ଅବସାଦରୋଧୀ ବିରତି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ

ଅବସାଦରୋଧୀ ବିରତି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ  (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Antidepressant discontinuation syndrome, ଅନ୍ୟ ନାମ antidepressant withdrawal syndrome) ବେମାରୀ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଅବସାଦରୋଧୀ ବା ଆଣ୍ଟିଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ (antidepressant medication) ଔଷଧ ବନ୍ଦ, କମ୍ ପରିମାଣ ବା ବିରତି (discontinuation) କରାଯାଏ । ଏହି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହେଲେ ଶର୍ଦ୍ଦି-ଭଳି ଲକ୍ଷଣ (flu-like symptoms), ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା, ଅଇ, ଶାରୀରିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅଭାବ, ସ୍ନାୟୁ ଗ୍ରହଣକାରୀ ଶକ୍ତି ଅଭାବ ଓ ଉଦ୍‌ବେଗ ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ୩ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ । କ୍ୱଚିତ୍ ସାଇକୋସିସ ହେବା ଦେଖାଯାଏ ।

ସେରୋଟୋନିନ-ନନ୍ଏପିନେଫ୍ରିନ ରିଅପଟେକ ଇନହିବିଟର (serotonin–norepinephrine reuptake inhibitors/ SNRIs), ମୋନୋଆମିନୋ ଅକ୍ସିଡେଜ ଇନହିବିଟର (monoamine oxidase inhibitors/ MAOIs) ଓ ଟ୍ରାଇସାଇକ୍ଲିକ ଆଣ୍ଟିଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ (tricyclic antidepressants/ TCAs) ସ‌ହିତ ଯେ କୌଣସି ଅବସାଦରୋଧୀ ଔଷଧ ସିଲେକ୍ଟିଭ ସେରୋଟୋନିନ ରିଅପଟେକ ଇନହିବିଟର (selective serotonin re-uptake inhibitors|/ SSRIs) ଔଷଧର ବ୍ୟବ‌ହାର ରୋଗୀ ବନ୍ଦ କଲେ ଏହି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହୁଏ । ଏହି ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ହୋଇଯାଏ ଯଦି ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଔଷଧ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଥାଏ ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ହାଫ-ଲାଇଫ (half-life) ଥାଏ । ଏହାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାରଣ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରେ । 

ଅବସାଦଗ୍ରସ୍ତ ରୋଗୀ ଔଷଧ ମାତ୍ରା କମେଇବାକୁ 'ଲକ୍ଷଣ ଫେରିଆସିବା ବିପଦ' ଅଛି ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାକଲେ ଧୀରେ ଧୀରେ କମେଇ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ । ଏହି ରୋଗ ହେଲେ ପୁନର୍ବାର ଔଷଧ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ ଓ ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ କମେଇଦିଆଯାଏ । ଔଷଧ ବଦଳ କରି ଫ୍ଲୁଓକ୍ସେଟିନ ଭଳି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବକାରୀ ଔଷଧ ବ୍ୟବ‌ହାର କଲାପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମାତ୍ରା କମେଇ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ । 


ଅବସାଦରୋଧୀ ଔଷଧ ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଥିବା ରୋଗୀ ହଠାତ୍ ଔଷଧ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦-୨୫% ରୋଗୀଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଏକ ସାଂଘାତିକ ରୋଗ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସଂଖ୍ୟକ ରୋଗୀ ଏହାକୁ ସାଂଘାତିକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି । କେତେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଏତେ ସାଂଘାତିକ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେମାନେ ଆଉଥରେ ଅବସାଦରୋଧୀ ଔଷଧ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଦିଅନ୍ତି ।

 ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
 Benzodiazepine withdrawal syndrome

 ଆଧାର 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ