ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡ , କଲିକତା

ଡାହାଣ|thumb|172x172_ପିକସେଲ| Chandraketugarh.Sunga Fecondity
ଡାହାଣ|thumb|131x131_ପିକସେଲ|ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡର ଶୁଙ୍ଗା 
ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡ, ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର କଲିକତାଠାରୁ 35 କିଲୋମିଟର ଦୁରବର୍ତୀ ଏକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥଳୀ । ଏହା 24 ପ୍ରଗଣା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ନିକଟରେ ବେରାଚମ୍ପା ନାମକ ସହର ରହିଛି ଓ ହାରଓୟା ରେଳଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । 

ଏଠାରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଖନନ ପରେ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ଏଇତିହାସିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ମାନଙ୍କ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଉଦ୍ଧାର କର ହେଇଛି । ସେ ସବୁର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଛି । 

ଏଠାରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପୂର୍ବ 400 ମସିହାରୁ 100 ମସିହା ଯାଏ ଚାଲୁଥିବା ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳର ପାଳିସ କରା ବାସନ ଉଦ୍ଧାର ହେଇଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ମୌର୍ଯ୍ୟ , କୁଶାଣ ଓ ଗୁପ୍ତ ସମ୍ବ୍ରାଜୀ ସମୟର ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିନ୍ୱାର କୁହ ଯାଏ । 

 ପୁନଶ୍ଚ ଦେଖଣା 
 Wari-Bateshwar ruins
 Shunga Empire

 ଆଧାର 
 Chandraketugarh : A Treasure House of Bengal Terracottas - Enamul Haque. Dhaka, The International Centre for Study of Bengal Art, 2001, 416 p., 678 illustrations including 400 in colour, figures, plates, maps, .  
 Chandraketugarh : A Lost Civilization - Gourishankar De and Shubhradip De. Kolkata, Sagnik Books, 2004, 109 p., 34 photos,  

 ବାହାର ଲିଙ୍କ 
 Banglapedia article
 Website concerning Chandraketugarh
 Photos 
 Interview with Prof.  Joachim K. Bautze 
 Timeline of excavation with photos 
 collection of relics 
 Chandraketugarh 
 A plaque of Chandraketugarh
 A travel article on Chandraketugarh by Rangan Datta
 A Travel Article on Archeological Sites near Calcutta by Rangan Datta
 Rangan Datta's Home Page