ଭାରତର ସଂସଦ

ଭାରତର ସଂସଦ ଭାରତର ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ସଂସ୍ଥା । ସଂସଦ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଠିତ । ଏହା ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି । ଦ୍ବିପାକ୍ଷିକ ଆଇନ ପରିଷଦ: ରାଜ୍ୟ ସଭା (ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ) ଏବଂ ଲୋକ ସଭା (ଜନ ଗଣ-ପରିଷଦ) । ସଂସଦ ଭବନର ପ୍ରଧାନ ଭୂମିକା ପାଳନକର୍ତ୍ତା ହେଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଯାହାଙ୍କର ଉଭୟ ଗୃହ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ଲୋକ ସଭା ଭଙ୍ଗ ହୋଇପାରେ । କିନ୍ତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଜେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି କ୍ଷମତାର ଉପଯୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଣ୍ଡଳର ପରାମର୍ଶରେ ଏହି କ୍ଷମତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।

ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହକୁ ନିର୍ବାଚିତ କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଂସଦର ସଭ୍ୟ ବା ସାଂସଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସଂସଦର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭାକୁ ସଭ୍ୟମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ଆସିଥାନ୍ତି । ଲୋକ ସଭାର ସଭ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସର୍ବସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଜଣଜଣକରି ଭୋଟ ଦେଇ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଉପର ସଦନ ରାଜ୍ୟ ସଭାକୁ ଆସୁଥିବା ସଭ୍ୟମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ନ ହୋଇ ରାଜ୍ୟର ବିଧାୟକଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଲୋକ ସଭାର ସମୁଦାୟ ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ଯା ହେଉଛି ୫୪୫, ଯେଉଁଥିରେ ୨ ଜଣ ଅ୍ଯାଂଲୋ-ଇଣ୍ଡିୟାନଙ୍କ ସମେତ ୧୨ ଜଣ ମନୋନୀତ ସଭ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସମୁଦାୟ ୨୪୫ ଜଣ ସଭ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି, ଯେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜ୍ଞାନ, କଳା, ଖେଳ, ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦକ୍ଷତା ଥିବା ୧୨ ଜଣଙ୍କୁ ମନୋନୀତ କରାଯାଇଥାଏ । ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ସଂସଦ ଭବନରେ ଏହି ଦୁଇଟି ସଭାର ସମ୍ମିଳନୀ ବସିଥାଏ ।

 ସଂସଦ ଭବନ 

ସଂସଦ ଭବନ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସଂସଦ ଭବନର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ ଏଡଉଇନ ଲୁଟିୟେନସ୍ ଏବଂ ହାର୍ବାର୍ଟ ବେକାରଙ୍କ ପରିକଳ୍ପନା ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏହି ଦୁଇଜଣ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ନିର୍ମାଣ ଓ ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲେ । ଏହି ଭବନ ନିର୍ମାଣରେ ଛା ବର୍ଷର ସମୟ ଲାଗିଥିଲା ଏବଂ ୧୮ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୭ରେ ଭାରତର ଭାଇସରାୟ ଏବଂ ଗଭର୍ନର ଜେନାରାଲ ଇରିଉଇନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଦ୍‌ଘାଟନ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଭବନର ନିର୍ମାଣରେ ସମୁଦାୟ ୮୩ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକି ସେତେବଳର ଆମେରକୀୟ ଡଲାରରେ ୧,୨୦,୦୦୦ ଥିଲା । ସଂସଦ ଭବନର ବ୍ୟାସ ୫୬୦ ଫୁଟ (୧୭୦ ମି) ଏବଂ ଏହା ୬ ଏକର (୨.୪ ହେକ୍ଟର) ଜାଗାରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ଭବନର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ହଲ୍‌ରେ ଲୋକ ସଭା, ରାଜ୍ୟ ସଭା ଏବଂ ଏକ ପାଠାଗାର ରହିଛି । ଏହି ତିନୋଟି ଚେମ୍ବରର ଆଖପାଖରେ ଚାରୋଟି ଗୋଲେଇ ଆକୃତିର ଘର ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ସଭ୍ୟ ଓ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ବସଗୃହ ରହିଛି ।

 ସଂସଦର ସାଧାରଣ ବିନ୍ୟାସ 
ଏହି ଭବନର ମୁଖ୍ୟ ଆର୍କଷଣ ହେଉଛି ମଧ୍ୟ ଭାବରେ ହଲ୍, ଯେଉଁଠି ଲୋକ ସଭା, ରାଜ୍ୟ ସଭା ଏବଂ ପାଠାଗାର ରହିଛି । ଏହି ତିନୋଟି ଚାମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ବଗିଚା ରହଛି । ଏହି ତିନି ଚାମ୍ବର ଚତୁର୍ପାଶ୍ୱରେ ଚାରୋଟି ଗୋଲାକାର ଗୃହ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ରୀ, ଚେୟାରମ୍ୟାନ, ସଂସଦୀୟ କମିଟି, ପାର୍ଟି ଅଫିସ, ଲୋକ ସଭାର ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯାଳୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ସଚିବାଳୟ ଓ ସଂସଦ ବିଷୟକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର କାର୍ଯାଳୟଗୁଡ଼ିରେ କାମ କରୁଥିବା ଅଧିକାରୀମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଥିବା ହଲ୍‌ଟି ଏକ ଗୋଲାକାର ଗମ୍ବୁଜ ଭଳି ହୋଇଛି, ଯାହାର ବ୍ୟାସ ହେଉଛି ୨୯.୮୭ ମିଟର । ଏହି ହଲ୍‌ଟିର ଐତିହାସିକ ଗୁରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ରହିଛି; ଏଠାରେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଥିବା ହଲଟି ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆଇନ ପରିଷଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦର ପାଠାଗାର ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । ମାତ୍ର ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ଏହାକୁ କନସ୍ଟିଟିଉୟେନ୍ଟ ଅ୍ଯାସେମ୍ବଲି ହଲରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଗଲା ଏବଂ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଗଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ହଲ୍‌ଟି ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ସଭାଗୃହ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରଥମ ଅଧିବସେନ ଏହିଠାରେ ହିଁ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

 ଏକ ନୂତନ ଭବନ ନିର୍ମାଣର ପ୍ରସ୍ତାବ 
ଭବିଷ୍ୟତରେ ସଂସଦର ଅଧିବେଶନ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ସଂସଦ ଭବନର ନିର୍ମାଣ ହୋଇପାରେ । ଅଧୁନା ଏହି ସଂସଦ ଭବନରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଅସୁବିଧା ହେତୁ ଏକ ନୂତନ ଭବନର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା କଥା କେତେକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି । ପୂର୍ବତନ ବାଚସ୍ପତି ମୀରା କୁମାରଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ କମିଟି ଏକ ନୂତନ ସଂସଦ ଗୃହ ନିର୍ମାଣର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା । ୮୫ ବର୍ଷର ଏହି ପୁରୁଣା ଭବନଟିରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଉଭୟ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭାବ ହେଉଥିବାରୁ ନୂତନ ଭବନ ନିର୍ମାଣର ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା । ମାତ୍ର ଏହି ଗୃହଟିର ଐତିହାସିକ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା ।

 ସଭାଗୃହ 
ଭାରତର ସଂସଦ ଲୋକ ସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ସଭା, ଦୁଇଟି ଗୃହରେ ବିଭକ୍ତ, ଯେଉଁଠି ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହି ଦୁଇଟି ଗୃହର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥାନ୍ତି ।

 ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି 

ଭାରତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସଂସଦର ପ୍ରଥମ ସଦସ୍ୟ ତଥା ଦେଶର ପ୍ରଥମ ନାଗରିକ ଭାବରେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି । ଧାରା ୬୦ ଏବଂ ଆର୍ଟିକିଲ ୧୧୧ ଅନୁସାରେ, ସଂସଦରେ ଆଗତ ହୋଇ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିବା ବିଲ୍ କିମ୍ବା ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଥିବା ନିୟମାବଳୀକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିବା ପରେ ତାହା ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସଭାର ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଳି ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇନଥାନ୍ତି । ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତ ସଂସଦର ସାଂସଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନ ସଭାର ବିଧାୟକମାନେ ଭୋଟ ଦେଇ ବାଛିଥାନ୍ତି ।

 ଲୋକ ସଭା 

ଲୋକ ସଭା (ଜନ ଗଣ-ପରିଷଦ) ବା ସଂସଦର ତଳ ସଦନରେ ସମୁଦାୟ ୫୪୫ ଜଣେ ସଭ୍ୟ ରହିଥାନ୍ତି । ଏହି ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୫୪୩ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ସଦସ୍ୟ ଥାଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରି ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ବାକି ୨ ଜଣ ଆଂଲୋ ଇଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମନୋନୀତ କରିଥାନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୧୮ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷମାନେ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସଂସଦର ଏହି ଗୃହରେ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ି ସର୍ବାଧିକ ୫୫୨ ହୋଇପାରିବ । ଲୋକ ସଭାର ସର୍ବାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୫ ବର୍ଷ ଥାଏ । ଲୋକ ସଭା ପାଇଁ ହେଉଥିବା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିନ୍ଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରିବା ପାଇଁ ୨୫ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତହିଁରୁ ଉଦ୍ଧ୍ୱ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ, ଯେଉଁମାନେ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସୁସ୍ଥ ଥିବେ, ଦେବାଳିଆ ଘୋଷିତ ହୋଇନଥିବେ ଏବଂ ଅପରାଧୀ ଭାବରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇନଥିବେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଲୋକ ସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ ଆନୁମାନିକ ସମାନ ରଖାଯାଇ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଛି ।

 ରାଜ୍ୟ ସଭା 

ରାଜ୍ୟ ସଭା (ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ) ବା ସଂସଦର ଉପର ସଦନ ଗୃହଟି ସବୁବେଳ ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ଅଟେ; ଏହାର କେବେ ପତନ ହୁଏ ନାହିଁ । ପ୍ରତି ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ଥରେ ଏହାର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ସଭ୍ୟ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ନୂଆ ସଭ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ହେଉଛି ୬ ବର୍ଷ । ଏହି ସଭ୍ୟମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ନ ହୋଇ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନ ସଭାର ବିଧାୟକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସର୍ବାଧିକ ୨୫୦ ଜଣ ସଭ୍ୟ ରହିପାରିବେ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ୨୪୫ ଜଣ ସମୁଦାୟ ସଭ୍ୟଙ୍କୁ ନେଇ ଏହି ସଭା ପରିଚାଳିତ ହେଉଛି । ଏହି ୨୪୫ଜଣ ସଭ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୩୩ ଜଣ ସଭ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ଆସିଥାନ୍ତି ଏବଂ ୧୨ ଜଣ ମନୋନୀତ ହୋଇ ଆସିଥାନ୍ତି । ଏକ ରାଜ୍ୟର ରାଜ୍ୟସଭା ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ତା'ର ଜନସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ରାଜ୍ୟ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପାର୍ଥୀ ହେବାପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସସୀମା ହେଉଛି ୩୦ ବର୍ଷ ।

 ସଂସଦର ଅଧିବେଶନ 
ଯେଉଁ ଅବଧିରେ ସଂସଦର ସଭା ବସି ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ତାକୁ ଅଧିବେଶନ କୁହାଯାଏ । ସମ୍ବିଧାନର ଉଲ୍ଲେଖ ଅନୁସାରେ ସଭାପତିଙ୍କୁ ଏମିତି ସମୟରେ ଦୁଇଟି ଅଧିବେଶନ ବସାଇବାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେମିତି ସେହି ଦୁଇଟି ଅଧିବେଶନ ମଧ୍ୟରେ ୬ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟର ଅନ୍ତର ହୋଇନଥିବ । ତେଣୁ ସଂସଦର ଅଧିବେଶନ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଅତିକମରେ ଦୁଇଥର ବସିବା ଅନିର୍ବାର୍ଯ୍ୟ । ଭାରତର ସଂସଦରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ସମୁଦାୟ ତିନିଥର ଅଧିବେଶନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

 ବାଜେଟ ଅଧିବେଶନ: ଫେବୃଆରୀରୁ ମଇ
 ମୌସୁମି ଅଧିବେଶନ: ଜୁଲାଇରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର
 ଶୀତକାଲୀନ ଅଧିବେଶନ: ନଭେମ୍ବରରୁ ଡିସେମ୍ବର

 ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ପଦ୍ଧତି 

କୌଣସି ଆଇନ ସଂସ୍କାର କିମ୍ବା ନୂଆ କିଛି ଆଇନର ପ୍ରଚଳନ କରିବାପାଇଁ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହରେ ଏହାକୁ ବିଲ୍ ଆକାରରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇଥାଏ । ଏକ ବିଲ୍‌ର ଆଇନ୍‌ର ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ଆଗରୁ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହରେ ଗୃହୀତ ହୋଇ ପାରିତ ହେବାପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର ଅନୁମୋନ ପରେ ଏହା ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ବଜେଟ ବିଲ୍ ଲୋକ ସଭାରେ ଆଗତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏକ ବିଲକୁ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନ ସଭାମାନେ ଆଗତ ହେବାର ୧୪ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସମର୍ଥନ କରିପାରିବେ ।

 ସଂସଦୀୟ କମିଟି 

କୌଣି ବିଶିଷ୍ଟ ମାମଲାର ତଦନ୍ତ କରି ସମାଧାନ କରିବାପାଇଁ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଜନ ସାଧାରଣ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଏହି କମିଟି ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଏହି କମିଟିକୁ ତଦନ୍ତ କରିବା କିମ୍ବା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ଭାଗିଦାରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସଂସଦୀୟ କମିଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ: ସ୍ଥାୟୀ କମିଟି ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ କମିଟି ।

ସ୍ଥାୟୀ କିମିଟିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ସଂସଦରେ ସବୁବେଳ ଚାଲୁଥିବା କର୍ଯ୍ୟର ପରିଚାଳନା କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଅସ୍ଥାୟୀ କମିଟିଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଘଟଣା ବା ମାମଲା ପାଇଁ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହକି ସେହି ଘଟଣାର ଶେଷ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିବାଯାଏଁ ସକ୍ରିୟ ଥାଏ ଓ ଏହାପରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ ।

 ଘଟଣା 

୧୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୧ରେ ଭାରତର ସଂସଦ ଉପରେ ଏକ ମୁସଲମାନ ସନ୍ତ୍ରସବାଦୀ ଦଳ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଅପରାଧୀମାନେ ଲସ୍କର-ଇ-ତୈୟବା ଏବଂ ଜାଇଶ-ଇ-ମହମ୍ମଦର ସନ୍ତ୍ରାସବାଦୀ ଥିଲେ ।ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦୀ, ୬ ଜଣ ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ କର୍ମଚାରୀ, ୨ ଜଣ ସଂସଦ ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀ ଏବଂ ଜଣେ ମାଳୀ ସମେତ ସମୁଦାୟ ୧୪ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଘଟଣାପରେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା, ଫଳରେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ।

 ସଂସଦର ଅଧିବେଶନ ଓ ତର୍କ 

 ଆଧାର 

 ବାହାର ଆଧାର