ୟାଂଗୋନ

ୟାଂଗୋନ ବା ରେଙ୍ଗୁନ ମିଆଁମାରର ୟାଂଗୋନ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜଧାନୀ ଅଟେ । ଏହା ୨୦୦୬ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଆଁମାରର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ।   ସାତ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବାସ କରୁଥିବା ଏହି ନଗରଟି ମିଆଁମାରର ବୃହତ୍ତମ ନଗରୀ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାର ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର ଅଟେ । 

ୟାଂଗୋନରେ ଉପନିବେଶ ସମୟର ସର୍ବାଧିକ କୋଠାବାଡ଼ି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ  ଏବଂ ସେହି ସମୟର ଜନବସତି ମଧ୍ୟ ରହିଛି ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି ।  ଏଠାରେ ଅନେକ ପୁରାତନ ବୌଦ୍ଧ କିର୍ତ୍ତୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ମିଆଁମାରର ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଶ୍ୱେଡାଗନ୍ ପାଗୋଡ଼ା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏଠାରେ ଭାରତର ଶେଷ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ବାହାଦୁର୍ ଶାହାଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

 ଇତିହାସ 
ୟାଂଗୋନର ସ୍ଥାପନା ୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଆରମ୍ଭରେ ଡାଗୋନ ନାଁରେ ମୋନ୍ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା । ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ନିମ୍ନ ବର୍ମା ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜ ଅଧିନରେ ରଖିଥିଲେ । Founded during the reign of King Pontarika, per ; the king's reign was 1028 to 1043 per  ଡାଗୋନ ଏକ ଛୋଟ ଧୀବର ଗାଁ ଥିଲା । ୧୭୫୫ ମସିହାରେ ରାଜା ଆଲୌଙ୍ଗ୍ ପେୟା ଡାଗୋନ ଅଧିକାର କରି ତାହାର ନାମ ୟାଂଗୋନ ରଖିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ଇଂରେଜ-ବର୍ମୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଇଂରେଜମାନେ ଏହି ସହର ଦଖଲ କରିଥିଲେ, ମାତ୍ର ପରେ ଏହା ବର୍ମୀୟ କର୍ତ୍ତୁପକ୍ଷଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଇଥିଲେ । ୧୮୪୧ ମସିହାରେ ଏହି ନଗରୀ ଅଗ୍ନୀରେ ଧ୍ୱଂଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

୧୮୫୨ ମସିହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଂରେଜ-ବର୍ମୀୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇଂରେଜମାନେ ଏହି ସହର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିମ୍ନ ବର୍ମା ଆଉଥରେ ଦଖଲ କଲେ । ଏହାପରେ ୟାଂଗୋନ୍ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ବର୍ମାର ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନିତିକ ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହେଲା । ୧୮୫୩ ମସିହାରେ ବର୍ମାର ରାଜଧାନୀ ଏହି ସହରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲା । ଉପବନ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଭରା ଏହି ସହରକୁ ତାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ "ପୂର୍ବର ବଗିଚା ସହର" କୁହାଯାଉଥିଲା । 

ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଏହା ମିଆଁମାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଅନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଥିଲା । ୧୯୪୨ରୁ ୧୯୪୫ ଯାଏଁ ଏହା ଜାପାନୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଲା । ୨ୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ନଗରୀ ଗଭୀର ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୪୮ରେ ବର୍ମା ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ୟାଂଗୋନ ଏହାର ରାଜଧାନୀ ହୋଇଥିଲା ।

 ଭୌଗଳିକ ବିଶେଷତ୍ତ୍ୱ 
ୟାଂଗୋନ ନିମ୍ନ ବର୍ମାରେ ୟାଂଗୋନ ଓ ବାଗୋ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ମାର୍ତାବାନ ଉପସାଗରରୁ ପାଖାପାଖି ୩୦ କି ମି ଦୂରରେ ୧୬° ୪୮' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ  ୧୬°୪୮' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ମାନକ ସମୟ କେନ୍ଦ୍ର GMT +6:30 ଘଣ୍ଟା ଅଟେ ।

ୟାଂଗୋନର ଜଳବାୟୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଆର୍ଦ୍ର ଅଟେ ।   ଏଠାରେ ବର୍ଷାକାଳ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ, ପ୍ରାୟ ମଇ ମାସରୁ ଅକ୍ଟୋବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ନଭେମ୍ବରରୁ ଅପ୍ରେଲ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପାଗ ସାଧାରଣତଃ ସୁଖିଲା ରହେ ଓ ଅତି ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ବର୍ଷା ହୁଏ । ଏଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୨୯ରୁ ୩୬° ସେଲସିଅସ ଓ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ୧୮ରୁ ୨୫° ସେଲସିଅସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ବର୍ମାର ସହର