ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ

ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ (ନେପାଳୀ: श्रीनिवास मल्ल) ଜଣେ ମଲ୍ଲ ରାଜବଂଶର ରାଜା ଏବଂ ପାଟଣର ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ସିଦ୍ଧ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ ୧୬୬୧ରୁ ୧୬୮୫ ମସିହାରେ ଅପହରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଟଣରେ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ ପିଲାଦିନରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ସିଦ୍ଧ ନରସିଂହ ମଲ୍ଲଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଡିତ ଥିଲେ । ୧୬୪୧ ସୁଦ୍ଧା ଶ୍ରୀନିବାସ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ଶାସନ ଦାୟୀତ୍ୱ ମିଳିତ ଭାବରେ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗମ ହୋଇଗଲେ । ଏପରିକି ୧୬୪୯ ମସିହା ବେଳକୁ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ରାଜ୍ୟ ମିଳିତ ଶାସକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ |

 ଶାସନ 
୧୬୫୭ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପିତା ସିଦ୍ଧିନରସିଂହା ଏକ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା କାରଣରୁ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେଇଯାଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୬୬୧ ମସିହାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପାଟଣର ରାଜା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ପାଟଣର ପଶ୍ଚିମ ସୀମା ଗୋରଖା ଏବଂ ତାନାହୁନ୍ ରାଜ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ଗାଜୁରିପେଡା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିଲା ।

 ପଡୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ 
ପ୍ରାୟ ୧୬୫୮ ମସିହାରେ, ସେ କାନ୍ତିପୁର ପ୍ରତାପ ମଲ୍ଲଙ୍କ ସହ ବିବାଦର ସୂତ୍ରପାତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ସେ ଓ ଭଡଗାଓଁର ଜଗତ ପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ ମିଳିତ ଭାବରେ କାନ୍ତିପୁର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଏହାଦ୍ୱାର ପୂର୍ବରୁ ଅବରୋଧିତ ହୋଇଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ପୁନଃ ଖୋଲା ହୋଇଯିବାରୁ ଏହା ଭଦଗାଓଁକୁ ସହାୟକ ହେଲା । ସେହି ବର୍ଷ କାନ୍ତିପୁର ଏବଂ ପାଟଣ ଏକ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି ବନ୍ଧୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

୧୬୬୦ ମସିହାରେ, ଭଦଗାଓଁର ଜଗତ ପ୍ରକାଶ ମଲ୍ଲ କାନ୍ତିପୁର ଅଧୀନରେ ଥିବା ଚାଙ୍ଗୁ ନିକଟ ଏକ ଛୋଟ ସାମରିକ ଆଉଟପୋଷ୍ଟରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଦେଇଥିଲେ । ଜଗତ ପ୍ରକାଶ ମଧ୍ୟ ଆଠ ଜଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଜାମିନ ଭାବେ ବନ୍ଦୀ କରି ନେଇଥିଲେ । ଏହାର ଜବାବରେ ପାଟଣ ଏବଂ କାନ୍ତିପୁର ମିଳିତ ଭାବେ ଭଦଗାଓଁଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରି ତାହାକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୬୬୨ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ କାନ୍ତିପୁର ଏବଂ ଭଦଗାଓଁ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବାଦ୍ୱାରା ବିବାଦର ସମାଧାନ କରି ଶାନ୍ତି ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ |

 ଉତ୍ତରାଧୀକାରୀ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୋଗନରେନ୍ଦ୍ର ମଲ୍ଲଙ୍କୁ ପିଲାଟିଦିନରୁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଇବାର ତାଲିମ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲଙ୍କ ମା ୧୬୭୯ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହାର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଯୋଗନରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜା ଉତ୍ପୀଡନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଜଡିତ ଥିବାରୁ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଉପରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ୧୬୮୫ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀନିବାସ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ସିଂହାସନ ଛାଡିଥିଲେ ।

 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ଶ୍ରୀନିବାସ ମଲ୍ଲ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି, ଜଣେ ଧାର୍ମିକ ଭକ୍ତି ସ୍ୱଭାବର ନୈଷ୍ଠିକ ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ପାଇଁ ସେ ଉଦାର ଭାବ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ଅନେକ ମନ୍ଦିରର ନବୀକରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନ ତଥା ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଜମି ଅନୁଦାନ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ  । ସେ ୧୬୮୭ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳ