ବେଲଗୁଣ୍ଠା

ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା, ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ସହର ଏବଂ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ। ଯାହା ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତ ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ବଜାର ଥିଲା । ବେଲଗୁଣ୍ଠା ପିତଳ ମାଛର ସହର ଭାବରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

 ଭୂଗୋଳ 
୨୦୧୧ ମସିହାର ଭାରତ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ବେଲଗୁଣ୍ଠାର ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୧,୨୯୭ . ପୁରୁଷମାନେ ୪୯% ଏବଂ ମହିଳା ୫୧% | ବେଲଗୁଣ୍ଠାର ହାରାହାରି ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୭%, ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ 59.5% ଅଧିକ; ୫୫% ପୁରୁଷ ଏବଂ ୪୫% ମହିଳା ସାକ୍ଷର ଅଟନ୍ତି | ଜନସଂଖ୍ୟାର ୧୩% ୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍।

ଇତିହାସ
ଏଠାରେ ଲୋକ-କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଗାଈ/ଗୋରୁ ପାଇଁ ବେଲଗୁଣ୍ଠା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବଜାର ସ୍ଥାନ ଥିଲା | ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ପିତଳ ମାଛ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ | ନୃସିଂହନାଥ ମନ୍ଦିର ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର, ଯାହା ପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନରସିଂହଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ। ଭଞ୍ଜ ରାଜବଂଶର ଭଞ୍ଜ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବେଲଗୁଣ୍ଠା ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ସ୍ଥଳ ଥିଲା | ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ, ମକା, ପନିପରିବା ଇତ୍ୟାଦି ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ବୌଦ ଏବଂ ଫୁଲବାଣୀରୁ ଆସୁଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଆସ୍କା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ/ରପ୍ତାନି କରୁଥିଲେ | ଏହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବ୍ୟବସାୟିକ ପେଣ୍ଠ ଥିଲା | ପିତ୍ତଳ, ରୂପା, ତମ୍ବା ଏବଂ କାଠ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ବେଲଗୁଣ୍ଠା ନିଜେ କଳା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ | ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପିତ୍ତଳ ମାଛ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସହରର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ | ପିତ୍ତଳ ମାଛ ବିଷୟରେ ଏକ କାହାଣୀ ଥିଲା | ପିତ୍ତଳ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଏବଂ ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋନରଞ୍ଜିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସମୟ ପର୍ଯନ୍ତ ପାଣିରେ ପହଁରିବେ | ବେଲଗୁଣ୍ଠା ମୁଖ୍ୟତ ଏହାର ମନ୍ଦିର, ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଟ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହା "3T (Temple, Teacher and Tank) " ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା | ସହର ଭିତରେ କୋଡ଼ିଏରୁ ଅଧିକ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଟାଉନ୍ ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ପଚିଶରୁ ଅଧିକ ଟ୍ୟାଙ୍କ ଅଛି | ବେଲଗୁଣ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଶିକ୍ଷା ହବ୍ ଅଟେ |

ପିତଳ ମାଛ ବ୍ୟତୀତ କାଠ ତିଆରି ସାମଗ୍ରୀରେ ମଧ୍ୟ ବେଲଗୁଣ୍ଠା ତାର ନାମ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛି । କାଠରେ ସୁନ୍ଦର ଜଗନ୍ନାଥ ମୂର୍ତି ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର କାରୁକାର୍ଯରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ। 

ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର