ଆଓର୍ଟିକ ସ୍ଟେନୋସିସ

ଆଓର୍ଟିକ ସ୍ଟେନୋସିସ (ଏ ଏସ) (ଇଂରାଜୀରେ Aortic stenosis ବା AS) କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡରେ ଥିବା ବାମ ନିଳୟର ପ୍ରସ୍ଥାନ‌ଦ୍ୱାର ଅଣଓସାରିଆ ବା ସରୁ ହୋଇଯାଇ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜେ ।   ଏହା ଆଓର୍ଟିକ ଭଲ‌୍‌ଭ ‌ ଯାଗାରେ ହୋଇପାରେ ବା ତା ଉପରେ ତ‌ଥା ନିମ୍ନରେ ହୋଇପାରେ ।  ସମୟକ୍ରମେ ଏହା ଅତି ଖରାପ ଦିଗକୁ ଗତିକରେ ।  ଲକ୍ଷଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସେ; ବ୍ୟାୟାମ କରିବାର ଅକ୍ଷମତା ପ୍ରଥମେ ହୁଏ ।  ହୃଦ୍‌ପାତ, ମୂର୍ଚ୍ଛା କିମ୍ବା ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଜନିତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଏହି ରୋଗରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଏହାର ଫଳାଫଳ ଅତି ଖରାପ ହୁଏ ।  ଠିଆ ହେଲାବେଳେ ବା ବ୍ୟାୟାମ କଲାବେଳେ ଚେତା ହଜିଯାଏ ।  ହୃଦ୍‌ପାତ ହେଲେ ଛୋଟ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ବା ଅଣନିଶ୍ୱାସ ହୁଏ ବିଶେଷତଃ ତଳେ ଗଡ଼ିଲେ, ରାତିରେ, ବ୍ୟାୟାମ କଲାବେଳେ ହୁଏ ଓ ଗୋଡ଼ଫୁଲା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ ।  ଭଲ୍‌ଭ ସରୁ ନ ହୋଇ କେବଳ ମୋଟା ହେଲେ ତାହାକୁ ଆଓର୍ଟିକ ସ୍କ୍ଲେରୋସିସ କୁହାଯାଏ । 

ଦ୍ୱିପର୍ଦୀ କପାଟିକା (bicuspid valve) ଓ ରିଉମାଟିକ ଜ୍ୱର ଏହାର କାରଣରୂପେ ବିବଚନା କରାଯାଏ । ଜନସଂଖ୍ୟାର ୧ରୁ ୨ % ଲୋକଙ୍କର ଦ୍ୱିପର୍ଦୀ ଆଓର୍ଟିକ କପାଟିକା ଥାଏ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ରିଉମାଟିକ ହୃଦରୋଗ ଅଧିକ ହୁଏ । ସାଧାରଣ ଭଲ୍‌ଭ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦଶକ ବିତିଗଲେ ଟାଣ ହୋଇଯାଏ । ଏହାର ସଙ୍କଟାବସ୍ଥା ଠିକ କରୋନାରୀ ଧମନୀ ଭଳି: ଧୂମ୍ରପାନ, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଅଧିକ କୋଲେସ୍ଟେରଲ, ଡାଏବେଟିସ ଓ ପୁରୁଷ ପ୍ରଧାନ ଇତ୍ୟାଦି ।  ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡରେ ଥିବା ବାମ ନିଳୟ ଓ ମହାଧମନୀ ମଝିରେ ଆଓର୍ଟିକ ଭଲଭ ଥାଏ ଓ ଏହାର ତିନି ପର୍ଦା (tricuspid) ଥାଏ ।  ଏହି ରୋଗ ହେଲେ ବାମ ଛାତି ଉପରେ ସ୍ଟେଥୋ ରଖିଲେ ଏକ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ ଯାହାକୁ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ମରମର କୁହାଯାଏ ।  ଅଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ ଚିତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ରୋଗକୁ ସାଧାରଣ, ମଧ୍ୟମ, ଗମ୍ଭୀର ଓ ଅତି ଗମ୍ଭୀର ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ । 

ଅଲଟ୍ରାସାଉଣ୍ଡ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆଓର୍ଟିକ ସ୍ଟେନୋସିସ ରୋଗର ଗତିବିଧି ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ ।  ରୋଗ ଅତି ଗମ୍ଭୀର ହେଲେ ଭଲଭ ରିପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ ଅପରେଶନ କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଅପରେଶନରେ ସଙ୍କଟ ଥିଲେ ଟ୍ରାନ୍‌ସକାଥେଟର ଆଓର୍ଟିକ ଭଲଭ ରିପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ (ଟିଏଭିଆର) କରାଯାଇପାରେ ।  ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭଲଭ ମିଳେ: ମେକାନିକାଲ ବା ବାୟୋପ୍ରୋସଥେଟିକ, ଦୁଇଟିଯାକ ଭଲ୍‌ଭର ଉପକାରୀତା ଓ ଅପକାରୀତା ଅଛି ।  ଆଉ ଏକ ପ୍ରକାର ଚିକିତ୍ସା ମିଳୁଛି ଯାହା କିଛି ମାସ ନିମନ୍ତେ କାମ କରେ; ତାହାର ନାମ ବେଲୁନ ଆଓର୍ଟିକ ଭଲଭୁଲୋପ୍ଲାସ୍ଟି (ବିଏଭି) ।  ସାମାନ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ହୃଦ୍‌ପାତ ହେଲେ ରୋଗ ସ‌ହିତ  ତାହାର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।  ଗମ୍ଭୀର ରୋଗ ଥିଲେ କେତେକ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ ଯେପରିକି ଏସିଇ ଇନହିବିଟର, ନାଇଟ୍ରୋଗ୍ଲିସେରିନ ଓ କେତେକ ବିଟା ବ୍ଲକର ।  ଡିକମ୍ପେନସେଟେଡ ହୃଦ‌୍‌ପାତ ଥିଲେ ରକ୍ତଚାପ ଅନୁସାରେ ନାଇଟ୍ରୋପ୍ରୁସାଇଡ କିମ୍ବା ଫିନାଇଲେଫ୍ରିନ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଇ ପାରେ । 

ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ହେଉଥିବା ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଭଲଭ ରୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଓର୍ଟିକ ସ୍ଟେନୋସିସ ରୋଗ ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ରୋଗ ।  ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨ % ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ ।  ସନ ୨୦୧୪ ସୁଦ୍ଧା ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହି ରୋଗର ହାର ଜଣାଯାଇନାହିଁ ।  ଏହି ରୋଗୀଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ୫୦ % ରୋଗୀ ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଓ ୯୦ % ରୋଗୀ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ।  ସନ ୧୬୬୩ରେ ଫରାସୀ ଚିକିତ୍ସକ ଲାଜାରେ ରିଭିଏର ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ପ୍ରଥମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । 

 ଆଧାର  

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ