ହାସିମୋଟୋସ ଥାଇରଏଡାଇଟିସ

ହାସିମୋଟୋସ ଥାଇରଏଡାଇଟିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେHashimoto's thyroiditis ବା  chronic lymphocytic thyroiditis) ଏକ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଥାଇରଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥି କ୍ରମାନୁସାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।  ଆରମ୍ଭରୁ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନ ଥାଇପାରେ । ସମୟ କ୍ରମେ ଥାଇରଏଡର ଆକାର ବଢ଼ିଯାଇ ଏକ କଷ୍ଟବିହୀନ ଗଳଗଣ୍ଡ/ଗଏଟର (goitre) ତିଆରି ହୁଏ । ଅବଶେଷରେ କେତେକ ଲୋକଙ୍କର ହାଇପୋଥାଇରଏଡିଜ୍ମ (hypothyroidism) ହୋଇ ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି, ଥକ୍କା ଲାଗିବା (feeling tired), କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ, ଅବସାଦ (depression) ଓ ଶାରୀରିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆଦି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ ଥାଇରଏଡର ଆକାର କମିଯାଇ ଶୁଖିଯାଏ । ଏହି ରୋଗ ଜଟିଳ ହୋଇ ଥାଇରଏଡ ଲିମ୍ଫୋମା  (thyroid lymphoma) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ।

ଜେନେଟିକ (genetic|) ଓ ପରିବେଶ (environmental factors) ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁ ହାସିମୋଟୋସ ଥାଇରଏଡାଇଟିସ ହୋଇପାରେ । ଏହି ରୋଗର ପାରିବାରିକ ଇତିହାସ ଥିଲେ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ (autoimmune disease) ରୋଗ ଥିଲେ ହାସିମୋଟୋସ ଥାଇରଏଡାଇଟିସ ସଙ୍କଟ ରହେ ।  ରକ୍ତରୁ ଥାଇରଏଡ ସ୍ଟିମୁଲେଟିଙ୍ଗ ହରମୋନ (TSH), ଟି୪ (T4), ଓ ଆଣ୍ଟିଥାଇରଏଡ ଆଣ୍ଟିବଡି (antithyroid antibodies) ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।. ଗ୍ରେଭସ ଡିଜିଜ (Graves’ disease) ଓ ନନ୍‌ଟକ୍ସିକ ନୋଡ୍ୟୁଲାର ଗଏଟର (nontoxic nodular goiter) ରୋଗମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଧରଣର ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।

ହାସିମୋଟୋସ ଥାଇରଏଡାଇଟିସ ରୋଗରେ ହାଇପୋଥିରଏଡିଜ୍ମ ଥାଉ ବା ନ ଥାଉ, ଲେଭୋଥାଇରକ୍ସିନ (levothyroxine) ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ହାଇପୋଥିରଏଡିଜ୍ମ ନ ଥିଲେ ଅନେକ ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କେତେକ ଗଏଟର ଆକାର କମେଇବା ନିମନ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହାଇପୋଥିରଏଡିଜ୍ମ ଅଛି, ସେମାନେ ବ‌ହୁତ ପରିମାଣର ଆୟୋଡିନ ଖାଇବାରୁ ବିରତ ରହିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଆୟୋଡିନ ଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ।  ଗଏଟର ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ କ୍ୱଚିତ୍ ଅପରେଶନ ଦରକାର ହୁଏ ।

ଜନସଂଖ୍ୟାର ୫% ଲୋକ ହାସିମୋଟୋସ ଥାଇରଏଡାଇଟିସ ରୋଗଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ୩୦ରୁ ୫୦ ବର୍ଷ ବ‌ଯସ ମଧ୍ୟରେ ବାହାରେ ଓ ମହିଳାମାନେ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଲାଗିଛି । ସନ ୧୯୧୨ରେ ଜାପାନର ଚିକିତ୍ସକ ହାକାରୁ ହାସିମୋଟୋ (Hakaru Hashimoto) ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।   ସନ ୧୯୫୭ରେ ଏହା ଏକ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ