କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ

କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଅଟେ । ଏହା କଲିକତା (ଏବେର କୋଲକାତା), ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଏସ୍ପ୍ଲାନେଡ୍ ରୋ, ପଶ୍ଚିମ କଲିକତାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ନ୍ୟାୟିକ ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ଓ ଆଣ୍ଡାମାନ୍ ନିକୋବାର୍ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ । ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭବନର ରୂପାକୃତି ବେଲଜିୟମର ଫ୍ଲାଣ୍ଡର୍ସ ଅଞ୍ଚଳର ଇପ୍ରେସ୍‌ ସ୍ଥିତ ଲେକେନହାଲ୍ (ବସ୍ତ୍ର ହଲ୍) ଦ୍ଵାରା ଅନୁପ୍ରେରିତ ଅଟେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟର ମଞ୍ଜୁରୀପ୍ରାପ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ସଂଖ୍ୟା ୭୨।

 ଇତିହାସ 
କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାରତର ତିନିଟି ପ୍ରେସିଡେନ୍ସୀ ଟାଉନ୍‌ରେ ସ୍ଥାପିତ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଓ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଅଟେ। ଏହାକୁ ରାଣୀ ୱିକ୍ଟୋରିଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଲେଟର ପେଟେଣ୍ଟ (Letters Patent) ମାଧ୍ୟମରେ 14 ମଇ 1862 ରେ High Courts Act, 1861 ଅନୁସାରେ ଫୋର୍ଟ ୱିଲିଅମର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ନାମରେ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ Supreme Court of Judicature at Fort William ଥିଲା । ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ ୧ ଜୁଲାଇ ୧୮୬୨ ରେ ଔପଚାରିକ ଭାବରେ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହେଲା । ଏହି ଭବନର ରୂପାଙ୍କନ କରିଥିଲେ ବ୍ରିଟିଶ ବାସ୍ତୁଶିଳ୍ଫୀ ୱାଲଟର ଲଙ୍ଗ ବୋଜି ଗ୍ରାନଭିଲେ (Walter Long Bozzi Granville) ।

ଯଦିଓ ସହରର ନାମ ସରକାରୀ ଭାବେ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ କାଲକାତା ରୁ କୋଲକାତା କରାଯାଇଛି, ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏଯାଏଁ ପୁରୁଣା ନାମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି। ଏହି ନାମ ବଦଳିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଧେୟକ High Courts (Alteration of Names) Bill କୁ 5 ଜୁଲାଇ 2016 ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ ଓ 19 ଜୁଲାଇ 2016 ରେ ଲୋକସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ଉଚ୍ଚ ସଦନରୁ ପାସ୍‌ ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ ଏଯାଏଁ ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ ପୁରୁଣା ନାମ ବଜାୟ ରଖିଛି ।

 ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ଓ ବେଞ୍ଚଗୁଡିକ 
କାଲକାତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ କଲିକତାରେ ଅଛି  । Calcutta High Court (Extension of Jurisdiction) Act, 1953 ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅଧିକାର ଅଞ୍ଚଳ ସହ 2 ମଇ 1950 ରୁ ଚନ୍ଦେରନଗୋର୍ (ଏବେର ଚନ୍ଦନନଗର୍) ଓ ଆଣ୍ଡାମାନ୍ ନିକୋବାର୍ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ପୋର୍ଟ ବ୍ଲେୟାର୍ (ଆଣ୍ଡାମାନ ରାଜଧାନୀ) ଓ ଜାଲପାଇଗୁଡି (ଉତ୍ତର ବଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟାଳୟ) ରେ ନିଜ ସର୍କିଟ୍ ବେଞ୍ଚ  ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା । 7 ଫେବୃଆରୀ 2019 ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶ୍ରୀ ରାମନାଥ କୋବିନ୍ଦ ଜାଲପାଇଗୁଡି ବେଞ୍ଚକୁ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାର ନ୍ୟାୟିକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଧିକାର ଅଞ୍ଚଳରେ 5ଟି ଜିଲ୍ଲା;ଦାର୍ଜିଲିଂ, କାଲିମ୍ପୋଙ୍ଗ, ଜାଲପାଇଗୁଡି, ଅଲିପୁରଦୁଆର୍ ଓ କୁଚବେହାର୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

 ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ 
କଲିକତା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ସାର୍ ବାର୍ନସ୍ ପିକକ୍, ଯିଏ 1 ଜୁଲାଇ 1862 ରେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ରୋମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ର ଓ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ସ୍ଥାୟୀ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ଫଣି ଭୂଷଣ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ । ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭବେ ସେବା ଦେଇଥିବା ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ମିତ୍ର ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟସମୂହ