ଆଣ୍ଠୁ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି

ଆଣ୍ଠୁ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ knee dislocation) ଏକ ପ୍ରକାର ଗଣ୍ଠି ଆଘାତ (knee injury) ଯେଉଁଥିରେ ଟିବିଆ (tibia) ଓ ଫିମର (femur) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗଣ୍ଠି (joint) ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଆଘାତ ହେଲେ ଆଣ୍ଠୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା (Knee pain), ଆଣ୍ଠୁ ବିକଳାଙ୍ଗ ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଆଣ୍ଠୁ ଅସନ୍ତୁଳିତ ଥାଏ । ଅଧିକ ଶକ୍ତ ଆଘାତ ହୋଇଥିଲେ ପ‌ପ୍ଲିଟିଆଲ ଧମନୀ ଆଘାତ (artery behind the knee), କମ୍ପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହୋଇପାରେ । 

ପ୍ରାୟ ଅଧା ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ ପ୍ରମୁଖ (major trauma) ଓ ବାକି ଅଧା ଲୋକ ସାମାନ୍ୟ କାରଣରୁ ଏହି ଆଣ୍ଠୁ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି ଭୋଗ କରନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ଅଧା ସଂଖ୍ୟକ କେଶ୍‌ରେ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପେ ଆପେ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ହୋଇଯାଏ । ଏଥିରେ ଆଣ୍ଟିରିଅର କ୍ରୁସିଏଟ ଲିଗାମେଣ୍ଟ (anterior cruciate ligament), ପୋଷ୍ଟିରିଅର କ୍ରୁସିଏଟ ଲିଗାମେଣ୍ଟ (posterior cruciate ligament), ମିଡିଆଲ (medial collateral ligament) ବା ଲାଟରାଲ କୋଲାଟରାଲ ଲିଗାମେଣ୍ଟ (lateral collateral ligament) ଛିଣ୍ଡିଯାଇଥାଏ । ଆଙ୍କଲ-ବ୍ରାକିଆଲ ପ୍ରେସର ଇଣ୍ଡେକ୍ସ (ankle-brachial pressure index) ୦.୯ରୁ କମ୍ ଥାଏ ତେବେ ରକ୍ତନଳୀ ଆଘାତ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସିଟି ଆଞ୍ଜିଓଗ୍ରାଫି (CT angiography) କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ । ଅନ୍ୟଥା ବାରମ୍ବାର ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା କଲେ (physical exams) ଯଥେଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ । 


ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତ ଗଣ୍ଠି ଥିଲେ ପୁନଃସ୍ଥାପନ (Reduction) କରି ସ୍ପିଣ୍ଟ (splinting) ଦିଆଯାଏ; ଓ ଏହା ସିଡେସନ (procedural sedation) ଦେଇ କରାଯାଏ । ଧମନୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଅପରେଶନ କରାଯାଏ । ଏକାଧିକ ଅପରେଶନ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ ।  ପ୍ରାୟ ୧୦% କେଶ୍‌ରେ ବିଚ୍ଛେଦନ ବା ଆମ୍ପୁଟେସନ (amputation) ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।


ବର୍ଷକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକରେ ଜଣକର ଆଣ୍ଠୁ ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି ହୁଏ । ମହିଳାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଅଧିକ ହୁଏ । ଅଳ୍ପ ବୟସ୍କ ଯୁବକମାନେ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୨୦ରେ ମେଗେସ ଅଫ ସିଡନ (Meges of Sidon) ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣ୍ଠି ସ୍ଥାନ‌ଚ୍ୟୁତି