ବାଜିରାଓ ୧

ବାଜିରାଓ ୧ (୧୮ଅଗଷ୍ଟ ୧୭୦୦ –୨୮ ଏପ୍ରିଲ୧୭୪୦ ) ଭାରତର ମରାଠା  ସାମ୍ରାଜ୍ୟ   ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା। ସେ   ପେଶୱାର (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ) ପରିଚାଳକ ରୂପେ ଥିଲେ ,ଯେତେବେଳେ ମରାଠାର ଚତୁର୍ଥ ରାଜା ଛତ୍ରପତି (ରାଜା) ସାହୁଶାସନ କରୁଥିଲେ, ୧୭୨୦ଠାରୁ  ବାଜିରାଓଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପଯ୍ୟନ୍ତ। ସେ ମଧ୍ୟ ବାଜିରାଓ ବଲ୍ଲାର ଓ ତୋରେଲ ରୂପେ ଜଣାଥିଲେ  ମରାଠୀ ବାଜିରାଓ.

ବାଜିରାଓଙ୍କ ବାହାଦୂରୀ ବ୍ୟୟ କେବଳମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟସହିତ,ପ୍ରଧାନତଃ ଉତ୍ତରରେ,ସେ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ  ଶାସନକାଳରେ ନିଜର ମୃତର୨୦ ବର୍ଷ ପରେ ବି ଯୋଗଦାନ କରିବା ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।ବାଜିରାଓ ସାଧରଣତଃ  ସବୁଠୁ ପେଶୱାର ଭଟ୍ଟ ପରିବାରର ପ୍ରଭାବଶୀଳ ରାଜା ଭାବେ ଜଣାଥିଲେ।

ବାଲ୍ୟ ଜିବନୀ
ବାଜିରାଓ  ଭଟ୍ଟ ପରିବାରରେ ଚିତ ପାବନ ବ୍ରହ୍ମଣ ବଂଶରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ବାଲାଜୀ ବିଶ୍ୱନାଥ  was ପ୍ରଥମପେଶୱା ଛତ୍ରପତି ସାହୁ;ତାଙ୍କ ମା ରାଧବାଇ।ବାଜିରାଓଙ୍କ ଗୋଟେ ସାନ ଭାଇ ଥିଲେ  ଚିମ୍ନାଜୀ ରାଓ.
ବାଜିରାଓ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ।
ଯେବେ  ବିଶ୍ୱନାଥ ୧୭୨୦ରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ,ସାହୁଜୀ ବାଜିରାଓଙ୍କୁ ପେଶୱାର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତିମାତ୍ର ୨୦ ବର୍ଷରେ  କରିଥିଲେ। ସେ କହୁଥିଲେ,  ହିନ୍ଦୁ ପେଡ ପାଦଶାହି  (ହିନ୍ଦୁ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ )ର ଆଦର୍ଶର ପ୍ରଚାର କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏ ସବୁ  ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରଅଧିକାରୀଙ୍କ  "ଆନ୍ତରିକତା" ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।

 ପେଶୱାରେ ବାଲ୍ୟକାଳ
ମୋଗଲଙ୍କ  ପତନ ଭାଗ୍ୟର କାରଣ, ସେ ବିବୃତି ଦେଲେକି   "ଆଘାତ ପରେ ଆଘାତ" ଦେଲେ ବୋଲି ନିଜ ପତନର କାରଣ ନିଜେ। ଯେମିତିକି, ନୂଆ ପେଶୱା ବିପଦର ସମ୍ମୁଖିନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମୁଖୀନ କରିଥିଲେ:,

ନିଜ଼ାମଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧଯାତ୍ରା
୦୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୭୨୧,ବାଜିରାଓ  ନିଜାମ-ଉଲ-ମୂଳକ ଆସଫ ଯାହ୧ ଚିଖଲସ୍ଥାନଠାରେ ତାଙ୍କର ଗୋଟେ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥିର  କରାଯାଇଥିଲା। ନିଜାମ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଲେ,ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ମରାଠା ନିଜ  ଟିକସ/କର Deccan ପ୍ରଦେଶରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତା।  ନିଜାମ ୱାଜିରଠାରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ୧୭୨୨ରେ ଗଢିଥିଲେ, ଧୀରେଧୀରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ରାଜା ମହମ୍ମଦ ଶାହା Deccanଠାରୁ ୱାଧା ୧୭୨୩କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ନିଜ ଅଧୀନକୁ ଆଣିଥିଲେ।

ରାଜଧାନୀ ପୁନେ

ମାଲୱା ଅଭିଯାନ
ବୁନ୍ଦେଲଖଣ୍ଡ ଅଭିଯାନ
ଗୁଜରାଟ ଅଭିଯାନ
ସିଦ୍ଧି ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧଯାତ୍ରା
ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଅଭିଯାନ
 ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜଙ୍କୁ ବିରୋଧ 
 ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ପେଶୱା ବାଜିରାଓଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ କାଶିବାଇ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ତିନୋଟି ପୁଅ ଥିଲେ: ବାଲାଜୀ ବାଜିରାଓ (ନାନା ସାହେବ), ରଘୁନାଥ ରାଓ ଏବଂ ଜନାର୍ଦନ ରାଓ (ତାଙ୍କରଛୋଟବେଳ ମୃତ୍ୟୁୁ ହୋଇଯାଇଥିଲା)।ନାନା ସାହେବ  ପେଶୱାରେ ସଫଳତା ପାଇଥିଲେ ୧୭୪୦,ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନାମ ବାଲାଜୀ ବାଜିରାଓ ଥିଲେ।
ବାଜିରାଓଙ୍କ ଦ୍ୱତୀୟ ପତ୍ନୀ ମସ୍ତାନୀ ରାଜା ଛତ୍ରଶାଲଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ। ବାଜିରାଓ ମସ୍ତାନୀଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲପାଇ ବସିଥିଲେ,ସେ ତାଙ୍କ ମସ୍ତାନୀ ପାଇଁ  ପୁନେଠାରେ ମହଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ ,ତା ନାମମସ୍ତାନୀ ମହଲ ରଖିଥିଲେ।

ଜୀବନର ସମାପ୍ତି
ବାଜିରାଓ  କିଛି ଜମି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦାନ କରିଥିଲେ ୨ଟି ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ, ସେ ମନ୍ଦିର ୨ଟି ହେଉଚି ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ମହାଦେବ (ଶିବ)ଏବଂ ରାମେଶ୍ୱର (ରାମ).

ରଣ କୌଶଳ
ଆଧାର

ବାହାର ତଥ୍ୟ

 Shaniwar Wada - the Peshwa palace at Pune 

ଶ୍ରେଣୀ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୬୯୯ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୭୪୦ ମୃତ୍ୟୁ