ହଂସା ବାଇ

ହଂସା ବାଇ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ମେୱାଡ଼ର ରାଜପୁତ ରାଜ୍ୟର ରାଣୀ ଥିଲେ । ସେ ମହାରାଣା ଲଖା ସିଂହଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମୋକାଲଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ । 

ମାଣ୍ଡୋରର ରାଠୋର ରାଜକୁମାରୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସିସୋଦିଆଙ୍କ ବଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ନାତି ରାଣା କୁମ୍ଭଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା । ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱର ଆରମ୍ଭରେ ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇ ମେୱାଡ଼ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ରାଣା କୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିଥିବା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଇଛି ।

ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ବିବାହ
ହଂସା ବାଇ, ମାଣ୍ଡୋରର ଚୁଣ୍ଡା ରାଠୋର ଏବଂ ରାଣୀ ସୁରାମ ସଂଖାଳୀଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ରାଜପ୍ରାସାଦର ହାରେମ (ରାଣୀ ମହଲ)ରେ ରହୁଥିଲେ । ହଂସା ତାଙ୍କ ସାବତ ମାଆ ସୋନା ମୋହିଲଙ୍କୁ ଦେଖି ଶିଖିଥିଲେ ଯେ ଜଣେ ମହିଳା କିପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଶାସନ କରିପାରିବେ। ସୋନା ହଂସାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରି ତାଙ୍କ ପୁଅ ରଣମାଲଙ୍କ ବଦଳରେ ସୋନାଙ୍କ ପୁଅ କାନ୍ହାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ୱରୂପ, ରଣମାଲ ମାଣ୍ଡୋରକୁ ସ୍ୱ-ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ନିର୍ବାସନରେ ଛାଡିଦେଲେ।

ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମେ ମେୱାଡ଼ର ମହାରାଣା ଲଖା ସିଂହଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ରାଜକୁମାର ଚୁଣ୍ଡା ସିସୋଦିଆଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ହୋଇଥାନ୍ତା। କିନ୍ତୁ, ଯେତେବେଳେ ମାଣ୍ଡୋରର ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଚିତ୍ତୋରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, ଚୁଣ୍ଡା କୋର୍ଟରୁ ଦୂରରେ ଥିଲେ। ଲଖା ରାଜକୁମାର ଫେରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଚିତ୍ତୋରର ବୟସ୍କ ନେତା କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ତାଙ୍କ ପରି "ଧୂସର ଦାଢ଼ି" ପାଇଁ ନୁହେଁ ଏବଂ ମଜାରେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ପରେ ଯେତେବେଳେ ରାଜକୁମାର ଚୁଣ୍ଡା ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ, ରାଜକୁମାର ବିବାହକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ମହାରଣା ତାଙ୍କ ପୁଅର ମନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେଲେ, ଏବଂ ହଂସାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରିବାରକୁ ଆଘାତ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ନିଜେ ବିବାହ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ପ୍ରତିବଦଳରେ, ଚୁଣ୍ଡା ହଂସା ବାଈଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ ବଡ଼ ପୁଅକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିକାର ଦେଇଥିଲେ।

ମୃତ୍ୟୁ
ହଂସାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ସଠିକ୍ ତାରିଖ ଅଜଣା ଏବଂ ଏହା ସମ୍ଭବ ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ହତ୍ୟା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଜୀବିତ ନଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାତିଙ୍କର ରାଜତ୍ୱ ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମାନେ ରାଣୀ ଜେଜେମାଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ନଥିଲେ, ରଣମାଲଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବଂଶଧରମାନେ ମେୱାରର ରାଜା ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଠୋର ଏବଂ ସିସୋଦିଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ପୁଣି ଥରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଆଧାର