ଡାକ୍ଟିନୋମାଇସିନ

ଡାକ୍ଟିନୋମାଇସିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Dactinomycin, ଅନ୍ୟ ନାମ  ଆକ୍ଟିନୋମାଇସିନ/actinomycin D) ଏକ କେମୋଥେରାପି ଔଷଧ (chemotherapy medication) ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରକାରର କର୍କଟ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ  । ଏହି କର୍କଟ ରୋଗମାନଙ୍କର ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ ଉଇମସ୍ ଟ୍ୟୁମର (Wilms tumor, ରାବ୍‌ଡୋମାୟୋସାର୍କୋମା (rhabdomyosarcoma), ଇଉଇଙ୍ଗସ୍ ସାର୍କୋମା (Ewing's sarcoma, ଟ୍ରଫୋବ୍ଲାସ୍ଟିକ ନିଓପ୍ଲାଜ୍ମ (trophoblastic neoplasm, ଟେସ୍ଟିକୁଲାର କର୍କଟ (testicular cancer),  ଓ କେତେକ ପ୍ରକାରର ଓଭାରି କର୍କଟ (ovarian cancer) । ଏହା ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ଇଞ୍ଜେକସନ (injection into a vein) ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ ।

ଔଷଧ ନେଉଥିବା ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୁଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜା ଦମନ (bone marrow suppression), ବାନ୍ତି, ପାଟି ଘାଆ, କେଶହାନୀ, ଯକୃତ ସମସ୍ୟା (liver problems), ସଂକ୍ରମଣ ଓ ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇପାରେ । ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ଆଲର୍ଜି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (allergic reactions) ଓ ଇଞ୍ଜେକସନ ନେଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ତନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ (tissue death) ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହି ଔଷଧ ନେଲେ ଶିଶୁର ହାନୀ କରାଇପାରେ । ଆରଏନଏ (RNA) ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅବରୋଧ କରି ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୁଏ ।

ସନ ୧୯୬୪ରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ଡାକ୍ଟିନୋମାଇସିନ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ୫୦୦ ମା:ଗ୍ରା ଭାଏଲର କ୍ରୟ ମୂଲ୍ୟ ୨୪.୭୩ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଏହି ଔଷଧ ସ୍ଟ୍ରେପ୍ଟୋମାଇସେସ ପାର୍ଭୁଲସ (Streptomyces parvullus) ଜୀବାଣୁରୁ (bacteria) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ