ରାଜୀବ ଦିକ୍ଷିତ

ରାଜୀବ ଦିକ୍ଷିତ (30 ନଭେମ୍ବର 1967 – 30 ନଭେମ୍ବର 2010) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଆଜାଦୀ ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସଂଗଠନ ସ୍ୱଦେଶୀ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲା, ଯାହା ବିଶ୍ୱୀକରଣ ଓ ନବ-ଉଦାରବାଦର ବିରୋଧରେ ଥିଲା । ରାମଦେବଙ୍କ ସହିତ ସହଯୋଗରେ ସେ ଭାରତ ସ୍ୱାଭିମାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ଏହାର ରାଜନୈତିକ ଶାଖାର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅର୍ଥନୀତିକ ବିଚାର ସହିତ ଯୋଗ ଓ ଆୟୁର୍ବେଦର ପ୍ରଚାରକୁ ଯୋଡାଯାଇଥିଲା ।

 ଜୀବନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ 
୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଘଟିଥିବା ଭୋପାଳ ଦୁର୍ଘଟନାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ବହୁଜାତୀୟ କମ୍ପାନୀର କୀଟନାଶକ କାରଖାନାରୁ ଗ୍ୟାସ ଲିକ୍‌ହୋଇ ହଜାର ହଜାର ମଣିଷଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା, ସେଥିରୁ ଦିକ୍ଷିତଙ୍କ ମନରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏପରି କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ପ୍ରତି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା । ଏହା ପରେ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ଇତିହାସକାର ଓ ଚିନ୍ତକ ଧରମପାଳ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ଦିକ୍ଷିତ ଆଜାଦୀ ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ଟ୍ରଷ୍ଟ୍‌ର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା — “ଭାରତୀୟମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ସାମାନ୍ୟତଃ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିରେ ବିଦେଶୀ ବହୁଜାତୀୟ କମ୍ପାନୀ ଓ ପଶ୍ଚିମୀ ସଂସ୍କୃତିର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା” । ଦିକ୍ଷିତଙ୍କ ଏହି ଡାକରା ସାରା ଦେଶରେ ଅନେକ ଭାଷଣ, ଏବଂ ସିଡି ଓ କ୍ୟାସେଟ୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ, ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଥିଲା ଯେ ସେ ଆଜାଦୀ ବଚାଓ ଆନ୍ଦୋଳନର ଧନର ଦୁରୁପଯୋଗ କରି ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଲାଭ କରାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେଥିପରେ ସେ ସଂଗଠନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ।

ସେହି ୨୦୦୪ରେ, ସେତେବେଳେ ଜଣେ ଯୋଗଶିକ୍ଷକ ରାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହିତ ନାଶିକରେ ଭେଟ ହୋଇଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ କିଛି ବର୍ଷରେ ଦିକ୍ଷିତ ରାମଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱୀକରଣ ବିରୋଧୀ ଓ ଯୋଗ ପ୍ରଚାର ଅଭିଯାନ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଗଲା । ଦୁହେଁ ମିଶି ଭାରତ ସ୍ୱାଭିମାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦିକ୍ଷିତ ଜାତୀୟ ସଚିବ ହେଲେ । ଏହି ନୂଆ ସଂଗଠନର ରାଜନୈତିକ ଆକାକ୍ଷା ଥିଲା । ୨୦୦୯ର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ, ଏହା ବିଶ୍ୱ ହିନ୍ଦୁ ପରିଷଦ ଓ ସହଯୋଗୀ ହିନ୍ଦୁ ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପରିଷ୍କାର ଅଭିଯାନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୦ରେ, ୨୦୧୪ର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଭାରତ ସ୍ୱାଭିମାନ ପାର୍ଟି ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଦିକ୍ଷିତ ଓ ରାମଦେବ ଭାରତ ନିର୍ମାଣ ଯାତ୍ରା କରି ଦଳ ପାଇଁ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଛତିଶଗଡ଼ରେ ଏକ ବିରାମ ସମୟରେ ଦିକ୍ଷିତଙ୍କ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲା ।

ଦିକ୍ଷିତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ତାହାକୁ ଘେରିଥିବା ବିବାଦ, ଭାରତ ସ୍ୱାଭିମାନ ପାର୍ଟିର ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରତିନିଧି ଦେବାର ସ୍ବପ୍ନକୁ ଶେଷ କରିଦେଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ