ସୁକୁମାର ସେନ

ସୁକୁମାର ସେନ (; ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୦୦ – ୦୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୯୨) ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ପାଲି, ପ୍ରାକୃତ ଓ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ସୁକୁମାର ୧୯୦୦ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ହରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ସେନ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ନବନଳିନୀ ଦେବୀ ଥିଲା । ପିତାଙ୍କ ବୃତି ଥିଲା ଓକିଲାତି । ତାଙ୍କର ପୈତୃକ ଘର ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ପୂର୍ବ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ଜିଲ୍ଲାର ଗୋତାନ । ସୁକୁମାର ବର୍ଦ୍ଧମାନ ମୁନିସିପାଲ ହାଇସ୍କୁଲରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧିନସ୍ଥ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ରାଜ କଲେଜରୁ ଏଫଏ ପାସ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ସେ ସରକାରୀ ସଂସ୍କୃତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୯୨୩ରେ "ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର" ପଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାଷାବିତ "ସୁନୀତି କୁମାର ଚାଟର୍ଜୀ" ଓ "ଇରା ଜାହାଙ୍ଗୀର ସୋରାବଜୀ ତାରାପୁରୱାଲା" ସୁକୁମାରଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ପରେ ସେ "ପ୍ରେମଚାନ୍ଦ ରାୟଚାନ୍ଦ" ବୃତ୍ତି ପାଇ ପିଏଚଡି ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ସୁକୁମାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

 ବୃତିଗତ ଜୀବନ 
୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସୁକୁମାର କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ୩୫ ବର୍ଷ କାଳ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ସୁନୀତି କୁମାର ଚାଟର୍ଜୀଙ୍କ ପରେ, ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ସେ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର ବିଭାଗର ଦ୍ୱିତୀୟ "ଖଇରା ପ୍ରଫେସର" ହେବାର ମର୍ଯ୍ୟଦା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ଦେଶ ବିଦେଶର ବହୁ ଗବେଷକ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଆସି ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅନୁସଂଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ସୁକୁମାର "ୟୁଜ ଅଫ କେସେସ ଇନ୍ ବେଦିକ ପ୍ରୋଜ" (୧୯୨୮) ଓ "ବୁଦ୍ଧିଷ୍ଟ ହାଇବ୍ରିଡ ସଂସ୍କୃତ(୧୯୨୮)" ପୁସ୍ତକରେ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟନ ଭାଷାର ଲିଖନ ଶୈଳୀ ବାବଦରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । ବଙ୍ଗାଳୀ ସାହିତ୍ୟକୁ, ସୁକୁମାର ନିଜ ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନା "ଗଳ୍ପ ସମଗ୍ର" (୨୦୦୯) ବହିରେ ସଂକଳିତ କରାଯାଇଥିଲା ।

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ - ୧୯୮୪( ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, ଲଣ୍ଡନ । ଏହି ପଦକ ପାଇବାରେ ସୁକୁମାର ଏସିଆ ମହାଦେଶର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ )
 ରବୀନ୍ଦ୍ର ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୩
 ଆନନ୍ଦ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୬, ୧୯୮୪
 ବିଦ୍ୟାସାଗର ପୁରସ୍କାର - ୧୯୮୧
 ଦେଶିକୋତ୍ତମ - ୧୯୮୨
 ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ - ୧୯୯୦
 ଯଦୁନାଥ ସରକାର ପଦକ ( ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, କଲିକତା)
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ - ୧୯୭୩
 ଆଶୁତୋଷ ସ୍ମୃତି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ
 ସରୋଜିନୀ ପଦକ

 ରଚନାବଳୀ 
 ଭାଷାର ଇତିବୃତ
 Women's Dialect in Bengali
 ବଙ୍ଗଳା ସ୍ଥାନ ନାମ 
 ରାମ କଥାର ପ୍ରାକ ଇତିହାସ 
 ଭରତ କଥାର ଗ୍ରନ୍ଥି ମୋଚନ
 A History of Brajabuli Literature 
 ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ
 ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟର କଥା
 ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟେ ଗଦ୍ୟ
 ବଙ୍ଗ ଭୂମିକା
 ବଙ୍ଗଳା ଇସଲାମି ସାହିତ୍ୟ
 ଦିନେରେ ପରେ ଦିନ ଯେ ଗେଲୋ

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୦ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ