ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି

ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ସଂକ୍ଷେପରେ ଆପ୍ (AAP), ଏକ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଯାହା ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଏବଂ ମ୍ୟାଗସେସେ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲ ଓ ଆନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ଲୋକପାଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହ ଜଡିତ ଅନେକ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ଗଠନ ସମ୍ପର୍କିତ ଆଧିକାରିକ ଘୋଷଣା ୨୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୨ ରେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅଧିନିୟମର ୬୩ତମ ବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତର ମନ୍ତରରେ କରାଯାଇଥିଲା ।

ସନ ୨୦୧୧ ରେ “ଇଣ୍ଡିଆ ଏଗେନେଷ୍ଟ କରପ୍ସନ୍” ନାମକ ସଂଗଠନ ଅନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ହୋଇଥିବା ଜନ ଲୋକପାଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ପ୍ରତି ଅବହେଳା ଓ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉଠାଇଥିଲା । ଆନ୍ନା ହଜାରେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଜନ ଲୋକପାଳ ଆନ୍ଦୋଳନଟି ରାଜନୀତିରୁ ଅଲଗା ରହୁ, କିନ୍ତୁ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମତ ଥିଲା ଯେ ଗୋଟିଏ ଦଳ ଗଠନ କରି ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ାଯିବା ଉଚିତ । ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଦଳ ପ୍ରଥମେ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୩ ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ “ଝାଡ଼ୁ” ନିର୍ବାଚନୀ ଚିହ୍ନ ସହ ମଞ୍ଚରେ ଅବତରଣ କଲା ।

ଦଳଟି ୨୮ଟି ଆସନରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଲା ଓ କଂଗ୍ରେସର ସମର୍ଥନରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସରକାର ଗଠନ କଲା । ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ୨୮ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୩ ରେ ଦିଲ୍ଲୀର ସପ୍ତମ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ନେଲେ । ୪୯ ଦିନ ପରେ, ୧୪ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦୧୪ ରେ ବିଧାନସଭାରେ ଜନ ଲୋକପାଳ ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତିକରଣର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସମର୍ଥନ ନ ମିଳିବା ଦ୍ୱାରା ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ସରକାର ପଦତ୍ୟାଗ କଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନରେ ଦଳ ସ୍ୱୟଂ ନିଜେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ି ଶାସନରେ ଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ଜନଲୋକପାଳ ଓ ତାହାର ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ନଥିଲା । ତେବେ ୨୦୧୫ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଆପ ଦଳ ୭୦ରୁ ୬୭ଟି ଆସନରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଦିଲ୍ଲୀରେ ସରକାର ଗଠନ କଲା ଏବଂ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଶପଥ ନେଲେ ।

 ଇତିହାସ 
ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟିର ଉତ୍ପତ୍ତି ସନ ୨୦୧୨ ରେ “ଇଣ୍ଡିଆ ଏଗେନେଷ୍ଟ କରପ୍ସନ୍” (ଭାରତୀୟ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ) ଦ୍ୱାରା ଆନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ହୋଇଥିବା ଜନ ଲୋକପାଳ ଆନ୍ଦୋଳନର ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା । ଜନ ଲୋକପାଳ ଗଠନ ପ୍ରତି ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିକ ଦଳମାନଙ୍କ ଅବହେଳାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ ଦେଖି ଏକ ରାଜନୀତିକ ବିକଳ୍ପ ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ ହେଇପଡ଼ିଥିଲା । ଅନ୍ନା ହଜାରେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଆନ୍ଦୋଳନଟି ରାଜନୀତିରୁ ଅଲଗା ରହୁ, କିନ୍ତୁ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲଙ୍କ ମତ ଥିଲା ଯେ ଆନ୍ଦୋଳନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଦଳ ଗଠନ କରି ନିର୍ବାଚନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ତାଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଜନ ଲୋକପାଳ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଇବାର ଚେଷ୍ଟା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଥିଲା । “ଇଣ୍ଡିଆ ଏଗେନେଷ୍ଟ କରପ୍ସନ୍” ଦ୍ୱାରା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ କରାଯାଇଥିବା ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ରାଜନୀତିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଭାବନାକୁ ବିଶାଳ ସମର୍ଥନ ମିଳିଥିଲା।

୧୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୨ ରେ ଆନ୍ନା ଓ ଅରବିନ୍ଦ ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ରାଜନୀତି ସମ୍ପର୍କୀୟ ମତଭେଦ ଦୂର କରିବା କଠିନ । ସେହିପାଇଁ ସମାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ପଥ ନେଲେ । ଜନ ଲୋକପାଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ଜଡ଼ିତଥିବା ମନୀଷ ସିସୋଦିଆ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ଭୂଷଣ ଓ ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ଯାଦବ ଆଦି ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲଙ୍କ ସହ ରହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କିରଣ ବେଦୀ ଓ ସନ୍ତୋଷ ହେଗଡେ ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ୟମାନେ ଆନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ସହ ଏକମତ ହେଲେ ।

କେଜରିୱାଲ ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୨ ରେ ଗୋଟିଏ ରାଜନୀତିକ ଦଳ ଗଠନର ଘୋଷଣା କଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ, ଭାରତୀୟ ସଂବିଧାନ ଦିବସ ଅବସରରେ ୨୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୨ ରେ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ “ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟି” (ଆପ) ର ଗଠନ ହେଲା । ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟିର ଛାତ୍ର ଶାଖା “ଛାତ୍ର ଯୁବ ସଂଘର୍ଷ ସମିତି” (CYSS) ର ସ୍ଥାପନା ୯ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୪ ରେ ହୋଇଥିଲା ।

 ୨୦୨୫ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ 
୨୦୨୫ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଦଳ ଅନୁସାରେ ଭୋଟ ଭାଗ ଶତକଡ଼ାରେ:

 ଜାତୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଜୋଟ (NDA): 47.1%
 ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟି (AAP): 43.6%
 ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ (INC): 6.34%
 ଅନ୍ୟମାନେ: 2.37%
 NOTA (ଉପରୋକ୍ତ କୌଣସି ନୁହେଁ): 0.57%

ଗତ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନରେ ଥିବା ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟି ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜିତ ହେଲା । ଦଳର ଜାତୀୟ ସଂଯୋଜକ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ସହିତ ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ନେତା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ସଦସ୍ୟ ଯଥା ମନୀଷ ସିସୋଦିଆ, ସତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଜୈନ, ସୋମନାଥ ଭାରତୀ, ସୌରଭ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ରାଖୀ ବିର୍ଲା ଓ ଦୁର୍ଗେଶ ପାଠକ ନିଜ ନିଜ ଆସନ ହାରିଗଲେ ।

ଆପ ମାତ୍ର ୨୨ଟି ଆସନ ଜିତିପାରିଲା, ଯାହା ଦିଲ୍ଲୀରେ ଦଳର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ପରିଣାମ ଥିଲା ।

 ଆଧାର