ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସ

ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସ (୨୩ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୯-୨୬ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷାବିଦ୍, ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଅନୁବାଦ କବିତା ପୁସ୍ତକ ପୃଥିବୀର ଆଦିବାସୀ ଲୋକକବିତା ପାଇଁ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।

୨୦୦୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ୬୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

 ଜୀବନୀ 
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜର ବାଲ୍ୟ ଓ କୈଶୋର ଶିକ୍ଷା ଯଥାକ୍ରମେ ବାରିପଦା ଓ ବାଲେଶ୍ବରରେ ସମାପନ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ରେଭେନସାରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୪ରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସମୟ କ୍ରମେ ବିଭିନ୍ନ କଲେଜକୁ ବଦଳି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡା କଲେଜରୁ ୨୦୦୫ରେ ଅବସର ନେଲେ । କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାରେ ସେ 'ଶ୍ରାବଣୀ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ' ଗଠନ କରିଥିଲେ । 
 ରଚନାବଳୀ 
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ କବିତା ସହ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ଅନୁବାଦ ପୁସ୍ତକମାନ ରଚନାକରିଥିଲେ । ସେ ଗୋରେଖ ଗୀତା ଓ କେତେକ ପ୍ରାଚୀନ ରଚନା ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ମତ୍ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ନାଥଙ୍କ ମତ୍ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଗୀତା ଗ୍ରନ୍ଥର ଆବିଷ୍କାରକ । ଅନୁବାଦ ପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଝର୍କା ବାହାରେ କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ରଚନା । ତାଙ୍କର ବହୁ କବିତା ବଂଗଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସେର କବିତା ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ । ତାଙ୍କର ସାମଗ୍ରୀକ କୃତିସମୁହର ଆଲୋଚନା ଗ୍ରନ୍ଥ 'କବି ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସ ପରିକ୍ରମା' ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି ।https://samajaepaper.in/imageview_77_20122025204125492_4_83_21-12-2025_5_i_1_sf.html

 କବିତା 
 ଆଶାବରୀ (୧୯୬୨)
 ଧରଣୀ ଓ ଝରଣା (୧୯୬୫)
 ଅବିଶାପ (୧୯୭୨)
 ଝର୍କା ବାହାରେ (୧୯୯୨)
 ତାଳଗଛ (୧୯୯୩)
 ଜୀବନ ଯେମିତି (୧୯୯୪)
 ମାଟିର ମହୁରୀ (୧୯୯୭)
 ସକାଳ ଆସନ୍ନ (୧୯୯୭)
 ଯାତ୍ରା ସରେନା (୧୯୯୭)
 ମଣିଷ, ତୁମ ସାଥିରେ (୧୯୯୮)
 ଜଣେ ପଦାତିକର କବିତା (୧୯୯୮)
 ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଦାସଙ୍କ ଘର (୨୦୦୧)
 ପାଚିଲା ଧାନକ୍ଷେତ (୨୦୦୫)
 ଚିତ୍ରଶାଳାର ଗୀତ
 ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା
 ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ପୃଥିବୀ
 ଦ୍ରାକ୍ଷାଲତାର କାବ୍ୟ

 ଅନୁବାଦ 
 ପୃଥିବୀର ଆଦିବାସୀ ଲୋକକବିତା (୧୯୯୪)http://odishasahityaakademi.org/English/sahitya-award8.php
 ଛାୟାସୂର୍ଯ୍ୟ (୧୯୭୩)
 ନୂତନ ପୃଥିବୀର କବିତା (୧୯୮୯)
 ଗ୍ରୀକ୍ କବିତା
 ଚେରିବନରେ ପ୍ରଥମ ସୂର୍ଯ୍ୟ (୧୯୯୮)
 ପ୍ରୀତିର ପୃଥିବୀ

 ଆଲୋଚନା 
 ସୃଷ୍ଟି ଓ କୃଷ୍ଟି (୧୯୭୪)

 ସଂକଳନ/ସମ୍ପାଦନା 
 ଖ୍ରୀଷ୍ଟଦାସ ସଞ୍ଚୟନ (୧୯୭୪) (ଖ୍ରୀଷ୍ଟଦାସ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ରଚନାବଳୀର ଆଂଶିକ ସଂକଳନ)
 ଉତ୍ତରଣ (କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ମୁଖପତ୍ର)

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ଅନୁବାଦ) ୧୯୯୭
 ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ ସମ୍ମାନ ୨୦୦୪ (ନିଖିଳ ଉତ୍କଳ ଶିକ୍ଷକ ମହାସଂଘ)
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଲେଖକ