ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ବାମନ କାଣେ

ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ବାମନ କାଣେ (୭ ମେ ୧୮୮୦– ୮ ମେ ୧୯୭୨) ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସ୍କୃତ ପଣ୍ଡିତ ତଥା ଭାରତବିଦ୍ୟାବିତ୍ । ଦୀର୍ଘ ୪୦ ବର୍ଷ ଧରି ଶୈକ୍ଷିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କରିଥିବା ଗବେଷଣା ତଥା ତାଙ୍କର ରଚନାକୃତି ପାଇଁ ସେ ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ ଭାରତ ରତ୍ନଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ । ତାଙ୍କର କୃତିଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ୬୫୦୦ ପୃଷ୍ଠାର ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଇତିହାସ  ଅନ୍ୟତମ । ବିଶିଷ୍ଟ ଇତିହାସକାର ରାମ ଶରନ ଶର୍ମାଙ୍କ ଭାଷାରେ, "ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ବାମନ କାଣେ ଭଳିଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସ୍କୃତିବିତଙ୍କର ଜୀବନର ବ୍ରତ ଥିଲା ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା, ବିଦ୍‌ବତ୍ତା ତଥା ଆଚାର ସଂହିତା ଆଧାରରେ ଆଧୁନିକ ସମାଜ ସଂସ୍କାର । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ "History of the Dharmasastra" ନାମରେ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ପ୍ରକାଶିତ ତାଙ୍କ ପ୍ରକାଣ୍ଡ ଗ୍ରନ୍ଥ  ହେଉଛି ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ତଥା ଆଚାର ସଂହିତାର ଏକ ଜ୍ଞାନକୋଷ । ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ସାମାଜିକ ବିକାଶର ଧାରା ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାରେ ଏକ ବିଶେଷ ସହାୟକ ଗ୍ରନ୍ଥ । "
 ବିଶିଷ୍ଟ କୃତି 
ଡକ୍ଟର କାଣେ ତାଙ୍କର ଇଁରାଜୀ ଭାଷାରେ ରଚିତ History of Dharmaśāstra  ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଇଁ ବେଶ ଚର୍ଚ୍ଚିତ । ଏହି ଗବେଷଣାତ୍ମକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ତଥା ମଧ୍ୟକାଳୀନ ଭାରତରେ ଆଚାର ସଂହିତାର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଏହି ଗବେଷଣାରେ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଅନେକ ତଥ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖାର ସଂଦର୍ଭ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।  ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ୫ ଭାଗରେ ପ୍ରକାଶିତ । ପ୍ରଥମ ଭାଗଟି ୧୯୩୦ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ଏହି କ୍ରମରେ ଶେଷ ଭାଗଟି ୧୯୬୨ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା । ୬୫୦୦ ପୃଷ୍ଠାରୁ ଅଧିକ ଆକାରର ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା ପାଇଁ ସେ ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, ମୁମ୍ବାଇ ତଥା ଭଣ୍ଡାରକର ଓରିଏଣ୍ଟାଲ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଅନେକ ସମ୍ମାନଜନକ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ଗ୍ରନ୍ଥଟି ମହାଭାରତ ଏବଂ ଅନେକ ପୁରାଣଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିବିଧ ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ ଆଲୋଚନାର ବ୍ୟାପକତା ଏବଂ ଗଭୀରତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନନ୍ୟ । କାଣେଙ୍କର ସଂସ୍କୃତରେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଅଧିକ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିଛି । 
 ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟଶାସ୍ତ୍ର 
 ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ 
:en:Dharmasastra ଏବଂ :en:Dharma

 ଅଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ