ଶିବତୀର୍ଥ ମଠ

ପୁରୁଣା ସହର ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବାହାର ଅଞ୍ଚଳରେ "ଶିବତୀର୍ଥ ମଠ" ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମଠ, "ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା" ଏବଂ "ଦୋଳ ପୂର୍ଣିମା" ନାମରେ ଯଣାଯାଏ । ଦୋଳ ପୂର୍ଣିମାକୁ ଏହି ବିଶ୍ୱାସରେ ପାଳନ କରାଯାଏ କି, ଭଗବାନ ଲିଙ୍ଗରାଜ ଏହି ମଠକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ "ପଙ୍କ୍ତି ଭୋଗ" (ସାମୁଦାୟିକ ଭୋଜନ) ଦୋଳ ପୂର୍ଣିମାରେ ଆଣିଥିଲେ ।  

 ଅବସ୍ଥିତି 
ଏହି ମଠ ପୂର୍ବର ସାମ୍ନା କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ରଥଗଡ ଛକ, ଓଲ୍ଡ ଟାଉନ, ଭୁବନେଶ୍ୱରରେସ୍ଥିତ । ଲିଙ୍ଗରାଜର ଉତ୍ତରୀ ଗେଟରୁ ୩୦ ମିଟର ଦୂରରେ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରରୁ ମାଉସୀମା ମନ୍ଦିର ଆଡକୁ ଯାଉଥିବା ରଥ ରୋଡର ଡାହାଣ ପଟରୁ ଏହି ମଠ ପାଖକୁ ଯାଇଥାଏ । ବୃତ୍ତିଦାନ କମିଶନ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ "ଗଣିତ"ର ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମଠରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଥିବା "ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ" ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଭଗବାନ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ରଥକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା କାଠଗଡକୁ ମୂର୍ତ୍ତୀରେ ଏଠାରେ ସନ୍ୟାସୀ ବଢ଼େଇ ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଏ ।  

 ଶିବତୀର୍ଥ ମଠର ସମାଧୀ ମନ୍ଦିର  

ଏହି ପୂର୍ବର ଶେଷ ଭାଗରେ ମଠର ଉପକ୍ଷେତ୍ରରେସ୍ଥିତ ହୋଇଥାଏ । ରଥ ରୋଡର ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତରୀ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ସାମ୍ନାରେସ୍ଥିତ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଧା ପଙ୍କ୍ତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ୧୩ଟି ସମାଧୀ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ପଛ ପଙ୍କ୍ତିରେ ୯ଟି ମନ୍ଦିର ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ଉତ୍ତର ମନ୍ଦିରରୁ ୪ଟି ମନ୍ଦିର ଏକ କମ୍ପାଉଣ୍ଡ କାନ୍ଥଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି । ଦକ୍ଷୀଣରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଆଶିଂକ ରୂପେ ସମାଧୀ ଦିଆଯାଇଛି । ସାମ୍ନା ପଙ୍କ୍ତିର ୪ଟି ମନ୍ଦିରରୁ ୩ଟିକୁ "ଗଣ୍ଡି" ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାଧୀ ଦିଆଯାଇଛି ପରନ୍ତୁ ୪ର୍ଥକୁ "ବାଡ"ରେ ସମାଧୀ ଦିଆଯାଇଛି । ସମାଧୀ ଯୁକ୍ତ ମନ୍ଦିର ଯୋଯନାରେ ବର୍ଗିତ ପଦୋନ୍ନତିରେ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ "ବାଡ", "ଗଣ୍ଡି" ଏବଂ "ମସ୍ତକ" ଯୁକ୍ତ ପିଢା ଆଦେଶ ରହିଛି । ଏହି ମନ୍ଦିର ଗାଡିରେ ତିନୋଟି ପଛୁଆ ସ୍ତର ରହିଛି ।

 ଗ୍ରନ୍ଥସୂଚୀ
 ଡଃ ସଦାଶୀବ ପ୍ରଧାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଭୁବନେଶ୍ୱରର କମ ଗ୍ୟାନ୍ତ ସ୍ମାରକ ()। 

 ଆଧାର 
 http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2008/July-2008/engpdf/75_The_Role_of_Mathas.pdf