ସୁଧୀ ରଞ୍ଜନ ଦାସ

ସୁଧୀ ରଞ୍ଜନ ଦାସ (୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୯୪– ୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୭) ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପଞ୍ଚମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ଓ ୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୬ ରୁ ୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୫୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହି ପଦବୀରେ ରହିଥିଲେ । ଦାସ ଦ ଷ୍ଟେଟସମ୍ୟାନ ପତ୍ରିକାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।Biography on Supreme Court of India's NIC webpage

 ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ଶିକ୍ଷା 
ସୁଧୀ ରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ଜନ୍ମ କଲିକତାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ‘ଦାସ’ (ମୂଳତଃ ‘ଦାସଗୁପ୍ତ’) ପରିବାରରେ ଟେଲିରବାଘରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଥିଲେ ରାଖାଲ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ ଓ ବିନୋଦିନୀ ଦାସଙ୍କ ପୁତ୍ର । ସେ ଶାନ୍ତିନିକେତନର ପାଠ ଭବନରେ ପଢ଼ିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ । ସ୍କଟିଶ ଚର୍ଚ୍ଚ କଲେଜରେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ ପରୀକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସଂଯୁକ୍ତ ବଙ୍ଗବାସୀ କଲେଜକୁ ଯାଇ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ସେଠାରୁ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କଲେ। ପରେ ସେ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟର ୟୁନିଭର୍ସିଟି କଲେଜ ଲଣ୍ଡନ‌ରେ ଆଇନ ପଢ଼ି ୧୯୧୮ରେ ଲଣ୍ଡନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀର LL.B. ଡିଗ୍ରୀ ଅର୍ଜନ କଲେ ।

 ପେଶା ଜୀବନ 
୧୯୪୨ରେ ସେ କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୧୯୪୪ରେସେ ପୁଇସ୍ନି ଜଜ୍‌ (Puisne Judge) ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଲେ । ୧୯୪୯ରୁ ୧୯୫୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପଞ୍ଜାବ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ୧୯୫୦ରେ, ନୂତନ ଭାରତୀୟ ସଂବିଧାନ ଲାଗୁ ହେବାର କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ସେ ଫେଡେରାଲ୍ କୋର୍ଟ/ଭାରତୀୟ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ସେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଓ ପରେ ତିନି ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟିକ ପଦବୀ — ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ  ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କଲେ । ସେ ୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୫୯ରେ ଏହି ପଦବୀରୁ ଅବସର ନେଲେ ।

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ, ଦାସ ୧୬୦ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଓ ୫୬୦ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମହାନ୍ୟାୟାଧୀଶ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ସଂଖ୍ୟା ୮ ରୁ ୧୧କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା । ସେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିବା ୧୦ ଜଣ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬ ଜଣ ଶେଷରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ ।

 ପାରିବାରିକ ଜୀବନ 
ସୁଧୀ ରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ସ୍ୱପ୍ନା ମଜୁମଦାରଙ୍କ ସହିତ, ଯିଏ ଆଇ.ସି.ଏସ୍. ଅଫିସର ଏସ. ବି. ମଜୁମଦାରଙ୍କ କନ୍ୟା । ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପୁତ୍ର — ଗ୍ରୁପ୍ କ୍ୟାପ୍ଟେନ ସୁରଞ୍ଜନ ଦାସ ଓ ସୁହୃଦ୍ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ଅଞ୍ଜନା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଅଞ୍ଜନାଙ୍କ ବିବାହ ତାଙ୍କ ଜୁନିୟର କାଉନସେଲ୍ ଅଶୋକ ସେନଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିଲା, ଯିଏ ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରର ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ନାମ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଦେଇଥିଲେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ମୂଖ୍ୟ ବିଚାରପତି