ହେପାରିନ

ହେପାରିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Heparin, ବା ଅନଫ୍ରାକ୍‌ସନେଟେଡ ହେପାରିନ/unfractionated heparin (UFH), ଏକ ଆଣ୍ଟିକୋଆଗୁଲାଣ୍ଟ (blood thinner) ବା ସ୍କନ୍ଧନରୋଧୀ ଔଷଧ । ଏହା ବିଶେଷତଃ ଡିପ ଭେନ ଥ୍ରମ୍ବୋସିସ (deep vein thrombosis), ପଲମୋନାରି ଏମ୍ବୋଲିଜ୍ମ (pulmonary embolism) ଓ ଆର୍ଟେରିଆଲ ଥ୍ରୋମ୍ବୋଏମ୍ବୋଲିଜ୍ମ (arterial thromboembolism) ରୋଗମାନଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା ଓ ପ୍ରତିଷେଧ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ହୃଦ୍‌ଘାତ ଓ ଅନସ୍ଟେବ୍ଲ ଆଞ୍ଜାଇନା (unstable angina) ରୋଗମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଏହା ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଇଞ୍ଜେକସନ (injection into a vein) ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବ‌ହାର ମଧ୍ୟରେ ଟେଷ୍ଟ ଟ୍ୟୁବ (test tube) ଓ ବୃକ୍‌କ ଡାଏଲିସିସ (kidney dialysis machines) ମେସିନରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ।

ହେପାରିନର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ, ଇଞ୍ଜେକସନ ନେବା ସ୍ଥାନରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଶୋଣଚକ୍ରିକା ସ୍ୱଳ୍ପତା ବା ଥ୍ରୋମ୍ବୋସାଇଟୋପେନିଆ (low blood platelets) ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଏ । ସାଂଘାତିକ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ହେପାରିନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସାଇଟୋପେନିଆ (heparin induced thrombocytopenia) ହୋଇପାରେ । ଧୀମା ବୃକ୍‌କ କାର୍ଯ୍ୟ (poor kidney function) ଥିଲେ ଅଧିକ ଯତ୍ନ ଆବଶ୍ୟକ । ସ୍ତନ୍ୟପାନ ଓ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ହେପାରିନ ବ୍ୟବ‌ହାର ଅପେକ୍ଷାକୃତ ନିରାପଦ ଜଣାଯାଏ । ହେପାରିନ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ଲାଇକୋସାମିନୋଗ୍ଲାଇକାନ  (glycosaminoglycan) ପଦାର୍ଥ ।

ସନ ୧୯୧୬ରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ପ୍ରତିଷେଧକ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହେଉଥିବା ଏହି ଔଷଧର  ଏକ ମାସ ଡୋଜର କ୍ରୟ ମୂଲ୍ୟ ୯.୬୩ରୁ ୩୭.୯୫ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ।  ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ଏକ ମାସ ଡୋଜର ମୂଲ୍ୟ ୨୫ରୁ ୫୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଏକ ଫ୍ରାକ୍‌ସନେଟେଡ (fractionated) ହେପାରିନ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ଯାହାକୁ ଲୋ ମଲିକ୍ୟୁଲାର ୱେଟ ହେପାରିନ (low molecular weight heparin) କୁହାଯାଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ