ରକ୍ତବାନ୍ତି

ରକ୍ତବାନ୍ତି (ଇଂରାଜୀରେ British: Haematemesis, USA: Hematemesis) ଏକ ଲକ୍ଷଣ ଯେଉଁଥିରେ ରକ୍ତବାନ୍ତି ହୁଏ । ଅନେକ ସମୟରେ କାଶରେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ତ ପଡ଼େ ଓ ଏହି ରୋଗୀ ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ । ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ Hemoptysis କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦୁଇ ଲକ୍ଷଣ ସମାନ ନୁହେଁ ଓ ସାବଧାନତା ସହ ଲକ୍ଷଣ ଇତିହାସ ରୋଗୀଠାରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ହୁଏ । 
 ଲକ୍ଷଣ 
ରୋଗୀ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରେ । 
 କାରଣ 

 ମାଲ୍ଲୋରୀ- ୱେସ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (Mallory-Weiss syndrome): ଏସୋଫେଗସରେ ରକ୍ତାକ୍ତ କ୍ଷତ, ଅଧିକ ବାନ୍ତିଲାଗିବା ହେତୁ ହୁଏ ।    
 ପାକସ୍ଥଳୀ ବା ଏସୋଫେଗସର ଭତର ଆସ୍ତରଣରେ ସାମାନ୍ୟ କ୍ଷତ ହେଲେ ।    
 ପାଟି, ନାକ ଓ ଗଳାରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇ ଢ଼ୋକି ହୋଇଯା‌ଇଥିଲେ ।    
 ଖାଦ୍ୟନଳୀର  ଅସ୍ୱାଭାବିକ ରକ୍ତନଳୀମାନଙ୍କରୁ (gastric varices or intestinal varices) ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ।    al varices
 ଏସୋଫେଗସ ବା ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଅର୍ବୁଦ (Tumors) ହେଲେ । 
 ବିକିରଣର ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରଭାବ (Radiation poisoning)
 ଭୁତାଣୁ ଜନିତ ରକ୍ତାକ୍ତ-ଜ୍ୱର । (Viral hemorrhagic fever)
 ଗ୍ୟାସ୍ଟ୍ରୋଏଣ୍ଟେରାଇଟିସ (Gastroenteritis)
 ଗ୍ୟାସ୍ଟ୍ରାଇଟିସ (Gastritis)
 ପେପ୍ଟିକ ଅଲସର (Peptic ulcer)
 କ୍ରନିକ ଭୁତାଣୁ ଜନିତ ହେପାଟାଇଟିସ (Chronic viral hepatitis)
 ଅନ୍ତନଳୀ ସିସ୍ଟୋସୋମିଆସିସ (Intestinal Schistosomiasis caused by the parasite schistosoma mansoni )
 ଧୁମ୍ରପାନ ଇତିହାସ     
 ଅପରେଶନ ଜନିତ କ୍ଷତ (Iatrogenic Injury such as invasive procedure such as endoscopy or transesophageal echocardiography)
 ଜଲିଞ୍ଜର‌- ଏଲିସନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (Zollinger-Ellison Syndrome: severe peptic ulcer)
 ଆଟ୍ରିଓ-ଏସୋଫେଜିଆଲ ଫିସ୍ଛୁଲା (Atrio-oesophageal fistula)
 ହଲଦିଆ ଜ୍ୱର (Yellow fever)
 ଚିକିତ୍ସା 
ରକ୍ତବାନ୍ତି ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ କରେ । ଅଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ରୋଗୀର ସକ୍ ହୋଇଯିବ । 
 ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ତ କ୍ଷୟ 
ରୋଗୀକୁ ଓମେପ୍ରାଜଲ (a proton pump inhibitor) ଔଷଧ ସାଧାରଣତଃ ଦିଆଯାଏ । ଯଦି ହେମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ସ୍ତର ୮.୦ ଗ୍ରା/ଡେଳିରୁ କମ ଥାଏ, ତେବେ ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍ସଫ୍ୟୁଜନ ଦିଆଯାଏ ଓ ଏଣ୍ଡୋସ୍କୋପି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଟିବାଟେ ଖାଇବା ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ । 
 ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ରକ୍ତ କ୍ଷୟ 
ସକ୍ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ, ସାଲାଇନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଓ ରକ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ମତେ ଦିଆଯାଏ । ଆଶୁ ଏଣ୍ଡୋସ୍କୋପି କରାଯାଏ । ରକ୍ତସ୍ରାବ ସ୍ଥାନ ଜଣା ନ ପଡ଼ିଲେ ଲାପାରୋଟୋମି ଅପରେଶନ କରି ରକ୍ତସ୍ରାବ ବନ୍ଦ କରିବା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଏ । ଶ୍ୱାସନଳୀ ଖୋଲା ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ଏଣ୍ଡୋଟ୍ରାକିଆଲ ଟ୍ୟୁବ ଦିଆଯାଏ ।

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 Upper gastrointestinal bleeding
 Shock
 Melena
 Coffee ground vomiting

ବହିସ୍ଥଃ ଲିଙ୍କ



ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ