ନିତମ୍ବ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି

ନିତମ୍ବ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ hip dislocation) ବା ହିପ ଡିସଲୋକେସନ ନାମ ଦିଆଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଫିମର (femur) ଓ ପେଲଭିସ (pelvis) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ହିପ ଗଣ୍ଠି ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତ ବା ଡିସଲୋକେଟେଡ (comes out of) ହୁଏ । ଏହି ଗଣ୍ଠିରେ କପ ଆକାରରେ ଥିବା ପେଲଭିସର ଆସେଟାବୁଲମ (acetabulum) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିବା ବଲ ଆକାରର ଫିମରର ମୁଣ୍ଡ ସ୍ୱସ୍ଥାନରୁ ବାହାରିଯାଏ । ଏହି ଡିସଲୋକେସନ ହେଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଗଣ୍ଠି ଚଳନରେ ସମସ୍ୟା ହୁଏ । ଆଘାତ ଅଧିକ ଥିଲେ ଆଭାସ୍କୁଲାର ନେକ୍ରୋସିସ ଅଫ ଦି ହିପ (Avascular necrosis of the hip, ସିଆଟିକ ସ୍ନାୟୁ ଆଘାତ (sciatic nerve) ଓ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ arthritis ଭଳି ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । 

ସାଧାରଣତଃ ଡିସଲୋକେସନ ବା ଗଣ୍ଠି ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି ବଡ଼ ଧରଣର ଆଘାତ (significant trauma) ଲାଗିଲେ ହୁଏ ଯେପରିକି ମଟର ଗାଡ଼ି ଧକ୍କା ବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ପଡ଼ିଯିବା (fall) । ଏହି ଭଳି କେଶ୍‌ରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଘାତ ଚିହ୍ନ ସାଧାରଣତଃ ମିଳେ । ଏକ୍ସ-ରେ (X-rays) ସାହାଯ୍ୟରେ ପ୍ରମାଣିତ କରାଯାଏ । ହିପ ପ୍ରତିରୋପଣ (hip replacement) ପରେ ବା ହିପ ଡିସପ୍ଲାସିଆ (hip dysplasia) ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଡିସଲୋକେସନ ହୋଇପାରେ । 


ସିଟ-ବେଲ୍ଟ ଲଗେଇ ଏହି ଆଘାତରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟ କରାଯାଏ । ଏହି ଆଘାତ ନିମନ୍ତେ ଆଶୁ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଆଧୁନିକ ଆଘାତ ଜୀବନରକ୍ଷାକାରୀ (advanced trauma life support) ସାହାଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଏହା ପରେ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିବା ଗଣ୍ଠିକୁ ସିଡେସନ (procedural sedation) ଦେଇ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ବା ରିଡକସନ (reduction) କରାଯାଏ । ସମ୍ଭାବ୍ୟ କଟିଳତାର ଉପସ୍ଥିତି ପରଖିବା ପାଇଁ ସିଟି ସ୍କାନ (CT scan) କରାଯାଏ । ରିଡକସନ ସମ୍ଭବ ନହେଲେ ଅପରେଶନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।  କ୍ଷତ ଭରଣା ପାଇଁ କିଛି ମାସ ଲାଗିଯାଏ । 



ହିପ ଡିସଲୋକେସନ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ । ପୁରୁଷମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ପ୍ରାୟ ୧୬ରୁ ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେଖାଯାଏ ।  ୧୮୦୦ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମେ ମେଡିକାଲ ପ୍ରେସରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।

ଆଧାର

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ