ୱେନଗଙ୍ଗା ନଦୀ

ୱେନଗଙ୍ଗା ନଦୀ (IAST: Wainagaṅgā) ଏକ ଭାରତୀୟ ନଦୀ । ଏହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ସାତପୁରା ପର୍ବତମାଳାର ଦକ୍ଷିଣ ଢାଲୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ସିଓନି ଜିଲ୍ଲାର ମୁଣ୍ଡରା ଗ୍ରାମରୁ 12 କିଲୋମିଟର ଦୂରରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟକୁ ସର୍ପିଳ ଭାବରେ ୫୭୯ କିଲୋମିଟର ଯାଏ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଏହା ୱାର୍ଦ୍ଧା ନଦୀସହିତ ମିଳିତ ହେଇ ପ୍ରାଣହିତ ନଦୀ ନାମରେ ତେଲେଙ୍ଗନା ରାଜ୍ୟର କାଳେଶ୍ୱରମଠାରେ ଗୋଦାବରୀ ସହ ମିଳିତ ହେବା ଯାଏ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । 

ଏହି ନଦୀ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ସହ ଏହାର କୁଳବନ୍ଧ ବହୁତ ଉଚ୍ଚରେ , ସ୍ଥାନ ବିଶେଷରେ 10ରୁ 15 ମିଟର ହେଇଥାଏ । ଏହା ଅନେକ ନାଳ ଓ ସ୍ରୋତରୁ ଜଳ ଧାରଣ କରି ବର୍ଷା କାଳରେ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ  ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଗର୍ହାଭି , ଖୋବରଗଡି , କଥାନି , ଇତ୍ୟାଦି । 

 ତଟବର୍ତ୍ତୀ ସହରସବୁ 
ଏହି ନଦୀ ତଟରେ ବାଲାଘାଟ, ଭଣ୍ଡାରା  ମୁଖ୍ୟ ସହର ଭାବରେ ରହିଛି । ଭଣ୍ଡରା ସହରକୁ ଏହାର ବନ୍ୟା ଦାଉରୁ ରକ୍ଷ୍ୟା କରିବାକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ଏହାର କୁଳ ଉଭୟ ପଟେ ଉଚ୍ଚ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି । ତେବେ ଏହି ନଦୀର ଜଳ ଏହି ସହରମାନଙ୍କ ଜୀବନଧାରା କୁହାଯାଇଥାଏ । ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏଠାରୁ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ହେଇଥାଏ । 

 ଜଳ ପରିବହନ 
ଭଣ୍ଡାରାଠାରେ ପ୍ରଥମ ନଦୀ ବନ୍ଦର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇ ଏଠାରୁ ନଦୀ ଉପରେ ଜଳ ପରିବହନ ପାଇଁ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । 

 ଉପନଦୀ ସମୂହ 
ଏହି ନଦୀରେ କଥାନି , ହିରରୀ , ଚନ୍ଦନ କନହନ ପରି ଉପନଦୀ ମିଳିତ ହେଇଥାଏ ।  

 କାଳ୍ପନିକ ଉପନ୍ୟାସରେ ୱେନଗଙ୍ଗା  
ରୂଦ୍ୟାର୍ଡ କିପଲିଙ୍ଗଙ୍କ "ମୋଗଲି" ନାମକ ଉପନ୍ୟାସରେ ଏହି ନଦୀର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଡିସନୀଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଫିଲ୍ମରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବର୍ଷ ଧୌଟ ଜଙ୍ଗଲ ହିସାବରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତ ୱେନଗଙ୍ଗା ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଷ୍କ ରହିଥାଏ 
 କାହ୍ନ ଜାତୀୟ ପାର୍କ 
ଏହି ନଦୀ ସନ୍ନିକଟରେ କହନା ଜାତୀୟ ପାର୍କ ରହିଛି ଓ ସେହି ପାର୍କ ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ରହିଛି । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ନଦୀ