ଚଇତି ତାମସା

ତାମସା ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶାରେପଭଦ୍ରକ ଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରଚଳିତ ଏକ ପ୍ରକାର ଲୋକକଳା ଅଟେ । ଏହା ଚୈତ୍ର ମାସରେ ରୀତିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ଚଇତି ତାମସା ଭାବେ ଅଧିକ ପରିଚିତ । 

 ସମୟ 
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଚୈତ୍ର ମାସ ଶେଷରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଘଟ ଯାତ୍ରା ସହିତ ତାମସା ଅଭିନୀତ ହୋଇଥାଏ । ପୂର୍ବରୁ ଚୈତ୍ର ମାସ ଶେଷ ସାତ ଦିନରେ ବିଭିନ୍ନ ତାମସା ଅଭିନୀତ ହୋଇ ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ଶେଷ ହେଉଥିଲା । ଆଜିକାଲି ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଦିନ କେବଳ ମୋଗଲ ତାମସାର ଅଭିନୟ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ଶିବ ମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖରେ ତାମସା ଅଭିନୀତ ହେବା ବିଧି ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଆସୁଛି ।ଓଡ଼ିଶାର ଯାତ୍ରା ଓ ପାରଂପରିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ନାଟ୍ୟଧାରା - ଅଧ୍ୟାପକ ଡକ୍ଟର କୃଷ୍ଣଚରଣ ବେହେରା । ଫ୍ରେଣ୍ଡସ ପବ୍ଲିଶର୍ସ, କଟକ, ୧୯୯୭ ।

 ଇତିହାସ 

 ପ୍ରକାରଭେଦ 
ଚଇତି ତାମସା ସାତ ପ୍ରକାର । ମୋଗଲ ତାମସା ଏହାର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ହୋଇଥିଲେହେଁ ଅନ୍ୟ ତାମସାଗୁଡ଼ିକ ଅଭିନୟ ଅଭାବରୁ ଏହାକୁ କେହି ଚଇତି ତାମସା ନ କହି ମୋଗଲ ତାମସା ବୋଲି କହି ଆସୁଛନ୍ତି ।ଚଇତି ତାମସା - ଡକ୍ଟର କୃଷ୍ଣଚରଣ ବେହେରା ଓ ଡକ୍ଟର ମନୀନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ।

 କଳାକାର 
ତଳେ ଚଇତି ତାମସାର ବିଭିନ୍ନ ଅଭିନେତା ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରକାରମାନଙ୍କ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ ଓ ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ବୟସ୍କ । ଏହି କଳାକାରମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ଯୋଗୁଁ ମୋଗଲ ତାମସା ବଞ୍ଚିରହିଛି ।
ଗାଆଁକଳାକାରମାନଙ୍କ ନାମସଙ୍ଗତହାଡ଼ିବନ୍ଧୁ ସିଂହ

ହରି ସାହୁ

ନୟନାନନ୍ଦ ମିଶ୍ର

ମୁରଲୀଧର ସାହୁ

ମାଧବାନନ୍ଦ ସିଂହ

ଜଗନ୍ନାଥ ସିଂହ

ଦାମୋଦର ସାହୁ

ମୋତିଲାଲ ମିଶ୍ର

ବଙ୍ଗାଳିଚରଣ ସାହୁ

ଫକୀରଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ

ଗୁଣନିଧି ସିଂହ

ପାର୍ବତୀ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକକଳା