ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର, ଇତାଗି

ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପ୍ରଦେଶର କୋପପାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ (Koppal District) ଥିବା ଏଲବୁରଗା (Yelburga) ତାଲୁକର ଇତାଗି ଟାଉନରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା କୁଙ୍କୁରଠାରୁ ୭ କିମି ଓ ଳକ୍କୁଣ୍ଡିଠାରୁ (Lakkundi) ୨୦ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  


ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର



ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ଅନ୍ନିଗେରିଠାରେ (Annigeri) ଅମୃତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର (Amruteshwara Temple) ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ସମାନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଛି କେବଳ କିଛି ତିଆରି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି । 
ପଶ୍ଚିମ ଚାଲୁକ୍ୟର ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ ୬ (Western Chalukya King Vikramaditya VI)ଶାସନ କାଳରେ ଆର୍ମିର ମହାଦେବ ନାମକ ଏକ ଦଣ୍ଡନାୟକ (କମାଣ୍ଡର ) ୧୧୧୨ ମସିହାରେ ତିଆରି କରେଇଥିଲେ । ଗଡଗର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ୨୨ କିମି ଓ ହାମ୍ପିର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ୪୦ କିମି ଦୂରରେ ଇତାଗି (Hampi) ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିର ଗାତ୍ରରେ ଖୋଦିତ ପଶ୍ଚିମ ଚାଲୁକ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ  ପସନ୍ଦ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ୧୧୧୨ ମସିହାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଗାତ୍ରରେ ‘ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ମହାରାଜା’ ବା ‘ଦେବାଳୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ’ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି ।Cousens (1926), p. 101Kamath (2001), pp. 117–118 ‘ହଲେବିଦୁ (Halebidu) ପରେ ଏହା ଏକ କନ୍ନଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ଦିର’, ଏହା କଳା ଐତିହାସିକ ହେନରୀ କୌଶେନ ଲେଖିଛନ୍ତି ।Quote:"A title it fully deserves, for it is probably the finest temple in Kanarese districts, after Halebidu" (Cousens 1926, p101) ପ୍ରଚଳିତ କର୍ଣ୍ଣାଟ ଦ୍ରାବିଡ଼ିଆନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ  (dravida|) ଶୈଳୀର ଏହି ଚାଲୁକ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରୂପେ ବିଦିତ ।Hardy (1995), pp. 6–7 ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଆର୍କିଓଲୋଜି ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ ସଂସ୍ଥା ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ସ୍ମାରକୀ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି । 

ମନ୍ଦିର ପ୍ଲାନ

ଚାଲୁକ୍ୟ କମାଣ୍ଡର ‘ମହାଦେବ’ଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ (ମୂର୍ତିନାରାୟଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଲେଶ୍ୱରୀ) ନାମରେ ଦୁଇଟି ସମାଧି ଅଛି । ଖୋଲା ହଲ ଛାତର କିଛି ଅଂଶ ନାହିଁ ।Cousens (1926), p. 100 ଲିଙ୍ଗ ଥିବା ମୂଳ ମନ୍ଦିର ଚାରି ପାଖରେ ୧୩ଟି ଛୋଟ ମନ୍ଦିର ଅଛି ଶିବ ଲିଙ୍ଗ,  ଅଛି । 

ଆବଦ୍ଧ ହଲର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଦ୍ୱାର ଅଛି । ଖୋଲା ହଲର ୬୪ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି ଓ ୨୪ଟି ଛୋଟ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି । ବଡ଼ ସ୍ତମ୍ଭ ଛାତକୁ ସାହାରା ଦେଉଛି ।  

ଗ୍ୟାଲେରି

ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ

ହାମ୍ପି
କର୍ଣ୍ଣାଟକ

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଶିବ ମନ୍ଦିର