ମେଲାରସୋପ୍ରୋଲ

ମେଲାରସୋପ୍ରୋଲ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Melarsoprol) ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ । ମୂଖ୍ୟତଃ ଟ୍ରିପାନୋସୋମା ବ୍ରୁସେଇ ରୋଡେସିଏନସଦ୍ୱାରା (Trypanosoma brucei rhodesiense) ହେଉଥିବା ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ ରୋଗର ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଟେଜରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁ ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିଲେ ଦିଆଯାଏ । ଟ୍ରିପାନୋସୋମା ବ୍ରୁସେଇ ଗାମ୍ବିଏସନ (Trypanosoma brucei gambiense) ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ରୋଗରେ ଇଫ୍ଲୋରନିଥିନ (eflornithine) ଦିଆଯାଏ ।  ଏହି ଔଷଧ ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତରରେ (injection into a vein) ଦିଆଯାଏ ।

ମେଲାରସୋପ୍ରୋଲର ଅନେକ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଛି । ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ଏନସେଫାଲୋପାଥି (brain dysfunction), କାଲୁଆ, ରାସ, ବୃକ୍‌କ ଓ ଯକୃତ ସମସ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ଗ୍ଲୁକୋଜ ୬ ଡିହାଇଡ୍ରୋଜେନେଜ ଅଭାବ (glucose-6-phosphate dehydrogenase ବା G6PD deficiency) ଥିଲେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା (red blood cell breakdown) ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବର ଅନୁଶୀଳନ ହୋଇନାହିଁ ।  ଆଡେନୋସିନ ଟ୍ରାଇଫସଫେଟ (adenosine triphosphate) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପରଜୀବୀ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ପାଇରୁଭେଟ କାଇନେଜ (pyruvate kinase) ଏଞ୍ଜାଇମକୁ ଏହି ଔଷଧ ଅବରୋଧ କରିଦିଏ । 

ମେଲାରସୋପ୍ରୋଲ ସନ ୧୯୪୯ରୁ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହେଉଛି । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଆଫ୍ରିକୀୟ ଟ୍ରିପାନୋସୋମିଆସିସ ରୋଗ ପ୍ରବଣ ଇଲାକାରେ ଏହା ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଏ । କାନାଡ଼ା ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ବ୍ୟବସାୟୀକ ଭିତ୍ତିରେ ମିଳେନାହିଁ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ସେଣ୍ଟର ଫର ଡିଜିଜ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ଆଣ୍ଡ ପ୍ରେଭେନସନ (Centers for Disease Control and Prevention) ଓ କାନାଡ଼ାରେ ହେଲଥ କାନାଡ଼ା (Health Canada) ସଂସ୍ଥାରେ ଏହା ମିଳେ ।

 ଆଧାର