ସୋଡ଼ିଅମ ଥାୟୋସଲଫେଟ (ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର)

ସୋଡ଼ିଅମ ଥାୟୋସଲଫେଟ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Sodium thiosulfate ବା sodium thiosulphate) ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ସାଇନାଇଡ ବିଷକ୍ରିୟା, ପିଟିରିଆସିସ ଭର୍ସିକଲରର (pityriasis versicolor) ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ ଓ ସିସପ୍ଲାଟିନର (cisplatin) ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କମ୍ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ । ସାଂଘାତିକ ସ୍ୟାନାଇଡ ବିଷକ୍ରିୟାରେ ଏହା ଅଧକାଂଶ ସମୟରେ ସୋଡ଼ିଅମ ନାଇଟ୍ରାଇଟ) (sodium nitrite) ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ପରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହା ଚର୍ମରେ ଲଗାଯାଏ ବା ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ (injection into a vein) ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ ।

ଏହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ବାନ୍ତି, ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସାଇକୋସିସ (psychosis) ଓ ଟିନାଇଟସ ଇତ୍ୟାଦି ହୋଇପାରେ । ଏହାର ନିରାପତ୍ତା ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଅନୁଶୀଳନ ହୋଇନାହିଁ ।  It is unclear if use in ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହାର ଶିଶୁ ପ୍ରତି ନିରାପତ୍ତା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ଏକା ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ନଳୀରେ ଏହା ସ‌ହିତ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ସିକୋବାଲାମିନ (hydroxocobalamin) ଦିଆଯାଏନାହିଁ । ସାଇନାଇଡ ବିଷକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରଥମେ ସୋଡ଼ିଅମ ନାଇଟ୍ରାଇଟଦ୍ୱାରା ମେଥେମୋଗ୍ଲୋବିନେମିଆ (methemoglobinemia) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯାହା ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆରୁ (mitochondria) ସାଇନାଇଡ ନିଷ୍କାସନ କରିଦିଏ । ତାହା ପରେ ସୋଡ଼ିଅମ ଥାୟୋସଲଫେଟ ସ‌ହିତ ସାଇନାଇଡ ଅନୁବନ୍ଧିତ ହୋଇ ଅଣବିଷାକ୍ତ ଥାୟୋସ୍ୟାନେଟରେ (thiocyanate) ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଯାଏ ।


ସନ ୧୯୩୦ରୁ ସାଇନାଇଡ ବିଷକ୍ରିୟା ନିମନ୍ତେ ସୋଡ଼ିଅମ ଥାୟୋସଲଫେଟ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଆସୁଛି । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ଏହି ଔଷଧର ମୂଲ୍ୟ  ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ୨୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା ଓ ସୋଡ଼ିଅମ ନାଇଟ୍ରାଇଟ ସ‌ହିତ ୧୧୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ