ଓଡ଼ିଆ ନାରୀ କବି ମାନଙ୍କ ତାଲିକା

ଓଡ଼ିଆସାହିତ୍ୟରେ ଅନେକ ନାରୀ କବିମାନଙ୍କ ରଚନା ଦେଖାଯାଏ । ଏମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ପୁରାତନ ନାରୀକବିମାନଙ୍କ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ବିରଳ ଓ ଅନେକ ଲେଖା ପ୍ରକାଶିତ ମଧ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ । ଏଠାରେ ନାରୀକବିମାନଙ୍କ ଏକ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି । 
ନାମସମୟରଚନାଅଧିକ ତଥ୍ୟଚାନ୍ଦ ବାଈ ଡଃ ନଗେନ୍ଦ୍ରନାଥ ପ୍ରଧାନ - ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ନିର୍ଗୁଣଧାରା, ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଷ୍ଟୋର, କଟକ ।୧୫-୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀଦୁଇଟି ଭକ୍ରିକବିତାଏହାଙ୍କ ରଚିତ ମାତ୍ର ଦୁଇଗୋଟି ଭକ୍ତିରସାତ୍ମକ କବିତା ମିଳିଛି । ସେ ପଞ୍ଚଦଶ ଓ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କବିତା ଲେଖୁଥିବା ଅନୁମିତ । ସେ ପୁରୁଷ ଥିଲେ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କେତେଜଣ ଅନୁମାନ କରିଅଛନ୍ତି ।ମାଧବୀ ଦାସୀ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀଜଣାଣ ଓ ଚଉପଦୀଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଚୀନତମ ମହିଳା କବି । ଏହାଙ୍କ ରଚିତ ଜଣାଣ ଚକାନୟନ ହେ ଜଗୁଜୀବନ ଶ୍ରୀହରି" ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।ବୃନ୍ଦାବତୀ ଦାସୀ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀପୂର୍ଣ୍ଣତମ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟନିଶଙ୍କରାୟ ରାଣୀ୧୮-୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀପଦ୍ମାବତୀଅଭିଳାଷ ବା ମଧୁମାଳତୀଚରିତରାଧିକାମଣିଡଃ କୃଷ୍ଣଚରଣ ସାହୁ, ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ପରିଚୟ (୧୪୫୦-୧୮୫୦), ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ।୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀ'ବସନ୍ତ କାଳରେ ସଖୀ ପ୍ରତି ରାଧା' ଚଉପଦୀପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି- "ମଧୁକାଳ ହୋଇଲା ସଜନୀ, ଦିଶେ ସୁନ୍ଦର ଦିବା ରଜନୀ ।"ରତ୍ନମାଳୀ ଜେମାଦେଈ୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀମଙ୍ଗଳଗୀତ-ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଜେମାଦେଈ୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀମଙ୍ଗଳଗୀତ-ମରକତମଣି ଜେମାଦେଈ୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀମଙ୍ଗଳଗୀତ-ଶିବପ୍ରିୟା ଜେମାଦେଈ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀମଙ୍ଗଳଗୀତନୀଳଗିରିରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ହଳଦୀକୁଟା ଅନୁକୂଳ ମଙ୍ଗଳ'ରେ ଶିବପ୍ରିୟା ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ସେ ବେନି ପୟର ମନେ ଚିନ୍ତି, ଲୋଭେ ଗୁଣେ ଶିବପ୍ରିୟା ମତି" ।ଚକ୍ରଧର ମହାପାତ୍ର - ଉତ୍କଳ ଗାଉଁଲି ଗୀତ, ୧୯୫୯ (ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ) ।କୁଙ୍କୁମୀ ବାଈSunanda Mishra Panda (1 January 2006). Lord Jagannātha in Sanskrit Literature. Shree Publishers & Distributors. ISBN 978-81-8329-097-5.(ଅପ୍ରକାଶିତ) କେତେକ କବିତାଏହାଙ୍କର ମାତ୍ର ଦୁଇଗୋଟି କବିତା ମିଳିଅଛି । ସେ କବିତାଗୁଡ଼ିକ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅପ୍ରକାଶିତ ।ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଜେମା୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀଚଉପଦୀରାଧାକୃଷ୍ଣପ୍ରେମ ଆଧାରିତ କବିତାର ରଚୟିତା । ଏହାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଚଉପଦୀ ପ୍ରାଚୀ ସମିତିଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ । ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ କବିତାର ଭଣିତା ପଦ ହେଲା- "ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଜେମାଦେଈ ବୋଲେ ଏ ଭଙ୍ଗିମା, ଭାଙ୍ଗିଦେଲା ମୋର କେଡ଼େ ଗାରିମା ।" । ବାଣୀକଣ୍ଠ ନିମାଇଁ ଚରଣ ହରିଚନ୍ଦନଙ୍କ ଗ୍ରାମୋଫୋନ ରେକର୍ଡ଼ରେ ଥିବା 'କଳାକାହ୍ନୁ କୁହୁକ ଜାଣେ' ଗୀତରେ ମଧ୍ୟ ଜନୈକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜେମାଙ୍କ ନାଆଁ ରହିଛି । ପଦଟି ହେଲା- "ବୋଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜେମା ଦେଖି ତା ଭଙ୍ଗିମା, କାଳ ଯାକ ଥିବି ସେବକୀପଣେ । କମଳା -କେତେକ ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତିମୂଳକ ଗୀତତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚଗୋଟି ଭକ୍ତିରସାତ୍ମକ କବିତା ମିଳିଛି । ଏହି କବିତା ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଗୋଟିରେ ବୈରାଗ୍ୟର ପ୍ରବଣ ସ୍ୱର ରହିଛି । ଭାଷାର ପ୍ରାଚୀନତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ପ୍ରାଚୀନ କବି କହିବା ଛଡ଼ା ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହୋଇପାରିନାହିଁ ।ମଥୂରା ଦାସୀ -(ଗୋଟିଏ) ଚଉପଦୀତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଗୀତ ମିଳିଅଛି । ଏହି ଗୀତଟି ବ୍ରଜବୋଲି ମିଶା ଓଡ଼ିଆରେ ଲିଖିତ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରଚନା ଅଦ୍ୟାବଧି ମିଳି ନାହିଁ । ଶକୁନ୍ତଳା ଦେବୀ -ମଙ୍ଗଳଗୀତଗଞ୍ଜାମର ଆଠଗଡ଼ରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ବାଟଘାସ- ମୁଗଜାଇବାର ମଙ୍ଗଳ'ରେ ଶକୁନ୍ତଳା ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ଯେ ଯାହା ପୁରକୁ ନାରୀମାନେ ଗଲେ ଯହୁଁ, ଶକୁନ୍ତଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ରଖନ୍ତୁ ମହାବାହୁ" ।ପଦ୍ମାବତୀ ଜେମାଦେଈ -ମଙ୍ଗଳଗୀତହରିହରପୁରରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ଦୁଧତରଣ ମଙ୍ଗଳ'ରେ ପଦ୍ମାବତୀ ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ସୁଜନେ ଶୁଣିଣ ଦୋଷ ନ ଧରିବ ମୋର, ପଦ୍ମାବତୀ ଜେମା ଧ୍ୟାନ କରେ ରଘୁବୀର" ।କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଜେମାମଣି -ମଙ୍ଗଳଗୀତତିଗିରିଆରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ବୁଢ଼ାକଳସ'ରେ ଏହି ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତୁଙ୍ଗ ଜେମାମଣି ଏହା ଭଣି, ପରିହାସ ଏହୁ ଗୀତ ଦେଖାଇଲେ ଆଣି" । ଏହି ଗୀତଟିରେ କନ୍ୟାକୁ ବର ବୁଢ଼ା ବୋଲି କହି ନଣନ୍ଦମାନେ କୌତୁକ କରୁଛନ୍ତି  । ଏହା ବଚ୍ଛାଦାସଙ୍କ କଳସା ଚଉତିଶା ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ।ପ୍ରତିମା -ମଙ୍ଗଳଗୀତଦଶପଲ୍ଲାରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ପଞ୍ଚୁଗ୍ରାସି ମଙ୍ଗଳ'ରେ ଏହି ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ଭଞ୍ଜତନୟା ପ୍ରତିମା ଏ ରସେ ଭଣିଲେ" । ଏହି ଧାଡ଼ିରୁ କବି କୌଣସି ଭଞ୍ଜ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।ପଦ୍ମମାଳୀ -ମଙ୍ଗଳଗୀତପୁରୀରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ଶ୍ଳୋକ ମଙ୍ଗଳ'ରେ ଏହି ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ରଚନାଟି ସଂସ୍କୃତ ପଦ ଓ ଓଡ଼ିଆ ପଦରେ ଲିଖିତ । ଭଣିତା ପଦ ହେଲା- "ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ତନୟା ପଦ୍ମମାଳୀ ପଦ୍ମପାଦେ ଧ୍ୟାଉକିଂ" । ରଚନାରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ପଦ୍ମାମାଳୀ ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ ।ରାଜସିଂହ ଦୁଲଣୀ -ମଙ୍ଗଳଗୀତନରସିଂହପୁରରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ଲବଣଚଉଁରୀ ମଙ୍ଗଳ'ରେ ଏହି ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ସଖିଗଣେ ବେଢ଼ିଣ ମାରନ୍ତି କରତାଳି, ଏ ଗୀତ ରଚିଲେ ରାଜସିଂହଙ୍କ ଦୁଲାଳୀ" । ଏଥିରୁ ଅନୁମିତ ଯେ କବି ରାଜସିଂହ ନାମକ ଜନୈକ ବ୍ୟକ୍ତିକଙ୍କ (ସମ୍ଭବତଃ ରାଜା) କନ୍ୟା ।ଦିବ୍ୟସିଂହ ଗଜପତି ଜେମା -ମଙ୍ଗଳଗୀତପୁରୀରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ସୂତାଧରା ମଙ୍ଗଳ'ରେ ଏହି ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ହରଷ ହୋଇଣ ନରେ ସୁମରି ଶ୍ରୀହରି, ଦିବ୍ୟସିଂହ ଗଜପତି ଜେମା ତା କିଙ୍କରୀ" । ଏଥିରୁ ଅନୁମିତ ଯେ କବି ପୁରୀର ଦିବ୍ୟସିଂହ ଗଜପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ।ନୀଳମଣି ଜେମାମଣି -ମଙ୍ଗଳଗୀତକେନ୍ଦୁଝରରୁ ସଂଗୃହୀତ 'ମଣ୍ଡପଧଉଳା ମଙ୍ଗଳ'ରେ ନୀଳମଣି ନାମରେ ଭଣିତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପଦଟି ହେଲା- "ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କ ବିନୁ ନ ଜାଣଇ ଆନ, ଜେମାମଣି ନୀଳମଣି ସେ ପାଦେ ଶରଣ" । କେନ୍ଦୁଝରରୁ ମିଳିଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ରଚନା, 'ଈଶାଣକୁ ଯିବା ମଙ୍ଗଳ'ରେ ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କ ନାମରେ ଭଣିତା ଅଛି- "ନୀଳମଣି ଜେମାଦେଇ ସେ ପାଦରେ ଭଜେ" । ରାଜମଣି ଜେମାଦେଈ୨୦ଶ ଶତାବ୍ଦୀମଙ୍ଗଳଗୀତ-

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା