ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ

‌‌‌

ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Chikungunya) ଏକ ସଂକ୍ରମଣ (infection) ଯାହା ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ ଭୁତାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ । ଏହି ରୋଗର ମୂଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ: ଜ୍ୱର ଓ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା (joint pain) । ଭୁତାଣୁ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର ୨ରୁ ୧୨ ଦିନ ପରେ ଏହି ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ: ମୁଣ୍ଡବଥା, ଗଣ୍ଠିଫୁଲା ଓ ରାସ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଏ । ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀ ଏକ ସପ୍ତାହ ଭିତରେ ଭଲ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମାସ ମାସ ଧରି ରହିଯାଏ । ଏହି ରୋଗରେ  ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ହାର (risk of death) ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ଲୋକରେ ୧ ଜଣ । ଅଳ୍ପ ବୟସର ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଥିବା ଲୋକ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟରେ ଅଧିକ ରହନ୍ତି । 

ଦୁଇ ପ୍ରଜାତିର ମଶାଙ୍କଦ୍ୱାରାଏହି ରୋଗ ମାନବରୁ ମାନବକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ସେହି ମଶାଙ୍କର ନାମ ଏଡିସ ଆଲବୋପିକ୍ଟସ (Aedes albopictus) ଓ ଏଡିସ ଇଜିପ୍ଟି (Aedes aegypti). ଅହି ମଶା ମୂଖ୍ୟତଃ ଦିନରେ କାମୁଡ଼ନ୍ତି । ପକ୍ଷୀ ଓ ମୂଷା ଜାତୀୟ ଜୀବମାନେ (rodent) ଏହି ଭୁତାଣୁର ପ୍ରାକୃତିକ ଭଣ୍ଡାର (virus may circulate within a number of animals) ଥାଆନ୍ତି । ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭୁତାଣୁର ଆରଏନଏ (RNA) ବା ଆଣ୍ଟବଡି (antibodies) ମିଳିଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଯାଏ । ଜିକା ଜ୍ୱର (Zika fever) ଓ ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ୱର (dengue fever) ସ‌ହ ଏହି ରୋଗର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିବାରୁ ରୋଗ ନିିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଭୂଲ ହୋଇଯିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଥରେ ସଂକ୍ରମିତ ହେଲେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କର ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି (immune) ହୋଇଯାଏ । 

ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ନିମନ୍ତେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ମଶା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (mosquito control) ସ‌ହିତ ମଶା କାମୁଡ଼ା ଏଡ଼େଇବା ଆବଶ୍ୟକ । ସ୍ଥିର ଜଳ ନ ରଖିବା ଓ ମଶା ବିକର୍ଷକ ଔଷଧ (insect repellent) ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ସ‌ହିତ ମଶାରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ । ସନ ୨୦୧୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ରୋଗ ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ଟିକା ଉଦଭାବନ ହୋଇନାହିଁ ବା କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ । ରୋଗୀକୁ ବିଶ୍ରାମ, ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଓ ଔଷଧ ଦେଇ ଜ୍ୱର ଓ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । 

ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଏହି ରୋଗ ଆଫ୍ରିକା ଓ ଏସିଆରେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସନ ୨୦୦୦ରୁ ୟୁରୋପ ଓ ଆମେରିକାରେ ସଂକ୍ରମଣ ପ୍ରକୋପ (outbreak) ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି । ସନ ୨୦୧୪ରେ ଏକ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିବା ସନ୍ଦେହ କରାଯାଉଛି । ସନ ୨୦୧୪ରେ ଫ୍ଲୋରିଡାରେ ଏ ରୋଗ ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ୨୦୧୬ରେ ସ୍ଥାନୀୟ କେଶ୍ ରିପୋର୍ଟ ମିଳିନାହିଁ । ସନ ୧୯୫୨ରେ ତଞ୍ଜାନିଆରେ (Tanzania) ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା । ଚିକୁନ‌ଗୁନିଆ ନାମଟି କିମାକୋଣ୍ଡେ ଭାଷାରୁ (Kimakonde language) ନିଆଯାଇଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ 'ବିକୃତ ହେବାକୁ ଥିବା' ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ