ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ମିଶ୍ର (ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ)

ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ମିଶ୍ର (ଜନ୍ମ: ୧୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଐତିହାସିକ ତଥା ଲେଖକ । ସେ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା ବିଭାଗରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ 
ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ମିଶ୍ର ବାରିପଦାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇତିହାସରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର, ଲୋଥାଲଠାରେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ ୧୯୫୮-୫୯, ନାଗପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍ ଡି ୧୯୭୮, ମଗଧ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡି ଲିଟ୍ ୧୯୮୩ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ । ତା'ପରେ ବୃତ୍ତିଗତ ଭାବେ ୧୯୫୯ରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇତିହାସ, ୧୯୬୦ରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ୧୯୬୨ରୁ ୧୯୬୫ ଯାଏ ବାରିପଦା କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ମଝିରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଇନଫର୍ମେସନ ଅଫିସର, ୧୯୬୫-୬୮ ଏନ୍ ସି ସି ଅଫିସର ଓ ମେଜର, ୧୯୬୯-୭୨ ରାଉଲକେଲା ସରକାରୀ କଲେଜ, ୧୯୭୨-୭୩ ଖଲିକୋଟ କଲେଜ, ୧୯୭୪-୭୬ ଜବାହାରଲାଲ କଲେଜ, ପାଟଣାଗଡରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ୧୯୮୪-୮୭ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଇତିହାସ ବିଭାଗ ମୁଖ୍ୟ, ୧୯୯୧-୯୨ ପିଜି କାଉନସିଲ ଚୟାରମ୍ୟାନ, ସିଣ୍ଡିକେଟ ସଭ୍ୟ, ୧୯୯୬-୯୭ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ କାଉନସିଲର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ରହିବା ସହ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଭାବେ ସେବାନିବୃତ୍ତ ହେଲେ । ଭାରତ ତତ୍ତ୍ୱ(Indology) ବିଷୟରେ ୩୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସେ ପିଏଚ୍ ଡି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି । ସେ ୫ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଜର୍ଣ୍ଣାଲର ସମ୍ପାଦନା ଓ ଫୋର୍ଡ଼ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ରିସର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ "Survey and documentation of monuments in the Upper Mahanadi Valley'' ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ କଂଗ୍ରେସ ଓ Numismatic Society of Indiaର ସଦସ୍ୟ ଥାଇ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅନେକ ସଂସ୍ଥାନ ପରିଚାଳନା କରିଛନ୍ତି । ସେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ କଂଗ୍ରେସର ସମ୍ପାଦକ (୧୯୭୮-୮୨) ଓ ସଭାପତି (୧୯୮୬-୯୫) ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ 
ପୁସ୍ତକପ୍ରକାଶନ ସମୟବିଷୟବସ୍ତୁଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଇତିହାସ  ଓ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଗ – ୧୨୦୦୮, ୨୦୧୨ (୨ୟ ସଂସ୍କରଣ)ପ୍ରବନ୍ଧ, ଇତିହାସ, ଖାରବେଳ, ଗୁପ୍ତ  ରାଜତ୍ୱ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଇତିହାସ  ଓ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଗ – ୨୨୦୦୮, ୨୦୧୨ (୨ୟ ସଂସ୍କରଣ)ପ୍ରବନ୍ଧ, ଇତିହାସ, ଭାଷା,  ପରମ୍ପରା, ଲୋକସଂସ୍କୃତିସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଶା  ଇତିହାସ୧୯୯୯ଇତିହାସ, କଳିଙ୍ଗ, ମରାଠା,  ବ୍ରିଟିଶ, ଓଡ଼ିଆ, ଗଡ଼ଜାତମୟୂରଭଞ୍ଜ ଇତିହାସ ଓ  ସଂସ୍କୃତିର ମୁଖ୍ୟଧାରା୨୦୦୧ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି, ଆଦିବାସୀ,  ବିଦ୍ରୋହସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲଜୀବନୀଲୋକମାନ୍ୟ ବାଲ୍ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଲକଜୀବନୀଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନଆଲୋଚନାPolitical history of Orissa, 1900-1936୧୯୭୯History of Orissa୧୯୮୦Evolution of Orissa and her Culture୧୯୮୪ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ୧୯୭୪ମୁସ୍ତାଫା କେମାଲ ପାଶା୧୯୭୫ଆଧୁନିକ ବିଶ୍ୱ୧୯୭୫Historians and historiography in OrissaLife and culture of early medieval Orissa as depicted on templesChanging Pattern of political CultureStudies in Hindu and Buddhist ArtArchaeology of MayurbhanjMadhu-sudan Das, his speeches
ସମ୍ପାଦନା
 Comprehensive history and culture of Orissa, 1997 (୪ ଖଣ୍ଡ)
 Aspects of Indian history and historiography (1996)
 Madhusudan Das, the legislature (1980)
 Culture, tribal history and freedom movement : with Dr. N.K. Sahu commemoration volume (1989)
 Illustrated Bhagavata Purana (1985)
 Modern world, a new perspective (1987)
 Heritage of India (୨ ଖଣ୍ଡ)
 ବାମଣ୍ଡା ପ୍ରଜା ଆନ୍ଦୋଳନ ୧୯୯୪

ତାଙ୍କ କୃତି ଓ କୃତିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ Orissan history, Culture and Archaeology in felicitation of Prof. P. K. Misra (1999) ନାମରେ ପୁସ୍ତକଟି ସଂକଳିତ ।

ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
 ୨୦୧୧: ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ସମାଲୋଚନା)

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ