ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ହେଉଛି ଭାରତର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ । ଏହା ୯ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୦ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରୁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ବିଭାଜନ ପରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ନୈନିତାଲରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

 ଇତିହାସ 
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ତୁଲନାମୂଳକ ଭାବେ ଭାରତର ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଏକ  ନୂଆ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭବନ ୧୯୦୦ ମସିହାରେ ସାଣ୍ଟୋନି ମ୍ୟାକଡୋନାଲ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୨୦୦୦ ଅନୁଯାୟୀ ୯ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୦ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରୁ ପୃଥକ୍ ହୋଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଦିନ ହିଁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରଥମେ ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ମାତ୍ର ୫ଟି ଅଦାଳତ କକ୍ଷ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ଅଧିକ କକ୍ଷ ଯୋଗ ହେଲା । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଏକ ବିଶାଳ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଅଦାଳତ ବ୍ଲକ୍ ଓ ଅଧିବକ୍ତା ଚେମ୍ବର ବ୍ଲକ୍ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।

୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଏହା ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁମୋଦିତ ପଦସଂଖ୍ୟା ୭ ଥିଲା; ୨୦୦୩ରେ ଏହାକୁ ୯ କୁ ବଢାଯାଇଥିଲା । ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଅଶୋକ ଦେସାଇ ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପଦର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଥିଲେ। ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ସରୋଶ ହୋମି କାପାଡିଆ ଓ ଜଗଦୀଶ ସିଂହ କେହର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ ।

 ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ 

 ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ସ୍ୱତ୍ୱ ଦେବା ନିଷ୍ପତ୍ତି 
୨୦୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ରାଜୀବ ଶର୍ମାଙ୍କ ଏକକ ବେଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ନଦୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଳସନ୍ଧିକୁ "ଜୀବନ୍ତ ଏକକ" ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଅର୍ଥ "ଆଇନଭୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି"। ଏହା ସହ ନଦୀମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତିନିଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଟ୍ରଷ୍ଟି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।

 ରୋହିତ ସାଗର ବନାମ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ (୨୦୨୧) 
ଏହି ମାମଲାରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ରଘୁବେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଚୌହାନ ଓ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ନାରାୟଣ ସିଂହ ଧାନିକଙ୍କ ଦ୍ୱିଜନ ବେଞ୍ଚ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ, ବୟସ୍କ ଲୋକମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଜୀବନସାଥି ବାଛିବାର ମୌଳିକ ଅଧିକାର ରଖନ୍ତି । ଏହା ସହ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ପୋଲିସକୁ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ନିର୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟସମୂହ