ଆନିହିଲେସନ ଅଫ କାଷ୍ଟ

ଜାତିପ୍ରଥାର ବିନାଶ () ୧୯୩୬ରେ ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷାବିଦରୁ ରାଜନେତା ହୋଇଥିବା ବି. ଆର. ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏବଂ ଦିଆଯାଇନଥିବା ଏକ ଭାଷଣ। ସେ ଲାହୋରରେ ଏକ ଉଦାରବାଦୀ ହିନ୍ଦୁ ଜାତି-ସଂସ୍କାରକଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀର ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଏକ ବୈଠକ ପାଇଁ ଆନିହିଲେସନ୍ ଅଫ୍ କାଷ୍ଟ୍ ଲେଖିଥିଲେ। ଭାଷଣର ସମ୍ଭାବିତ ବିବାଦୀୟତା ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପରେ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜକମାନେ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିଥିଲେ। ତା'ପରେ ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଜେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକ କ୍ଲାସିକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ପୁନଃ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଉଛି।

 ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ୍ଟ 
୧୯୩୫ ଡିସେମ୍ବର ୧୨ରେ ଏକ ଚିଠିରେ ଲାହୋରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜାତି ବିରୋଧୀ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କାରବାଦୀ ସଙ୍ଗଠନ "ଜାତ-ପାତ ତୋଡ଼କ ମଣ୍ଡଳ"ର (ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭଙ୍ଗନ ମଣ୍ଡଳ, ) ସଚିବ ୧୯୩୬ରେ ସେମାନଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଭାରତର ଜାତିପ୍ରଥା ଉପରେ ଭାଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ବି ଆର ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ଆମ୍ବେଦକର ଏହି ଭାଷଣକୁ "ଆନିହିଲେସନ୍ ଅଫ୍ କାଷ୍ଟ୍" ଶୀର୍ଷକରେ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ଭାବରେ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ମୁଦ୍ରଣ ଏବଂ ବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ଲାହୋରର ଆୟୋଜକମାନଙ୍କୁ ଆଗୁଆ ପଠାଇଥିଲେ। ଆୟୋଜକମାନେ କିଛି ବିଷୟବସ୍ତୁ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆପତ୍ତିଜନକ ମନେକରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାଷଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ଭାଷା ଏବଂ ପ୍ରବାଦରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଧର୍ମାନ୍ତରୀକରଣରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ଉତ୍ତେଜକ ମନେକରିଥିଲେ। ଭାଷଣଟି ବ୍ରାହ୍ମଣବାଦୀ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥିବା ଆଶଙ୍କା କରି ଅଧିକ ବିବାଦୀୟ ବିଷୟବସ୍ତୁର ବୃହତ ବିଭାଗକୁ ବିଲୋପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ "ଅସହ୍ୟ" ମନେହେଉଥିବା ଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କୁ ଲେଖିଥିଲେ। ଆମ୍ବେଦକର ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ଲେଖାର "କମା [ସୁଦ୍ଧା] ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବେ ନାହିଁ"। ବହୁ ବିଚାର ବିମର୍ଶ ପରେ ଆୟୋଜକ କମିଟି ସେମାନଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବାତିଲ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କଲେ ସଭାସ୍ଥଳରେ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ହିନ୍ଦୁମାନେ ହିଂସା କରିପାରନ୍ତି। ଜାତ-ପାତ ତୋଡ଼କ ମଣ୍ଡଳ ନିଜ କଥା ରଖିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆମ୍ବେଦକର ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ୧୯୩୬ ମଇ ୧୫ରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ଭାବରେ ଭାଷଣର ୧୫୦୦ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ବି. ଆର. ଆମ୍ବେଦକର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୬ ଅଣ-କାଳ୍ପନିକ ପୁସ୍ତକ