ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ

ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ (୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୧୩ - ୨୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୯) କର୍ଣ୍ଣାଟକର ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଖୟାଲ ଧାରାବାହିକର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଗାୟକ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ସ୍ୱର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ କିରାନା ଘରାନାରୁ ଥିଲେ ।

ପ୍ରାରମ୍ଭ ଜୀବନ
ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ ଧରୱାଡରେ ଚିକକୁରାଓ ନାଡିଗର, କୃଷି ବିଜ୍ଞାନୀ [1] ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତର କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଅମ୍ବା ବାଇଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ କେବଳ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାର ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ହୁବଳିକୁ ଯାଇଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଙ୍ଗୀତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିଛନ୍ତି । ସେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଅଧ୍ୟୟନ କରି କିନ୍ନରୀ (ବୀଣା ପରି ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର) ବାଦକ କୃଷ୍ଣଚାର୍ଯ୍ୟ ହୁଲଗୁରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଲିମ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ହୁଲଗୁରୁ ଠାରୁ, ଗଙ୍ଗୁବାଇ ତାଙ୍କ ଦେୟ ବିଷୟରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ବନ୍ଦ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଷାଠିଏ ରଚନା ଶିଖିଥିଲେ । ସେ ସମ୍ମାନିତ ଗୁରୁ ସାୱାଇ ଗନ୍ଧର୍ଭାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଦତ୍ତୋପାଣ୍ଟ ଦେଶାଇଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ ହଙ୍ଗଲ କେବଳ ଗନ୍ଧର୍ଭାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ହୁବଳିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ତିନି ବର୍ଷର ତୀବ୍ର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମିଳିଥିଲା ।

ସଂଗୀତ ବୃତ୍ତି
ହଙ୍ଗଲଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ପରିବାର ନିମ୍ନ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିଢିରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ ନିଯୁକ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉ ନଥିଲା; ହଙ୍ଗଲ ଏହି କୁସଂସ୍କାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଘର୍ଷ କରି କ୍ୟାରିୟର କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଏବଂ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ ଷ୍ଟେସନରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ ପ୍ରଥମେ ଭଜନ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଧାରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ହଙ୍ଗଲ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସମ୍ମାନଜନକ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୦୬ରେ ସେ ତାଙ୍କର ୭୫ ତମ କ୍ୟାରିୟର ବର୍ଷ ପାଳନ କରିବାକୁ ଶେଷ କନ୍ସର୍ଟ ଦେଇଥିଲେ ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ହଙ୍ଗଲ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓକିଲ ଗୁରୁରାଓ କୌଲଗୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ନାରାୟଣ ରାଓ ଏବଂ ବାବୁ ରାଓ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଝିଅ କୃଷ୍ଣ ଥିଲେ । ୨୦୦୪ରେ ୭୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ କୃଷ୍ଣ କର୍କଟ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

ମୃତ୍ୟୁ
୨୦୦୯ ଜୁଲାଇ ୨୧ରେ ଗଙ୍ଗୁବାଇଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ହଙ୍ଗଲଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇ ଦିନ ଶୋକ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ୨୨ ଜୁଲାଇ ପାଇଁ ହୁବଳିରେ ଧରୱାଡ ଜିଲ୍ଲାର ଜିଲ୍ଲା କମିଶନରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ।

ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ମାନ
ଗଙ୍ଗୁବାଇ ହଙ୍ଗଲ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ:
 କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସଂଗୀତ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, 1962 
 ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ, 1971 
 ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, 1973 
 ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ୍, 1996 
 ପଦ୍ମଭୂଷଣ, 2002

ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2014 ରେ, ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନୀ ସଂଗୀତରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଇଣ୍ଡିଆ ପୋଷ୍ଟଦ୍ୱାରା ହଙ୍ଗଲଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଡାକ ଷ୍ଟାମ୍ପ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୩ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୯ ମୃତ୍ୟୁ