କଟକ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ପ୍ରେସ

କଟକ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ପ୍ରେସ (Cuttack Printing Press) ୧୮୬୫ ମସିହାରେ କଟକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଛାପାଖାନା । ଓଡ଼ିଶା ମିଶନ ପ୍ରେସ ପରେ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅଣମିଶନାରୀ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରଥମ ଛାପାଖାନା ଥିଲା । ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ଦାସ ଓ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ କଟକର ଆଲାମଚାନ୍ଦ ବଜାରରେ ଏହି ଛାପାକଳର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଭାଗିରଥୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ବାହଦୁରଙ୍କ ସମେତ ଓଡ଼ିଶାର ଗଡ଼ଜାତ ରାଜାମାନେ ଏଥି ନିମନ୍ତେ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନକରିଥିଲେ । ସ୍ଥାପନାର ବର୍ଷେ ପରେ ଏହାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରକାଶନ ରୂପେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଓ ସାହିତ୍ୟପତ୍ର ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା ଏଠାରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।

 ଇତିହାସ 
୧୮୩୮ରେ କଟକଠାରେ ଉଇଲିଅମ ଚାର୍ଲସ ଲେସିଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଛାପାଖାନା ଓଡ଼ିଶା ମିଶନ ପ୍ରେସ‌ ଧର୍ମ ସମେତ ଶିକ୍ଷା, ସାହିତ୍ୟ ଆଦି ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ତେବେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଓ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବିରୋଧରେ ଖୋଲାଖୋଲି ସମାଲୋଚନା ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଅଭାବ ଅନୁଭବ କରି ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନର କମିଶନର ଥୋମାସ ଏଡୱାର୍ଡ଼ ରେଭେନ୍ସାଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହନରେ ବିଚିତ୍ରାନନ୍ଦ ଦାସ ଓ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ପାଣ୍ଠିସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ୧୮୬୫ ସାଲରେ କଟକ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ପ୍ରେସ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।

 ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା 
ସ୍ଥାପନାର ବର୍ଷକ ପରେ ଏଠାରୁ ୧୮୬୬ ଅଗଷ୍ଟ ୪ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ଓ ସାହିତ୍ୟପତ୍ର ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ପ୍ରଥମ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଟାଇପଫେସର ଅଭାବ ଥିବାରୁ ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା ପଥର ଛାପା (ଷ୍ଟୋନ ଲିଥୋଗ୍ରାଫି)ରେ ଛପାଯାଇଥିଲା ।

 ଅଧିକ ପଠନ 
 ଓଡ଼ିଶା ମିଶନ ପ୍ରେସ
 ଉତ୍କଳ ପ୍ରେସ

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୬୫ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରକାଶନ କମ୍ପାନୀ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକରେ ୧୮୬୫ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନସମୂହ