ଜଗନମୋହ‌ନ ଲାଲ

ଜଗନମୋହ‌ନ ଲାଲ (୨୫ ନଭେମ୍ବର ୧୮୩୮ -  ୨୬ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୩)
(ଜଗନ୍ ମୋହନ ଲାଲ ଓ ଜଗମୋହନ ଲାଲା 
ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ନାଟ୍ୟକାର ଥିଲେ ଓ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଆଧୁନିକ ନାଟ୍ୟକାର ଭାବରେ ପରିଚିତ ।
ସେ ଜଣେ ଅଭିନେତା, ନାଟ୍ୟକାର, ପ୍ରଶାସକ ଓ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଥିଲେ । ୧୮୭୭ରେ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ଥିଲା ବାବାଜୀ ନାଟକ ରଚନା କରି ତାକୁ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ମଧ୍ୟ କରାଇଥିଲେ । 

 ଜୀବନୀ ଓ ଶିକ୍ଷା
ଜଗନମୋହନ ଲାଲ ୧୮୩୮ ନଭେମ୍ବର ୨୫ରେ ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ମାହାଙ୍ଗାଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଫତେଚାନ୍ଦ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରୁ ମାହାଙ୍ଗା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସି ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସବାସ କରିଆସୁଥିଲେ । ସେ ରେଭେନ୍‌ସା କଲିଜିଏଟ ସ୍କୁଲରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ ।

 ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ 
ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ପରେ ଜମିଦାରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସରକାରୀ ସେ ଚାକିରିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ସେ ଡେପୁଟି କଲେକ୍ଟର ପଦବୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରଚିତ ଭ୍ରମ ଭଞ୍ଜନ (୧୮୭୧) ସେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା, ସୁଆଙ୍ଗ ଓ ନାଟକ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ରୁଚି ଥିଲା । କଟକରେ ପାଠ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ଇଂରାଜୀ ଓ ବଙ୍ଗଳା ନାଟକମାନ ଦେଖି ମଞ୍ଚକଳା ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ସାଲ ୧୮୭୫ରେ ସେ ରାଧାକାନ୍ତ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
ଅନୁବାଦ ନାଟକ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନ ହେବାରୁ ସେ ବାବାଜୀ ନାଟକ ରଚନା କରି ୧୮୭୭ରେ ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବାବାଜୀ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । କୁସଂସ୍କାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ନାଟକରେ ପ୍ରତିବାଦ କରୁଥିଲେ ଓ ନିଜେ ଜମିଦାର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଜମିଦାରଙ୍କ ଗର୍ବ, ଅହ‌ଙ୍କାର ଓ କୁକର୍ମ ବିରୁଦ୍ଧରେ କଲମ ଚାଳନା କରିଥିଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ଭ୍ରମ ଭଞ୍ଜନ (ଟମାସ ପର୍ଣ୍ଣଲଙ୍କ 'ଦି ହର୍ମିଟ'ର ଅନୁବାଦ)
 ଓଡ଼ିଶା ବିଜୟ (ଐତିହାସିକ ଟୟନବିଙ୍କ 'ଦି ସ୍କେଚ ଅଫ ଦି ହିଷ୍ଟ୍ରି ଅଫ ଓଡ଼ିଶା'ର 'କନକ୍ୱେଷ୍ଟ ଅଫ ଓଡ଼ିଶା' ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ରଚନା)
 ବାବାଜୀ (୧୮୭୭ର ନାଟକ; ମଠ ମନ୍ଦିରର ବ୍ୟଭିଚାର ବିଷୟରେ ଲିଖିତ ଓ ଗଣେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର The Holy Man, a Play  ନାମରେ ଏହାର ଇଂରାଜୀ ରୂପାନ୍ତର କରିଥିଲେ)
 ସତୀ (୧୮୮୬ର ନାଟକ; ବିଧବା ବିବାହ ସପକ୍ଷରେ ଲିଖିତ)
 ବୃଦ୍ଧ ବିବାହ (ନାଟକ; ଅଳ୍ପ ବୟସର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସ‌ହ ବିବାହ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲିଖିତ)
 ପ୍ରୀତି (ନାଟକ; ଜମିଦାରମାଙ୍କର କୁକର୍ମ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲିଖିତ)
 ଅଷ୍ଟବକ୍ର ଉପଦେଶ
 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୩୮ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୩ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ