ମୁଗା ରେଶମ

ମୁଗା ରେଶମ ଏକ ବଣ୍ୟ ରେଶମ ପ୍ରଜାତିର ଯାହା ଆସାମରେ ସାଧାରଣତଃ ମିଳେ । ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ଭାରତୀୟ ଭୌଗଳିକ ସଂକେତ ଭାବେ ପଂଜିକୃତ ହୋଇଛି । ଏହି ରେଶମ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ସୁନେଲି ହଳଦିଆ ଚମକଦାର ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ । ବହୁଦିନ ଧରି ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ବସ୍ତ୍ର ହୋଇଥିବାରୁ ଜନାଦୃତ ଅଟେ  ।  ଏହା ଆଗ କାଳରେ ରାଜକୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ /ରଜାମହାରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା ।

ଆସାମ ରେଶମ ପୋକ (Antheraea assamensis- Assam Silkmoth)ର ଲାର୍ଭା ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଉପତ୍ୟକାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ସୋମ (Machilus bombycina) ଏବଂ ସାଲୁ (Litsaea polyantha) ପତ୍ର ଖାଇ ବଞ୍ଚିଥାନ୍ତି । ମୁଗା ଏହା କମ ସାନ୍ଧ୍ରତା ହେତୁ ଏହାକୁ ବ୍ଲିଚିଂ କିମ୍ବା ରଙ୍ଗଦିଆଯାଏ ନାହିଁ । ଏଣୁ ଏହାର ସୁନେଲି ଚମକ ଏମିତି ରହିଥାଏ ।ଏହି ରେଶମକୁ ହାତରେ ସଫା କରାଯାଇ ପାରେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଫା ପରେ ଏହାର ଚମକ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ  । ମୁଗା ରେଶମ ଅନ୍ୟ ଆସାମୀୟ ରେଶମ ଭଳି ଶାଢ଼ୀ, ମେଖେଲା ଚାଦରଆଦି ଉତ୍ପାଦ ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । 

 ଇତିହାସ 
ଆଦ୍ୟ ସମୟ ଜଣାନଥିଲେ ବି କୋଷ-କୃମି ପାଳନ ଅଥବା ରେଶମ କୀଟ ପାଳନ ଆସାମରେ ବହୁପୁରାତନ ଅଟେ । ସେତେବେଳେ ଅହମ ରାଜବଂଶ (୧୨୨୮-୧୮୨୬)ର ମୁଗା ପାଳନ ଉତ୍ପାଦନରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା । ଯାହାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ କାଳରେ ଏହି ଚାଷ ଆସାମୀୟଙ୍କ ସମାଜିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଅନୁକୁଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା । ରାଜକୀୟ ଏବଂ ପୁରୁଖା ମାଣ୍ଡାରିନମାନଙ୍କୁ ରେଶମ ତିଆରି ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ଅହମ ରାଜବାଟିକୁ ବୁଲି ଆସୁଥିବା ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଲ୍ୟବାନ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ସେଟ ରାଜକୀୟ କୋଠିରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଥିଲା । ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଣାକାରୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତାଲିମ ଦେବାପାଇଁ ନିୟୋଜିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଅହମ ରାଜବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ରପ୍ତାନୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ଥିଲା ।
ବ୍ୟବସାୟ
ମୁଗା ରେଶମ ଭାରତୀୟ ଭୌଗଳିକ ସଂକେତ ଭାବେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପଂଜିକୃତ ହୋଇଛି । ବିପଣନ ପାଇଁ ଏହାର ଟ୍ରେଡ଼ମାର୍କ ଲୋଗୋ ଆସାମ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ପରିଷଦ ଅଧିନରେ ୨୦୧୪ରେ ପଂଜିକୃତ ହୋଇଛି ।  ଭାରତୀୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଶମ ବୋର୍ଡ଼ ମୁଗା ରେଶମ ବସ୍ତ୍ରର ନିରୀକ୍ଷଣ କରି GI ଲୋଗୋ ଦେଇ ବିକ୍ରୟ ସହ ଉତ୍ପାଦକଙ୍କୁ ସୁଦ୍ଧତାର ସାର୍ଟିଫିକେଟ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ କର୍ତ୍ତୁପକ୍ଷଙ୍କୁ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଛନ୍ତି । ଯୋରହାଟରେ ଥିବା Central Muga Eri Research & Training Institute (CMER&TI) ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ବୋର୍ଡ  ମୁଗା ରେଶମ ସହ ଆସାମୀୟ ରେଶମ ପାଇଁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ।

୨୦୧୪-୧୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଭାରତ ୧୫୮ ଟନ ମୁଗା ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲା ଯେଉଁଥିରୁ ୧୩୬ ଟନ କେବଳ ଆସାମରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା । ଭାରତର ସମୁଦାୟ ରେଶମ ଆଦାୟ ସେହି ସମୟରେ ୨୮,୭୦୮ ଟନ ଥିଲା ।
 References 

ଶ୍ରେଣୀ:ରେଶମ