨୫ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୨ ରେ ତାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିଥିଲା ।

 ସମ୍ମାନ 
୧୯୯୬ ମସିହାରେ ଆନନ୍ଦ ସମ୍ମତିକ୍ରମେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଆଲ୍ମା ମାଟର୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି କଲେଜ ଲଣ୍ଡନର ଫେଲୋସିପ୍ ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ହେଲେ । ଗରିବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଇନ ସହାୟତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ, ଜୁଲାଇ ୧୯୯୭ ରୁ ସେ ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନାମିତ ହେଲେ । ଏହି ବର୍ଷ ସେ ଇନର୍ ଟେମ୍ପଲ୍‌ର ସମ୍ମାନନୀୟ ବେଞ୍ଚର୍ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତିକ୍ରମେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ।

ସେ “The Constitution of Jammu and Kashmir – Its Development and Comments” ନାମକ ପୁସ୍ତକର ଲେଖକ । ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୮ରେ ଆନନ୍ଦଙ୍କୁ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୬ ଜନ୍ମ