ଜାନକୀ ମନ୍ଦିର

ଜାନକୀ ମନ୍ଦିର () ନେପାଳରେ ଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କ ନାମରେ  ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ହିନ୍ଦୁ ଓ ନେପାଳୀ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ନିଦର୍ଶନ ।

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୁଭ୍ର ରଙ୍ଗର ଏହି ମନ୍ଦିର ୧୪୮୦ ବର୍ଗ ମିଟର ସ୍ଥାନ ଉପରେ ପୁରାତନ ନେପାଳରେ ହିନ୍ଦୁ ରାଜ୍ୟର ମିଶ୍ରିତ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହା ଏକ ତିନି ମହଲା ଗଠନ ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତର ଓ ଶଙ୍ଖମର୍ମର ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ।  

ମନ୍ଦିରରେ ଷାଠିଏ ବଖରା ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ନେପାଳୀ ପତାକା, ରଙ୍ଗୀନ କାଚ, ଖୋଦେଇ ଓ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ଜାଲିଦାର ଖିଡ଼ିକୀ ଓ ବୁରୁଜ ଅଛି । ରାମାୟଣର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଜନକ ବିଦେହର (ଏବେକାର ଜନକପୁରା) ରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସୀତା ବା ଜାନକୀ ନିଜ ସ୍ୱୟମ୍ବରରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାମଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ଚୟନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବିବାହ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ମନ୍ଦିରରେ ସମାହିତ ହୋଇଥିଲା ଯାହାକୁ ବିବାହ ମଣ୍ଡପ କୁହାଯାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଅମର ସିଂହ ଥାପା ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଏହାକୁ ୟୁନେସ୍କୋ ଅସ୍ଥାୟୀ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ।

ଇତିହାସ
ଏହି ମନ୍ଦିର ନ­ଅ ଲକ୍ଷ ମନ୍ଦିର (Nau Lakha Mandir) ନାମରେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣାଶୁଣା ।  କାରଣ ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବାକୁ ନଅ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା । ଟିକମ ଗଡ଼ର ରାଣୀ ବୃଷଭାନୁ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । 

ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୬୫୭ରେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସୀତାଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମିତ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମିଳିଥିଲା । ତେଣୁ ଅତୀତରେ ସୀତା ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିବା କୁହାଯାଏ । ସନ୍ୟାସୀ ସୁରକିଶୋର ଦାସ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ସୁରକିଶୋର ଦାସ ଜଣେ ସନ୍ଥ ଓ କବି ଥିଲେ ଓ ଆଧୁନିକ ଜନକପୁରାର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ସେ ସୀତା ଉପାସନା ଓ ଉପନିଷଦ ପ୍ରଚାରକରିଥିଲେ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ରାଜା ଜନକ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଶିବଧନୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଛବିଶ  ଅପ୍ରେଲ ୨୦୧୫ ଦିନ ନେପାଳରେ ହୋଇଥିବା ଭୂମିକମ୍ପରେ ସେହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଆଂଶିକ ପତନ ହୋଇ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି ।  

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ

ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଭାରତ, ନେପାଳ, ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ରାମ ଜାନକୀ ମନ୍ଦିରକୁ ଆସି ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ।  ରାମ ନବମୀ, ବିବାହ ପଞ୍ଚମୀ, ଦଶଇନ (en:Dashain) ଓ ତିହାର ପର୍ବମାନଙ୍କରେ (Tihar) ମନ୍ଦିରକୁ ଆସି ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି ।  

ଗ୍ୟାଲେରି 


ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ଦିର ସମୂହ
  Lakshman Mandir
  Ram Janaki Biwaha Mandap
  Raj Devi Mandir
  Ram Mandir

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
 ମାଆ ସୀତା ମନ୍ଦିର (Sita Mai Temple)
 ମାତା କୌଶଲ୍ୟା ମନ୍ଦିର (Mata Kaushalya Temple)
 ନେପାଳରେ ଥିବା ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ତାଲିକା (List of Hindu temples in Nepal)

ଆଧାର


ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
 Sita Upanishad
 Janaki Mandir on Google Maps
Janki Mandir  official Website

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜନକପୁର ମନ୍ଦିର
ଶ୍ରେଣୀ:ସୀତା ମନ୍ଦିର