ସୁଧା ମୂର୍ତି

ସୁଧା ମୂର୍ତି (ଜନ୍ମ ନାମ: କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ; ଜନ୍ମ: ୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୫୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଲେଖିକା ଏବଂ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା । ସେ ଏକ ଅଣ-ଲାଭକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଇନ୍‌ଫୋସିସ୍‌ ଫାଉଣ୍ଡେସନର ସଂସ୍ଥାପକ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା । ସେ ଇନ୍‌ଫୋସିସ୍‌ର ସହ ସଂସ୍ଥାପକ ନୃସିଂହ ନାରାୟଣ ମୂର୍ତିଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ । ୨୦୨୪ ମସିହାରେ, ସୁଧା ମୂର୍ତିଙ୍କୁ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା ଅନୁକୂଳରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ପାଇଁ ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ ରେ ରାଜ୍ୟ ସଭାର ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ସୁଧା ମୂର୍ତିଙ୍କୁ ଭାରତ ସରକାର ତରଫରୁ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଥିବା ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ । ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ସେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଭାରତର ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ପେଶା 
ସୁଧା କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ ମୂର୍ତିଙ୍କ ଜନ୍ମ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ଶିଗାଓଁରେ ହୋଇଥିଲା । ପିତା ଥିଲେ ଡ଼ଃ ଆର୍. ଏଚ୍. କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ମାତା ବିମଳା କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ । ସୁଧା B.V.B ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କଲେଜ୍‌ରୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ‌ରେ B.E. ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରଥମ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଦେବରାଜ ଉର୍ସଙ୍କ ହାତରୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଭାରତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ସଂସ୍ଥାନରୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଜ୍ଞାନରେ M.E. ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କଲେ ଏବଂ ଏଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ପାଇଥିଲେ ।

ସୁଧା ମୂର୍ତ୍ତି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗାଡ଼ି ଉତ୍ପାଦକ କମ୍ପାନୀ ଟାଟା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ଲୋକୋମୋଟିଭ୍ କମ୍ପାନୀ (TELCO) ରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବାରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପୁଣେରେ ଏକ ଡିଭେଲପମେଣ୍ଟ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ ଭାବେ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ପରେ ମୁମ୍ବାଇ ଓ ଜମ୍ଶେଦପୁର ରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ TELCO ର 'Men only' ("ପୁରୁଷମାନେ କେବଳ") ନୀତି ବିରୋଧରେ କମ୍ପାନୀ ର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ପୋଷ୍ଟକାର୍ଡ୍ ଲେଖିଥିଲେ । ଏହା ଫଳରେ, ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଏହାପରେ ସେ ପୁଣେରେ ଥିବା ଵାଲଚନ୍ଦ୍ ଗୃପ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ରେ ସିନିଅର୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏନାଲିଷ୍ଟ୍ ଭାବେ ଯୋଗଦେଲେ ।

୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ ଇନ୍‌ଫୋସିସ୍ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ୨୦୨୦ ରେ ଦାୟୀତ୍ଵରୁ ଅବସର ନେଲେ । 

ସୁଧା ମୂର୍ତ୍ତି ବହୁ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଛନ୍ତି ଓ ପ୍ରକାଶିତ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଉପନ୍ୟାସ, ଗୌଣ ସାହିତ୍ୟ, ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ, ପ୍ରାଯୁକ୍ତିକ ପୁସ୍ତକ ଓ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ତାଙ୍କର ପୁସ୍ତକଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ହୋଇଛି । ସେ ଇଂରାଜୀ ଓ କନ୍ନଡ଼ ଖବରକାଗଜରେ ଏକ ସ୍ତମ୍ଭକାର ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି ।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ପୁଣେରେ ଟେଲ୍‌କୋରେ କାମ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ନିଜର ଜୀବନସାଥୀ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ମୂର୍ତିଙ୍କ ସହ ପରିଚିତ ହେଲେ ଏବଂ ବିବାହ କରିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇ ସନ୍ତାନ ଅଛନ୍ତି – ଅକ୍ଷତା ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ରୋହନ। ସୁଧାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଏନ. ଆର୍. ନାରାୟଣମୂର୍ତି, ଇନ୍‌ଫୋସିସ୍‌ର ସହ ସଂସ୍ଥାପକ । ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଜୟଶ୍ରୀ ଦେଶପାଣ୍ଡେ, ଆମେରିକୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀ ଗୁରୁରାଜ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ଭାଇ ଶ୍ରୀନିବାସ କୁଲକର୍ଣ୍ଣୀ, କ୍ୟାଲଟେକ୍‌ର ବୈଜ୍ଞାନିକ ।

 ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା 

 B.V.B କଲେଜରୁ B.E. (ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ)
 ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ ରୁ M.E. (କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସାଇନ୍ସ)

 ସାମାଜିକ ଅଭିଯାନ 
ସେ ଏକ ଜଣାଶୁଣା ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ ଲେଖିକା। ସେ ଇନ୍‌ଫୋସିସ୍‌ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍‌ର ସହ ସଂସ୍ଥାପିକା ଓ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶୀଦାର। ଏହି ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାମୀଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଉନ୍ନୟନ କାର୍ଯ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ପାଠାଗାର, ସଂଗଣକ ବିତରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସେ କରିଛନ୍ତି । ତିନି ହଜାର ଟାଂକି ବନାଇବା ଏବଂ ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଖୋଲିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅନେକ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 

 2004 – ରାଜା-ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରସ୍କାର (ଚେନ୍ନାଇ)
 2006 – ପଦ୍ମଶ୍ରୀ
 2006 – ଆର.କେ. ନାରାୟଣ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର
 2010 – କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାରର ଦାନା ଚିନ୍ତାମଣି ଅତୀମ୍ବ୍ବେ ପୁରସ୍କାର
 2011 – LL.D (ଗଣବିଦ୍ୟା) ମାନଦ ସମ୍ମାନ
 2013 – ବସବ ଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର (ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ)
 2018 – Crossword Book Award (ନନ୍-ଫିକ୍ସନ୍)
 2019 – ଡକ୍ଟର ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ, IIT କାନପୁର
 2023 – ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ
 2023 – ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ବାଳ ସାହିତ୍ୟ ପୁରସ୍କାର
 2023 – ଗ୍ଲୋବାଲ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅୱାର୍ଡ ($50,000), ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଓ ସ୍ୱାମୀ ଦୁହେଁ ସମ୍ମାନିତ

 ପ୍ରକାଶିତ ସାହିତ୍ୟ 

 ବହି (କନ୍ନଡ଼) 
 Computer lokadalli (2000)
 Hakkiya Teradali (2003)
 Guttondu Heluve (2006)
 Saamaanyralli Asaamaanyaru (2006)
 Athirikthe (2007)
 Tumula (2007)
 Yashasvi (2007)
 Runa (2008)
 Sukeshini Mattu Itara Makkala Kathegalu (2008)
 Paridhi (2009)
 Yerilitada Daariyalli (2017)
 Kaveri inda Mekaangige
 Nooniya Sahasagalu

 ବହି (ମରାଠୀ) 

 Astitva (2002)

 ବହି(ଇଂରେଜୀ) 

 Wise and Otherwise (2002)
 Mahashweta (2002)
 How I Taught My Grandmother to Read and Other Stories (2004)
 The Old Man And His God (2006)
 Gently Falls The Bakula (2008)
 The Bird with Golden Wings (2009)
 The Day I Stopped Drinking Milk (2012)
 Grandma's Bag of Stories (2012)
 House of Cards (2013)
 Dollar Bahu (2013)
 The Magic Drum and Other Favorite Stories (2013)
 The Mother I Never Knew (2014)
 Something Happened on the Way To Heavens (2014)
 The Magic of the Lost Temple (2015)
 The Serpent's Revenge (2016)
 Three Thousand Stitches (2017)
 The Man from the Egg (2017)
 Here, There, Everywhere (2018)
 The Upside Down King (2018)
 How The Sea Became Salty (2019)
 The Daughter From A Wishing Tree (2019)
 How The Onion got its layers (2020)
 Grandparents Bag of Stories (2020)
 The Gopi Diaries: Coming Home (2020)
 The Gopi Diaries: Finding Love (2021)
 The Sage With Two Horns (2021)
 The Gopi Diaries: Growing Up (2022)
 Common yet uncommon (2023)
 The Magic of the Lost story (2022)

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି