କ୍ରୁଜଫେଲ୍ଟ-ଜାକୋବ ରୋଗ

କ୍ରୁଜଫେଲ୍ଟ-ଜାକୋବ ରୋଗ ବା ସିଜେଡି (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Creutzfeldt–Jakob disease or CJD) ଏକ ଜାଗତିକ ସାଂଘାତିକ ମସ୍ତିଷ୍କ ବେମାରୀ । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି ସମସ୍ୟା, ବ୍ୟାବ‌ହାରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଶାରୀରିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସମସ୍ୟା, ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ସମସ୍ୟା ଆଦି ଦେଖାଯାଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଡିମେନ୍ସିଆ, ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଚଳନ, ଅନ୍ଧତ୍ୱ, ଦୌର୍ବଲ୍ୟ, କୋମା, କୋମା ଆଦି  ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟର ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୯୦% ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ।

ସିଜେଡି ରୋଗ ପ୍ରିଅନ (Prion) ନାମକ ଏକ ପ୍ରୋଟିନ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ସଂକ୍ରମିତ ପ୍ରିଅନ କୁକୁଞ୍ଚିତ ଥାଏ ଯାହା ସାଧାରଣ କୁଞ୍ଚିତ ପ୍ରୋଟିନ‌କୁ କୁକୁଞ୍ଚିତ କରିଦିଏ । ଅଧିକାଂଶ କେଶ୍ ସ୍ୱତଃ ହୁଏ ଓ ୭.୫% କେଶ୍ ଅଟୋସୋମାଲ ଡୋମିନାଣ୍ଟ (autosomal dominant) ଭାବରେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ (inherited from a person's parents) ଚାଲୁରହେ । ସାଧାରଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ବା ରକ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଭରଣ (blood transfusions) ସମୟରେ ଏହି ରୋଗ ବିସ୍ତାରିତ ହେବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ନଥିବା ପ୍ରମାଣ ମିଳିବା ପରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଏନସେଫାଲୋଗ୍ରାମ (electroencephalogram),  ଲମ୍ବର ପଙ୍କଚର (spinal tap|)  ମ୍ୟାଗନେଟିକ ରେଜୋନାନ୍ସ ଇମେଜିଙ୍ଗ (magnetic resonance imaging) କରି ଏହି ରୋଗ ନିଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ । 


କ୍ରୁଜଫେଲ୍ଟ-ଜାକୋବ ରୋଗର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ନାହିଁ । ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଘବ ନିମନ୍ତେ ଓପିଅଏଡ (Opioids) ଦିଆଯାଇପାରେ, ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଚଳନ ନିମନ୍ତେ କ୍ଲୋନାଜେପାମ (clonazepam) ବା ସୋଡ଼ିଅମ ଭାଲପ୍ରୋଏଟ (sodium valproate ଦିଆଯାଇପାରେ । ବର୍ଷକୁ ଏକ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ଏହି ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ କରେ । 
ପ୍ରାୟ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପାଖାପାଖି ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ସନ ୧୯୨୦ରେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ପ୍ରଥମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଟ୍ରାନ୍ସମିସିବ୍ଲ ସ୍ପଞ୍ଜିଫର୍ମ ଏନସେଫାଲୋପାଥି (transmissible spongiform encephalopathy) ଶ୍ରେଣୀର ଏକ ପ୍ରକାର ରୋଗ । ବୋଭାଇନ ସ୍ପଞ୍ଜିଫର୍ମ ଏନସେଫାଲୋପାଥି (bovine spongiform encephalopathy ବା mad cow disease) ଓ ଭାରିଆଣ୍ଟ କ୍ରୁଜଫେଲ୍ଟ-ଜାକୋବ ରୋଗ (variant Creutzfeldt–Jakob disease ବା vCJD) ରୋଗଠାରୁ ଏହି ରୋଗ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ପୃଥକ୍ ।

 ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ 
 Chronic traumatic encephalopathy
 Chronic wasting disease

 ଆଧାର 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 


UCSF Memory and Aging Center—education website from a CJD patient care and research center
 CJD animation

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ