ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ

ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ ଏକ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରାକୃତ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହା ଗୌଡ଼ ବା ପ୍ରାଚୀନ ବଙ୍ଗଳାରେ ବ୍ୟବହୃତ ମଧ୍ୟ ଭାରତ-ଆର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାକୃତ ଭାଷା ଅଟେ । ଏହି ଭାଷା ପୁରୁଣା ପୂର୍ବ ଭାରତ-ଆର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଏବଂ ବଙ୍ଗଳା (ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ମଗଧି)ର ଐତିହାସିକ ପୂର୍ବଜ ଅଟେ । ପ୍ରଥମେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୪୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ପ୍ରାକୃତ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହାର ଅପଭ୍ରଂଶ ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ଗୌଡ଼ୀ ଅପଭ୍ରାଶ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା । ଯଦିଓ ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ, ତଥାପି ବଙ୍ଗା-କାମରୂପୀ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏଥିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।

ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିର ପ୍ରମାଣ ଦାଣ୍ଡିନଙ୍କ କାବ୍ୟଦର୍ଶନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପ୍ରାୟ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଲିଖିତ ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।

 ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି 
'ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ' ଶବ୍ଦଟି ଏକ ଜନପଦ ବା ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ କହୁଥିବା ଭାଷା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ । ଗୌଡ଼ୀ ଶବ୍ଦ ଗୌଡ଼କୁ ବୁଝାଉଥିବା ବେଳେ ପ୍ରାକୃତ ଶବ୍ଦଟି ମଧ୍ୟ ଭାରତ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷାର ଏକ କଥିତ ରୂପକୁ ବୁଝାଏ । ଏହି ପ୍ରାକୃତ ଭାଷା ମୁଖ୍ୟତଃ ଗୌଡ଼ରେ କୁହଯାଉଥିଲା, ସେଥିପାଇଁ ସମ୍ଭବତଃ ଏହାକୁ ଗୌଡ଼ୀ ପ୍ରାକୃତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ ।

 ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ 
ଅଧିକାଂଶ ଭାଷାବିତ ଏହି ମତକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବଙ୍ଗଳା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଗଧି ପ୍ରାକୃତ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ଏହାର ଅପଭ୍ରଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ତେବେ ଫୋନୋଲୋଜିକାଲ୍ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଆଧାରରେ ବିପରୀତ ମତ ରହିଛି । ଏହି ଯୁକ୍ତି ଯେଉଁ ଫୋନୋଲୋଜିକାଲ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ତାହାକୁ ଆଧାର କରି ବିରୋଧୀ ବା ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । ବଙ୍ଗଳାର ଅନେକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଅଛି ଯାହା ମାଗଧି ପ୍ରାକୃତରେ ନାହିଁ; ଯାହା ମଗଧୀ ପ୍ରାକୃତ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାକୃତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିର ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ ।

 ଆଧାର 

 ଗ୍ରନ୍ଥସୂଚୀ 






Category:Prakrit languages
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା