ସୁବ୍ରତ କୁମାର ପୃଷ୍ଟି

ସୁବ୍ରତ କୁମାର ପୃଷ୍ଟି (ଜନ୍ମ ୧୯୭୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବିଦ୍ୱାନ, କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ସମାଜ ସେବୀ, ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ ଏବଂ ଲେଖକ। ସେ ଓଡ଼ିଶା ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓଡ଼ିଆ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥାର ସଦସ୍ୟ ସଚିବ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଗବେଷଣା ଦସ୍ତାବିଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସହ ଏଥିପାଇଁ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଗଠନ କରିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୪ କାର୍ଯ୍ୟକାରି କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କାମ କରିଥିଲେ । ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିଆଲ୍ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଅଫ୍ ଅନର୍ ବା ମହର୍ଷି ବାଦରାୟଣ ବ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ-୨୦୧୯ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା 

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା 
ଡକ୍ଟର ସୁବ୍ରତ କୁମାର ପୃଷ୍ଟି ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବପୁରାତନ ରାଜଧାନୀ ଯାଜପୁର ସହର ନିକଟସ୍ଥ ବିଦ୍ୟାଧରପୁର ଗ୍ରାମରେ ପବିତ୍ର ବୈତରଣୀ ନଦୀର ଉପନଦୀ ବୁଦ୍ଧନଦୀ କୂଳରେ ସ୍ୱର୍ଗତ ରାଜକିଶୋର ପୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଇନ୍ଦୁମତୀ ପୃଷ୍ଟିଙ୍କ ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ପାଢ଼ୀ ହାଇସ୍କୁଲରେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ସେ ଏନ. ସି. କଲେଜ, ଯାଜପୁରରୁ ବି. ଏ. ଅନର୍ସ ପାଠ ଶେଷ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ କଟକର ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ଅନୁବନ୍ଧିତ)ରୁ ଭାଷା ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରପତ୍ର ସହିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେ ମାସିକ ପତ୍ରିକା ମାହେଶ୍ୱତୀ'ର ପ୍ରକାଶକ ଏବଂ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ, ଯାହା ଯାଜପୁରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା। ଏଇଠି ସେ ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପ, ପ୍ରବନ୍ଧ ଏବଂ କବିତା ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଜଣେ କଥାକାର ଭାବେ, ସ୍କୁଲ ସମୟରୁ ପ୍ରଥମ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇ ନିଜ ସୃଜନଶୀଳ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ। ସେ କଟକର ମଧୁସୂଦନ ଆଇନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଏଲ୍. ଏଲ୍. ବି.ରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।

 ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 
ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପଦାଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ସେ ସମାଜସେବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ହାଇସ୍କୁଲ ପଢିବା ସମୟରେ ସେ ଗ୍ରାମୀଣ ଗରିବ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଅଭାବ ଦୂରପାଇଁ ଏକ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଏବଂ ପୁସ୍ତକ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଯୁବକମାନଙ୍କଠାରେ ସେବା ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟିପାଇଁ ସେ ସଙ୍ଗଠନ ବିଶ୍ୱଭାରତୀୟମ୍ ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଗ୍ରାମ ସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଏହି ସଂଗଠନ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ଅଧିକାରପାଇଁ ଲଢୁଥିଲା। ସଙ୍ଗଠନର ବିଶ୍ୱ ଭାରତୀୟମର ଜଣେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଭାବେ ସେ ୧୯୯୯ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୩୧ରୁ ୧୯୯୯ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୦ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ମହାବାତ୍ୟା ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରିଲିଫ ଶିବିର ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଓଡ଼ିଶା ବିପର୍ଯ୍ୟାୟ ପ୍ରଶମନ ମିଶନରେ ଛାମୁଆଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୧ରୁ ୧୦ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୦୧ରେ ଗୁଜରାଟର ଭୂମିକମ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରିଲିଫ ପ୍ରଦାନ କାମ କରିଥିଲେ.। 

 ଗବେଷଣା 
ଡକ୍ଟର ପୃଷ୍ଟି ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପ୍ରଥମବର୍ଷ ଶିକ୍ଷା ଶେଷରେ ଓଡ଼ିଆରେ ଜାତୀୟ ଯୋଗ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା (ଯ଼ୁଜିସି-ନେଟ୍/ଜେଆରଏଫ) ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସହିତ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜଣେ ଗବେଷକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇ ପିଏଚଡି ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ତଥା ମୌଳିକ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି। ][୨] ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଶୈଳଶିଳ୍ପ, ଗୁମ୍ଫାଚିତ୍ର ଏବଂ ଅଭିଲେଖ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀଯ଼ ଲିପି ସୁମେରୀଯ଼, ହୁରିଯ଼ାନ କିମ୍ବା ଏଲାମାଇଟ ଲିପି ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଲିପିଗୁଡିକ ଗୁମ୍ଫା କଳା ସହିତ ଅତି ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଡିତ ଯାହା ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସହିତ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ | ଏହିପରି ଭାରତୀୟ ଲିପିର ମୂଳଦୁଆା ଭାବରେ ଗୁମ୍ଫାଚିତ୍ର ବୋଲି ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ |[୩]

 ସମ୍ମାନ 

 ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ମହର୍ଷି ବାଦରାୟଣ ବ୍ୟାସ ସମ୍ମାନ ପୁରସ୍କାର-୨୦୧୯ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ ପାଇଁ
 ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ସମ୍ମାନ-୨୦୧୭

 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟମାନ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଭୂମିକା 
ପୃଷ୍ଟିଙ୍କ ମୌଳିକ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ସନ୍ଦର୍ଭ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତାପାଇଁ ମୂଳ ଦସ୍ତାବିଜ ପାଲଟିଥିଲା। ଓଡ଼ିଆ ଲିପି, ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ୧୦୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ନୁହେଁ ବୋଲି ଓଡ଼ିଶାର ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ବିଦ୍ୱାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ଏଥିପ୍ରତି ବୌଦ୍ଧିକ ସହମତି ଥିବାବେଳେ ପୃଷ୍ଟି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ମୌଳିକ ତଥ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଏବଂ ଲିପି ୫୦୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ତଥା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟ ଭଳି ପ୍ରାଚୀନ ଓ ସମୃଦ୍ଧ

ପ୍ରଥମ ଥରପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶା ନୂଆପାଡା ଜିଲ୍ଲାର ଯୋଗିମଠ ପାହାଡରେ ଥିବା ଗୁମ୍ଫାଚିତ୍ରକୁ ପଢ଼ି ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ 'ଗ' ଏବଂ 'ଠ' ଲିପି ହେଉଛି ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଲିପି। ଯୋଗୀମାଠ ଗୁମ୍ଫାଚିତ୍ରରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ଏହି ଚିତ୍ରରେ କିଛି ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ସହିତ ଚାରିଟି ପଶୁ ଏବଂ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଥିଲା। ପୃଷ୍ଟିଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାଯ଼ୀ, ଏହି ଚିତ୍ରରେ ଗଇଠ (ବର୍ତ୍ତମାନ ସମଯ଼ରେ ଏକ ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ‘ଗୋଠ’, ଇଂରାଜୀରେ  କିମ୍ବା 'ଗୋଷ୍ଠୀ' ଭଳି ଶବ୍ଦ ଥିଲା। ଏହି ଚିତ୍ରକଳା ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ସହିତ ମଣିଷର ଭାବନା ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଡିତ ଥିଲା। ଅଶୋକଙ୍କ ଧଉଳି ଏବଂ ଜଉଗଡ଼ ଶିଳାଲେଖର ଲିପି ସହିତ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ସମାନତା ରହିଛି। ସେ ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ଏହା ଭାରତୀଯ଼ ଲିପିର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଏବଂ ଲିପିର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଝଲକ

ନିଜ ଗବେଷଣାଦ୍ୱାରା ପୃଷ୍ଟି ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ଖାରବେଳଙ୍କ ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଅଭିଲେଖ (ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୪୦) ଥିଲା ଅତୀତର ଓଡ଼ିଆ ସାଂସ୍କୃତିକ, ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରମାଣ ତଥା ଏହା ହେଉଛି ଭାରତର ପ୍ରଥମ କାବ୍ୟ ଅଭିଲେଖ। ଯଦିଓ ଅଶୋକ ଖାରବେଳଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଶିଳାଲେଖ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେସବୁ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଭାବରେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତଥା କଠୋର ଭାଷାରେ ଲିଖିତ। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଅଭିଲେଖଗୁଡ଼ିକ ଲାଳିତ୍ୟ ମଧୁର ପଦ ପ୍ରବାହର ଏକ ନମନୀୟ ଭାଷାକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ।।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ ପୃଷ୍ଟି କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ଉପରେ ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ ଆଧୁନିକ ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ସଂସ୍କୃତ ଭଳି ଶାସ୍ତ୍ରୀଯ଼ ଓଡ଼ିଆ ହେଉଛି ପୂର୍ବ ଭାରତ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଭାଷାଗୁଡିକର ମୂଳ ଉତ୍ସ। ଯେହେତୁ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଏବଂ ସର୍ବନିମ୍ନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ହେଉଛି ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଆଧୁନିକ ଭାଷା। ତେଣୁ ଭାଷାବିତମାନେ ଏହାର ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ବିକାଶକୁ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭାରତର ଅନ୍ୟ ଆଧୁନିକ ଭାଷା ତୁଳନାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତା ପ୍ରାପ୍ତିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିଥାଏ। ଏଲ୍. ଏସ୍. ଏସ୍. ଓ 'ମାଲେଙ୍କ ଅନୁସାରେ,ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଚୀନ ତଥା ଲାଟିନ୍ ଏବଂ ବୈଦିକ ସଂସ୍କୃତ ଭଳି ଏହା ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଏହି ଭାଷା ଉପରେ ସଂସ୍କୃତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟ ଅବର୍ଣନୀୟ ଭାବେ ବିଶାଳ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ। କୌଣସି ସହାଯ଼ତା ଏବଂ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ବିନା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଗଭୀର ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟ଼ ପରେ, ପ୍ରଷ୍ଟି ଡକୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯାହା ଓଡ଼ିଆ ଶାସ୍ତ୍ରୀଯ଼ ଭାଷାର ମାନ୍ଯ଼ତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆଗେଇ ନେଇଥିଲା।

 ଜାତୀୟ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀ 
thumb
ଭାରତୀଯ଼ ଭାଷା ଉପରେ ବାର୍ଷିକ ଜାତୀଯ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀ ଆଯୋଜନ କରିବା ହେଉଛି ସୁବ୍ରତ ପୃଷ୍ଟିଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା। ଓଡ଼ିଆକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀଯ଼ ଭାଷା ମାନ୍ୟତା ମିଳିବା ପରେ ୨୦୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୨ ଓ ୩ ତାରିଖରେ 'ଓଡ଼ିଆ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା'ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଦିନପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀର ଆଯ଼ୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଭାରତୀୟ ଭାଷା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଓଡ଼ିଆଭାଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନାପାଇଁ ଏକ ମଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଐତିହ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା। ଏହି ସମ୍ମିଳନୀକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ବଦ୍ରିନାରାଯ଼ଣ ପାତ୍ର ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏଥିରେ ଭାଷା, ଭାଷାବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ମାନବ ବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟର ଦୁଇଶହରୁ ଅଧିକ ବିଦ୍ୱାନ ତଥା ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଜର୍ମାନୀର କିଏଲ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ଡ. ହରମାନ କୁଲକେ, କନ୍ନଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ପ୍ରଫେସର ଏଚ. ସି. ବୋରଲିଙ୍ଗାଯ଼ା, ଦ୍ରାବିଡ଼ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ପ୍ରଫେସର କେ. ରଥନାଇଯ଼ା, କେନ୍ଦ୍ରିୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ତାମିଲ ସଂସ୍ଥାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡ. କେ. ରାମାସାମୀ ଅତିଥି ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ସପ୍ତମ ଜାତୀଯ଼ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀ (୨୦୨୧) ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ-୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୧ରେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ପୁରୀଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

 ସାଂଗଠନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 
ଛାତ୍ର ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ସେବା ସଂଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ କିମ୍ବା ଜଡିତ ଥିଲେ। ତେବେ ନିଜର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତି ଓ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ସେ ପୁଣି ସାଂଗଠନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଜନସମ୍ମିଳନୀ, ଓଡ଼ିଶା ନାମକ ନୂତନ ସଂଗଠନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ଉପରେ ତାଙ୍କର ମତ ହେଉଛି, ନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂସ୍କାର ତଥା କୁଟୀରଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ରାଜ୍ୟ। କୃଷି ଓ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶପାଇଁ ଓଡ଼ିଆରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ମତ ଦେବା ସହ ଏଥିପାଇଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା ଓଡ଼ିଆରେ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିସମ୍ପନ୍ନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

 ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ 
ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା ଆଇନ-୧୯୫୪କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଓ ରାଜନେତାଙ୍କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସଂଗ୍ରାମ ସମିତି ଗଠନ କରିଥିଲେ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏକ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଗଠନ କରିଥିଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। କମିଟିର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ୨୦୧୫ ମସିହାରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରସାର ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ କମିଟିର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ୨୬ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୭ରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ପୁରୀଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ପ୍ରଥମ ଐତିହ୍ୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ବୈଠକକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଆରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗକୁ 'ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି' ବିଭାଗ ନାମରେ ନାମିତ କରିବା, ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟବହାର ନ କଲେ ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆୟୋଗ ଗଠନ, ପ୍ରତି ୫ ବର୍ଷରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉପରେ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ, କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସ୍ନାତକ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ସ୍ତରରେ ଓଡ଼ିଆ ପଢ଼ିବାପାଇଁ ଦେୟ ଛାଡ଼ ଆଦି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଐତିହ୍ୟ କ୍ୟାବିନେଟ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା। +୨ ଓ +୩ ସ୍ତରରେ ଓଡ଼ିଆରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାର୍କ ରଖିଥିବା ପିଲାଙ୍କୁ ବ୍ୟାସକବି ଫକୀର ମୋହନ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ପାଇଁ କଲେଜ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ବିଭାଗରେ ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟ ଉପରେ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଜେଏନୟୁ, ବିଏଚୟୁ ଓ ଗୁଜରାଟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଚେୟାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା।

 ମୋ ଭାଷା ମୋ ଅଧିକାର 
ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପରିଚୟ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଜାଗ୍ରତ କରିବାପାଇଁ ଏହି ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଅଭିଯାନରେ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ୭୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ସାମିଲ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନରେ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ବିଷଯ଼ରେ ସଚେତନ କରିବା।

 ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଆନ୍ଦୋଳନ 
ଓଡ଼ିଆମନସ୍କ ଡକ୍ଟର ପୃଷ୍ଟି ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ବ୍ୟାପକ ଅଭିଯାନ। ସେ ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କମିଟିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ଦେଶବିଦେଶରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଆଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଗବେଷଣାଭିତ୍ତିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାରୁ ଏଥିପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରେ ନୂତନ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ().। ସେ ଏକ ଘରୋଇ ସଦସ୍ୟ ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ମାନ୍ୟବର ସଦସ୍ୟ ଡ.ସିପ୍ରା ମଲ୍ଲିକଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବାପାଇଁ ସେ 'ଇନଷ୍ଟିଚ୍ଯ଼ୁଟ୍ ଅଫ୍ ଓଡ଼ିଆ ଷ୍ଟଡିଜ ଆଣ୍ଡ ରିସର୍ଚ୍ଚ ବା ଓଡ଼ିଆ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା "ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସଫଳତା ସେତେବେଳେ ମିଳିଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଆକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀଯ଼ ଭାଷା ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତାପାଇଁ ଗବେଷଣା ସନ୍ଦର୍ଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗ ସହିତ ମିଳିତ ଭାବରେ କାମ କରୁଛି।

 କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସଂସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆନ୍ଦୋଳନ 
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ ପରେ ଉକ୍ଟର ପୃଷ୍ଟିଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଗବେଷଣାର ଏକ ସଂସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ପାଲି ବା ସଂସ୍କୃତ ଭଳି ଏକ ଭାଷା ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ଇଂରାଜୀ ଭଳି ବିକଶିତ କରିବା। ଏଥିପାଇଁ ତାମିଲ ଭଳି ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ କେନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିବା। ସେ ଏବେ ବି ସେହି କାମରେ ନିୟୋଜିତ।

 ଓଡ଼ିଆରେ ଶିକ୍ଷା ଓଡ଼ିଶାରେ ନିଯୁକ୍ତି 
ଓଡ଼ିଆ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ୧୦ ଲକ୍ଷ ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ୧୨ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଅଭିଯାନରେ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାର ୬୦୦ କଲେଜ ଏବଂ ୧,୦୨୭ଟି ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟର ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ସାମିଲ ହୋଇଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଆରେ ପଢ଼ିଲେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ସୁବିଧା ମିଳିବା ସହିତ ସେମାନେ କିପରି ଡାକ୍ତର, ଇଞ୍ଜିନିୟର, ଆଇଏଏସ୍ ହୋଇପାରିବେ ସେ ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯାଉଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବିକାଶରେ ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ଉପଯୋଗ କରିବା। ସେ ଓଡ଼ିଆ ପାଠଶାଳା ଜରିଆରେ ଗରିବ ବସ୍ତିବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାପାଇଁ ମାଗଣା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଉଥିଲେ.

 ରଚନାବଳୀ 
 ଗବେଷଣା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚନା ପୁସ୍ତକ 
 କଳିଙ୍ଗତୁପରଣୀ: କଥା ନୁହେଁ ବ୍ୟଥା ISBN 978-93-91638-73-3 (2023)
 ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତାରା ଶେଷ ସ୍ୱାକ୍ଷର: ଭୀମ ଭୋଇ ISBN 978-93-91638-54-2 (2023)
 ଭାଷା, ଭୂମି ଓ ଆତ୍ମପରିଚିତି  ISBN 978-93-91638-12-2 (2021)
 ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷାନୀତି -୨୦୨୦ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଶିକ୍ଷାବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ISBN 978-93-91638-03-0 (2021)
 ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତା: ଏକ ସଂଘର୍ଷ ISBN 978-81-933604-7-7 (2021)
 କହିବାର ନୋହେ ସେ କଟକ ଛଟକକୁ (2018)
 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କ୍ରମବିକାଶ(2018)
 ଶାସ୍ତ୍ରୀୟଭାଷା ଓଡ଼ିଆ  (2017)
 ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ପରିଚୟ (2017)
 Classical Odia in Historical perspective (2014)
 Classical Odia (2013)
 ଭାଷା ଓ ଜାତିୟତା (2010), can be found also in Odia Wikisource – ଭାଷା ଓ ଜାତୀୟତା
 ଜାତି, ଜାଗୃତି ଓ ପ୍ରଗତି (2009), can be found also in Odia Wikisource – ଜାତି ଜାଗୃତି ଓ ପ୍ରଗତି
 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟ ପରିଚୟ (2007)
 ପ୍ରବନ୍ଧ ଭାରତୀ (2005)
 ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ ISBN 978-81-921406-0-5(2005)

 କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ 
 ସ୍ୱପ୍ନ ସବୁ ମରିଗଲା ପରେ (୨୦୦୫) 

 ନାଟକ 
 ମୁକ୍ତି (୨୦୦୫) 

 ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ 
 ପ୍ରାକସାରଳା ସାହିତ୍ୟର ପୃଷ୍ଠଭୂମି
 ଶିଳାଲେଖ ସାହିତ୍ୟ
 ପ୍ରାକ ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ
 ପ୍ରାକସାରଳା ସାହିତ୍ୟର ଭାଷାତାତ୍ୱିକ ଅଧ୍ୟୟନ
 ପ୍ରାକ ସାରଳା ସାହିତ୍ୟର ମୁଲ୍ୟାଙ୍କନ
 ସାରଳା ସାହିତ୍ୟର ମୁଲ୍ୟାଙ୍କନ ()
 ପଞ୍ଚସଖା ସାହିତ୍ୟର ମୁଲ୍ୟାଙ୍କନ ()
 ବିଶେଷ ଅଧ୍ୟୟନ (ପଞ୍ଚସଖା) ()
 ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପୃଷ୍ଟଭୂମି ()
 ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଙ୍ଗିକ ବିଚାର ()
 ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆତ୍ମିକ ବିଭବ ()
 ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଗୀତି ପରମ୍ପରା ()

 ସମ୍ପାଦିତ ପୁସ୍ତକ 
 "Language, Literature, Culture and Integrity" Vol I,  (2016)
 "Language, Literature, Culture and Integrity" Vol II,  (2019)
 "Language, Literature, Culture and Integrity" Vol III,  (2020)
 "Language, Literature, Culture and Integrity" Vol IV,  (2020)

 ସହାୟକ ସୂଚୀ 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ