ଜୋଗ୍ରେନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍

ଜୋଗ୍ରେନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Sjögren's syndrome  ବା SjS, SS) ଏକ କ୍ରନିକ ରୋଗ ବା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ବେମାରୀ ଯେଉଁଥିରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ ଗ୍ରନ୍ଥି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ଫଳରେ ଶୁଷ୍କ ପାଟି (ଜେରୋସ୍ଟୋମିଆ/ dry mouth ) ଓ ଶୁଷ୍କ ଆଖି (କେରାଟୋକଞ୍ଜଣ୍ଟିଭାଇଟିସ୍ ସିକା/ dry eyes) ଦେଖାଯାଏ । ଶୁଖିଲା ଚମ, କ୍ରନିକ କାଶ, ଶୁଷ୍କ ଯୋନୀପଥ, ବାହୁ ଓ ଗୋଡ଼ କାଲୁଆ ଲାଗିବା, ଥକ୍କା ଅନୁଭବ, ମାଂସପେଶୀ ତ‌ଥା ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଥାଇର‌ଏଡ ଗ୍ରନ୍ଥି ସମସ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଏହି ରୋଗରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଧରଣର ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୫% ଲୋକଙ୍କର ଲିମ୍ଫୋମା (lymphoma) ରୋଗ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । 

ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ରୋଗର କାରଣ ଜଣା ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜେନେଟିକ ଯୋଗୁ ସମ୍ଭବ ହେବା ଜଣାଯାଏ ଯାହା ପରିବେଶର ଭୁତାଣୁ ବା ଜୀବାଣୁମାନଙ୍କର ଟ୍ରିଗର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ନ ଥାଇ ଏହି ରୋଗ ହେଲେ ତାହାକୁ ପ୍ରାଥମିକ ଜୋଗ୍ରେନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ଓ କୌଣସି ସଂଯୋଜକ ତନ୍ତୁ ବେମାରୀ ଥାଇ ରୋଗ ହେଲେ ତାହାକୁ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଜୋଗ୍ରେନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ନାମ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ତନ୍ତୁରେ ପ୍ରଦାହ ହୋଇ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଗ୍ରନ୍ଥି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଗ୍ରନ୍ଥିର ବାୟୋପ୍ସି କରି ଓ ଆଣ୍ଟିବଡି ଉପସ୍ଥିତି ନିମନ୍ତେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ରୋଗ ଥିଲେ ଗ୍ରନ୍ଥିରେ ଲିମ୍ପୋସାଇଟ ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖାଯାଏ ।

ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ନିମନ୍ତେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଶୁଖିଲା ଆଖି ନିମନ୍ତେ କୃତ୍ରିମ ଲୁହ, ପ୍ରଦାହ କମିବାକୁ ଔଷଧ ଓ ଅପରେଶନ କରି ଲୁହ ନଳୀକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଶୁଖିଲା ପାଟି ନିମନ୍ତେ ଚୁଇଙ୍ଗ ଗମ୍, ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ପାଣି ପିଇବାକୁ ଓ ଲାଳ ବିକଳ୍ପ ଦିଆଯାଏ । ଗଣ୍ଠି ଓ ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନିମନ୍ତେ ଆଇବୁପ୍ରୋଫେନ ଦିଆଯାଏ । ଆଣ୍ଟିହିସ୍ଟାମିନ ଭଳି ଶୁଷ୍କ‌କାରୀ ଔଷଧ ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ ।

ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା ହେନରିକ ଜୋଗ୍ରେନଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ସନ ୧୯୩୩ରେ ଏହି ରୋଗର ନାମକରଣ ହୋଇଛି; କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପୂର୍ବତନ ବର୍ଣ୍ଣନା ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଜନସଂଖ୍ୟାର ୦.୨%ରୁ ୧.୨% ଲୋକ ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ଅର୍ଦ୍ଧେକ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ବାକିତକ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ରୋଗ । ମଧ୍ୟ ବୟସରେ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମହିଳାମାନଙ୍କର ୧୦ଗୁଣ ଅଧିକ ରୋଗ ହୁଏ । ଏହି ବ୍ୟତିତ ଯେ କୌଣସି ବୟସରେ ଏହି ରୋଗ ହୋଇପାରେ । କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ ନ ଥିଲେ ବାକି ଆୟୁଷ ସମାନ ରହେ ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଟୋଇମ୍ମ୍ୟୁନ ରୋଗ