ସାଲିସିଲେଟ ବିଷକ୍ରିୟା

ସାଲିସିଲେଟ ବିଷକ୍ରିୟା (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Salicylate poisoning, ଅନ୍ୟ ନାମ ଆସ୍ପିରିନ ବିଷକ୍ରିୟା (aspirin poisoning) କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଆସ୍ପିରିନ (aspirin) ଭଳି ସାଲିସିଲେଟ (salicylate) ଔଷଧ ଯୋଗୁ ଆକ୍ୟୁଟ ବା ତୀବ୍ର ଓ କ୍ରନିକ ବା ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇପାରେ । କାନନାଦ, ଅଇ (nausea), ଉଦର ଯନ୍ତ୍ରଣା (abdominal pain), ହାଇପରଭେଣ୍ଟିଲେସନ (fast breathing rate) ଆଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଏହି ରୋଗରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । 
ଆରମ୍ଭରେ ଏହା ସାମାନ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମାତ୍ରା ସେବନ କଲେ ଜ୍ୱର ହୋଇପାରେ । କେଶ୍ ଜଟିଳ ହେଲେ ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା (Swelling of the brain) ପଲମୋନାରି ଇଡିମା (lungs), ବାତ (seizures), ନିମ୍ନ ରକ୍ତ ଶର୍କରା, ହୃଦ୍‌ରୋଧ
ଆଦି ବେମାରୀ ବାହାରେ ।

ସାଧାରଣତଃ ଆସ୍ପିରିନ ଯୋଗୁ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଏଲ ଅଫ ଉଇଣ୍ଟରଗ୍ରୀନ (oil of wintergreen) ଓ ବିସମଥ ସବସାଲିସିଲେଟ (bismuth subsalicylate) ଯୋଗୁ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇପାରେ । ଦୁର୍ଘଟଣା ବଶତଃ ବା ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରା ସେବନ ହୋଇଯାଏ । ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ଅଏଲ ଅଫ ଉଇଣ୍ଟରଗ୍ରୀନ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ବାରମ୍ବାର ରକ୍ତରେ ଆସ୍ପିରିନ ସ୍ତର ଓ ବ୍ଲଡ ଗ୍ୟାସ (blood gas) ମାପି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ବ୍ଲଡ ଗ୍ୟାସ ବ୍ୟବ‌ହାରକୁ ନାପସନ୍ଦ କରାଯାଏ । ରକ୍ତରେ ଏହାର ଅଧିକ ମାତ୍ରା ଆସିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଯାଏ ।

ଏହି ଔଷଧର ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ରୋକିବାକୁ ଶିଶୁ-ପ୍ରତିରୋଧୀ ପ୍ୟାକେଜିଙ୍ଗ (child-resistant packaging) କରି ପ୍ରତି ପ୍ୟାକ୍‌ରେ ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ବଟିକା ରଖାଯାଉଛି । ଏହାର ଚିକିତ୍ସାରେ ଆକ୍ଟିଭେଟେଡ ଚାରକୋଲ (activated charcoal), ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ସୋଡ଼ିଅମ ବାଇକାର୍ବୋନେଟ (sodium bicarbonate ସ‌ହିତ ଡେକ୍ସଟ୍ରୋଜ (dextrose) ଓ ପୋଟାସିଅମ କ୍ଲୋରାଇଡ, ହେମୋଡାଏଲିସିସ (dialysis) ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ରକ୍ତ ଶର୍କରା ସାଧାରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଡେକ୍ସଟ୍ରୋଜ ଉପକାରୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ । ଅକମୀ ବୃକ୍‌କ (kidney failure), କମ୍ ଥିବା ଚେତନା decreased level of consciousness, ରକ୍ତ ପିଏଚ ୭.୨ରୁ କମ୍ ଥିଲେ ବା ଅଧିକ ସାଲିସିଲେଟ ସ୍ତର ଥିଲେ ଡାଏଲିସିସ କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ । ଇନଟ୍ୟୁବେସନ (intubation) ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲେ ହାଇପରଭେଣ୍ଟିଲେସନ (fast respiratory rate) ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ ।


ସାଲିସିଲେଟ ଔଷଧର ବିଷାକ୍ତ କ୍ରିୟ ବିଷୟ ସନ ୧୮୭୭ରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଆସିଛି । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କେବଳ ସନ ୨୦୦୪ରେ ୨୦,୦୦୦ କେଶ୍ ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଥିଲା ଓ ୪୩ ଜଣ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ଅତ୍ୟଧିକ ମାତ୍ରା ସେବନ ଯୋଗୁ ୧% ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ଓ କ୍ରନିକ କେଶ୍‌ରେ ଅଧିକ ସାଂଘାତିକ ଫଳ ମିଳେ । ବୃଦ୍ଧ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କର ଅଧିକ ସଙ୍କଟ ଥାଏ ।

 ଆଧାର 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 



ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ