ଲାଟଭିଆନ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ

ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ (ଲାଟଭିଆନ୍: Vikipēdija latviešu valodā [ˈvikipɜːdija] ⓘ) ହେଉଛି ମୁକ୍ତ ଅନଲାଇନ୍ ଜ୍ଞାନକୋଷ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ଲାଟଭିଆନ୍-ଭାଷା ସଂସ୍କରଣ। ଏହା ୬ ଜୁନ୍ ୨୦୦୩ ତାରିଖରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା। ୧୪୦,୩୩୦ଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ସହ, ପ୍ରବନ୍ଧ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ୬୭ତମ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏବଂ ବାଲ୍ଟିକ୍ ଭାଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲିଥୁଆନିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ, ଯେଉଁଥିରେ ୨୨୪,୭୩୫ଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ଅଛି ଏବଂ ଯାହା ୫୪ତମ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହା ଲାଟଭିଆରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦର୍ଶିତ ଭାଷା ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଥିଲା।[5] ଏହା ରୁଷିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆଠାରୁ ଆଗରେ ଥିଲା।

 ଇତିହାସ 
ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସର୍ବିଆନ୍, କନ୍ନଡ, ୱାଲୁନ୍, ୱୋଲୋଫ୍ ଏବଂ ଖୋସା ଉଇକିପିଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ସହ ଏକାସାଥି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା।[3] ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ପ୍ରବନ୍ଧ “Psihologija” ୬ ଜୁନ୍ ୨୦୦୩ ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୭ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୪ ରେ “Psiholoģija” (ମନୋବିଜ୍ଞାନ) କୁ ପୁନର୍ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରାଯାଇଥିଲା।[8] ପ୍ରଥମ ପ୍ରବନ୍ଧ ପରେ ଚାରି ମାସ ପରେ, ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୩ ରେ ମୁଖ୍ୟ ପୃଷ୍ଠା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା।

ଏହି ସଂସ୍କରଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିକାଶ ଧୀର ଥିଲା ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ଲାଟଭିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କିଛି ପାର୍ଶ୍ୱ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରବନ୍ଧ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।[2] ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, Jāņi ବିଷୟକ ପ୍ରବନ୍ଧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲେଖାଯାଇନଥିଲା।[10] ୨୦୦୬ ପରଠାରୁ ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ବୃଦ୍ଧି ହାର ବହୁତ ସ୍ଥିର ରହିଆସିଛି।[11]

୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୩ ରେ, VisualEditor କୁ ଲଗ୍-ଇନ୍ କରିଥିବା ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ୭ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୩ ରେ ଏହା ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।

ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ୬ ଜୁନ୍ ୨୦୧୩ ରେ ୧୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଅବସରରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ମାରକ ଲୋଗୋ ଅପଲୋଡ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସମୁଦାୟର “Wikiholics” ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଉତ୍ସବମାନେ ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ନୂତନ ମାଇଲ୍‌ସ୍ଟୋନ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ସମୟରେ ସାଧାରଣତଃ ହୁଏ। ଏହି ସଂସ୍କରଣ ୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୩ ରେ ୫୦,୦୦୦ ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।

 ନାମ ଏବଂ ଲୋଗୋ 
୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୪ ରେ ପ୍ରଥମ ଲାଟଭିଆନ୍ “Wikipēdija” ଲୋଗୋ ଅପଲୋଡ୍ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ୧ ଜୁନ୍ ୨୦୦୫ ରେ ଏହାର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି “Vikipēdija” କରାଯାଇଥିଲା।[14] ଲାଟଭିଆନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ “Wikipedia” ଏବଂ “Vikipēdija” ଶବ୍ଦଦ୍ୱୟକୁ ସାଧାରଣତଃ ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଲାଟଭିଆନ୍ ସଂସ୍କରଣକୁ ସୂଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ “Vikipēdija” ଅଧିକ ପ୍ରଚଳିତ।[15][16]

୨୧ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୩ ରେ ଘଟିଥିବା Zolitūde ଶପିଂ ସେଣ୍ଟର ଛାଦ ଧସିବା ଦୁର୍ଘଟଣା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ୱରୂପ, ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଛି ଲାଟଭିଆନ୍ ୱେବସାଇଟ୍‌ମାନଙ୍କ ପରି, ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ତାହାର ଲୋଗୋକୁ କଳା ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଦୀପର ଛବି ସମ୍ମିଳିତ କରି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା।

 ପରିସଂଖ୍ୟାନ 
ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ୧,୪୦,୦୦୦ଟି ପ୍ରବନ୍ଧ[25] ବାଲ୍ଟିକ୍ ଭାଷାରେ ଲିଖାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରବନ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୩୭% ଅଂଶ ଗଠନ କରେ, ଯାହା ୨୦୧୪ ମସିହାର ୨୪% ଠାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହା ଏହାକୁ ଲିଥୁଆନିଆନ୍ ପରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ପରିବାରରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଂସ୍କରଣ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଲିଥୁଆନିଆନ୍ ୫୯% ଅଂଶ ରଖିଛି।[32] ୨୦୧୮ ମସିହାରେ, ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ପ୍ରବନ୍ଧମାନେ ଥିଲେ “Latvija” (ଲାଟଭିଆ), “2018. gada Pasaules čempionāts hokejā” (୨୦୧୮ IIHF ୱାର୍ଲ୍ଡ ଚାମ୍ପିଅନ୍‌ଶିପ୍ ହକି), ଏବଂ ଲାଟଭିଆର ରାଜଧାନୀ “Rīga”।[33]

ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ୪୯ଟି ଚୟିତ ପ୍ରବନ୍ଧ (vērtīgi raksti) ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ୦.୫ ଚୟିତ ପ୍ରବନ୍ଧର ମଧ୍ୟମ ଅନୁପାତ ଥିଲା,[34] ୧୧୦ଟି ଭଲ ପ୍ରବନ୍ଧ (labi raksti),[35] ୧୯ଟି ଚୟିତ ତାଲିକା (vērtīgi saraksti),[36] ଏବଂ ୧୮ଟି ଉଇକିପ୍ରକଳ୍ପ (Vikiprojekts) ଥିଲେ।

ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଇଂରାଜୀ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ୧୬୩ଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରୁ ଅନୁବାଦ କରି ବିସ୍ତାର କରାଯାଇପାରୁଥିଲା।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ଗଭୀରତା ସୂଚକ (depth indicator) ୭୦.୪ ଭଳି ମଧ୍ୟମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ଅଛି,[b] ଯାହା ଅନ୍ୟ ବାଲ୍ଟିକ୍ ଭାଷାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆମାନଙ୍କଠାରୁ[c] ଏବଂ ପୋଲିଶ୍ (୩୬.୯), ଡଚ୍ (୧୯.୭), ଏବଂ ସ୍ୱିଡିଶ୍ (୧୮.୮) ସହିତ କିଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଂସ୍କରଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, Meta-Wiki ରେ ଥିବା “ପ୍ରବନ୍ଧର ନମୁନା ଆଧାରରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ତାଲିକା” ଅନୁସାରେ—ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଥିବା ଉଚିତ ପ୍ରବନ୍ଧମାନଙ୍କ ତାଲିକା ଉପରେ ଆଧାରିତ—ଲାଟଭିଆନ୍ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ୨୯୫ଟି ସଂସ୍କରଣ ମଧ୍ୟରୁ ୬୦ତମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା, ୨୩.୧୮/୧୦୦ ଅଙ୍କ ସହ। ଏଥିରେ “vital articles” ତାଲିକାରୁ କୌଣସି ପ୍ରବନ୍ଧର ଅଭାବ ଥିଲା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରବନ୍ଧ ତୁଳନାରେ ତିନିଗୁଣ ଅଧିକ ଷ୍ଟବ୍ (ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବନ୍ଧ) ଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସଂସ୍କରଣ