ତୃତୀୟ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ

ତୃତୀୟ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ ୯ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଭୌମକର ବଂଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମହାରାଣୀ ଓ ତୋଷଳା ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସିକା ଥିଲେ।A History of Orissa. N. K. Sahu · 1956 ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସରେ ଗଣନୀୟ ନାରୀ ଶାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଯିଏ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କୌଶଳ ପାଇଁ ପରିଚିତ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ପରିଚୟ
ତୃତୀୟ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ, ଭୌମକର ରାଜା ଶିବକରଦେବଙ୍କ ରାଣୀ ଥିଲେ। ରାଜବଂଶୀୟ ସଂଘର୍ଷ ଓ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପରିଣାମରେ ସେ ସିଂହାସନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଓ ରାଜନୈତିକ ସମର୍ଥନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସିକା ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଶାସନକାଳ
ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳ ପ୍ରାୟ ୮୯୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୯୦୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସେ “ପରମେଶ୍ୱରୀ”, “ପରମଭଟ୍ଟାରିକା” ଓ “ମହାରାଜାଧିରାଜା” ପରି ଉଚ୍ଚ ଉପାଧି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନ ସୁସଂଘଟିତ ରହିଥିଲା।

ଧର୍ମ ଓ ଦାନଶୀଳତା
ତୃତୀୟ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଦାନଶୀଳ ଶାସିକା ଥିଲେ। ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ସହିଷ୍ଣୁ ମନୋଭାବ ରଖୁଥିଲେ। ଢେଙ୍କାନାଳ ତାମ୍ରଶାସନରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେ କୋଣ୍ଟସପରା ନାମକ ଗ୍ରାମକୁ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହା ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ସମର୍ଥନକୁ ଦର୍ଶାଏ।

ପ୍ରଶାସନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ
ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ରହିଥିଲା। ସେ ଦୃଢ଼ ନେତୃତ୍ୱ, ନ୍ୟାୟପ୍ରିୟତା ଓ କୌଶଳ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ ଥିଲେ। ଇତିହାସରେ ସେ ଶୌର୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣର ସମନ୍ୱୟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ଉତ୍ତରାଧିକାର ଓ ଐତିହ୍ୟ
ତୃତୀୟ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀଙ୍କ ପରେ ଭୌମକର ବଂଶର ଅନ୍ୟ ଶାସକମାନେ ସିଂହାସନାରୋହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନ ଓଡ଼ିଶାର ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଇତିହାସରେ ନାରୀ ନେତୃତ୍ୱର ଏକ ସ୍ମରଣୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ରହିଛି। ସେ କେବଳ ଏକ ରାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସମର୍ଥ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସିକା ଭାବେ ଇତିହାସରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।

ଆଧାର