ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ

ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ (ଇଂରାଜୀରେ cardiac arrhythmia, ବା cardiac dysrhythmia ବା irregular heartbeat) ଏକ ରୋଗ ଦଳ ଯେଉଁଥିରେ ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ହୁଏ ଯାହା ଅତି ଦୃତ ବା ଅତି ଧୀର ହୋଇପାରେ ।  ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ମିନିଟ ପିଛା ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ କୁହାଯାଏ ଓ ମିନିଟ ପିଛା ୬୦ରୁ କମ ହେଲେ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ବ୍ରାଡିକାର୍ଡ଼ିଆ କୁହାଯାଏ । ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ନାହିଁ ।  ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଖରସ୍ପନ୍ଦନ (palpitations), କିମ୍ବା ସ୍ପନ୍ଦନ ମଝିରେ ଅନ୍ତର ରହେ ।  ଅବସ୍ଥା ଗମ୍ଭୀର ହେଲେ ମଥାଶୂନ୍ୟତା (lightheadedness), ମୂର୍ଚ୍ଛା, ଛୋଟ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଓ ଛାତିଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ଅଧିକାଂଶ ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନ ଗମ୍ଭୀର ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଟ୍ରୋକ ବା ହୃତ୍‌ପାତକୁ ଗତି କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟ କେତେକ ହୃଦ୍‌ରୋଧରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ମୂଖ୍ୟତଃ ୪ପ୍ରକାର ଅଛି: ଅପକ୍ୱ ସ୍ପନ୍ଦନ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱନିଳୟ ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ, ନିଳୟ ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନ ଓ ବ୍ରାଡିଆରିଦମିଆ । ଅପକ୍ୱ ସ୍ପନ୍ଦନ ମଧ୍ୟରେ ଅପକ୍ୱ ଅଳିନ୍ଦ ସଙ୍କୋଚନ ଓ ଅପକ୍ୱ ନିଳୟ ସଙ୍କୋଚନ ।  ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱନିଳୟ ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟରେ ଆଟ୍ରିଆଲ ଫିବ୍ରିଲେସନ ଓ ପାରୋକ୍ସିସମାଲ ସୁପ୍ରାଭେଣ୍ଟ୍ରିକୁଲାର ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ ଅନ୍ତର୍ଗତ ।  ନିଳୟ ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନ ମଧ୍ୟରେ ଭେଣ୍ଟ୍ରିକୁଲାର ଫିବ୍ରିଲେସନ ଓ ଭେଣ୍ଟ୍ରିକୁଲାର ଟାକିକାର୍ଡ଼ିଆ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡର ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ କଣ୍ଡକସନ ସିସ୍ଟମରେ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ଏହି ଅନିୟମିତ‌ତା ଦେଖାଯାଏ । ପିଲାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବୟସ ଅନୁସାରେ ସ୍ପନ୍ଦନ ହାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଇସିଜି ଓ ହୋଲଟର ମନିଟର ଭଳି ଅନେକ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅସୁବିଧା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ରୋଗମାନଙ୍କର ଫଳପ୍ରଦ ଚିକିତ୍ସା କରିହୁଏ । ଉପଚାର ଗୁଡ଼ିକ: ଔଷଧ, ମେଡିକାଲ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଯେପରିକି ପେସମେକର ଓ ଅପରେଶନ ।  ଦୃତ ସ୍ପନ୍ଦନ‌କୁ ସାଧାରଣ ସ୍ପନ୍ଦନରେ ପରିଣତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ବିଟାବ୍ଲକର କିମ୍ବା ପ୍ରୋକେନାମାଇଡ ଭଳି ଆଣ୍ଟିଆରିଦମିକ ଏଜେଣ୍ଟ ଦିଆଯାଏ ।  ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ ।  ଧୀର ସ୍ପନ୍ଦନ ନିମନ୍ତେ ପେସମେକର ବ୍ୟବ‌‌ହାର କରାଯାଏ ।  ଜଟିଳ ସଙ୍କଟ ଏଡ଼େଇବା ନିମନ୍ତେ ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନରେ ରକ୍ତପତଳାକାରୀ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ ।  ଅତ୍ୟଧିକ ଗମ୍ଭୀର ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନ ହେଉଥିଲେ ଆଶୁଚିକିତ୍ସା କରି କାର୍ଡ଼ିଓଭର୍ସନ କିମ୍ବା ଡିଫିବ୍ରିଲେସନ ଭଳି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଝଟକା (electrical jolt) ଦିଆଯାଏ ।

ଅନିୟମିତ ହୃତ୍ ସ୍ପନ୍ଦନ ରୋଗ ନିୟୁତ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ସନ ୨୦୧୪ରେ ୟୁରୋପ ଓ ଆମେରିକା ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ୨%ରୁ ୩ % ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥିଲା । କେବଳ ଅଳିନ୍ଦ ଫିବ୍ରିଲେସନ ଓ ଅଳିନ୍ଦ ଫ୍ଲଟର ରୋଗରେ ସନ ୧୯୯୦ରେ ୨୯,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସନ ୨୦୧୩ରେ ୧୧୨,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡଧମନୀ ରୋଗରେ ପ୍ରାୟ ଅଧା ଲୋକ ହଠାତ ହୃତ୍‌କ୍ରିୟା ମୃତ୍ୟୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ଓ ଏହା ପୃଥିବୀର ପ୍ରାୟ ୧୫ % ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଅଟେ । ଅଳିନ୍ଦ ଅନିୟମିତ ସ୍ପନ୍ଦନ ଯୋଗୁ ୮୦ % ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗ ଯେ କୌଣସି ବ‌ୟସରେ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ବୟସର ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ