ମଧୁମେହ ସ୍ନାୟୁରୋଗ

ମଧୁମେହ ସ୍ନାୟୁରୋଗ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Diabetic neuropathy) ଏକ ମଧୁମେହ ଜନିତ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାୟୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ । କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ସ୍ନାୟୁମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ଉପରେ ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଭର କରେ: ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ସ୍ନାୟୁର କ୍ଷତି ଥିଲେ କାଲୁଆ, ଝିମଝିମ ଲାଗିବା ଓ ଅଙ୍ଗ ଦୁର୍ବଳତା ହୁଏ;  ଅଟୋନୋମିକ ସ୍ନାୟୁରୋଗ ଥିଲେ ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗ, ଗ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରୋପାରେସିସ୍ କିମ୍ବା ଯୌନ ଅସୁବିଧା ଦେଖାଯାଏ; ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ସ୍ନାୟୁରୋଗ ହେଲେ କାର୍ପାଲ୍ ଟନେଲ୍ କିମ୍ବା କ୍ରାନିଆଲ୍ ନ୍ୟୁରୋପାଥି ହୁଏ: ନିତମ୍ବ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଘ ସ୍ନାୟୁରୋଗ ଥିଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ମଧୁମେହ ପାଦ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁଜନିତ ଆର୍ଥ୍ରୋପାଥି ଲକ୍ଷଣମାନ ପ୍ରକାଶ ପାଇପାରେ ।

ଯେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ମଧୁମେହର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ରୋଗ ହୋଇପାରେ । ଦୁର୍ବଳ ଚିକିତ୍ସିତ ମଧୁମେହ, ଅଧିକ ଓଜନ, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତକୋଲେଷ୍ଟେରଲ, ବୃକ୍‌କ ସମସ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ ଧୂମପାନ ଭଳି  କାରଣଗୁଡିକ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଆଣିପାରେ । ଏହାର ମୂଳ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସ୍ନାୟୁ-କ୍ଷତି ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ରକ୍ତନଳୀରେ ସିଧାସଳଖ କ୍ଷତି ହୋଇଥାଏ ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ଯୋଗାଇଥାଏ ।  ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା କିମ୍ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଫିଜିଓଲୋଜି ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇପାରେ। 

ଏହାର ଚିକିତ୍ସାରେ ଗାବାପେଣ୍ଟିନ୍, ପ୍ରିଗାବାଲିନ, ଡୁଲୋକ୍ସେଟିନ, ଭେନେଲାଫ୍ୟାକ୍ସିନ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟସାଲିସିଲେଟ ଦିଆଯାଇପାରେ । ଓପିଓଏଡ୍ ଏବଂ ଟ୍ରାଇସାଇକ୍ଲିକ୍ ଆଣ୍ଟିଡେପ୍ରେସାଣ୍ଟ ସାଧାରଣତଃ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ମଧୁମେହ, ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍ର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଏ । 

ମଧୁମେହ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ସ୍ନାୟୁରୋଗ, ୩୦%ରୁ ଅଧିକ ଅଟୋନୋମିକ ସ୍ନାୟୁରୋଗ ଏବଂ ୧୦%ରୁ କମ୍ କାର୍ପାଲ୍ ଟନେଲ୍ ଥାଇପାରେ । ଏହି ରୋଗର ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ଆକାର ପ୍ରଥମେ ୧୮୬୪ ମସିହାରେ ମାର୍ଚାଲ୍ ଡି କଲଭିଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲାବେଳେ ୧୯୦୦ ଦଶକରେ ଅଟୋନୋମିକ ଧରଣର ରୋଗ ପ୍ରଥମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ