ପେରିକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ

ପେରିକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ pericarditis) ଏକ ରୋଗର ନାମ ଯେଉଁଥିରେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡର  ତନ୍ତୁମୟ ଖୋଳ ବା ପେରକାର୍ଡ଼ିଅମର (pericardium) ପ୍ରଦାହ (inflammation) ହୋଇଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ତୀବ୍ର ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା (chest pain) ହଠାତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପିଠି, ବେକ ଓ କାନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ ହୋଇପାରେ । ବିଛଣାରେ ଗଡ଼ିଲେ ବା ଲମ୍ବା ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେଲେ କଷ୍ଟ ବଢ଼ିଯାଏ କିନ୍ତୁ ବସିପଡ଼ିଲେ ଭଳ ଲାଗେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୱର, ଦୁର୍ବଳତା (weakness), ଖର ସ୍ପନ୍ଦନ (palpitations) ଓ ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ (shortness of breath) ଲାଗେ । ବେଳେବେଳେ ରୋଗ ହଠାତ ଆରମ୍ଭ ନ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ହୁଏ । 

ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଭୁତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣକୁ (viral infection ) ପେରିକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ ରୋଗର କାରଣରୂପେ ବିବେଚନ କରାଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ଯକ୍ଷ୍ମା, ହୃଦ୍‌ଘାତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୟୁରିମିକ ପେରିକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ, କର୍କଟ ରୋଗ, ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ (autoimmune disorder) ଓ ଛାତି ଆଘାତ ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇପାରେ । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହର କାରଣ ଅଜ୍ଞାତ ହୋଇ ରହିଯାଏ ।   ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ପେରିକାର୍ଡ଼ିଆଲ ରବ୍ (pericardial rub), ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଇସିଜି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡକୁ ଘେରି ତରଳ ପଦାର୍ଥ (fluid around the heart) ଜମିବା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ହୃଦ୍‌ଘାତ ରୋଗରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।

ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥଳରେ ଏନଏସଏଆଇଡି (NSAIDs) ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ଓ ସମ୍ଭବତଃ କଲଚିସିନ (colchicine) ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଔଷଧ ଯଥେଷ୍ଟ ନ ହେଲେ ସ୍ଟିରଏଡ (Steroids) ଦିଆଯାଇପାରେ । କିଛି ଦିନ ବା କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ରୋଗର ଉନ୍ନତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ମାସ ମାସ ଧରି ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ କାର୍ଡ଼ିଆକ ଟାମ୍ପୋନେଡ (cardiac tamponade), ମାୟୋକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ (myocarditis) ବା କନସ୍ଟ୍ରିକ୍ଟିଭ ପେରିକାର୍ଡ଼ିଟିସ (constrictive pericarditis) ହୋଇପାରେ । ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଏହି ଏକ ଅଳ୍ପ ସାଧାରଣ କାରଣ ।  ବାର୍ଷିକ ୧୦,୦୦୦ ଲୋକରେ ୩ ଜଣକୁ ଏହି ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ସାଧାରଣତଃ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ୨୦ରୁ ୫୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ପ୍ରାୟ ୩୦% ରୋଗୀଙ୍କର ଏକାଧିକ ଥର ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ