ସ୍ୱାତୀ ସୋମନାଥ

ସ୍ୱାତୀ ସୋମନାଥ(ଜନ୍ମନାମ: ଦୁସୀ ସ୍ୱାଥି) ହେଲେ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଜଣେ ଭାରତୀୟ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଓ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷିକା । ସେ କାମସୂତ୍ର ଆଧାରିତ ଏକ ନୃତ୍ୟ-ନାଟ୍ୟ (ଡାନ୍ସ ବ୍ୟାଲେ) ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ବିଶେଷ ପରିଚିତି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସେ "କଳା ରତ୍ନ" ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ନୃତ୍ୟ ଭାରତୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀକାକୁଳମ ଜିଲ୍ଲାରେ ସମ୍ପ୍ରଦାୟମ ଡାନ୍ସ ଆଣ୍ଡ ମ୍ୟୁଜିକ ସେଣ୍ଟର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସ୍ୱାତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିହାରର ଚକ୍ରଧରପୁର (ବର୍ତ୍ତମାନ ଝାରଖଣ୍ଡରେ) ଏକ ହିନ୍ଦୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ସୋମନାଥ ଭାରତୀୟ ରେଳବେରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ଏବଂ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ। ତାଙ୍କ ପରିବାରର ମୂଳ ଗ୍ରାମ ଶ୍ରୀକାକୁଳମ ଜିଲ୍ଲାର ଦୁସୀ ଆଗ୍ରହାରମ। ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରେଳବେରେ କାମ କରନ୍ତି। ସେ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ବୃଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ଯାଇଥିଲେ।

ସେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ କୁଚିପୁଡ଼ିରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର (ଏମ୍‌.ଏ.) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ସାହିତ୍ୟରେ ଏମ୍‌.ଫିଲ୍‌ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୦ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଉସ୍ମାନିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଂରାଜୀ ସାହିତ୍ୟରେ ପି.ଏଚ୍‌.ଡି. କରୁଥିଲେ। ସେ ତେଲୁଗୁ ସିନେମାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଚେଭେଲ୍ଲା ରବି କୁମାରଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିଥିଲେ।

 କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟ 
ସ୍କୁଲ ଦିନରେ ସ୍ୱାତୀ ଲମ୍ବାଡି ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ। ସେ ୧୧ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ କୁଚିପୁଡ଼ି ଓ ଭରତନାଟ୍ୟମ ଶିଖିଥିଲେ। ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ପରେ ସେ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୦ ରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ରବିନ୍ଦ୍ର ଭାରତୀ ମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଇଁ ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ସହିତ ସହିତ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ନିଜସ୍ୱ ଓର୍କେଷ୍ଟ୍ରା ଗଠନ କରି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ସେ ନିଜର ଶେଷ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି "ସୋମନାଥ" ରଖିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ-ନାଟ୍ୟ "ବାତ୍ସ୍ୟାୟନୀ କାମସୂତ୍ର" କାମସୂତ୍ର ଆଧାରିତ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟାପକ ପରିଚିତି ଦେଇଥିଲା। ଏହା ରସିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ମଞ୍ଚରେ ଶୃଙ୍ଗାର ରସର ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ନିଅଇ ଆପତ୍ତି କରିଥିଲେ। ଏହାର ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବିନିମ ଲେଖିଥିଲେ।

ସେ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ନୃତ୍ୟ ଭାରତୀ ନାମକ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମି ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସରକାର ଶ୍ରୀକାକୁଳମ ନିକଟସ୍ଥ କଲ୍ଲେପଲ୍ଲି ଗ୍ରାମରେ ୧୨–୧୬ ଏକର ଜମି ସଂସ୍କୃତିକ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଆବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ନେଇ କିଛି ସଂଗଠନ ଆପତ୍ତି ଜଣାଇଥିଲେ। ପରେ ସେ ସମ୍ପ୍ରଦାୟମ ଡାନ୍ସ ଆଣ୍ଡ ମ୍ୟୁଜିକ ସେଣ୍ଟର ନାମରେ ଗୁରୁକୁଳ ପ୍ରଣାଳୀର ଏକାଡେମି ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଥିରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ତିରୁପତିସ୍ଥ ଶ୍ରୀ ୱେଙ୍କଟେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଅନୁସଂଲଗ୍ନ ଅଟେ ଏବଂ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସର୍ଟିଫିକେଟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରଦାନ କରେ।

ସେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ନୃତ୍ୟ-ନାଟ୍ୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି। ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୌପଦୀ, କାମ ଟୁ ମୋକ୍ଷ, ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ, ସହସ୍ରନାମ ଗୋବିନ୍ଦମ୍, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦର୍ଶନ, ଏବଂ ସର୍ବଜ୍ଞ ଶଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।

ଡିଡି ୟାଦାଗିରିକୁ ଦିଆ ଏକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

 ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ 
ସେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରମାଣନ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଡିଶନ ବୋର୍ଡର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ କାମ କରିଛନ୍ତି। ସେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ ସ୍ଥିତ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରତ।

 ପୁରସ୍କାର 
କୁଚିପୁଡ଼ି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସ୍ୱାଥି ସୋମନାଥଙ୍କୁ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଏକୀକୃତ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା "କଳା ରତ୍ନ" ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି