ମରକାପ୍ଟୋପ୍ୟୁରିନ

ମରକାପ୍ଟୋପ୍ୟୁରିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Mercaptopurine ବା 6-MP, ବିକ୍ରୟ ନାମ ପ୍ୟୁରିନେଥଲ/Purinethol) ଏକ ଔଷଧ ଯାହା କର୍କଟ ଓ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ (autoimmune diseases) ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ । ଆକ୍ୟୁଟ ଲିମ୍ଫୋସାଇଟିକ ଲିଉକେମିଆ ବା ଏଏଲଏଲ (acute lymphocytic leukemia ବା ALL), କ୍ରନିକ ମାୟେଲଏଡ ଲିଉକେମିଆ ବା ସିଏମଏଲ (chronic myeloid leukemia ବା CML), କ୍ରନ୍ ରୋଗ ଓ ଅଲସରେଟିଭ କୋଲାଇଟିସ ରୋଗମାନଙ୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଏହି ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ଏଏଲଏଲ ରୋଗରେ ପ୍ରାୟ ମେଥୋଟ୍ରେକ୍ସେଟ ଦିଆଯାଏ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । 

ମରକାପ୍ଟୋପ୍ୟୁରିନର ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜା ଦମନ (bone marrow suppression), ଯକୃତ ବିଷକ୍ରିୟା (liver toxicity), ବାନ୍ତି ଓ ଅରୁଚି ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସାଂଘାତିକ ହେଲେ କର୍କଟ ରୋଗ ଓ ଅଗ୍ନାଶୟ ପ୍ରଦାହ ହୋଇପାରେ । ଥାୟୋପ୍ୟୁରିନ ଏସ-ମିଥାଇଲଟ୍ରାନସଫରେଜ (thiopurine S-methyltransferase)ର ଜେନେଟିକ ଅଭାବ ଥିଲେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଧିକ ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ଶିଶୁର କ୍ଷତି କରିପାରେ । ଏହା ଥାୟୋପ୍ୟୁରିନ (thiopurine) ଓ ଆଣ୍ଟିମେଟାବୋଲାଇଟ (antimetabolite) ଶ୍ରେଣୀର ଏକ ଔଷଧ । 

ସନ ୧୯୫୩ରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ମରକାପ୍ଟୋପ୍ୟୁରିନ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ମାସ ଡୋଜର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ୧୮.୪୨ରୁ ୨୦୦.୧୬ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଏହାର ଏକ ମାସର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୨୧.୧୩ ପାଉଣ୍ଡ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏକ ମାସର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୯୯.୧୬ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ