ବୁଦ୍ଧଖୋଲ

ବୁଦ୍ଧଖୋଲ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ବୁଗୁଡ଼ାଠାରୁ ତିନି କିଲୋମିଟର ଉତ୍ତରରେ ଥିବା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ । ଏହି ସ୍ଥାନଟି ବଣଭୋଜି ପାଇଁ  ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହାର ଚତୁର୍ପାଶ୍ୱରେ ସବୁଜ ପାହାଡ଼ ରହିଛି । ଏକ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ପାଞ୍ଚଗୋଟି ମନ୍ଦିର ରହିଛି  ଯଥା ମକରେଶ୍ୱର, ଗଙ୍ଗାଧରେଶ୍ୱର, ଜଗଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର, ବୁଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଯାହାକି ପଞ୍ଚୁମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ନାମରେ ପରିଚିତ ।  

ବୁଦ୍ଧଖୋଲରେ ଏକ ଚିରସ୍ରୋତା ଝର ରହିଛି ଯାହା ଉପରଭାଗରୁ ବହି ଆସି ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳପ୍ରପାତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଏହି ଝରଣାର ନାମ “ପଞ୍ଜୁରିଆ” ।  ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବୌଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା । ଏହି ସ୍ଥାନଠାରୁ ଅନତିଦୂରରେ ଥିବା ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଗୁମ୍ଫା “ସିଦ୍ଧଗୁମ୍ଫା” ନାମରେ ନାମିତ । ସେଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ତପସ୍ୟାରତ ଥିଲେ । ଶିବରାତ୍ରି ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ପୁର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଏଠାରେ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ପାଇଁ ବହୁ ଜନସମାଗମ ହୁଏ । ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଏଠାକୁ ବୋଲବମ ଭକ୍ତ ଆସି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିଥାନ୍ତି ।

 ନାମକରଣ 
ବୌଦ୍ଧ ଏବଂ ଶୈବ ଧର୍ମର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳୀ ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧଖୋଲ । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ବେଳେ ମିଳିଥିଲା କିଛି ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ବୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିମା ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ବୁଦ୍ଧଖୋଲ । ଅନ୍ୟ ଏକ ମତ ଅନୁସାରେ ବୁଢ଼ୀଖୋଲ ନଈ ଏକ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏପରି ନାମ ରଖାଯାଇଛି ।
ଆକର୍ଷଣ ଏବଂ ଇତିହାସ
ସିଦ୍ଧଗୁମ୍ଫା, ଗଣେଶ ଗୁମ୍ଫା, ଅଶୋକ ଗୁମ୍ଫା, ଧ୍ୟାନ ଗୁମ୍ଫା ଆଦି ପ୍ରାଚୀନ ଗୁମ୍ଫାମାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକରେ ଏକଦା ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ ଏବଂ ଶୈବ ସନ୍ୟାସୀମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ସମ୍ରାଟ ହର୍ଷବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କ ସମୟରେ ଚାଇନିଜ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନ ସାଂ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନ ଏକଦା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷାସ୍ଥଳୀ ଥିଲା ବୋଲି ହୁଏନ ସାଂଙ୍କ ରଚନାବଳୀରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ଚିରସ୍ରୋତା ଝରଣା ପର୍ନୂରୀ ବୁଦ୍ଧଖୋଲର ଅନ୍ୟ ଏକ ଆକର୍ଷଣ । ଝରଣା ପାଣି ପବିତ୍ର ବୋଲି ଅଂଚଳବାସୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ।

 ଗମନାଗମନ 
ବୁଗୁଡାକୁ ଯାତାୟତ କରିବା ନିମିତ୍ତ ବସ୍ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ । ନିକଟତମ ରେଳପଥ ହେଉଛି ଖଲ୍ଲିକୋଟ ଏବଂ ନିକଟତମ ଆକାଶପଥ ହେଉଛି ଭୁବନେଶ୍ୱର । ବୁଗୁଡ଼ାରୁ ମାତ୍ର ତିନି କି.ମି. ଦୂରରେ ବୁଦ୍ଧଖୋଲ ଥିବାରୁ ବୁଗୁଡ଼ାରୁ ଏଠାକୁ ଚାଲି ଯାଇହେବ କିମ୍ବା ଅଟୋ/କ୍ୟାବ୍/ସାଇକେଲ କରିହେବ ।

ଉଦ୍ଧୃତି

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ