ଭାରତୀୟ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ

Theଭାରତୀୟ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକାଳରେ ରହିଥିବା  ଭାରତୀୟ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟ ସବୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସିମାଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା । 

 ଇତିହାସ 
ରାଜକୀୟ ସମୟରେ ମୋଗଲ ସମ୍ଭ୍ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ଥିବା କେତେକ ରାଜ୍ୟ ଅନେକ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଅଧୀନତା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିବା ବେଳେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଇଟି ଦଳର ପାର୍ବତ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ଖୁବ ପରେ 2ଟି ସମର ଓ ବିଦ୍ରୋହ ପରେ ବ୍ରିଟିଶ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲେ । ପରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ସବୁକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ପଞ୍ଜାବ , ହରିୟାଣା ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ରଖା ଯାଇଗଲା  । 

 ସିମଳା ପର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ 
ଅଧୀନ ରାଜ୍ୟ ଓ ଜାଗିରଦାର  ସମେତ 28ଟି ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହକୁ ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ କୁହାଯାଉ ଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ରାଜପୁତ ହିନ୍ଦୁ ଶାସକ"Part I: Kangra (1883-1884)", Gazetteer of the Kangra District, 1883-84; reprinted Indus Publ. ମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହଉଥିଲା । ଏହି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଧିବାସୀମାନେ ମୁଖ୍ଯତଃ ହିନ୍ଦୁ ଥିଲେ ଓ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ବୌଦ୍ଧ  ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ । ସେମାନେ ହିନ୍ଦୀ , ପଞ୍ଜାବୀ , ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଓ ପାରସ୍ୟ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର୍କାରୁଥିଲେ । 

ସତଲେଜ ନଦୀର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା 4,800 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟରର ପ୍ରାୟ ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଏହି ରାଜ୍ୟ ସମୂହର ଅଧିକାରରେ ଥିବା ବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜା ବା ରାଣା ବା ବାଶହରମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । ତାହା ମଧ୍ୟରୁ କ୍ଷେନଦୀର ଠାକୁର ଓ ଦେଲାଥର ଠାକୁର ମୁଖ୍ୟ । ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ କ୍ଷୁଦ୍ରକାୟ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟ ସତଲେଜ ନଦୀର ଆହୁରି ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଥିଲେ ।ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ,   
 ବଳଶାନର ରାଣା 
 ବେଜାର ଠାକୁର 
 ଭାଜିର ରାଣା 
 ଭଗତର ରାଜକୁମାର 
 ବିଳାସପୁରର ରାଜା 
 ଡାକୋଟିର ରାଣା 
 ଧାମିର ରାଣା 
 ଯୁବବଳ ରାଜ୍ୟର ରାଣା 
 ଧାଡିର ରାଣା , ଯାହା ଯୁବବଳର ଉପରାଜ୍ୟ ଥିଲା  
 କେଔନ୍ଥାଳର ରାଜା 
 ଗୁଣ୍ଠର ଜାଗିର୍ଦାର 
 କୋଟିର ରାଣା 
 ମାଧାନର ରାଣା 
 ରାତେଶ ବା କୋଟି ଦୁର୍ଗର ଠାକୁର 
 ଥିୟଗର ରାଣା 
 କୁନିହାରର ରାଣା 
 କୁଠାରର ରାଣା 
 ମହଲୋଗର ରାଣା 
 ମଙ୍ଗଳର ରାଣା 
 ନଲଗଡର ରାଣା 
 ସଙ୍ଗରୀର ରାଣା ବା ରାଇ ମିଆଁ 
 ଥରହୋଚର ରାଣା 
ସିମଳା ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସାନୁହ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଅଂଶ ହେଇ ରହିଲେ । 

 ପଞ୍ଜାବ ପର୍ବାଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ସମୂହ 
 ଚାମବା 
 ଶିବା Ashok K. Thakur.
 ମାଣ୍ଡୀ 
 ସୁକେଟ 
 ତେହରି ଗର୍ହବାଳ Uttar Pradesh), entitled to an 11 gun salute
 ଇତ୍ୟାଦି 

 ଆଧାର ଓ ସ୍ରୋତ 

 ବାହାର ଲିଙ୍କ ସମୂହ 
 Indian Princely States website 
 Punjab State Gazetteer [then Punjab was much larger], vol. VIII, Gazetteer of the Simla Hill States 1910
 Himachal Pradesh State's official website and various links therefrom (click on map or names) to official sites of the state's districts

ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଭୂଗୋଳ