ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ

ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଗ୍ରେଟ୍ ବ୍ରିଟେନ୍ ଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ଏକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହା ମାନବ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଥିଲା । ଏକ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମରିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି ଥିଲା । ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ 15ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜ୍ଞାନୋଦୟ ଯାତ୍ରା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ୟୁରୋପିୟ ଅନ୍ୱେଷଣ ଯୁଗର ପରିଣାମ ଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ୟୁରୋପିୟ ଉପନିବେଶୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

୧୯୨୧ ମସିହା ଅବଧିରେ, ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଜନସଂଖ୍ୟା ୪୫ କୋଟି ଥିଲା । ଏହା ସେହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଂଶ ଥିଲା, ଯାହା କେବଳ ବ୍ରିଟେନର ଅଧୀନ ଥିଲା ।;  ୩.୩ କୋଟି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଜମି ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ କେବଳ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ମହାଦ୍ୱୀପରେ ରହିଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟାପ୍ତି ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଭୂଭାଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲା । ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରସାର ବିଶ୍ୱଜୁଡ଼ି ଥିଲା, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଅଙ୍ଗ୍ରେଜି ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି, ଅଙ୍ଗ୍ରେଜି ଶାସନ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ୱେଷ୍ଟମିନ୍ଷ୍ଟର ଶୈଳୀରେ ପ୍ରଭାବିତ ସରକାରୀ ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ମହାଦ୍ୱୀପ, କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଭୂଭାଗରେ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉପସ୍ଥିତି ଥିବା କାରଣରୁ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ୱାକ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା: "ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ କେବେସି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୁଏନା ।"

ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ପରେ ପାଞ୍ଚ ଦଶକ ଅବଧିରେ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭିତରର ଅନେକ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାପରେ ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଷ୍ଟ୍ରକୁଳ (Commonwealth) ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । କେତେକ ଦେଶ ବ୍ରିଟିଶ ସଂସଦରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ନିଜର ରାଜ୍ୟର ସମ୍ରାଟ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଆଜି ରାଷ୍ଟ୍ରମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଜାଭୂମି (Commonwealth Realms) କୁହାଯାଏ ।

 ଆଧାର