ଲେଗ କ୍ରିକେଟ

ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣର କ୍ରିକେଟ ଖେଳ, ଯେଉଁଥିରେ ବଲକୁ ପାଦରେ ମରାଯାଇ ଖେଳାଯାଏ । ଏହା ୧୧ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳାଯାଏ । ଏହି ଖେଳଟି ୮୦ ଫିଟ ବା ୧୨୦ଫିଟ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧା ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଲାକାର ଖେଳ ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳାଯାଏ । ଏହି ଖେଳ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଖେଳାଯାଏ ।

ସାଧାରଣ କ୍ରିକେଟ ଖେଳରେ ବ୍ୟାଟଦ୍ୱାରା ବଲକୁ ମରାଯାଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ଲେଗ କ୍ରିକେଟରେ ବ୍ୟାଟର କାମ ଖେଳାଳିର ପାଦ କରେ । ପାଦଦ୍ୱାରା ବଲକୁ ମରାଯାଇ ରନ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ । ବୋଲର ଅଣ୍ଡରାଆର୍ମ ବୋଲିଂ କରିଥାଏ । ଲେଗମ୍ୟାନ ବଲକୁ ଲାତ ମାରି ରନ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାଏ । ବଲ ମାରି ବାଉଣ୍ଡରୀ ବାହାରକୁ ପଠେଇଲେ ଲେଗମ୍ୟାନକୁ ୪ ବା ୬ ରନ ମିଳିଥାଏ । 

ଓଡ଼ିଆ ଖେଳାଳୀ ଚନ୍ଦନ ରାୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ।

 ଇତିହାସ 
୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟର ଔରଙ୍ଗାବାଦ ସହରର ସେଣ୍ଟ ଫ୍ରାନ୍ସିସ ହାଇସ୍କୁଲଠାରେ ମେହୁଲ ସୋରାଥିଆ ନାମକ ବାଳକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟର ଉଦଭାବନ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ବାଙ୍ଗାଲୋରର ଏସ ନାଗରାଜ ନାମକ କ୍ରୀଡ଼ାଶିକ୍ଷକ ଏହି ଖେଳକୁ ସ୍କୁଲ ପିଲାଙ୍କ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସାମିଲ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଯୋଗୀନ୍ଦର ପ୍ରସାଦ ବର୍ମା ନାମକ ଦିଲ୍ଲୀର ଅନ୍ୟ ଜଣେ କ୍ରୀଡ଼ାଶିକ୍ଷକ ଏହି ଖେଳର ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ଏସ ନାଗରାଜ ଓ ଯୋଗୀନ୍ଦର ପ୍ରସାଦ ବର୍ମାଙ୍କୁ ଲେଗ କ୍ରିକେଟର ଜନକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

 ବୈଶିଷ୍ଟ 
ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଖେଳ ୧୧ଜଣ ଖେଳାଳୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳାଯାଏ । ଏହା ୮୦ଫିଟ ବ୍ୟା ୧୨୦ଫିଟ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳାଯାଏ । ପିଚର ଲମ୍ବ ୪୨ଫିଟ ବା ୪୮ଫିଟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୮ଫୁଟ ହୋଇଥାଏ । ଷ୍ଟମ୍ପର ଚଉଡ଼ା ୧ ଫିଟ ହୋଇଥାଏ ।
ପିଚ
 ବିଭାଗ  ବାଳକ  ବାଳିକା  ଉଭୟ ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ-ମିନି ୪୪ ଫୁଟ  ୪୪ ଫୁଟ  ୪୪ ଫୁଟ ୧୪ ବର୍ଷରୁ କମ ସବ-ଜୁନିୟର  ୪୪ ଫୁଟ  ୪୪ ଫୁଟ  ୪୪ ଫୁଟ ୧୭ ବର୍ଷରୁ କମ ଜୁନିୟର  ୪୬ ଫୁଟ  ୪୬ ଫୁଟ  ୪୬ ଫୁଟ ୧୯ ବର୍ଷରୁ କମ ସିନିୟର  ୪୮ ଫୁଟ ୪୮ ଫୁଟ ୪୮ ଫୁଟ ମହିଳା/ପୁରୁଷ ୪୮ ଫୁଟ ୪୮ ଫୁଟ ୪୮ ଫୁଟt
ବାଉଣ୍ଡରୀ
 ବିଭାଗ  ବାଳକ  ବାଳିକା  ଉଭୟ ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ-ମିନି ୭୦ ଫୁଟ ୭୦ ଫୁଟ ୭୦ ଫୁଟ ୧୪ ବର୍ଷରୁ କମ ସବ-ଜୁନିୟର ୮୦ ଫୁଟ  ୮୦ ଫୁଟ ୮୦ ଫୁଟ ୧୭ ବର୍ଷରୁ କମ ଜୁନିୟର୯୦ ଫୁଟ୮୫ ଫୁଟ୯୦ ଫୁଟ ୧୯ ବର୍ଷରୁ କମ ସିନିୟର୧୦୦ ଫୁଟ ୧୦୦ ଫୁଟ ୧୦୦ ଫୁଟ ମହିଳା/ପୁରୁଷ ୧୨୦ ଫୁଟ ୧୨୦ ଫୁଟ ୧୨୦ ଫୁଟ
ଷ୍ଟମ୍ପ
 ୩ ଷ୍ଟମ୍ପର ଚଉଡ଼ ୧୨ ଇଞ୍ଚ, ୧ ଫୁଟ ଷ୍ଟମ୍ପର ଉଚ୍ଚତା ୨୪-୩୦ ଇଞ୍ଚ , ୨-୨.୫ ଫୁଟ

 ଫେଡେରେସନ 
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ଲେଗ କ୍ରିକେଟର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ କାଉନସିଲ ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ୍ ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଏହି କାଉନସିଲର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଯୋଗୀନ୍ଦର ପ୍ରସାଦ ବର୍ମା  କାଉନସିଲର ସଚିବ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଭାରତରେ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଫେଡେରେସନ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ସୋସାଇଟି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ଆକ୍ଟ ୧୮୬୦ ମସିହାରେ ରେଜିଷ୍ଟର କରାଯାଇଛି । ଏହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ କାଉନସିଲ ସହିତ ଅନୁବନ୍ଧିତ । ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ଫ୍ଲୋରିଡ଼ା, ଘାନା ଓ ପାକିସ୍ଥାନରେ ଏହି ଖେଳର ଖେଳାଯାଏ । 

 ପ୍ରତିଯୋଗିତା 
ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଫେଡେରେସନଦ୍ୱାରା ଭାରତରେ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଷ୍ଟାଡ଼ିୟମରେ ୨୦୧୨ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଜାତୀୟ ଚମ୍ପିୟନସିପ, ସିନିୟର ନେସନାଲ ଟି-୧୦ ଆଦି ପ୍ରତିଯୋଗୀତ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ୨୪ଟି ଦଳ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ୨୦୧୨ ମସିହାରୁ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ଏହି ଖେଳର ନେସନାଲ ଗେମମାନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଛି ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଭାରତ ନେପାଳ ବିପକ୍ଷରେ ପ୍ରଥମ ଟି-୧୦ ଶୃଙ୍ଖଳା ଜିତିଥିଲା । 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର 
 Official website of Leg Cricket Federation, India
 Official website of Indian Rural Olympic Association
 Official website of School Sports and Cultural Activities Federation-India