ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍

ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ (ଇଂରାଜୀରେ Black-crested Bulbul, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Pycnonotus flaviventris) ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ ପରିବାରର ଏକ ସଦସ୍ୟ ପକ୍ଷୀ । ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚଢ଼େଇ ବସବାସ କରିବା ଦେଖାଯାଏ । 

ବର୍ଗୀକରଣ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍‍କୁ ୱଂଗା (Vanga) ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ପରିଗଣନା କରାଯାଉଥିଲା । ୨୦୦୮ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍‍କୁ ଅନ୍ୟ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ (ଯଥା: କଳାଟୋପି ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍, ରକ୍ତକଣ୍ଠ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍, ଅଗ୍ନିକଣ୍ଠ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ ଓ ବୋର୍ଣ୍ଣିଆନ୍ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍) ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସମଜାତୀୟ ଜୀବ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ।

ଉପପ୍ରଜାତି

ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍‍ମାନଙ୍କର ୮ଟି ଉପପ୍ରଜାତି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି :
 P. f. flaviventris - (ସାମୁଏଲ୍ ଟିକେଲ୍, ୧୮୩୩): ନେପାଳ, ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଭାରତରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
 P. f. vantynei - (ହର୍ବର୍ଟ୍ ଗିର୍ଟନ୍ ଡେଗ୍ନାନ୍, ୧୯୪୮): ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ବ୍ରହ୍ମଦେଶରୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ ଓ ଉତ୍ତର ଇଣ୍ଡୋଚୀନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।
 P. f. xanthops - (ହର୍ବର୍ଟ୍ ଗିର୍ଟନ୍ ଡେଗ୍ନାନ୍, ୧୯୪୮): ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
 P. f. auratus - (ହର୍ବର୍ଟ୍ ଗିର୍ଟନ୍ ଡେଗ୍ନାନ୍, ୧୯୪୮): ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଲାଓସ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । 
 P. f. johnsoni - (ଗିଲଡେନଷ୍ଟୋଲ୍ପେ, ୧୯୧୩: ପ୍ରଥମେ ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତି ରୂପେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଇଣ୍ଡୋଚୀନରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାନ୍ତି । 
 P. f. elbeli - (ହର୍ବର୍ଟ୍ ଗିର୍ଟନ୍ ଡେଗ୍ନାନ୍, ୧୯୫୪): ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କରେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାଏ । 
 P. f. negatus - (ହର୍ବର୍ଟ୍ ଗିର୍ଟନ୍ ଡେଗ୍ନାନ୍, ୧୯୫୪): ଦକ୍ଷିଣ ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତିର ଘର । 
 P. f. caecilii - (ହର୍ବର୍ଟ୍ ଗିର୍ଟନ୍ ଡେଗ୍ନାନ୍, ୧୯୪୮): ମାଳୟ ଉପଦ୍ୱୀପର ଉତ୍ତର ପଟେ ଏହି ଉପପ୍ରଜାତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।

ବିବରଣୀ 
ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ ଚଢ଼େଇ ପ୍ରାୟ ୧୯ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଲମ୍ବା । ଏହି ପକ୍ଷୀର କଳା ମୁଣ୍ଡରୁ ଏହାର ଇଂରାଜୀ ନାମ ଉଦ୍ଧୃତ । ପୁଣି ଦେହର ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ହଳଦିଆ ଯେଉଁଥିରୁ ଏହାର ସ୍ଥାନୀୟ ଓଡ଼ିଆ ନାମ ଗୃହୀତ । ଉଭୟ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈଙ୍କ ଦେହର ରଙ୍ଗ ଏକା ପରି । ଅଳ୍ପବୟସ୍କ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ ସାମାନ୍ୟ ଫିକା ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ଲାଞ୍ଜଟି ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର । 

ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ ଓ ପରିବାସ
ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଘଞ୍ଚ ବୁଦା ଏହି ପକ୍ଷୀର ପରିବାସ ।

ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର
ହଳଦିଆ ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ ପକ୍ଷୀ ବୁଦାରେ ନିଜର ବସା ତିଆରି କରେ । ଏମାନେ ସାଧାରଣତଃ ୨-୪ଟି ଲେଖାଏଁ ଅଣ୍ଡା ଦିଅନ୍ତି । ଫଳ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗ ଏମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଆହାର । 

ଏମାନଙ୍କ ଡାକ ସାଧାରଣତଃ ମଧୁର । କିନ୍ତୁ ସମୟ ସମୟରେ କର୍କଷ ସ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ ଡାକନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ଡାକ ବା ଗୀତ ୪-୮ ସ୍ୱରର (ନୋଟ୍) ହୋଇଥାଏ ।  ଏହି ପକ୍ଷୀ ଖୋଲା ଭୂମିର ଛଳାବରଣରେ ଲୁଚି ରହି ବୋବାଉଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ଯୋଡ଼ିରେ ବା ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସହ ଦଳରେ ଏମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।A Pictorial Field Guide to Birds of India, Pakistan, Nepal, Bhutan, Sri Lanka and Bangaladesh by Grewal, Sen, Singh, Devasar, Bhatia, 

ଆଧାର

 Birds of India by Grimmett, Inskipp and Inskipp, 
 Rasmussen, P.C., and J.C. Anderton (2005). Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2: Attributes and Status. Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. and Barcelona.

Category:ପକ୍ଷୀ