ସ୍ୱାମୀ ମାଧବାନନ୍ଦ

ସ୍ୱାମୀ ମାଧବାନନ୍ଦ (ଜନ୍ମ ନାମ ନିର୍ମଳଚନ୍ଦ୍ର ବସୁ; ୧୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୮୮ – ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୫) ଥିଲେ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠ ଏବଂ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ନବମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ  ସେ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ବଙ୍ଗପ୍ରେସିଡେନ୍ସିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ମାଧବାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ନଦିଆ ଜିଲ୍ଲାର ବଗଞ୍ଚରା ଗ୍ରାମରେ ହରିପ୍ରସାଦ ବସୁଙ୍କ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା । ପରିବାରରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନାମ ଥିଲା ନିର୍ମଳଚନ୍ଦ୍ର ବସୁ ।

ମାଧବାନନ୍ଦ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସମ୍ମାନ ସହ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ଅଧ୍ୟୟନ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଶିକ୍ଷାଜୀବନରେ ସେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ରଚନା ପଢି ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଓ ଉପଦେଶରୁ ପ୍ରେରଣା ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ୧୯୦୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଜୟରାମବାଟୀରେ ମାଆ ଶାରଦା ଦେବୀଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୧୦ ଜାନୁଆରୀରେ ଚେନ୍ନାଇ ମଠରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୬ ଜାନୁଆରୀରେ ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ସେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ପରେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ବିମଳ ମଠରେ ଯୋଗଦାନ କରି ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ନାମ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ୧୯୩୨ ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ସେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସ୍ଥାପନା କଲେ ।

ଏହା ପରେ, ମାଧବାନନ୍ଦ ଅନେକ ବର୍ଷ ଉଦ୍ବୋଧନ ନାମକ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କାମ କରି, ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନରେ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ । ପରେ ସେ ମାୟାବତୀ ଅଦ୍ୱୈତ ଆଶ୍ରମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ହିନ୍ଦି କବି ସୁର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ତ୍ରିପାଠୀ ‘ନିରାଳା’ଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ହିନ୍ଦି ଭାଷାରେ ‘ସମନ୍ୱୟ’ ନାମକ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶନ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ମାଧବାନନ୍ଦ ଗୁଜରାଟରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ଓ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଚାର ଓ ରାଜକୋଟ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ଫ୍ରାନସିସ୍କୋ ମଠରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଇଥିଲା ।

୧୯୨୨ ମସିହାରେ ମାଧବାନନ୍ଦ ରାମକୃଷ୍ଣ ମଠର ଟ୍ରଷ୍ଟି ଏବଂ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନର ପରିଚାଳନା ସମିତିର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୨୯ରେ ଭାରତକୁ ଫେରି ମଠର ସଂଯୁକ୍ତ ସଚିବ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ୧୯୩୮ ମେ’ରେ ସେ ସାଧାରଣ ସଚିବ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ପଦରେ ୨୪ ବର୍ଷ ରହିଲେ ଏବଂ ଏହା ପରେ ୧୯୬୨ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ସେ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ । ସ୍ୱାମୀ ବିଶୁଦ୍ଧାନନ୍ଦଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ମାଧବାନନ୍ଦ ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୨ରେ ଅନୁଷ୍ଠଚନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାକାଳରେ ୧୯୬୩ରେ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମଶତାବ୍ଦୀ ଉତ୍ସବ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ ।

ମାଧବାନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ସଂଯମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନର ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ, ବ୍ରହ୍ମ ସୂତ୍ର ଏବଂ ଭାଷା ପରିଚ୍ଛେଦ।

କଲିକତାର ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ସେବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ଏକମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି ସ୍ୱାମୀ ମାଧବାନନ୍ଦଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୫ରେ, ୭୬ ବର୍ଷ ୧୦ ମାସ ବୟସରେ ହୋଇଥିଲା ।

 ଆଧାର