ବୁଲନ୍ଦି ବାଗ

ବୁଲନ୍ଦି ବାଗ  ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ବିହାର ର  ପାଟଳିପୁତ୍ରଠାରେ ଥିବା ଏକ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ଖନନ ସ୍ଥଳୀ । ଏଠାରୁ 1895 ମସିହାରେ ଥିବା ତତ୍କାଳୀନ ରାଜଧାନି ପାଟଳିପୁତ୍ରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି । ଏହା ସହିତ ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିଦ ୱାଡେଲଙ୍କ ଖନନରୁ ଏଠାରେ କାଷ୍ଠ ନିର୍ମିତ ପଲିସେଡ଼ , ଯାହାକୁ ସୁରକ୍ଷ୍ୟା ପ୍ରାଚୀରର ଅଂଶ ବୋଲି  କୁହାଯାଏ , ତାହା ମଧ୍ୟ ଅଣାବରଣ କରାଯାଇଛି । ବୁଲନ୍ଦି ବାଗ ମୌର୍ଯ୍ୟ ବଂଶର ରାଜମହଳର ଅଂଶ ଥିଲା ବୋଲି ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିଦମାନେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତି । "Report on the excavations at Pataliputra (Patna)" Calcutta, 1903, page 16 
ବାଆଁ|thumb|Location of Bulandi Bagh in the ancient city of Pataliputra and modern Patna (Pataliputra city limits in dotted line).
 ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗର ସହଯୋଗକ୍ରମେ ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିଦ ଡାଭିଡ ବ୍ରେଇନାର୍ଡ ସ୍ପୁନର 1912-13 ମସିହାରେ ବୁଲନ୍ଦି  ବାଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ବୁଲାନ୍ଦି ବାଗର ଦକ୍ଷିଣ  ଭାଗରେ ଥିବା କୁମରାହାର ଅଞ୍ଚଳ ଖନନ କରି ସର୍ଭେ କରିଥିଲେ । ସେ ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ କାଷ୍ଠା ନିର୍ମିତ ପଲିସେଡ଼ , ଟେରାକୋଟା ମୂର୍ତି , ମୁଦ୍ରିତ ମୁଦ୍ରା , ସିଲ ଆଦି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । Archaeological Survey of India report

1926-1927 ମସିହାରେ ଏମ . ଘୋଷ 0 ଜେ . ପେଜ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗ ତରଫରୁ ପୁନର୍ବାର ସେହି ଅଚଳ ଖନନ କରି ସେଠାରୁ 137 ମିଟର ଲମ୍ବ କାଷ୍ଠା ନିର୍ମିତ ପାଲିସେଡ଼ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ , ଯାହା ମୌର୍ଯ୍ୟ ସମୟର ଥିଲା । ଏହା ଆକଳନ କରାଯାଏ  ଯେ  ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମେଘସ୍ଥିନିସ ତାଙ୍କର ପାଟଳିପୁତ୍ର ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ ଦେଖିଥିବା ପାଲିସେଡ଼ଓ ସେ ସେବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ଗୋଗ୍ରାଫିଆରେ ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।  Archaeological Survey of India report 

 ଆଧାର