ଅଲସରେଟିଭ କୋଲାଇଟିସ

ଅଲସରେଟିଭ କୋଲାଇଟିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Ulcerative Colitis ବା UC) ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବା କ୍ରନିକ ବେମାରୀ ଯେଉଁଥିରେ ବୃହଦନ୍ତ୍ର ଓ ମଳାଶୟରେ ପ୍ରଦାହ ହୋଇ ଘାଆ ହୋଇଯାଏ । ଏହାର ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷଣ: ଉଦର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ତରଳ ଝାଡ଼ା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଓଜନ ହ୍ରାସ (Weight loss), ଜ୍ୱର, ଓ ଆନିମିଆ ହୋଇପାରେ । ଅନେକ ସମୟରେ ଲକ୍ଷଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସନ୍ତି ଓ ସାଧାରଣରୁ ସାଂଘାତିକ ହୋଇପାରନ୍ତି । ଲକ୍ଷଣ ଗୁଡ଼ିକ ମଝିରେ ମଝିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ଓ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଏ । ଏହି ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ମେଗାକୋଲୋନ (megacolon), କୋଲୋନ କର୍କଟ (colon cancer) ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଗଣ୍ଠି ବା ଯକୃତରେ ପ୍ରଦାହ ହୋଇପାରେ ।

ଏହି ରୋଗର କାରଣ ଅଜଣା ଅଛି । ଏହାର କାରଣ ରୂପେ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ କାରକ (immune system dysfunction), ଜେନେଟିକ (genetics), ଅନ୍ତନଳୀ ଜୀବାଣୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପରିବେଶ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ମନେ କରାଯାଉଛି । ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ହେଉଥିବାର କାରଣରୁପେ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା (less exposure to intestinal infections), ପଶ୍ଚିମ ଖାଦ୍ୟ (Western diet) ଓ ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦାୟୀ କରାଯାଇଛି । ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଆପେଣ୍ଡିକ୍ସ ବାହାର କରିଦେଲେ ସୁରକ୍ଷା ମିଳିପାରେ । କୋଲୋନୋସ୍କୋପି (colonoscopy) ଓ ଟିସୁ ବାୟୋପ୍ସି (tissue biopsies) ସାହାଯ୍ୟରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଇନଫ୍ଲାମେଟରି ବାୱେଲ ଡିଜିଜ (inflammatory bowel disease/ IBD) ଦଳର କ୍ରନ ରୋଗ (Crohn's disease) ଓ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପିକ କୋଲାଇଟିସ (microscopic colitis) ଭଳି ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ରୋଗ ।

ଖାଦ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଲକ୍ଷଣରେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ । ଉପଶମ କରିବା ଓ ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଔଷଧ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଆମିନୋସାଲିସିଲେଟ (aminosalicylates) ସଲଫାସାଲାଜିନ (sulfasalazine), ସ୍ଟିରଏଡ (steroids), ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋସପ୍ରେସାଣ୍ଟ (immunosuppressants) ଯେପରିକି ଆଜାଥାଇଓପ୍ରିନ (azathioprine), ଓ ବାୟୋଲୋଜିକାଲ ଥେରାପି ଦିଆଯାଏ । ରୋଗ ସାଂଘାତିକ ହୋଇଥିଲେ ଅପରେଶନ କରି କୋଲୋନ କାଢ଼ିଦିଆଯାଏ (Removal of the colon by surgery) । ପ୍ରୋକ୍ଟୋକୋଲେଟୋମି କଲେ (Removal of the colon and rectum) ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।

ସନ ୧୮୫୦ରେ ଅଲସରେଟିଭ କୋଲାଇଟିସ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣନା ବାହାରିଥିଲା । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକରେ ୧-୨୦ ନୂଆ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକରେ ୫-୫୦ ଲୋକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଉତ୍ତର ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପରେ ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ରୋଗ ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ ହୁଏ । ୧୫ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଓ ୬୦ ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାମାନେ ସମ ପରିମାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସନ ୧୯୫୦ ପରଠାରୁ ଏହା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସାଧାରଣ ରୋଗ ହୋଇଯାଇଛି । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କ୍ରନସ ରୋଗ ଓ ଅଲସରେଟିଭ କୋଲାଇଟିସ ମିଶି ପ୍ରାୟ ୫୦୦,୦୦୦ରୁ ୨ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଲେ ସାଧାରଣ ଜନସଂଖ୍ୟା ସ‌ହ ସମାନ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ରହେ ।
alt=A video explaining ulcerative colitis.|thumb||upright=1.4|Video explanation

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ