ଜାନକୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ

ୱାଇକୋମ୍ ନାରାୟଣୀ ଜାନକୀ (30 ନଭେମ୍ବର 1923 – 19 ମେ 1996), ଜାନକୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ରାଜନୀତିବିଦ୍ ଓ ଦାନଶୀଳ ମହିଳା ଥିଲେ। ସେ ତାମିଲନାଡୁର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏମ୍. ଜି. ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ (ଏମ୍‌.ଜି.ଆର୍‌)ଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ୨୩ ଦିନ ପାଇଁ ତାମିଲନାଡୁର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ତାମିଲନାଡୁର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଇତିହାସରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସେ ପରିଚିତ।

 ପୃଷ୍ଠଭୂମି 
ଜାନକୀ ତ୍ରାଭାଙ୍କୋର୍ ରାଜ୍ୟର କୋଟ୍ଟାୟମ୍ ଜିଲ୍ଲାଅନ୍ତର୍ଗତ ୱାଇକୋମ୍ ସହରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମା’ ନାରାୟଣୀ ଅମ୍ମା ତ୍ରାଭାଙ୍କୋର୍ ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ମଲୟାଳୀ ନାୟର୍ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ରାଜଗୋପାଳ ଅୟ୍ୟର୍ ଜଣେ ତାମିଲ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ କେରଳର ପାଳକ୍କାଡରେ ଜନ୍ମ ଓ ପାଳନ ପାଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ଓ ସଙ୍ଗୀତରଚୟିତା ପାପନାଶମ୍ ସିବନଙ୍କ ଭାଇ ଥିଲେ।

୧୯୩୯ ମସିହାରେ, ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ଜାନକୀ ଅଭିନେତା ଗଣପତି ଭଟ୍ (1915–1972)ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଜାନକୀ ଓ ଗଣପତି ଭଟ୍ଟଙ୍କ ସୁରେନ୍ଦ୍ରନ୍‌ ନାମରେ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ।

 ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନ 
ଜାନକୀଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ମଥ ବିଜୟମ୍ (1939) ଓ ସାବିତ୍ରୀ (1941) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। 1948 ମସିହାର ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟାପକ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଆଣିଦେଇଥିଲା।

ଜାନକୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ସହ ରାଜା ମୁକ୍ତି (1948) ଓ ମୋହିନୀ (1948) ପରି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ। 1950 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଳୈକାରି ଓ ମରୁଧନାଟ୍ଟୁ ଇଳବରସି ପରି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ଅଭିନୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ 1953 ସୁଦ୍ଧା ସେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିନୟ ବନ୍ଦ କରିଥିଲେ। 1962 ମସିହାରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ସଦାନନ୍ଥବତୀଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ବସବାସ କରିଥିଲେ। 1963 ମସିହାରେ ଦୁହେଁ ଆଇନଗତ ଭାବେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ ତାଙ୍କ ତିନୋଟି ବିବାହରେ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିବାରୁ, ଜାନକୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବିବାହର ପୁଅ ସୁରେନ୍ଦ୍ରନ୍ଙ୍କ ପ୍ରତି ସେ ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ରଖୁଥିଲେ।

 ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ରାମଚନ୍ଦ୍ରନଙ୍କ ଜୀବନକାଳରେ ଜାନକୀ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ନଥିଲେ ଏବଂ AIADMK ଦଳର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କେବଳ କିଛି ସାର୍ବଜନିକ ଉପସ୍ଥାନ ରଖିଥିଲେ। ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ ତାଙ୍କ ଦଳର ଅନ୍ୟ ଯୁବ ନେତାମାନଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଜେ. ଜୟଲଲିଥା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ବୃତ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା କୁହାଯାଏ।

୧୯୮୪ ମସିହାରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ ପାରାଲିସିସ୍ ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ପରେ, ଜାନକୀ ତାଙ୍କ ଓ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସେତୁ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ। ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ଦଳ ସଦସ୍ୟମାନେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।

 ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ୧୯୮୮ 
ଦଳ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ, ଜାନକୀ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସରକାର କେବଳ ୨୪ ଦିନ ରହିଥିଲା, ଯାହା ତାମିଲନାଡୁର ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଅଳ୍ପାୟୁ ସରକାର ଥିଲା।

ଜାନୁଆରୀ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଅଷ୍ଟମ ତାମିଲନାଡୁ ବିଧାନସଭାରେ ଆସ୍ଥା ଭୋଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର କାରଣ ହେଲା ୧୯୪ ଜଣ ବିଧାୟକ ଥିବା AIADMK ମହାଜୋଟ ତିନୋଟି ଶିବିରରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯିବା; ତାହାରୁ ୩୦ ଜଣ ବିଧାୟକ ଜୟଲଲିଥାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ୧୦୧ ଜଣ ବିଧାୟକ ଜାନକୀଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ। ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ନିରପେକ୍ଷ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା। ଭୋଟ ଦିନେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଗୁପ୍ତ ଭୋଟର ଦାବି କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀଙ୍କ ସମର୍ଥକ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏହାକୁ ଖାରଜ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବଦିନେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଜୟଲଲିଥା ଶିବିରର ୩୦ ଜଣ ବିଧାୟକ ଓ DMKର ୧୫ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ, ଭୋଟ ସମୟରେ ସଭାଗୃହରେ ଉପସ୍ଥିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ଏହାର ଫଳରେ 234 ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦୧ ଜଣଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ୧୯୮ ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଭୋଟ ଡାକାଯିବା ସମୟରେ DMK ଓ AIADMK ବିଧାୟକମାନେ ସଭାଗୃହରେ ହିଂସ୍ର ଝଗଡ଼ାରେ ଜଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ସହ ଅନେକ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସଭାଗୃହକୁ ପୋଲିସ୍ ପଠାଇଥିଲେ। ପରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏକପକ୍ଷୀୟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଆସ୍ଥା ଭୋଟ ଜିତିଛି।

ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଫେବୃଆରୀ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଛେଦ ୩୫୬ ବ୍ୟବହାର କରି ତାଙ୍କ ସରକାରକୁ ବରଖାସ୍ତ କରିଥିଲା। ଭାରତ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ୍ ୧୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୮୮ରେ “ଦୁଇ ପତ୍ର” ଚିହ୍ନକୁ ସାମୟିକ ସ୍ଥଗିତ କରିଦେଇ, ଜାନକୀଙ୍କ ଶିବିରକୁ “ଡବଲ୍ ପିଜନ୍” ଚିହ୍ନ ସହ AIADMK (JA) ଏବଂ ଜୟଲଲିତାଙ୍କ ଶିବିରକୁ “ରୋଷ୍ଟୋର” ଚିହ୍ନ ସହ AIADMK (J) ନାମ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନରେ ତାଙ୍କ ଦଳ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲା। AIADMKର ଦୁଇ ଶିବିର ଏକତ୍ରିକରଣ ପରେ ସେ ରାଜନୀତିରୁ ସନ୍ୟାସ ନେଇଥିଲେ। କୌଣସି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଜିତିନଥିବା ଅତ୍ୟଳ୍ପ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାନକୀ ଜଣେ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
୧୯ ମେ ୧୯୯୬ରେ ଚେନ୍ନାଇରେ ହୃଦ୍‌ଘାତ ହେତୁ ଜାନକୀଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ତାମିଲନାଡୁର ଚେନ୍ନାଇ ଅବସ୍ଥିତ ରାମାପୁରମ୍‌ର MGR ଥୋଟ୍ଟମ୍‌ରେ ତାଙ୍କ ନିବାସ ସମୀପରେ ସମାଧିସ୍ଥ କରାଯାଇଥିଲା।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୩ ଜନ୍ମ