କୁଷ୍ଠ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ

ଲେପ୍ରୋସି  (ହାନ୍‌ସେନ୍ ରୋଗ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା)ଏକ କ୍ରନିକ ରୋଗ ଯାହା ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଲେପ୍ରି (ଇଂରାଜୀରେ Mycobacterium leprae)  ଓ ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଲେପ୍ରୋମାଟିସିସ (ଇଂରାଜୀରେ Mycobacterium lepromatosis) ନାମକ ଜୀବାଣୁଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।  ଆରମ୍ଭରୁ ଏହାର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ ଓ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ୫ରୁ ୨୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ । ସ୍ନାୟୁ, ଚର୍ମ, ଶ୍ୱାସ ନଳୀ, ଚକ୍ଷୁ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଏହି ରୋଗ ଗ୍ରାନୁଲୋମା ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗ ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନରେ କୌଣସି ପେନ୍ ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ନାହିଁ, ଏଣୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ନିମ୍ନ ଅବୟବର ପ୍ରାନ୍ତ ଭାଗ (ପାଦ ଓ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଳିମାନ) ପୁନଃ ପୁନଃ କ୍ଷତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ । ଦୁର୍ବଳ ଲାଗେ ଓ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କମିଯାଏ ।

ଚିକିତ୍ସାଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ । ପଶିବ୍ୟାସିଲାରି କୁଷ୍ଠରେ ଡାପସୋନ୍ ଓ ରିଫାମ୍ପିସିନ୍ ବଟିକା ୬ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଆଯାଏ ।  କୁଷ୍ଠରେ ରିଫାମ୍ପିସିନ୍, ଡାପସୋନ୍ ଓ କ୍ଳୋଫାଜିମିନ ୧୨ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଆଯାଏ । ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନଦ୍ୱାରା ଏହି ଔଷଧ ମାଗଣାରେ ବିତରଣ କରାଯାଏ । ଆହୁରି ଅନେକ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଥିବା ୫.୨ ନିୟୁତ ରୋଗୀ ଥିଲେ ଓ ଏହି ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଇ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ପୃଥିବୀରେ ୧,୮୯,୦୦୦ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଷ୍ଠ ରୋଗୀ ଥିଲେ ଓ ୨,୩୦,୦୦୦ ନୂଆ ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ । ଅଧିକାଂଶ ନୂଆ ରୋଗୀ ୧୬ଟି ଦେଶରେ ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି ଓ କେବଳ ଭାରତରେ ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସଂଖ୍ୟକ ରୋଗୀ ଥାଆନ୍ତି । ବିଗତ ୨୦ ବର୍ଷରେ ୧୬ ନିୟୁତ ରୋଗୀ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । 

କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ମାନବକୁ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଆକ୍ରମଣ କରିଆସୁଛି।  ଏହାର ନାମ ଲାଟିନ ଭାଷାର ଲେପ୍ରା ଶବ୍ଦରୁ ନିଆଯାଇଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ କାତିମୟ ଓ ହାନ୍‌ସେନ୍ ନାମ ଡାକ୍ତର ଗେର୍‌ହାର ଆର୍ମର ହାନ୍‌ସେନ୍‌ଙ୍କ ନାମରୁ ନିଆଯାଇଛି । ଭାରତରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଲେପର କଲୋନି ତିଆରି କରି ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ରଖାଯାଉଛି; ଓ ଶହ ଶହ ଅଛି ଚୀନ ଦେଶରେ;  ଓ ଆଫ୍ରିକାରେ ଅଛି । ଯାହାହେଉ, ଅନେକ କଲୋନି ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲାଣି । ଇତିହାସରେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗକୁ ଏକ ସାମାଜିକ କଳଙ୍କରୁପେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ରୋଗ ହେଲେ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ ବା ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ମନ ବଳାନ୍ତି ନାହିଁ ।ଲୋକମାଙ୍କର ଗୋଚରାର୍ଥେ  ପୃଥିବୀ ଲେପ୍ରୋସି ଦିବସ (World Leprosy Day) ୧୯୫୪ ମସିହାରୁ ପାଳନ କରାଯାଉଛି ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ