ପଣ୍ଡିତ କିଶୋରୀଲାଲ

ପଣ୍ଡିତ କିଶୋରୀଲାଲ (୧୯୧୨– ୧୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୦) ପଞ୍ଜାବର ଜଣେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ବିପ୍ଲବୀ ଥିଲେ । ସେ ସୁଖଦେବ ଥାପର ଓ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ସୋଶାଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକାନ୍ ଆସୋସିଏସନ୍ (HSRA) ସହ କାମ କରିଥିଲେ ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
କିଶୋରୀଲାଲଙ୍କ ଜନ୍ମ ପଞ୍ଜାବର ହୋଶିଆରପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଧରମପୁର ଗ୍ରାମରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ପ୍ରଥମେ ଗାଁରେ ପଢିଥିଲେ, ପରେ କ୍ୱେଟାକୁ (ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନ) ଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ପିତା ସଂସ୍କୃତ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । କ୍ୱେଟାରେ ମାଟ୍ରିକ୍ ପାସ୍ କରି ଉଚ୍ଚତର ଶିକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ସେ DAV କଲେଜ୍ ଲାହୋରରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିଲେ ।

 ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ 
ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ବଡ଼ଭାଇମାନେ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଚେତନାରେ ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲେ । ୧୯୨୮ରେ ସେ ନୌଜୱାନ ଭାରତ ସଭାରେ ଯୋଗଦେଇ ଭଗତ ସିଂହଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ଏହି ସଭା ଯୁବମାନଙ୍କୁ ବିପ୍ଲବୀ ମନୋଭାବରେ ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲା । ସେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ସୋଶାଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକାନ୍ ଆସୋସିଏସନ୍ (HSRA) ର ବୋମା ତିଆରି ୟୁନିଟରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ୧୫ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୯୨୯ରେ ସେ ସୁଖଦେବ ଥାପର ଓ ଜୟଗୋପାଳ ସହିତ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ । ଲାହୋର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ମାମଲାରେ ଭଗତ ସିଂହ, ସୁଖଦେବ ଓ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ଫାଶି ଦଣ୍ଡ ମିଳିଲା, କିନ୍ତୁ କିଶୋରୀଲାଲଙ୍କୁ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଦିଆଗଲା । ସେ ଲାହୋର, ମୁଲତାନ ଓ ମଣ୍ଟଗୋମେରୀ ଜେଲରେ ୧୮ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ । ବିଦ୍ରୋହୀ ସ୍ୱଭାବରୁ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ସେ ଏକାନ୍ତ କାରାବାସ କୋଠରୀରେ ରହିଥିଲେ । ଜେଲରେ ସେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସହ ପରିଚୟ ହୋଇ ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ସାହିତ୍ୟ ପଢିଲେ । ୧୯୩୬ରେ ସେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟତା ପାଇଁ ଆବେଦନ କଲେ ଓ ୧୯୪୨ରେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ସଦସ୍ୟ ହେଲେ ।

୧୯୪୬ରେ ଜେଲରୁ ବାହାରିବା ପରେ ସେ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଲେ । ୧୯୪୮ରେ ସେ AITUC (ଅଖିଲ ଭାରତ ଟ୍ରେଡ୍ ୟୁନିଅନ୍ କଂଗ୍ରେସ) ପଞ୍ଜାବ ଶାଖାର ସଭାପତି ହେଲେ । ସେହି ସମୟରେ ସେ CPI ରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଲାଲ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ହିନ୍ଦ ୟୁନିଅନ୍ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଯାହା PEPSU ଅଞ୍ଚଳରେ କୃଷିକ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିଲା । ୧୯୫୨ରେ ଏହି ପାର୍ଟି ପୁଣି CPI ସହ ମିଶିଗଲା ।

ସେ ୧୯୫୨ରେ ଗୋଆ ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ପରେ CPI (M) ପଞ୍ଜାବ ସମିତିର ସଦସ୍ୟ ହେଲେ ଓ ଜଲନ୍ଧରର ପଞ୍ଜାବ ବୁକ୍ ସେଣ୍ଟର ଓ ଦେଶଭକ୍ତ ସ୍ମୃତି କମିଟିରେ କାମ କରିଥିଲେ ।

 ମୃତ୍ୟୁ 
୧୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୦ରେ ଜଲନ୍ଧରରେ ଏକ ଗାଡ଼ି ଦୁର୍ଘଟନାରେ ସେ ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପରଲୋକ ଗମନ କଲେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ