ଅଞ୍ଜୁମ୍ ସିଂହ

ଅଞ୍ଜୁମ୍ ସିଂହ (୧୯୬୭ – ୧୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ କଳାକୃତି ମୁଖ୍ୟତଃ ନଗର ପରିବେଶବିଜ୍ଞାନ, ପରିବେଶୀୟ ଅବକ୍ଷୟ ଏବଂ କ୍ୟାନ୍ସର ସହ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ସଂଘର୍ଷକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ସେ ଭାରତର ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସିଂହ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପୀ ଅର୍ପିତା ସିଂହ ଓ ପରମଜିତ୍ ସିଂହଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଅଞ୍ଜୁମ୍ ସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଶିଳ୍ପୀ ଅର୍ପିତା ସିଂହ ଓ ପରମଜିତ୍ ସିଂହଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଶାନ୍ତିନିକେତନର କଳା ଭବନରୁ ଫାଇନ୍ ଆର୍ଟସ୍‌ରେ ସ୍ନାତକ (ବିଏଫଏ) ଡିଗ୍ରୀ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କଲେଜ୍ ଅଫ୍ ଆର୍ଟରୁ ମାଷ୍ଟର ଅଫ୍ ଫାଇନ୍ ଆର୍ଟସ୍ (ଏମଏଫଏ) ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିଲେ। ୧୯୯୨ ରୁ ୧୯୯୪ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ୱାଶିଙ୍ଗଟନ୍, ଡି.ସି.ର କର୍କୋରାନ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଦି ଆର୍ଟସ୍ ଏଣ୍ଡ ଡିଜାଇନ୍‌ରେ ଚିତ୍ରକଳା ଓ ପ୍ରିଣ୍ଟମେକିଂ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ।

 କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
ସିଂହ ହଙ୍ଗେରିୟ-ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପୀ ଅମୃତା ଶେର-ଗିଲ୍‌ଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ କଳା ପ୍ରେରଣାମୂଳକ ପ୍ରଭାବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗଣନା କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କୃତିଗୁଡ଼ିକ ଆକୃତିମୂଳକ ରୂପକରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କ କଳାକୃତି ନଗର ପରିବେଶବିଜ୍ଞାନ ଓ ପରିବେଶୀୟ ଅବକ୍ଷୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାରତ, ସିଙ୍ଗାପୁର ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ଏବଂ ମେଲବୋର୍ନ୍, କାଇରୋ ଓ ଲଣ୍ଡନ୍ ସହିତ ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହରରେ ଦଳୀୟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା।

୨୦୦୨ ମସିହାରେ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଏକକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଦ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସ ଲେଖିଥିଲା, “ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକୃତି ଓ ଆକର୍ଷକ ରଙ୍ଗ ସହିତ ଅଞ୍ଜୁମ୍ ସିଂହଙ୍କ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଏକକ ଆରମ୍ଭର ଛଅଟି ଚିତ୍ର ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଦେଉଛି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ନିଜ ଅର୍ଥକୁ ସଂୟତ ଭାବେ ରଖିଥାନ୍ତି।”

ସେ ୨୦୦୨–୦୩ ମସିହାରେ ଲଣ୍ଡନ୍‌ର ଗ୍ୟାସ୍‌ୱର୍କ୍ସ ଷ୍ଟୁଡିଓରେ ରେସିଡେନ୍ସି ପାଇଁ ଚାର୍ଲ୍ସ୍ ୱାଲେସ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଫେଲୋଶିପ୍‌ର ସମ୍ମାନିତ ପ୍ରାପ୍ତା ଥିଲେ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟ କଳା ପରିଷଦର ‘ୟୁବା ମହୋତ୍ସବ’ରେ ଏକ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଶେଷ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ୨୦୧୯ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ତଲୱାର ଗ୍ୟାଲେରୀରେ “I am still here” ଶୀର୍ଷକରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଆତ୍ମଜୀବନୀମୂଳକ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନିଜ ଦେହ ଏବଂ କ୍ୟାନ୍ସର ଜନିତ ରୋଗକୁ ଚିତ୍ରିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ମିଶ୍ର ମାଧ୍ୟମ ଉପରେ ତେଲ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ଦ ହିନ୍ଦୁ ପତ୍ରିକାର ଏକ ସମୀକ୍ଷାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିଲା, “ଏହା ଋତୁର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ସଜାଯାଇଥିବା ପ୍ରଦର୍ଶନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ନାଟକୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ କାଗଜ ଉପରେ କାମମାନଙ୍କ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସମୂହ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।”

ତାଙ୍କ କିଛି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୃତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ “Bleed Bled Blood Red” (୨୦୧୫), “Heart (Machine)” (୨୦୧୬) ଏବଂ “Blackness” (୨୦୧୬) ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।[8][9] ଅଞ୍ଜୁମ୍ ସିଂହ ୧୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୦ ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ୫୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ କ୍ୟାନ୍ସରରେ ପରଲୋକଗମନ କରିଥିଲେ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୭ ଜନ୍ମ