ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ

ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Interstitial cystitis/ IC ବା bladder pain syndrome/ BPS) ଏକ ପ୍ରକାର ମୂତ୍ରାଶୟ (bladder) ସମସ୍ୟା ଯେଉଁଥିରେ କ୍ରନିକ ବା ସ୍ଥାୟୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା (chronic pain) ହୁଏ । ଏହି ରୋଗରେ ମୂତ୍ରବେଗ (feeling the need to urinate right away), ବାରମ୍ବାର ପରିସ୍ରା ଲାଗିବା (needing to urinate often) ଓ ଯୌନ‌କ୍ରିୟାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା (pain with sex) ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗୀର ଅବସାଦ ଜାତ ହୁଏ ଓ ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟା (quality of life) ନିମ୍ନମାନର ହୁଏ । ଏ ଭଳି ରୋଗୀଙ୍କର ଇରିଟେବ୍ଲ ବାୱେଲ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (irritable bowel syndrome) ଓ ଫାଇବ୍ରୋମ୍ୟାଲଜିଆ (fibromyalgia) ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଥାଇପାରେ ।

ଏହି ରୋଗର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ସାଧାରଣତଃ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ରୋଗ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଶୀଳନ କଲା ପରେ ଅନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରୋଗ ନ ଥିବା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲାପରେ (after ruling out other conditions) ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ପରିସ୍ରା କଲଚର  (urine culture) ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଥାଏ ।  ମୂତ୍ରାଶୟ ଭିତରେ ଘାଆ (Ulceration) ବା ପ୍ରଦାହ ଥିଲେ ସିସ୍ଟୋସ୍କୋପି (cystoscopy) ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଣାପଡ଼େ ।  ସମାନ ଧରଣର ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗମାନଙ୍କ ନାମ: ମୂତ୍ରନଳୀଶୈଳୀ ସଂକ୍ରମଣ (urinary tract infection ବା UTI), ଓଭରଆକ୍ଟିଭ ବ୍ଲାଡର ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (overactive bladder), ଯୌନ ସଞ୍ଚାରିତ ସଂକ୍ରମଣ (sexually transmitted infections), ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ (endometriosi), ମୂତ୍ରାଶୟ କର୍କଟ (bladder cancer) ରୋଗ ଓ ପ୍ରୋସ୍ଟାଟାଇଟିସ (prostatitis) । 

ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏନି । ଏହାର ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ନିମନ୍ତେ ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟା ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଔଷଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟମାନଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟା ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଯଥା ସମ୍ଭବ ମାନସିକ ଚାପମୁକ୍ତ (stress) ହେବାକୁ ଓ ଧୂମ୍ରପାନରୁ ବିରତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ ।   ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଆଇବୁପ୍ରୋଫେନ୍, ପେଣ୍ଟୋସାନ ପଲିସଲଫେଟ (pentosan polysulfate) ବା ଆମିଟ୍ରିପ୍ଟିଲିନ (amitriptyline) ଦିଆଯାଏ ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟ ମଧ୍ୟରେ ମୂତ୍ରାଶୟ ସ୍ଫୀତ, ନର୍ଭ ସ୍ଟିମୁଲେସନ (nerve stimulation) ବା ଅପରେଶନ କରାଯାଏ । ପେଲଭିକ ଫ୍ଲୋର ବ୍ୟାୟାମ (Pelvic floor exercises) ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ (antibiotic) ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏନାହିଁ । 

ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପର ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୦.୫% ଲୋକ ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ୫ ଗୁଣ ସଂଖ୍ୟକ ମହିଳା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।  ମଧ୍ୟ ବୟସରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ ନାମଟି ପ୍ରଥମେ ସନ ୧୮୮୭ରୁ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଲା ।

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ