ଧୋବଚମ୍ପା ପକ୍ଷୀ

ଧୋବଚମ୍ପା ପକ୍ଷୀ ବା ଫିତା ବୁଲ୍‍ବୁଲ୍ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ White-spotted Fantail ବା Spot-breasted Fantail, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Rhipidura albogularis) ସାଧାରଣ ଚଟିଆ ପରି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରାକାର ପକ୍ଷୀ । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ବୁଦାଳିଆ ଜଙ୍ଗଲ, ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଓ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପକ୍ଷୀ ବିଚରଣ କରିଥାନ୍ତି । ପୂର୍ବେ ଏହାକୁ କନକ ଚଢ଼େଇର ଏକ ଉପପ୍ରଜାତି ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ।Birds of India by Grimmett, Inskipp and Inskipp, 

 ବିବରଣୀ 
ପୂର୍ଣ୍ଣବୟସ୍କ ଏକ କନକ ଚଢ଼େଇର ଶରୀର ହାରାହାରି ୧୭-୧୯ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଲମ୍ବା ଓ ୧୦ ଗ୍ରାମ୍ ଓଜନବିଶିଷ୍ଟ । ଏହାର ଦେହର ରଙ୍ଗ ଧୂଆଁଳିଆ ବାଦାମୀ । ଗାଢ଼ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ଲାଞ୍ଜଟି ପଙ୍ଖା ବା ବିଞ୍ଛଣା ପରି ମେଲାଇ ହୋଇଯାଏ । ଛାତିର ପାର୍ଶ୍ୱ ଭାଗରେ ଧଳା ଛିଟାଦାଗ ରହିଥାଏ । ଏହାର ପେଟ ଓ ବେକ ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଆଖି ଖଇରିଆ ଓ ଥଣ୍ଟ ଗାଢ଼ ଖଇରିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଉଭୟ ମାଈ ଓ ଅଣ୍ଡିରା ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ଏକା ପରି ।        

 ବ୍ୟବହାର 
ଧୋବଚମ୍ପା ପକ୍ଷୀ ସାଧାରଣତଃ ଯୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ବୁଲନ୍ତି । ଏମାନେ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଫୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱଭାବର ପକ୍ଷୀ । ଭୂମିରେ ବା ବୁଦା ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ନିଜର ଲାଞ୍ଜର ପରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଞ୍ଛଣା ପରି ଖୋଲି ରଖିଥାନ୍ତି । ଲାଞ୍ଜକୁ ବିଞ୍ଛଣା ପରି ମେଲାଇ ଓ ଡେଣାକୁ ଅଳ୍ପ ହଲାଇ ଏମାନେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ ବସନ୍ତି ।        

ଏମାନେ କୀଟଭକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀ । ବୁଢ଼ିଆଣୀ, ଡାଆଁଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୀଟପତଙ୍ଗ ଏମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଆହାର । ଆକାଶରେ ଉଡ଼ନ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ଶିକାର ଧରିବା ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । ମାର୍ଚ୍ଚରୁ ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ଧୋବଚମ୍ପା ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ଋତୁ । ପତଳା ଘାସ, ନଡ଼ା, ତନ୍ତୁରେ ନିର୍ମିତ ଏମାନଙ୍କ ବସା ଦେଖିବାକୁ ଏକ ଗିଲାସ ବା କପ୍ ପରି । ବସାର ବାହାର ପଟଟି ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଜାଲ ପରି ଢିଲା ହୋଇଥାଏ । ମାଈ ଧୋବଚମ୍ପା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ବସାରେ ତିନୋଟି ଅଣ୍ଡା ଦିଏ । ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ଈଷତ୍ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଏହାର ଓସାରିଆ ପଟେ ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗର ଛିଟା ଛିଟା ଦାଗ ଥାଏ ।ଡଃ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର କର, ଡଃ ସଂଜତ କୁମାର ସାହୁ, ଶାରଦା ପତି, ଡଃ ବି. କେ. ସେନାପତି(୧୯୯୯) ପକ୍ଷୀ ନିରୀକ୍ଷଣ ପୁସ୍ତକ  

ସାଧାରଣତଃ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପକ୍ଷୀଙ୍କ ବର୍ଗରେ ଧୋବଚମ୍ପା ପରିଗଣିତ ହୁଏନାହିଁ । ଅଣ୍ଡିରା ଧୋବଚମ୍ପା ନିଜ କାକଳିରେ ସୁନ୍ଦର ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହି ରାବର ତୀବ୍ରତା ଉଚ୍ଚ ଓ ଏହା ଦୁଇଟି ସୋପାନରେ ଶୁଭାଯାଏ । ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ ୫-୬ଟି ତରଙ୍ଗାୟିତ ଧ୍ୱନି  ରହିଥାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ସୋପାନରେ ୪-୫ଟି କ୍ରମବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୱନି ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ପକ୍ଷୀର ରାବ ସମାପ୍ତ ହୁଏ । ଏହି ପକ୍ଷୀ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ନିଜ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ରାବ ବା ଗୀତର ସ୍ୱରକୁ ଏକ ଅନୁକ୍ରମରେ ଟିକିଏ ଲେଖାଏଁ ବଦଳାଉଥାଏ । ୪-୫ ବର୍ଷ ପରେ ପକ୍ଷୀର ଗୀତ ଅନେକାଂଶରେ ବଦଳିଯାଏ । ଅଣ୍ଡିରା ଧୋବଚମ୍ପା ପକ୍ଷୀର ଡାକରୁ ଏମାନଙ୍କୁ ଠଉରାଇବା ସହଜ ହୋଇଥାଏ ।

 ଚିତ୍ର ଗ୍ୟାଲେରି 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ପକ୍ଷୀ