ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷଣ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ

ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷଣ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମାନବ ଜୀବନର ମୂଳ ଅଂଶ। ସୁସ୍ଥ ଦେହ, ସୁସ୍ଥ ମନ ଓ ସକ୍ରିୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷଣ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। WHO ଅନୁସାରେ, ପୋଷଣ ମଣିଷର ସମଗ୍ର ଜୀବନ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଭିତ୍ତି ହେବା ସହିତ ସମାଜର ସମୃଦ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଭାଏ WHO – Nutrition।

ଖାଦ୍ୟ ଓ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ
ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ପେଟ ଭରାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଏହା ମଣିଷର ଶକ୍ତି, ଶାରୀରିକ ବୃଦ୍ଧି, ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ସାମାଜିକ ସକ୍ରିୟତା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ। ଭିଟାମିନ, ଖଣିଜ, ପ୍ରୋଟିନ ଓ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍ ସମୁହ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯୋଗାଇଥାଏ। FAO ଅନୁସାରେ, ପୋଷଣୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସମାଜର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ FAO – Nutrition।

ପୋଷଣ
ପୋଷଣ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶରୀରର ଆବଶ୍ୟକ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା। ପ୍ରଧାନ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ:
 ପ୍ରୋଟିନ – ଶରୀର ଓ କୋଷର ବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
 କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍ – ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥାଏ।
 ଚର୍ବି – ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ, ତାପମାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ କୋଷ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ କରିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
 ଭିଟାମିନ ଓ ଖଣିଜ – ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ, ହାଡ଼ ଓ ଦାନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଚର୍ମ, ଚକ୍ଷୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସର୍ବଙ୍ଗୀଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ।
 ପାଣି – ପାଚନ, ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ଓ ଶରୀରର ତାପମାନ ସନ୍ତୁଳନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। 

National Institute of Nutrition (NIN) ଅନୁସାରେ, ସଠିକ୍ ପୋଷଣ ଶିଶୁମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କର ସୁସ୍ଥତା ଓ ବୟସ୍କମାନଙ୍କର ସମଗ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ କରେ । National Institute of Nutrition

ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ
ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପୋଷକତତ୍ୱ ଠିକ୍ ଅନୁପାତରେ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ। ଶିଶୁମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରୋଟିନ ଓ କ୍ୟାଲସିୟମ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଫୋଲିକ୍ ଏସିଡ୍ ଓ ଲୌହ, ବୟସ୍କ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଦାୟକ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ।

ପୋଷଣ ଅଭାବ ଓ ସମସ୍ୟା
ଯଦି ଶରୀର ପ୍ରୟୋଜନୀୟ ପୋଷକତତ୍ୱ ପାଉନଥାଏ, ତେବେ ଶିଶୁମାନେ ବୃଦ୍ଧିହୀନ, ଆନେମିଆ, କ୍ୱାସିଅର୍କର୍ ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନେ ଲୌହ ଅଭାବରୁ ଆନେମିଆ ରୋଗରେ ପଡ଼ିପାରନ୍ତି। ବୟସ୍କମାନେ ଅଧିକ ଚିନି ଓ ଚର୍ବି ସେବନ କଲେ ଡାୟାବେଟିକ, ହୃଦ୍ରୋଗ ଓ ରକ୍ତଚାପର ସମସ୍ୟାଏ ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । 

ଭାରତରେ ପୋଷଣ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
ଭାରତ ସରକାର ICDS, Mid-Day Meal, POSHAN Abhiyaan ପରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶିଶୁ, ମହିଳା ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଷଣୀୟ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। IGNOU Nutrition and Health Education କୋର୍ସ ପିଲା ଓ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ଜ୍ଞାନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁଛି IGNOU – Nutrition and Health Education।

ଲାଇଫ୍‌ଷ୍ଟାଇଲ୍ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ
ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ, ପରିଷ୍କାର ପାଣି, ଉଚିତ ମାତ୍ରାରେ ଧୂମ୍ରପାନ/ମଦ୍ୟପାନ ଦୂରୀକରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଭଲ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ। "ଯଦି ଶରୀରକୁ ପ୍ରୟୋଜନ ଅନୁସାରେ ପୋଷକତତ୍ୱ ନମିଳେ କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗର ସମସ୍ୟା ବଢ଼ିଯାଏ।”

ସଂସ୍କୃତି ଓ ପୋଷଣ
ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ସେବନ ଦେହ ଓ ମନ ଦୁହିଁକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିଥାଏ। ଡାଲମା, ପଖାଳ, ଛେନା ପୋଡ଼, ପିଠା – ଏହି ସବୁ ପଦାର୍ଥ ପୋଷଣରେ ଭରପୂର ରହିଥାଏ।

ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଉର୍ଜା ଓ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଶରୀରକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହିଭଳି ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସମତୁଳିତ ପୋଷଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ। ସମତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ସଚେତନତା, ସଫା-ସୁତୁରା ଜୀବନ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଦ୍ୱାରା ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ଓ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ ନିର୍ମାଣ ହୁଏ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପୋଷଣ
ଶ୍ରେଣୀ:ସମୁଦାୟ ପୋଷଣ ପ୍ରକଳ୍ପ
ଶ୍ରେଣୀ:DNHE 1