ଭବଶଙ୍କରୀ

ଭବଶଙ୍କରୀ (ବଙ୍ଗାଳୀ: মহারানী ভবশঙ্করী, ରୋମାନାଇଜ: Bhavaśaṅkarī) ବଙ୍ଗଳାର ଭୁରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟର ମହାରାଣୀ ଓ ଜଣେ ଶାସକ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ବଙ୍ଗର ଲୋହାନି ପଠାଣ ସୁଲତାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ହିନ୍ଦୁ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।Ghosh, Paschimbanger Sanskriti, Volume II, pp. 224  

ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ଭବଶଙ୍କରୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ନାୟକ ଦିନନାଥ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ବଡଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସାନଭାଇକୁ ଜନ୍ମ ଦେବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମାଙ୍କର ଅଳ୍ପ ବୟସରେ  ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେନାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ । ସେ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଏବଂ ବାଶୁରୀ ଯୁଦ୍ଧ
ପରଦିନ ସକାଳେ ଭବଶଙ୍କରୀ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରି ରାଜ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ । ଦୃଢ ପ୍ରମାଣ ଅଭାବରୁ ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ଉପରେ ବିଚାର କରିପାରିନଥିଲେ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଉଲ୍ଲଂଘନ ବାହାନା କରି ତାଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇ ଦେଇଥିଲେ । ପେଣ୍ଡୋ ଦୁର୍ଗର ସେନାପତି ରାଜା ଭୂପତି କୃଷ୍ଣ ରାୟଙ୍କୁ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀର ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ସର୍ବଧିନାୟକ ପଦବୀକୁ ଉନ୍ନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ
ବଙ୍ଗଳାରେ ପଠାଣମାନଙ୍କ ପୁନରୁତ୍ଥାନ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସତର୍କ ଥିବା ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଆକବର ଭୁରିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ମେଣ୍ଟକୁ ଦୃଢ କରିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳାର ତତ୍କାଳୀନ ରାଜ୍ୟପାଳ ମାନ ସିଂଙ୍କୁ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିନିଧୀ ଭାବରେ ଭୁରିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୋର୍ଟକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ମାନ ସିଂ ମୋଗଲର ସିଲ ନେଇ ଗଡ ଭବାନପୁରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସମାରୋହରେ ଭୁରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିତ ମଞ୍ଚର ଶାସନପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଚୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଭୁରିଶ୍ରେଷ୍ଠର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟଦ୍ୱାରା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ଏକ ସୁନା ମୁଦ୍ରା, ଗୋଟିଏ ଛେଳି ଏବଂ କମ୍ବଳ ପଠାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକ ରହିଥିଲା । ମହାରାଣୀ ଭବଶଙ୍କରୀଙ୍କୁ ରାୟବାଘିନି ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ମୋଗଲମାନେ ତାଙ୍କ ଭୂର୍ସୁତ ରାଜ୍ୟରେ କଦାପି ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିନଥିଲେ 
।

ପରମ୍ପରା
ତାଙ୍କର ବୀରତ୍ୱର କାହାଣୀ ଲୋକନୃତ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ଗ୍ରାମ କବିମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅମର ହୋଇଗଲା । ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ରାୟବାଘିନି ରାନୀ ଭବଶଙ୍କରୀ ସ୍ମୃତି ମେଳା ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ବେଙ୍ଗଲର ଶାସକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା