ସାଇଟାରାବିନ

ସାଇଟାରାବିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Cytarabine, also known as cytosine arabinoside ବା ara-C), ଏକ କେମୋଥେରାପି ଔଷଧ (chemotherapy medication) ଯାହା ଆକ୍ୟୁଟ ମାୟେଲଏଡ ଲିଉକେମିଆ (acute myeloid leukemia ବା AML), ଆକ୍ୟୁଟ ଲିମ୍ଫାଟିକ ଲିଉକେମିଆ (acute lymphocytic leukemia ବା ALL), କ୍ରନିକ ମାୟେଲୋଜେନସ ଲିଉକେମିଆ (chronic myelogenous leukemia ବା CML), ଓ ନନ୍‌-ହଜକିନସ ଲିମ୍ଫୋମା (non-Hodgkin's lymphoma) ଆଦି ରୋଗମାନଙ୍କରେ ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହା ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ  (injection into a vein), ଚର୍ମ ତଳ ଇଞ୍ଜେକସନ (under the skin) ବା ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ (cerebrospinal fluid) ଆଦି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଦିଆଯାଏ । ଏଥିରେ ଏକ ଲାଇପୋସୋମାଲ ଫର୍ମୁଲା (liposomal) ଥିବାରୁ ଲିମ୍ଫୋମାଟସ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ (lymphoma involving the meninges) ରୋଗରେ ଉନ୍ନତ ଫଳାଫଳ ମିଳେ ।

ସାଇଟାରାବିନର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜା ଦମନ (bone marrow suppression), ବାନ୍ତି, ଯକୃତ ସମସ୍ୟା (liver problems), ରାସ୍, ପାଟି ଘାଆ ଓ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ଅଚେତନ (loss of consciousness), ଫୁସଫୁସ ରୋଗ ଓ ଆଲର୍ଜି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (allergic reactions) ଆଦି ବେମାରୀ ହୁଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁର ହାନୀ ହୋଇପାରେ । ଏହା ଆଣ୍ଟିମେଟାବୋଲାଇଟ antimetabolite ଓ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓସାଇଡ ଆନାଲଗ  (nucleoside analog ଶ୍ରେଣୀର ଔଷଧ ।  ଏହା ଡିଏନଏ ପଲିମରେଜ (DNA polymerase) କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବରୋଧ କରେ ।

ସନ ୧୯୬୦ରେ ସାଇଟାରାବିନ ପେଟେଣ୍ଟ ହେବାପରେ ସନ ୧୯୬୯ରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ୫୦୦ ମିଗ୍ରା ଭାଏଲର ମୂଲ୍ୟ   ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଏହି ମାତ୍ରାର ଔଷଧର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପାଉଣ୍ଡ କିନ୍ତୁ ଲାଇପୋସୋମାଲ ଧରଣର ୫୦ ମିଗ୍ରା ଭାଏଲର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧,୨୨୩.୭୫ ପାଉଣ୍ଡ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ