ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ (୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୭ - ୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଲେଖକ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବହ୍ନିମାନ ପୁସ୍ତକ ନିମନ୍ତେ ସେ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାରରେ ପାଇଥିଲେ । ସେ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଇ ପ୍ରାୟ ଏଗାର ଶହ ଏକର ଜମି ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ । ଏଥି ସହ ସେ ଗ୍ରାମ ସଂଗଠନ, ନିଶା ନିବାରଣ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ-ଅଶିକ୍ଷା, ଜମିଦାରୀ ଆଦି ବିରୋଧରେ ଏବଂ କୁଷ୍ଠ ନିରାକରଣ ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ରଚନା ମଧ୍ୟରେ ନେତାଜୀ ଆଉ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ଫାଶୀ ମଞ୍ଚରେ ବିପ୍ଳବୀ, ପ୍ରତାରଣାର ଶହେ ବର୍ଷ, ସେହି ରକ୍ତାକ୍ତ ଅଗଷ୍ଟ ପନ୍ଦର, ଭାରତ ବିଭାଜନ, ରାଜଦ୍ରୋହୀ, ଅଗ୍ନି ଯୁଗର ଆହ୍ଲାନ, ରକ୍ତସ୍ନାତା, ବହ୍ନିମାନ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ।

୨୦୧୮ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୩ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ରାଜକନିକାଠାରେ ୯୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନ 
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଦାସ ୧୯୨୭ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ରାଜନଗର ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜରିସାହିଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଦ୍ୟଶୈଶବରେ ପିତାଙ୍କୁ ହରାଇ ସେଠାରେ ନିଜ ମାମୁଁ ଘରେ ପିଲାବେଳୁ ବଢ଼ିଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ ରହିଆସୁଥିଲେ । ସେ କନିକା, କୁଜଙ୍ଗ, ସାଲେପୁର, ବାଲେଶ୍ୱର ଓ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଛାତ୍ର-ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର ଜେନାଙ୍କ "ଦୁଃଖିନୀ କନିକା" ଗୀତରୁ ବିପ୍ଲବୀ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ । ୧୯୪୮ରେ ସେ କନିକା ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାୟ ଅଶୀ ଜଣ ଦଳିତଙ୍କ ସହ ଆରଡ଼ି ଆଖଣ୍ଡଳମଣି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚହଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ୧୯୫୧ରେ ସେ ପୁରୀର ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ପାଠାଗାରରେ ସ୍ନେଚ୍ଛାସେବକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପୁରୀରେ ରହିବା ବେଳେ ସେ ଶତଦଳ ନାମକ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ସାହିତ୍ୟ ସଭା ଆୟୋଜନ କରିବା ସହ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟିକମାନଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ପାଳନ କରୁଥିଲେ । ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ହୋଇ କାଳିକାପୁରରେ ଭୂଦାନ ମେଳା ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ ଓ ପ୍ରାୟ ଏଗାର ଶହ ଏକର ଜମି ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ । ନେତାଜୀ ଆଉ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ଫାଶୀ ମଞ୍ଚରେ ବିପ୍ଳବୀ, ପ୍ରତାରଣାର ଶହେ ବର୍ଷ, ସେହି ରକ୍ତାକ୍ତ ଅଗଷ୍ଟ ପନ୍ଦର, ଭାରତ ବିଭାଜନ, ରାଜଦ୍ରୋହୀ, ଅଗ୍ନି ଯୁଗର ଆହ୍ଲାନ, ରକ୍ତସ୍ନାତା, ବହ୍ନିମାନ ଆଦି ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ ।

ଦୀର୍ଘ ଅସୁସ୍ଥତା ପରେ ୨୦୧୮ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୩ ତାରିଖରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ରାଜକନିକାଠାରେ ୯୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

 ରଚନାବଳୀ  
ବହି
 ଅଗ୍ନିଯୁଗର ଆହ୍ୱାନ (୧୯୭୫)
 ଭାରତର ସଶସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ (୧୯୮୦)
 କଳାପାଣିରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା (୧୯୮୨)
 ଅଗ୍ନିଯୁଗ ପୁରାଣ (୧୯୮୮)
 ରକ୍ତସ୍ନାତା (୧୯୯୨)
 ବହ୍ନିମାନ (ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଜୀବନ ଚରିତ)
 ଶହୀଦ ବାସୁ ବିଶିନି
 କନିକା ପ୍ରଜା ଆନ୍ଦୋଳନର ଇତିହାସ
 ନେତାଜୀ ଆଉ ଫେରି ନାହାନ୍ତି
 ଅଗ୍ନିଯୁଗର ଆଶ୍ରମ

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
 ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର (୨୦୧୪)
 ଡି. ଲିଟ (୨୦୧୫, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ) 

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୮ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା