ପ୍ରଥମ ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ

ପରମବୈଷ୍ଣବୀ ଗୋସ୍ୱାମିନୀ ଦେବୀ କିମ୍ବା ତ୍ରିଭୁବନ ମହାଦେବୀ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭୌମ-କର ରାଜବଂଶର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଶାସକ ତଥା ରାଜା ସାନ୍ତିକାରା ପ୍ରଥମଙ୍କର ବିଧବା ଥିଲେ । ସେ ୮୪୩ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୮୪୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ  ତୋସାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍କଳର ସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶାସକ ପୁତ୍ର ସୁଭକର ତୃତୀୟଙ୍କର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୮୫୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶାସନ କରିଥିଲେ । କେତେକ ଐତିହାସିକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ହୁଏତ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୮୬୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କରିଥଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାତି ସାନ୍ତିକାରା ଦେବ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ସିଂହାସନ ଛାଡିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିଳା ଶାସକ ଥିଲେ ଏବଂ ଆରବ ଓ ପାର୍ସୀ ଭୂଗୋଳଶାସ୍ତ୍ର ବିଶାରଦ ଇବ୍ନ ଖୋରଦାଦବେହ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନକାରୀ ଅହମ୍ମଦ ଇବ୍ନ ରୁସ୍ତହଙ୍କଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମହାନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ସେ ଗୁହେଶ୍ୱରପତାକାରେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ନିଜକୁ ଦେବୀ କାତ୍ୟାୟିନୀଙ୍କ (ଦେବୀ ଶକ୍ତିର ଏକ ରୂପ) ସହିତ ତୁଳନା କରିଥିଲେ । ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ସନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ତାଙ୍କୁ ବଇତାଳ ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣର ଶ୍ରେୟ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ପୁରୁଣା ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଜୀବିତ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅଟେ ଏବଂ  ଖାକରା ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଶାର କେତେକ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅଟେ ।

ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ