ମସ୍ତିଷ୍କ-ମେରୁଦଣ୍ଡ ତରଳ ପଦାର୍ଥ କ୍ଷରଣ

ମସ୍ତିଷ୍କ-ମେରୁଦଣ୍ଡ ତରଳ ପଦାର୍ଥ କ୍ଷରଣ ବା ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ଫ୍ଲୁଇଡ୍ ଲିକ୍ (Cerebrospinal fluid leak/ CSF ଲିକ୍, CSFL) କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଏବଂ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ଫ୍ଲୁଇଡ (CSF) ଡୁରା ମ୍ୟାଟରର ଏକ ଛିଦ୍ରରୁ ବାହାରିଯାଏ ।  ଆଘାତ ଯୋଗୁ ହୋଇଥିଲେ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକରେ  ନାକ କିମ୍ବା କାନରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ବାହାରେ । ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ଏହା ହୋଇଥିଲେ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ହୁଏ ଯାହା ଠିଆ ହେବା ସମୟରେ ଅଧିକ ହୁଏ ଓ ଏବଂ ଶୋଇବା ସମୟରେ କମ ହୋଇଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ବେକ କଠିନତା, ବାନ୍ତି, କାନ‌ନାଦ ଏବଂ ଆଲୋକ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ହୋଇପାରେ ।  ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍  ହୋଇପାରେ ।

କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ (୮୦%), ଡାକ୍ତରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ (୧୬%) ଏବଂ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ (୪%) ହୋଇଥାଏ । କମ୍ବର ପଙ୍କଚର ଏବଂ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଭଳି ଚିକିତ୍ସା ଜନିତ ହସ୍ତକ୍ଷେପରେ ଯାହାଏହି ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ । ସଂଯୋଗକାରୀ ତନ୍ତୁ ରୋଗ ଥିଲେ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ କ୍ଷରଣ ହୋଇଥାଏ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଇଣ୍ଟାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ କିମ୍ବା କମ୍ ସିଏସଏଫ ଥିଲେ ଏହା ହୋଇପାରେ । ମସ୍ତିଷ୍କ କିମ୍ବା ମେରୁଦଣ୍ଡର ଚାରିପାଖରେ କ୍ଷରଣ ହୋଇପାରେ । ଏକ ସିଟି ମାୟେଲୋଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଏମଆରଆଇ କଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରେ । 

ଶଯ୍ୟା ବିଶ୍ରାମ ଏବଂ ପାଟିରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦେଲେ  କ୍ଷରଣ ଆପେ ଭଲ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିକିତ୍ସାରେ ଏପିଡୁରାଲ୍ ବ୍ଲଡ୍ ପ୍ୟାଚ‌ଦ୍ୱାରା ମରାମତି, ଲିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ନିଜ ରକ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ, ଫିବ୍ରିନ ଗ୍ଲୁ (fibrin glue) ଇଞ୍ଜେକସନ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରାୟ ୯୮% ଲୋକ ଭଲ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଏକ ବାସିଲାର ଖପୁରୀ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ ପରେ ପ୍ରାୟ ୨୦% ଲୋକଙ୍କର ଏହି କ୍ଷରଣ ହୁଏ । ସ୍ୱତଃ କ୍ଷରଣ ଘଟଣା କମ ସାଧାରଣ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ଏହା ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୨୦,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ । ସ୍ୱତଃ କ୍ଷରଣ ମାମଲା ସାଧାରଣତଃ ୪୦ ଦଶକରେ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ରୋଗ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ୧୮୯୯ ମସିହାରେ ଅଗଷ୍ଟ ବାଇର୍ (August Bier)ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।  ପ୍ରଥମେ ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ବିନା କାରଣର ସ୍ୱତଃସ୍ପୁର୍ତ୍ତ ମାମଲା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

Category:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
Category:Translated from MDWiki