ଆନନ୍ଦ ଶଙ୍କର ଜୟନ୍ତ

ଆନନ୍ଦ ଶଙ୍କର ଜୟନ୍ତ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Ananda Shankar Jayant) ଜଣେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମିତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟର ନର୍ତ୍ତକୀ, ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା, ପଣ୍ଡିତ ଓ ବୁରୋକ୍ରାଟ ଅଟନ୍ତି ଓ ଭାରତନାଟ୍ୟମ ତ‌ଥା କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରବୀଣତା ନିମନ୍ତେ ଜଣାଶୁଣା ଅଛନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ରେଲ‌ୱେ ଟ୍ରାଫିକ ସର୍ଭିସରେ (Indian Railway Traffic Service) ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର କର୍କଟ ରୋଗ ଉପରେ ଟେଡ ବାର୍ତ୍ତା (TED talk) ସବୁଠାରୁ ଭଲ ୧୨ଟି ବାର୍ତ୍ତାର ଚିଠାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି । ତାମିଲନାଡ଼ୁ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଓ କଲାଇମଣି ପୁରସ୍କାର ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ସରକାରଙ୍କଠାରୁ କଳା ରତ୍ନ ଉପାଧି ପାଇଛନ୍ତି । ସନ ୨୦୦୭ରେ ଭାରତ ସରକାର ଆନନ୍ଦଙ୍କର କଳା ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛନ୍ତି । 

ଜୀବନୀ 
ତାମିଲନାଡ଼ୁର ତିରୁନେଲଭେଲି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଭାରତୀୟ ରେଲ‌ୱେରେ କାମ କରୁଥିବା ଜି ଏସ ଶଙ୍କର ଓ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ତ‌ଥା ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ସୁଭାସିନୀଙ୍କ ଔରଷରୁ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ହାଇଦରାବାଦରେ ବଢ଼ିଥିଲେ ଓ ପରେ ସିକନ୍ଦରାବାଦରେ ଥିବା ସେଣ୍ଟ ଆନ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।  ଶାରଦା କେଶବ ରାଓଙ୍କଠାରୁ ସେ ମାତ୍ର ଚାରି ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟା ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ କେ ଏନ ପକ୍କିରିସ୍ୱାମୀ ପିଲ୍ଲାଇଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଥିଲେ ଓ ଏଗାର ବର୍ଷ ବୟସରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଅରୁଣ୍ଡେଲଙ୍କ କଳକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗଦାନ କରି ପଦ୍ମ ବାଳଗୋପାଳ ତ‌ଥା ଶାରଦା ହଫମ୍ୟାନ ଓ କୃଷ୍ଣବେନୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଭାରତନାଟ୍ୟମ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ଛଅ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭାରତନାଟ୍ୟମ, କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତ, ବୀଣା, ନୃତ୍ୟ ଥିଓରୀ ଓ ଫିଲୋସୋଫି ବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷାଲାବ କରିଥିଲେ । ସତର ବର୍ଷ ପରେ ସେ ହାଇଦରାବାଦ ଫେରି ଶଙ୍କରାନନ୍ଦ କଳାକେନ୍ଦ୍ର ନୃତ୍ୟ ସ୍କୁଲ ଖୋଲିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଥମେ ମାତ୍ର ୮ ଜଣ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ଥିଲେ ଓ ପରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଏହ ନୃତ୍ୟ ଏକାଡେମୀରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରେ ପାର୍ଥ ଘୋଷ, ମୃଣାଳିନୀ ଚୁନ୍ଦୁରି, ସତିରଜୁ ବେଣୁମାଧବ ଓ ଡୋଲାନ ବାନର୍ଜୀ ଭଳି କଳାକାର ସ‌ହ‌ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ।  ହାଇଦରାବାଦରେ ସେ ପଶୁମାର୍ଥି ରାମଲିଙ୍ଗମ ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶିଖିଥିଲେ ।  ଏହା ସାଥିରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଓସମାନିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମାସ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରି ସିଭିଲ ସର୍ଭିସ ପରୀକ୍ଷାରେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଭାରତୀୟ ରେଲ‌ୱେ ଟ୍ରାଫିକ ସର୍ଭିସରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଭାବରେ ସାଉଥ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ରେଲ‌ୱେରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।  ରେଲ‌ୱେରେ ଚାକିରୀ କରିବା ସାଥିରେ ସେ ୟୁନିଭରସିଟି ଗ୍ରାଣ୍ଟସ କମିଶନରୁ ଗବେଷଣା ସ୍କଲାରସିପ ପାଇ ସେ କଳା ଇତିହାସରେ ଏମଫିଲ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ ଓ ଟୁରିଜିମ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରି ପିଏଚଡି ପାଇଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ 'ଟୁରିଜିମ ବୃଦ୍ଧିରେ ଭାରତୀୟ ରେଲ‌ୱେର ଅବଦାନ' ଥେସିସ ଲେଖିଥିଲେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ