ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ

ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Sleep apnea) ଏକ ନିଦ୍ରା ବେମାରୀ (sleep disorder) ଯେଉଁଥିରେ ଶୟନ ସମୟରେ ସାମୟିକ ଶ୍ୱାସରୋଧ (pauses in breathing) ହୁଏ ବା ଅଗଭୀର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା (shallow breathing) ଚାଲୁରହେ । କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ନିମନ୍ତେ ବା କେତେକ ମିନିଟ ନିମନ୍ତେ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ ହୁଏ ବା ରାତ୍ରୀରେ ଅନେକ ଥର ଏହା ହୁଏ । ସର୍ବାଧିକ ସାଧାରଣ ସ୍ୱରୂପରେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନୀର ଘୁଙ୍ଗୁଡ଼ି ପରେ ହୁଏ । ପୁନଃ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଅଣନିଶ୍ୱାସୀ ଲାଗେ । ନିଦ୍ରାଭିଭୂତ ବା ଥକ୍କିଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଏହା ହେବା ଯୋଗୁ ନିଦ୍ରାରେ ବ୍ୟାଘାତ ହୁଏ ।ଏହା ସ୍କୁଲରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ବା ଅତିସକ୍ରିୟତା (hyperactivity) କରାଏ ।

ତିନି ପ୍ରକାର ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ ହୋଇପାରେ: ଅବରୋଧୀ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ (obstructive ବା ଓଏସଏ/OSA)), କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ (central ବା ସିଏସଏ/CSA)) ଓ ମିଶ୍ରିତ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ । ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ଆକାର ଓଏସଏ ଥାଏ ।  ଓଜନାଧିକ୍ୟ (overweight), ପାରିବାରିକ ରୋଗ ଇତିହାସ, ଆଲର୍ଜି ଓ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଟନସିଲ ଇତ୍ୟାଦି ଏହି ବେମାରୀର ସଙ୍କଟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି । ବାୟୁ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ ଯୋଗୁ ଓଏସଏ, ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଅଭାବ ଯୋଗୁ ସିଏସଏ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗ ଥିବା କଥା ଏହି ରୋଗୀମାନେ ଅବଗତ ନ ଥାଆନ୍ତି ।  ପରିବାରର ଲୋକ ଏହା ଜଣେଇ ଦିଅନ୍ତି । ସାରା ରାତିର ପଲିସୋମ୍ନୋଗ୍ରାଫି  (sleep study) ପରୀକ୍ଷାରୁ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଏକ ଘଣ୍ଟାରେ ୫ଥର ଏଭଳି ନିଦ୍ରା ବ୍ୟାଘାତ ହେଲେ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।

ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଶ୍ୱାସକ୍ରୀୟା ଯନ୍ତ୍ର, ମାଉଥପିସ ଓ ଅପରେଶନ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ମଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ, ଓଜନ ହ୍ରାସ, ଧୂମ୍ରପାନ ବନ୍ଦ ଓ ଦେହର ପାର୍ଶ୍ୱଦେଶରେ ଶୟନ କରି ଏହି ବେମାରୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରେ । ସିପାପ ମେସିନ CPAP machine ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରାଯାଏ । ଅଣଚିକିତ୍ସିତ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦ୍‌ଘାତ, ସ୍ଟ୍ରୋକ, ମଧୁମେହ, ହୃଦ୍‌ପାତ, ଅନିୟମିତ ହୃତ୍‌ସ୍ପନ୍ଦନ (irregular heartbeat), ମୋଟାପଣ ଓ ଗାଡ଼ି ଧକ୍କା (motor vehicle collisions) ଇତ୍ୟାଦି ସଙ୍କଟ ରହେ । 

ସିଏସଏ ରୋଗ ୧-୬% ବଡ଼ ମଣିଷଙ୍କୁ ଓ ୨% ପିଲାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ମହିଳାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦୁଇ ଗୁଣ ରୋଗ ହୁଏ । ଯେ କୌଣସି ବୟସରେ ଏ ରୋଗ ହୋଇପାରିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ୫୫ରୁ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ ବେମାରୀ ୧%ରୁ କମ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ । ଏକ ଜର୍ମାନୀ କଳ୍ପିତ କାହାଣୀରେ (myth) ଓଣ୍ଡାଇନର (Ondine's curse) ଅଭିଶାପ ଫଳରେ ନିଦ୍ରା ସମୟରେ ଜଣେ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଭୁଲିଯାଏ ଓ ତାହା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିଦ୍ରା ଶ୍ୱାସରୋଧ ଦର୍ଶାଉଛି ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ