ମୀନାକ୍ଷୀ

ମୀନାକ୍ଷୀ       ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ ଦେବୀ । ସେ ମଦୁରାଇର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଏବଂ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏକ ରୂପ ଭାବରେ ବିବେଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।  ସେ ଶିବଙ୍କ ଏକ ରୂପ ସୁନ୍ଦରେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏକ ରୂପ ଆଲାଗରଙ୍କ ଭଉଣୀ ।  ତାଙ୍କୁ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ମଦୁରାଇ-ଆଧାରିତ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ରାଣୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି , ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।  ଆଦି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ବିଦ୍ୟା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି । 

ତାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ତାମିଲନାଡୁର ମଦୁରାଇରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ଦିର ଅଛି ଯାହାକୁ ମୀନାକ୍ଷୀ ମନ୍ଦିର କୁହାଯାଏ । ମୀନାକ୍ଷୀ , କାମାକ୍ଷୀ ଓ ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀ ଦେବୀଙ୍କ ତିନୋଟି ଶକ୍ତିରୂପ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ ।

 ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି 
 ହେଉଛି ଏକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଯାହାର ଅର୍ଥ 'ମାଛ ଆଖିଯୁକ୍ତ', 'ମାଛ' ଏବଂ  'ଆଖି' ଶବ୍ଦଦ୍ବୟରୁ ବ୍ୟୁତ୍ପନ୍ନ । ତାଙ୍କୁ ତାମିଲ ନାମ  'ମାଛ ଆଖିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି' ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଥିଲା , ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଐତିହାସିକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ମୀନାକ୍ଷୀ ନାମରେ ଜଣେ ଭୟଙ୍କର , ଅବିବାହିତ ଦେବୀ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ସେ ତାମିଲ ନାମ  ବା   ସୁନ୍ଦର ମାଛ ଆଖି ଥିବା ମାଆ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା । ଅନ୍ୟ ଏକ ମତ ଅନୁସାରେ , ଦେବୀଙ୍କ ନାମର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ 'ମାଛର ଶାସନ', ତାମିଲ ଶବ୍ଦଦ୍ବୟ  'ମାଛ' ଓ  'ଶାସନ'ରୁ ବ୍ୟୁତ୍ପନ୍ନ ଘଟିଥିଲା ।Excerpt for the etymology of Meenatchi from "A Comprehensive Etymological Dictionary of the Tamil Language, Vol. VII, PART - II", page 68: மீனாட்சி ,Mīṉāṭci, பெ. (n. ) மதுரையை உறைவிடமாகக் கொண்ட தெய்வம்; Umā, the tutelary Goddess of Madurai. [மீன் + ஆட்சி. மீனைக் கொடியில் சின்னமாகக் கொண்டவள்.] Translation: [ Meen + Aatchi. Her who put the fish as symbol for the flag.] (மீன் - Mīṉ which means "fish", ஆட்சி-  āṭci which means "rule")
ଏହି ନାମକରଣର ବିଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହୋଇଛି , ଯେଉଁଥିରେ ସେ ମୂଳତଃ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଦେବୀ ଥିଲେ , ତାଙ୍କର ଆଖି ମାଛ ପରି "ବଡ଼ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ" , କିମ୍ବା ତାଙ୍କର "ଲମ୍ବା ଏବଂ ପତଳା" ଆଖି ମାଛ ଶରୀର ପରି ଆକୃତିର । ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେଉଛି ଯେ ଏହି ନାମଟି ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଯେ ମାଛ କେବେ ଆଖି ବନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ : ସେହିପରି ଦେବୀ ମଧ୍ୟ କେବେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ବନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଏହି ନାମ ପ୍ରାଚୀନ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଯେ ମାଛମାନେ କେବଳ ଦେଖି ନିଜର ଛୁଆମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି ; ଦେବୀ କେବଳ ଚାହିଁ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଆଦିଶକ୍ତିଙ୍କ ତିନୋଟି ଅବତାର ରହିଛି : ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ,Bangala Bhasar Abhidhaan ( Dictioanary of the Bengali Language), Shishu Sahitya Samsad Pvt Ltd., 32A, APC Road, Kolkata – 700009, Volume 2, p.1600. (ed. 1988) ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ କାମାକ୍ଷୀ ଏବଂ ମୀନାକ୍ଷୀ |

 ଗ୍ୟାଲେରୀ 


 ସନ୍ଦର୍ଭ