ତୁଷାରକ୍ଷତ

ତୁଷାରକ୍ଷତ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Frostbite) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଚର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତନ୍ତୁ ଅତ୍ୟଧିକ କମ ଉତ୍ତାପ (freezing) ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସେ । ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଥମେ କାଲୁଆ ଲାଗେ ।  ତା'ପରେ ସେହି ସ୍ଥାନର ଚର୍ମ ନୀଳ ବା ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ପରିବତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ । ଚିକିତ୍ସା ସତ୍ତ୍ୱେ ଫୁଲା ଓ ଫୋଟକା ହୋଇପାରେ । ସାଧାରଣତଃ ହାତ, ପାଦ ଓ ମୁହଁ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ହାଇପୋଥର୍ମିଆ (Hypothermia) ବା କମ୍ପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହୋଇପାରେ ।

ନିମ୍ନ ଉତ୍ତାପ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସୁଥିବା ଶୀତ ଖେଳର ଖେଳାଳୀ, ମିଲିଟାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଗୃହହୀନ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ଥାଏ । ଆଲକୋହୋଲ (Alcohol), ଧୂମ୍ରପାନ, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା (mental health problems), କେତେକ ଔଷଧ, ପୂର୍ବତନ ଥଣ୍ଡା ଆଘାତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଙ୍କଟ ରହିବ ।  ସରୁ ରକ୍ତନଳୀ (blood vessel) ଭିତରେ ଜମାଟ ରକ୍ତ (blood clot) ଓ ବରଫ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ତରଳିବା ସମୟରେ ଆଘାତ ହୋଇ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ପୃଷ୍ଠ ଦେଶ (୧ମ ଓ ୨ୟ) ବା ଗଭୀର (୩ୟ ଓ ୪ର୍ଥ), ଏହି ଦୁଇ ଭାଗରେ ରୋଗକୁ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ ।  ବୋନ ସ୍କାନ (:en:bone scan) ବା ଏମଆରଆଇ (MRI) ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । 

ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ଥଣ୍ଡାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା, ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ପୋଷକ ଓ ଜଳର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖିବା (hydration), ଥକ୍କା ନହୋଇ ସକ୍ରିୟ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପୁନଃ ଉଷୁମ ରଖି ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଆଉ ଥରେ ବରଫ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ନଥିଲେ ଏହି ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ ।  ପ୍ରଭାବିତ ଅଂଶକୁ ଘଷିବା ଓ ବରଫ ଲଗେଇବାକୁ ମନା କରାଯାଏ । ଆଇବୁପ୍ରୋଫେନ୍ ଓ ଟିଟାନସ ଟିକା (tetanus vaccine) ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ସାଂଘାତିକ ଅବସ୍ଥା ହୋଇଥିଲେ ଇଲୋପ୍ରୋସ୍ଟ (iloprost) ବା ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇଟିକ (thrombolytic) ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ।  ସାଂଘାତିକ ଅବସ୍ଥା ଥିଲେ ଅପରେଶନ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । ଆମ୍ପୁଟେସନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ମାସ ଧରି ଆଘାତର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । 


ତୁଷାରକ୍ଷତ ରୋଗୀ ସଂଖ୍ୟା ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ପର୍ବତ ଚଢ଼ାଳୀଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ହାର ୪୦% ହୋଇପାରେ । ପ୍ରାୟ ୩୦ରୁ ୫୦ ବର୍ଷ ବୟଷରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ । ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ରୋଗ ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳୁଛି । ନେପୋଲିଅନଙ୍କ ସେନାର ଚିକିତ୍ସକ ଡିମିନିକ ଜିନ ଲାରି (Dominique Jean Larrey) ସନ ୧୮୧୪ରେ ଏହି ବିଷୟର ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।

 ଆଧାର 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 

Mayo Clinic
Definition