ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନା

ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନା 2008 ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ରାଜସ୍ୱ  ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା ଅଟେ। ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଗରିବ, ନିରାଶ୍ରୟ ଏବଂ ଗୃହହୀନ ପରିବାରମାନଙ୍କୁ ଆବାସ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଜମି ପ୍ରଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ନିବାସ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା।https://revenue.odisha.gov.in/?q=node/248

ଇତିହାସ
ଓଡ଼ିଶାରେ 2000 ମସିହାରେ ବହୁତ ଗରିବ ପରିବାର ସ୍ଥାୟୀ ଘର ବିନା ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ବିଶେଷକରି ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅବୈଧ ଜମିରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବାରମ୍ବାର ବିସ୍ଥାପନର ଶିକାର ହେଉଥଲେ। ସେଥିପାଇଁ, ସରକାର 2008ରେ “ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନା” ଆରମ୍ଭ କରି, ସରକାରୀ ଅନାବାଦୀ ଜମିକୁ ନିରାଶ୍ରୟଙ୍କ ପାଇଁ ବଣ୍ଟନ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲା।https://odisha.gov.in/

ପ୍ରୟୋଜନୀୟତା
ଓଡ଼ିଶାରେ ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁତ ପରିବାର ଆବାସ ଓ ଜମି ବିହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଥିଲେ। ଏହାର ପରିଣାମରେ ସେମାନେ ସମାଜରେ ନିରାପତ୍ତାହୀନ ଓ ଅସ୍ଥିର ଜୀବନ ବିତାଉଥିଲେ। ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ଜମିର ଅଧିକାର ଦେଇ, ନିଜ ଘର ତିଆରି କରିବା ଏବଂ ସୁସ୍ଥିର ଜୀବନ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରାଗଲା।https://revenue.odisha.gov.in/?q=node/248

କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଏହି ଯୋଜନାରେ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, ତହସିଲଦାର, ବ୍ଲକ୍ ବିକାଶ କର୍ମଚାରୀ ଓ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମେ, ଗ୍ରାମସଭା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗ୍ୟ ଲାଭାନ୍ବିତମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ପରେ, ତହସିଲ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ସେମାନଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା କରାଗଲା ପରେ ସରକାରୀ ଅନାବାଦୀ ଜମି 10 ଡିସିମଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ। ଲାଭାନ୍ବିତମାନେ ପରେ ଇନ୍ଦିରା ଆବାସ ଯୋଜନା (ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଯୋଜନା) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବାସିକ ସହାୟତା ଯୋଜନାରୁ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି।https://www.indiastat.com/

ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନାର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଗରିବ ଏବଂ ନିରାଶ୍ରୟ ପରିବାରମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ନିବାସ ପ୍ରଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମାଜରେ ସୁସ୍ଥିରତା ଓ ମାନବିକ ଅଧିକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାମୀଣ ଦରିଦ୍ରତା ହ୍ରାସ ଓ ସମାଜିକ ସମାନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି।https://revenue.odisha.gov.in/?q=node/248

ଲାଭାନ୍ବିତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଜିଲ୍ଲାଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ
2008ରୁ 2020 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ପ୍ରାୟ ୧୨ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ପରିବାର ସରକାରୀ ଜମିର ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ।https://revenue.odisha.gov.in/?q=node/248

ଗଞ୍ଜାମ, କେନ୍ଦୁଝର, ମୟୂରଭଞ୍ଜ, କଳାହାଣ୍ଡି ଓ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ସର୍ବାଧିକ ଲାଭାନ୍ବିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶାର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଓ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରାୟ ୧.୫ ଲକ୍ଷ ପରିବାର ଏହି ଯୋଜନାରୁ ଲାଭାନ୍ବିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟ, ମାଲକାନଗିରି ଓ କଳାହାଣ୍ଡିରେ ଆଦିବାସୀ ଓ ପଛୁଆ ବର୍ଗର ପରିବାରଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଗଲା।
ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ, ପୁରୀ ପରି ସହର ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ୩୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ପରିବାର ଜମି ପାଇଥିଲେ।

ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱ
ଏହି ଯୋଜନାର ଫଳରେ 2008 ପରେ ହଜାର ହଜାର ପରିବାର ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାରେ ସରକାରୀ ଜମିର ଅଧିକାର ପାଇଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି, ତଳସ୍ତରୀୟ ଆଦିବାସୀ ଓ ପଛୁଆ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ଏଥିରୁ ଲାଭାନ୍ବିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା, ଆବାସିକ ସୁବିଧା ଓ ଶିକ୍ଷା-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବାରେ ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।https://odisha.gov.in/

ଭବିଷ୍ୟତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ସରକାର ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବସୁନ୍ଧରା ଯୋଜନାକୁ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ ଭୂମି ରେକର୍ଡ, GIS ମାପିଙ୍ଗ ଏବଂ ସରଳ ଆବେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସୁବିଧା ଆଣିବାକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ 2030 ସୁଦ୍ଧା ସମସ୍ତ ଗରିବ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ପରିବାରକୁ ସ୍ଥାୟୀ ନିବାସ ଦେବା।https://revenue.odisha.gov.in/?q=node/248

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚଳିତ ଯୋଜନା