ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତି

ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତି ଆଧୁନିକ ତଥା ପାରମ୍ପରିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାର ଅଞ୍ଚଳୀୟ ବିଭିନ୍ନତା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଥେରାବାଦ ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଗଢ଼ିଉଠିଛି ଏବଂ ଏହି ଧର୍ମର ଏକ ଗଭୀର ପରମ୍ପରା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ି ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉତ୍ତର ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ପୁର୍ତ୍ତଗୀଜ, ଡଚ୍ ଓ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶବାଦୀ ଶାସନ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତିକ ଠସାରେ ଚିହ୍ନ ରେଖି ଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଏହି ବିଦେଶୀ ପ୍ରଭାବମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଯାଇଛି। ସଂସ୍କୃତିକ ଭାବେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଭାରତ ଓ ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ସହ ଗାଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି। ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଐତିହାସିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ, ଧାର୍ମିକ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ଭାଷାଗତ ଯୋଗସୂତ୍ର ରଖିଆସିଛନ୍ତି।

ଦେଶଟି ସମୃଦ୍ଧ ଶିଳ୍ପ ପରମ୍ପରାର ମାଲିକ, ଯେଉଁଠି ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଚିତ୍ରକଳାର ବିଶିଷ୍ଟ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାଙ୍କର କ୍ରିକେଟ୍, ବିଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟପଦ୍ଧତି, ସ୍ଥାନୀୟ ହୋଲିଷ୍ଟିକ ଔଷଧ ପଦ୍ଧତି, ବୌଦ୍ଧ ପତାକା ପରି ଧାର୍ମିକ ପ୍ରତୀକ, ଚା, ଦାଲଚିନି, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରପ୍ତାନି ଓ ସଶକ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ପ୍ରାଗ୍ ଐତିହାସିକ ସମୟରୁ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ସହ ସଂପର୍କ ରହିଆସିଛି। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଜନସଂଖ୍ୟାର ମୂଳ ଅଂଶ ସିନହଳୀ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ତାମିଲ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ମୁସଲିମ୍, ଭାରତୀୟ ତାମିଲ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ମାଲେ ଓ ବର୍ଗର ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ମହଳ ଅଛନ୍ତି।

ଇତିହାସ

ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ ମାନବ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ପ୍ରାୟ ୧,୨୫,୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ମହାବଂଶ ପରି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଲିପିବଦ୍ଧ ଇତିହାସ ପ୍ରାୟ ୩,୦୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା, ଯେଉଁଠି ଶିଳା ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ୫,୦୦,୦୦୦ ବି.ସ. ପୂର୍ବରୁ ମିଳିଛି। ବିଭିନ୍ନ ବିଦେଶୀ ପ୍ରଭାବ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତିକୁ ଏବେର ରୂପରେ ଗଢ଼ିଛି, ତଥାପି ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣୀମାନେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସବରୂପେ ପାଳିତ ହେଉଛି।

ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଇତିହାସର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ହେଉଛି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି— ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବାରୁ ନେଇ ପୋଷାକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବାର ଅବସର ପାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମାଭୋ ବନ୍ଦାରନାୟକେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରୁ ଥିଲେ।

ଆଜିକାଲି ପୋଷାକ ଆଧୁନିକ ଓ ପଶ୍ଚିମୀ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେମଧ୍ୟ, ପୁରାତନ ଚିତ୍ର ଓ ମୂର୍ତ୍ତିଶିଳ୍ପ — ଯଥା ସିଗିରିୟା ଚିତ୍ରକଳା ଓ ଇସୁରୁମୁନିୟା ପ୍ରେମୀୟୁଗଳ — ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଉପନିବେଶ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କୀୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ପୋଷାକ ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିରେ ସମାନ ଥିଲେ।

 ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସଂସ୍କୃତିରେ ପକ୍ଷୀ 
ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସଂସ୍କୃତିରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ନିଜ ଘରେ ଚଢ଼େଇ ପାଇଁ ଘୋସା ରଖନ୍ତି, କାରଣ ଘରେ ଚଢ଼େଇ ଥିବାକୁ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ପକ୍ଷୀ ହେଉଛି ମୟୂର, ଯିଏ ଦେବତା କାଟାରାଗାମାଙ୍କ ପବିତ୍ର ପକ୍ଷୀ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଗିରା ସନ୍ଦେଶୟ (ତୋତେର ବାର୍ତ୍ତା), ହଂସ ସନ୍ଦେଶୟ (ହଂସର ବାର୍ତ୍ତା), ମୟୂର ସନ୍ଦେଶୟ (ମୟୂରର ବାର୍ତ୍ତା), ଓ ସଲାଲିହିନି ସନ୍ଦେଶୟ (ମେନାର ବାର୍ତ୍ତା) ପୁରାତନ ସାହିତ୍ୟ କୃତିଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ପକ୍ଷୀ, ସମାଜ ଓ ମାନବ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନେକ ଗଳ୍ପ ଅଛି। ପକ୍ଷୀମାନେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଗଣ୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିହାଙ୍ଗ ଯାନରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ବୋଲି ଧାରଣା ଅଛି।

ରାବଣଙ୍କ କଥାରେ ଏକ କାଠର ଉଡ଼ାଣ ଯାନ “ଡଣ୍ଡୁ ମୋନାରା” (କାଠର ମୟୂର) ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଭାରତକୁ ଯାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ ଓ ତାହାର ପରିଣତିରେ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।

 ଆଧାର