ବାଘମାରୀ

ବାଘମାରୀ , ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହାର ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦,୦୦୦ରୁ ବେଶୀ । ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବ କାଳରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ବନାନୀରେ ପରିପୂର୍ଣ ଥିଲା ଓ ଅନେକ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ର ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିଲେ । 

 ଇତିହାସ 
ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବଙ୍କ ଓ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ରାଜା ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରାଜୁତି ସମୟରେ ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରେ ଲିଖିତ ବିବରଣୀରେ ବାଘମାରୀ ଗ୍ରାମ କଥା ଲେଖାଯାଇଥିଲା । ୧୮୧୭ ମସିହାରେ ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ବାଘମାରୀ ଗ୍ରାମରେ ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବଙ୍କ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳୀନ ଆବାସ ଥିଲା । ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ଏହି ଗ୍ରାମ ରାଜାଙ୍କ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ କେନ୍ଦ୍ର ଥିବା ସହ ଏହା ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ପ୍ରମୁଖ ୭୪ଗଡ଼(ସାମରିକ ଘାଟି) ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲା । ବ୍ରଜନାଥ ବଡଜେନାଙ୍କ ଲିଖିତ ତଥ୍ୟାବଳିରେ ଏହି ଗ୍ରାମର ଉଲ୍ଲେଖ ବିଶେଷ ଭାବରେ ରହିଛି । 

 ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି 
ବାଘମାରୀର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି  ଠାରେ । ମହାନଦୀର ଏକ ଉପନଦୀ କେନ୍ଦୁଳି ନଦୀ ଏହି ଗ୍ରାମର ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଗ୍ରାମର ମୁଖ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ସବୁଜ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ । ଗ୍ରାମର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟ୍ରି ଉଷ୍ମପ୍ରସ୍ରବଣ ରହିଛି । ଏଠାରେ ସଲଫର ଯୁକ୍ତ ଉଷ୍ମ ଜଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ଓ ଏହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ । 

 ଜନସଂଖ୍ୟା 
ଗ୍ରାମର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ୨୦,୦୦୦ରୁ ବେଶୀ । ମହିଳା ପୁରୁଷ ହାର ୯୭୨:୧୦୦୦ ।

ଗ୍ରାମଟି ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ 1 ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପୂର୍ବରୁ ଜାତିଗତ ଭିତ୍ତିରେ " ସାହି "ସବୁ ଥିବା ବେଳେ ଅଧୁନା ତାହା ଆଉ ନାହି । 

 ଗ୍ରାମର ଅବସ୍ଥିତି ମାନଚିତ୍ର 
ଗ୍ରାମର ଜନବସତି ସ୍ଥଳ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ରହିଛି । ଗ୍ରାମ ଭିତରସ୍ଥ ରାସ୍ତାର ଦୁଇ ପାଟରେ ଗୃହ ସବୁ ରହିଥାଏ । 

 ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥା 
ଏହା ଏକ କୃଷି ପ୍ରଧାନ ଗ୍ରାମ । ପଥର ଖଦାନ ମନ ମଧ୍ୟ ରହି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକାକୁ ସହାୟତା କରେ । ଜଳସେଚନର ଅଭାବରୁ ଗ୍ରାମରେ କୃଷି ପ୍ରଭାବିତ ହେଇଥାଏ । 

 ସ୍ଥାନାନ୍ତର 
ସହରର ଆକର୍ଷଣ ଯୋଗୁ ଓ ଉନ୍ନତ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ପାଇବାକୁ ଏହି ଗ୍ରାମର ଜନସଂଖ୍ୟା କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇ ଏଠାରୁ ଅନେକ ଅଧିବାସୀ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଆଦି ସହରକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ସ୍ଥାନତର ହଉଥିବାର ଦେଖା ଯାଏ । 

 ଶିକ୍ଷା 
ଏଠାରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୩% ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ଏଠାରେ କେବଳ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟ ହାଇସ୍କୁଲ ସ୍ତର ଯାଏ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ରହିଛି ।  .

 ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ 

 ଅଟ୍ରି ଉଷ୍ମପ୍ରସ୍ରବଣ 
ଅଟ୍ରି ଉଷ୍ମପ୍ରସ୍ରବଣ ଏହି ଗ୍ରାମର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ । ଏଠାରେ ଭଗବାନ ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ସେଠାରେ ମକର ମେଳା ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳିତ ହୁଏ । ଏହା ୩୦ଦିନ ଧରି ଚାଲେ ଓ ପ୍ରାୟ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । 

 ଆଧାର 

 Orissa: Volumes:1 & 2 by William Wilson Hunter
 Cultural History of Orissa by Rajiva Ranjan Mishra
 Comprehensive History and Culture of Orissa by P.K. Misra, J.K. Samal, and J.K. Samal
 History of Modern Orissa by J.K. Samal

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Official Website of Khurda District
 Wikimapia: Baghamari
 Paika Rebellion
 Paika Mutiny