ଚକମା ଭାଷା

ଚକମା (; autonym: 𑄌𑄋𑄴𑄟𑄳𑄦 𑄞𑄌𑄴) ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ୟୁରୋପୀୟ ଭାଷା ପରିବାରର ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଅଟେ, ଯାହାର ବକ୍ତାମାନେ ଚଙ୍ଗମା କିମ୍ବା ଡିଙ୍ଗନେଟ୍ ଲୋକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ଏହି ଭାଷାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ଯେପରିକି ଚିତ୍ତଗୋନିଆ, ତଞ୍ଚଜ୍ଞା, ଆରାକାନୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ସହିତ ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଛି । ଏଥିରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ୪,୮୩,୨୯୯ ଜଣ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି, ମୁଖ୍ୟତଃ ଚିତ୍ତଗଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ କ୍ଷେତ୍ର, ଭାରତରେ ୨,୩୦,୦୦୦ ଏବଂ ମିଜୋରାମ, ତ୍ରିପୁରା ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ୯୭,୦୦୦ ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି । ଏହାକୁ ଚକମା ଲିପିରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଲେଖାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଲିପିର ସାକ୍ଷରତା କମ୍ ।

ଏହାର ସ୍ଥିତି
ଏହାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଭାରତର ତ୍ରିପୁରା ସରକାର ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ସରକାର ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛନ୍ତି । ଭାରତରେ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଚକମା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ (CADC)ରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ମିଜୋରାମର ଲଙ୍ଗଟାଲାଇ ଜିଲ୍ଲାର ଟୁଇଚାଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାର ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। 

୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଚକମା ଭାଷାର କୌଣସି ରେଡିଓ କିମ୍ବା ଟେଲିଭିଜନ ଷ୍ଟେସନ ନଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ଏହି ଭାଷାର ଉପସ୍ଥିତି ରହିଛି । ହିଲ୍ ଏଜୁକେସନକୁ ଚକମା ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ୱେବସାଇଟ୍ ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍, ଭିଡିଓ, ଇ-ବୁକ୍ ଏବଂ ଚକମା ଭାଷା ଫୋରମ୍ ପ୍ରଦାନ କରେ । 

୨୦୧୨ ମସିହାରେ, ତ୍ରିପୁରା ସରକାର ତ୍ରିପୁରାର ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚକମା ଲିପିରେ ଚକମା ଭାଷାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗାଇବାର ଏହା ଏକ ଜାତୀୟ ନୀତି ଅଟେ । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ତ୍ରିପୁରାର ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ୮୭ଟି ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚକମା ଭାଷା ବିଷୟ ନିଜ ନିଜ ଲିପିରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା ।

ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ
 Front  Central  Back Close    Close-mid     Open-mid    Open  

ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ
LabialDentalAlveolarPost-alveolarPalatalVelarGlottalPlosivevoicelessvoicedbreathyAffricatevoicelessvoicedFricativevoiceless()voicedNasalTrill/TapApproximant

ଲିଖନୀ ଶୈଳୀ
ଚକମା ଲିପି ସାଧାରଣତଃ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମୀ ପରିବାରର ଅଟେ । ଚକମା ବର୍ମୀ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟରୁ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଶେଷରେ ପାଲ୍ଲାଭାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।

ନମୁନା ପାଠ
ଚକମାରେ ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସର୍ବଭାରତୀୟ ଘୋଷଣା ଧାରା-୧ର ଏକ ନମୁନା ପାଠ:

+Changhma Bhachଓଡ଼ିଆ𑄝𑄬𑄇𑄴 𑄟𑄚𑄪𑄌𑄴 𑄚𑄨𑄢𑄨𑄞𑄨𑄣𑄨 𑄥𑄧𑄁 𑄃𑄨𑄌𑄴𑄎𑄮𑄖𑄴 𑄃𑄳𑄃 𑄃𑄇𑄴𑄇𑄥𑄁 𑄚𑄨𑄚𑄬𑄭 𑄎𑄧𑄚𑄴𑄟𑄚𑄴𑅁 𑄖𑄢𑄢𑄴 𑄃𑄬𑄘 𑄃𑄳𑄃 𑄝𑄪𑄖𑄴𑄙𑄨 𑄃𑄊𑄬; 𑄥𑄬𑄚𑄧𑄖𑄳𑄠𑄴 𑄝𑄬𑄇𑄴𑄅𑄚𑄧𑄢𑄴 𑄃𑄬𑄇𑄴𑄎𑄧𑄚𑄴 𑄃𑄢𑄬𑄇𑄴 𑄎𑄧𑄚𑄧𑄢𑄴 𑄛𑄳𑄢𑄧𑄖𑄨 𑄉𑄧𑄟𑄴 𑄘𑄮𑄣𑄴 𑄌𑄨𑄘𑄳𑄠𑄬 𑄚𑄨𑄚𑄬𑄭 𑄌𑄧𑄣𑄚 𑄅𑄪𑄌𑄨𑄖𑄴𑅁ସମସ୍ତ ମଣିଷ ମୁକ୍ତ, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଅଧିକାରରେ ସମାନ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ତର୍କ ଏବଂ ବିବେକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ସେମାନେ ଭାଇଚାରା ଭାବନାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭାଷା