ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦ

ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Lake Rakshastal, ତିବ୍ବତୀୟ ଭାଷାରେ ལག་ངར་མཚོ, ଚୀନୀ ଭାଷାରେ 拉昂错) ଚୀନର ତିବ୍ବତ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହ୍ରଦ । ଏହି ହ୍ରଦ କୈଳାସ ପର୍ବତର ପାଦ ଦେଶରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଓ ମାନସରୋବର ହ୍ରଦର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରହିଛି । ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ପଟରୁ ଶତଲେଜ ନଦୀ (ତିବ୍ବତୀୟ ଭାଷାରେ ଲାଂଗଚେନ ଜାଂଗବୋ) ନିର୍ଗତ ହୋଇଛି । ପବିତ୍ର ମାନସରୋବର ହ୍ରଦର ଅତି ନିକଟରେ (କେବଳ ୩.୭ କିଲୋମିଟର ଦୂରତାରେ) ରହିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସେତେଟା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ । 

 ନାମକରଣ 
ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ରାକ୍ଷସତାଲ ନାମର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରାକ୍ଷସର ପୋଖରୀ ବା ରାକ୍ଷାସର ହ୍ରଦ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଏହା ନିକଟରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଓ ତେଣୁ ଏହି ହ୍ରଦକୁ ରାବଣତାଲ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଗୋଲାକାର ମାନସରୋବର ହ୍ରଦ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦ ଜ୍ୟୋତି ଓ ତମସାର ପ୍ରତୀକ । ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦର ପାଣି ଈଷତ ଲୁଣିଆ । ‘‘ଗଙ୍ଗା ଛୁ’’ ନାମକ ଏକ ପତଳା ସ୍ରୋତ ବା ନଦୀ ମାନସରୋବର ଓ ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦ ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ସଂଯୁକ୍ତ କରିଥାଏ । ଲୋକଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ମାନସରୋବରରୁ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ରାକ୍ଷସତାଲକୁ ପ୍ରବାହିତ କରାଇବା ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ଏହି ନଦୀ କ୍ଷରିତ କରାଇଥିଲେ ।

ରାକ୍ଷସତାଲ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରେ ୪ଟି ଛୋଟ ଦ୍ୱୀପ ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ : ଟୋପ୍ସେର୍ମା, ଡୋଲା, ଲାଚାତୋ ଏବଂ ଦୋଶର୍ବା । ସ୍ଥାନୀୟ ୟାକ୍ ପାଳକମାନେ ଶୀତ ଋତୁରେ ନିଜ ୟାକ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଚରାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି ।

ତିବ୍ବତୀୟ ଭାଷାରେ ଏହି ହ୍ରଦକୁ ଲାନାଂଗ୍ ତ୍ସୋ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ବିଷପୂର୍ଣ୍ଣ ତମସା ହ୍ରଦ ।

 ପୌରାଣିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ 
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ରାବଣ ରାକ୍ଷସତାଲ ସୃଷ୍ଟି କରାଇଥିଲେ । କୈଳାସ ପର୍ବତ ନିବାସୀ ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟା ବଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ମହାନ ଶକ୍ତି ହାସଲ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ । କୈଳାସ ପାଦଦେଶରେ ଏହି ହ୍ରଦ କୂଳରେ ପ୍ରତିଦିନ ଶିବଙ୍କୁ ଜଳ ତର୍ପଣ କରି ଓ ନିଜର ଦଶରୁ ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡ ବଳିଦାନ ଦେଇ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କଲେ । ଦଶମ ଦିନରେ ଶିବ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଇପ୍‍ସିତ ବର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଏହି ହ୍ରଦର ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ କୌଣସି ଜୀବଜନ୍ତୁ ବସବାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ତିବ୍ବତୀୟମାନେ ଏହା ଏକ ତମସାଚ୍ଛନ୍ନ ବା ଭୂତ ହ୍ରଦ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ରାକ୍ଷସତାଲ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ପାପ ବା ଅନିଷ୍ଟରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ପାଇଁ ହ୍ରଦକୁ ସମ୍ମାନ ସହ ନମସ୍କାର କରିଥାନ୍ତି ।Lhanag Tso(The Ghost Lake), Ngari Tourist Sights, Tibet Travel.Info

 ଭୂଗୋଳ 
ରାକ୍ଷସତାଲର ସମୁଦାୟ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୨୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ଏହି ହ୍ରଦ ୪୫୭୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି । ହ୍ରଦ ନିକଟରେ ତୃଣଭୂମି ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହି ହ୍ରଦର ସୁନୀଳ ଜଳ, ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଙ୍କ ଲୋହିତ ମୃତ୍ତିକା, ହ୍ରଦ ନିକଟସ୍ଥ ଶ୍ୱେତ ଶିଳାରାଶି ଯୋଗୁଁ ଏହାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ରହିଛି ଯାହା ବହୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦରେ ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏନାହିଁ । 

 ଜଳବାୟୁ 

 ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ 

 ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ
 ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ
 କୈଳାସ ପର୍ବତ

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ହ୍ରଦ