ପାଦୁକାସ୍ଥାନ

ପାଦୁକାସ୍ଥାନ (Nepali: पादुकास्थान) ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯାହା କର୍ଣ୍ଣାଲି ପ୍ରୋଭିନ୍ସର ଦଇଲେଖ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଦଇଲେଖରେ ଥିବା ପଞ୍ଚକୋଶୀ ବା ପାଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ । ଦୁଲୁ ମ୍ୟୁନିସିପାଲଟିରେ (Dullu Municipality) ଏହି ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ ଭିଡିସି  (Padukasthan VDC)କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସତୀଙ୍କର ମୃତ ଶରୀରର ପାଦ ପଡିଥିଲା, ତେଣୁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପାଦୁକା ଅର୍ଥ ପାଦ ଓ ସ୍ଥାନ ମିଶେଇ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ କୁହାଯାଏ । ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଚିହ୍ନରେ ଶିଳାଲେଖ ଥିବାରୁ ତାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ପୂର୍ବରୁ ଶିରସ୍ଥାନ ଓ ନାଭିସ୍ଥାନ  ଭଳି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଜଳ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଶିକ୍ଷା ଥିଲା । ଗୋଟିଏ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଘର ମଧ୍ୟ ଥିଲା । ୨୦୨୮ ବିଏସରେ ପାଦୁକା ପୋଲରେ ବନ୍ୟା ଯୋଗୁ ଶିଖା ଲିଭିଗଲା। କେତେକ ଲୋକଙ୍କ ମତରେ ଏହା ତଳେ କିରାସିନି ଉତ୍ସ ଅଛି । ଯୋଗୀ ନରହରିନାଥ (Yogi Naraharinath) ତାଙ୍କ ଅନୁଶୀଳନରେ ସେଠାରେ ୧୦୮ ନୀତି ଥିବା ଲେଖିଛନ୍ତି ।  published in his studies that there were more than 108 values.पूजारी अमृतनाथ योगी
 ମନ୍ଦିର ପରିସର 
ସେଠାରେ ଥିବା ଅନେକ ମୂର୍ତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ଅଗ୍ନିଶିଖା ଗୃହର ନାଭି ମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ବୟଂ ଶିଖା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉଛି । ସେଠାରେ ଥିବା ଡାକ୍ତରଖାନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ପାଖର ଏକ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ବୃକ୍ଷ ଅଛି ।  ଖାସ ରାଜ୍ୟର (Khas Empire) ଅନୁଶୀଳନ ନିମନ୍ତେ ପାଦୁକାସ୍ଥାନ ଏକ ପାଠାଗାର ସଦୃଶ । ୧୧୩୬ରୁ ୧୧୬୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ ଶମ୍ବତର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପ୍ରସ୍ତର ଶିଳାଲେଖ ସେଠାରେ ଅଛି । ଖାସ ରାଜାଙ୍କର ଶିଳାଲେଖ ଏଠାରେ ଅଛି । 

 ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବପର୍ବାଣି 

ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ସାଧୁ ସନ୍ଥମାନେ ପୂଜାପାଠ କରିବାକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଆସନ୍ତି । ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ପ୍ରଥମ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଓ ବିଜୟାଦଶମୀ ଦିନ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଉଦ୍ଭାସିତ କରାଯାଏ । ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଶିବଙ୍କୁ ଖିର (Rice pudding (khir)  ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ।  ଘଟସ୍ଥାପନା ଦିନ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ପବିତ୍ର ଧୁଆଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏକ ନୂଆ ରଥ ତିଆରି କରାଯାଏ । 
ମହାଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ସେହି ସ୍ଥାନ ସମର୍ପିତ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୪୩ ବିଏସ ସମୟରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ ହେବାପରେ ୨୦୪୫ରେ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଦଇଲେଖ ଡିଡିସି ସାହାଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଐତିହାସିକ ସଂରଚନା ଗୁଡିକର ପୁନର୍ନିମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । 

 ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର