ଉଇଲସନ ରୋଗ

ଉଇଲସନ ରୋଗ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Wilson's disease) ଏକ ଜେନେଟିକ ବେମାରୀ (genetic disorder) ଯେଉଁଥିରେ ଦେହରେ ତମ୍ବା ବା କପର (copper) ଜମା ହୋଇଯାଏ ।  ଏହି ରୋଗରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ମସ୍ତିଷ୍କ (brain) ଓ ଯକୃତ (liver) ସମ୍ପର୍କୀୟ ଲକ୍ଷଣମାନ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।  ଯକୃତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ: ବାନ୍ତି (vomiting), ଦୁର୍ବଳତା, ଜଳଉଦରୀ (fluid build up in the abdomen), ଗୋଡ଼ ଫୁଲା (swelling of the legs), କାମଳ ଓ ଗଲୁ (itchiness) ଇତ୍ୟାଦି ।  ମସ୍ତିଷ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଲକ୍ଷଣ ସମୂହ: କମ୍ପନ (tremors), ଶକ୍ତ ମାଂସପେଶୀ, କ‌ହିବା ସମସ୍ୟା, ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଉଦବେଗ ଓ ସାଇକୋସିସ (seeing or hearing things that others do not) । 

ଉଇଲସନ ରୋଗ ଏକ ଅଟୋସୋମାଲ ରିସିସିଭ (autosomal recessive ) ବେମାରୀ ଯାହା ଉଇଲସନ ଡିଜିନ ପ୍ରୋଟିନ (Wilson disease protein) (ATP7B) ଜିନର ମ୍ୟୁଟେସନ (mutation) ଯୋଗୁ ହୁଏ ।  ଉଭୟ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ରୋଗା ଜିନର କପି ଉତ୍ତରେଧିକାର ସୂତ୍ରରେ ମିଳିଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।  ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ, ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା, ପରିସ୍ରା ପରୀକ୍ଷା ଓ ଯକୃତ ବାୟୋପ୍ସି (liver biopsy) ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।  ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କର ଜେନେଟିକ ପରୀକ୍ଷା Genetic testing କରି ରୋଗର ମୂଳ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ । 

ଖାଦ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଔଷଧ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ନିମ୍ନ ପରିମାଣର ତମ୍ବା ବା କପର ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଓ ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ନ ରାନ୍ଧିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଚିଲେଟିଙ୍ଗ ଏଜେଣ୍ଟ (chelating agents) ଯେପରିକି ଟ୍ରାଇଏଣ୍ଟିନ (trientine) ଓ ଡି-ପେନିସିଲାମିନ (d-penicillamine) ସ‌ହ ଜିଙ୍କ ପରିପୂରକ (zinc supplements) ଦିଆଯାଏ ।  ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ଯକୃତ ଫେଲ (liver failure) ହୁଏ, ଯକୃତ କର୍କଟ (liver cancer) ରୋଗ ହୁଏ ଓ ବୃକ୍‌କ ସମସ୍ୟା (kidney problems) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।  ଏହି ଚିକିତ୍ସା ଫଳପ୍ରଦ ନ ହେଲେ ବା ଯକୃତ ଫେଲ ହେଲେ ଯକୃତ ପ୍ରତିରୋପଣ (liver transplant) କରାଯାଇପାରେ । 

ପ୍ରତି ୩୦,୦୦୦ ଲୋକରେ ଉଇଲସନ ରୋଗ ଜଣକୁ ହୁଏ ।  ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ୫ରୁ ୩୫ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଉଭୟ ସମ ଭାବରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସନ ୧୮୫୪ରେ ପ୍ରଥମେ ଫ୍ରିଡ୍ରକ ଥିଓଡୋର ଭନ ଫ୍ରେରିକ (Friedrich Theodor von Frerichs) ଏହି ରୋଗର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାମୁଏଲ ଉଇଲସନ (Samuel Wilson) ନାମାନୁସାରେ ଏହାର ନାମକରଣ ହୋଇଛି । 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ