ବ୍ରତୋପନୟନ

ବ୍ରତୋପନୟନ (ସଂସ୍କୃତ: उपनयन; ପଇତାଘର, ବ୍ରତଘର, ଉପନୟନ, ଜନେଉ, ଯଜ୍ଞୋପବିତ ଓ ବ୍ରତବନ୍ଧା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ସଂସ୍କାର । ଏହା ଜଣେ ଗୁରୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଣେ ବାଳକର ପ୍ରବେଶକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିଥାଏ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ପରମ୍ପରା ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକତା ଅନୁସାରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।P. V. Kane, Samskara, Chapter VII, History of Dharmasastras, Vol II, Part I, Bhandarkar Oriental Research Institute, pages 268–287 ଏହି ପ୍ରଥାରେ ଏକ ବାଳକ ପଇତା (ଯଜ୍ଞୋପବିତ) ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ତାହାକୁ ବାମ କାନ୍ଧରୁ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଛାତି ଅତିକ୍ରମ କରି ପିନ୍ଧେ । ସାଧାରଣତଃ ଏହି ସମାରୋହ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ କରାଯିବାର ବିଧି ରହିଛି ।

ବୌଧାୟନ ଗୃହସୂତ୍ର ଭଳି ବୈଦିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସମାଜର ତିନୋଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଯଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉପନୟନ ପ୍ରଥା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛି ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତି