ରେସ୍ଟଲେସ ଲେଗ୍ସ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ

ରେସ୍ଟଲେସ ଲେଗ୍ସ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ restless legs syndrome ବା ଆରଏଲଏସ/RLS) ଏକ ପ୍ରକାର ବେମାରୀ ଯେଉଁଥିରେ ଗୋଡ଼ ସଞ୍ଚାଳନ ନିମନ୍ତେ ଦୁର୍ବାର ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ ।  ଅନେକ ସମୟରେ ଏକ ଅରୁଚିକର ଅନୁଭବ ଗୋଡ଼ରେ ହୁଏ ଯାହା ଚାଳନାଦ୍ୱାରା ଭଲ ଲାଗେ । ବେଳେ ବେଳେ ବାହୁ ବି ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ । ବିଶ୍ରାମ ନେଲାବେଳେ ଏଭଳି ହେବା ଯୋଗୁ ଶୋଇବାକୁ ଅସୁବିଧା ହୁଏ । ରାତିରେ ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ଦିନରେ ନିଦୁଆ ଲାଗେ, ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ହୁଏ, ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ଲାଗେ ଓ ଅବସାଦ ମନୋଭାବ (depressed mood) ହୁଏ । ଅଧିକନ୍ତୁ କେତେକ ଲୋକଙ୍କର ଶୋଇବାବେଳେ ସାମୟିକ ଅବୟବ ଚଳନ (limb twitching during sleep) ହୁଏ ।

ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ସାଧାରଣତଃ ଦେହରେ ଲୌହ ଅଭାବ (low iron levels), ବୃକ୍‌କ ଅସାମର୍ଥ୍ୟ, ପାର୍କିନସନ ଡିଜିଜ (Parkinson disease), ମଧୁମେହ, ରିଉମାଟଏଡ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ, ଓ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ । ଆଣ୍ଟିଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟ (antidepressants), ଆଣ୍ଟିସାଇକୋଟିକ (antipsychotics), ଆଣ୍ଟିହିସ୍ଟାମିନ (antihistamines) ଓ କ୍ୟାଲସିଅମ ଚ୍ୟାନେଲ ବ୍ଲକର (calcium channel blockers) ଭଳି ଅନେକ ଔଷଧ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି । ଏହି ରୋଗ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଏ; ଜୀବନର ପୂର୍ବଭାଗରେ ଓ ପଶ୍ଚାତ୍‌ଭାଗରେ । ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ରୋଗ ପରିବାରରେ ରହୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ ଓ ସମୟକ୍ରମେ ଅତି ଖରାପ ଦିଗକୁ ଯିବା ଦେଖାଯାଏ । ପଶ୍ଚାତ ଜୀବନରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ରୋଗ ହଠାତ୍ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଅତି ଖରାପ ହୁଏ ନାହିଁ । ରୋଗ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଶୀଳନ କରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରୋଗ ନ ଥିବା ନିଶ୍ଚିତ କରି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । 

ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାରଣ ଦୂର କରିଦେଲେ ରେସ୍ଟଲେସ ଲେଗ୍ସ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ଉପଶମ ହୋଇଯାଇପାରେ । ଅନ୍ୟଥା ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଔଷଧ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଟବାକୋ ଗ୍ରହଣ ବନ୍ଦ କରି ଓ ନିଦ୍ରା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା (sleep hygiene) ନିୟନ ପାଳନ କରି ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଣାଯାଇପାରେ । ଲେଭୋଡୋପା (levodopa) ବା ପ୍ରାମିପେକ୍ସୋଲ (pramipexole) ଭଳି ଡୋପାମିନ ଆଗୋନିସ୍ଟ (dopamine agonist) ଔଷଧ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଆମେରିକା ଜନସଂଖ୍ୟାର ୨.୫–୧୫%  ଲୋକଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ଥାଏ । ପରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମହିଳାମାନେ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ବୟସ ଅନୁସାରେ ଏହାର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ