ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ

'
ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ (୧୩ ମଇ ୧୯୧୬–୨୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୪) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଗାଳ୍ପିକ ଓ ଔପନ୍ୟାସିକ ଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୭୫ବର୍ଷ ଧରି ସାହିତ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚନାସମୂହ ମୁଖ୍ୟତଃ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ, ଫାସିବାଦ ଓ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ବିରୋଧରେ । ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ "ଅତ୍ୟାଧୁନିକତା"ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନର ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ । ଓଡ଼ିଆ ଓ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ସେ ଚାଳିଶରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରଚନା ପାଇଁ ସେ ୧୯୮୬ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । 
"ମାଟିର ଦ୍ରୋଣ", "କବିଗୁରୁ", "ମାଟିର ମହାକବି", "ସମୟର ସଭାକବି" ପ୍ରଭୃତି ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧାନାମରେ ସେ ଜଣାଶୁଣା ।

 ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଜୀବନୀ
ରାଉତରାୟ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଗୁରୁଜଙ୍ଗଠାରେ ୧୩ ମଇ ୧୯୧୬ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଚାଟଶାଳୀରେ ପଢ଼ିବା କାଳରେ ସେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ି ସେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ତା'ପରେ ବଙ୍ଗପ୍ରଦେଶରେ ପିଲାବେଳ କାଟିଥିଲେ ।

ଏଗାର ବର୍ଷ ବୟସରୁ ସେ କବିତା ଲେଖା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।  ସ୍ୱାଧୀନଚେତା ଲେଖା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି କବିତା ୧୯୩୯ରେ ରକ୍ତଶିଖା ଓ ୧୯୪୩ରେ ଉଠ ଜାଗ ଭୋକବନ୍ଦୀକୁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାରୁ ରୋକିଦେଇଥିଲେ ।'
୧୯୩୮ରେ ତାଙ୍କର କାବ୍ୟ ବାଜି ରାଉତକୁ  ୧୯୪୨ରେ କବି ହରୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଚାଟାର୍ଜୀ  ଇଂରାଜୀରେ ନାଉରିଆ ପିଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା ନାମରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ଏହାର ପ୍ରକାଶନ ପରେ ସଚ୍ଚି ରାଉତରାୟ ଭାରତର ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା କବି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ ।  ରାଜନୈତିକ ଚରମପନ୍ଥୀ ଥିବାରୁ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ତତକାଳୀନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା, ରାଉତରାୟଙ୍କୁ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷାଲାଭରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଥିଲେ । ଗୋଳାପଲ୍ଲୀର ତେଲୁଗୁ ରାଜଜେମା ଭୂଦେବୀଙ୍କୁ ସେ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ, ଛାତ୍ର ଓ କୃଷକ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭାଗନେଇ ସେ ଦୁଇଥର କାରାବରଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ କଟକରେ ୨୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୪ରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । 

 ରଚନାବଳୀ 
୧୯୨୮ ମସିହାରେ ୧୫ ବୟସରୁ ସଚ୍ଚି ରାଉତରାୟଙ୍କ କବିତା ଲେଖନି ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନବୀନ ପତ୍ରିକାରେ "ଭଗବାନ ଅଛ କାହିଁ" ପ୍ରଥମ ପ୍ରକାଶିତ କବିତାରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ମାର୍କ୍ସୀୟ ଚେତନା ରହିଥିଲା । ଏହି କବିତାଟି ପରେ ଅଭିଯାନ କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସଂକଳିତ ହୋଇଛି । କବିତାର ଏକ ନୂତନ ଛନ୍ଦର ଐତିହାସିକ ପ୍ରୟୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ପାଂଡୁଲିପି କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥର ନାନ୍ଦୀମୂଖୀରେ ସେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି ।    
୧୯୪୩ରେ କବିଙ୍କ "ବାଜି ରାଉତ" କବିତା ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା । ପାଂଡୁଲିପି ଓ "ବାଜି ରାଉତ"ର ପୃଷ୍ଠଭୂମୀ ବିଦ୍ରୋହ । ସେ ନିଜ ରଚନାରେ ପ୍ରତୀକ ଓ ଚିତ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କୋଡ଼ିଏରୁ ଅଧିକ କବିତା ସଙ୍କଳନ ପ୍ରକାଶିତ । "ଛୋଟ ମୋର ଗାଁଟି" ତାଙ୍କର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କବିତା । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ରଚନା ମଧ୍ୟରେ ପଲ୍ଲୀଶ୍ରୀ, ପ୍ରତିମା ନାୟକ ଅନ୍ୟତମ । ତାଙ୍କର ବହୁ କାବ୍ୟ କବିତା ଇଂରାଜୀ, ହିନ୍ଦୀ, ତେଲୁଗୁ, ଓ ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାକୁ ଅନୂଦିତ ।

ଏକଦା ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ସମରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାତ୍ର ପ୍ରଦୀପ୍ତ ମିଶ୍ରଙ୍କ ନିଧନ ପରେ ସେ "ଚିରପ୍ରଦୀପ୍ତ" କବିତା ଏବଂ ୧୯୭୧ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମରେ ଆତ୍ମାହୁତି ଦେଇଥିବା ଛାତ୍ରୀ ରୋଶନାରାଙ୍କ ଉପରେ ଲେଖିଥିଲେ, "ମୁଁ ତା'ର ଶବକୁ ଧରି କାନ୍ଧେ ମୋର, କରୁଅଛି ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଦକ୍ଷଣ!" । ସେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶକୁ ଜଣେ ସାରସ୍ୱତ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଭାବରେ ଯାଇ ଏ କବିତାଟି ପାଠ କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କ "ଭାତ" କବିତାର ଏକ ପଙ୍‌କ୍ତି:
ସମ୍ବାଦ ୧୩/୦୫/୨୦୧୫ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସଂସ୍କରଣ ପୃଷ୍ଠା ୪ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଲେଖା "ଜନତାର କବି ସଚ୍ଚି ରାଉତରାୟ"

ତାଙ୍କ ପ୍ରକାଶିତ ୩୧ ଖଣ୍ଡ ପୁସ୍ତକ ହେଲା:

 କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥ 

 ପାଥେୟ (୧୯୩୧, ପ୍ରଥମ କବିତା ଗ୍ରନ୍ଥ)
 ପୂର୍ଣିମା (୧୯୩୩)
 ଅଭିଯାନ (୧୯୩୮, ୧୯୪୮)
 ପଲ୍ଲୀଶ୍ରୀ (୧୯୪୧, ୧୯୪୦)
 ବାଜି ରାଉତ (୧୯୪୧, )
 ପାଣ୍ଡୁଲିପି (୧୯୪୭)
 ହସନ୍ତ (୧୯୪୮)
 ଭାନୁମତୀର ଦେଶ (୧୯୪୯)
 ରକ୍ତଶିଖା (୧୯୪୯)
 ସ୍ୱାଗତ (୧୯୫୮)
 କବିତା (୧୯୬୨, -)
 କବିତା (୧୯୬୯, -)
 କବିତା (୧୯୭୧, -)
 କବିତା (୧୯୭୪, -)
 କବିତା (୧୯୮୩, -)
 କବିତା (୧୯୮୫, -)
 କବିତା (୧୯୮୭, -)
 କବିତା (୧୯୯୦, -)
 କବିତା (୨୦୦୩, -)
 ଛୋଟ ମୋର ଗାଁଟି
 ଅଭିଜ୍ଞାନ

 କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ 
 ଛାଇ (୧୯୪୮)
 ନୂତନ ଗଳ୍ପ (୧୯୯୦)
 ମଶାଣିର ଫୁଲ
 ମଲା କଈଁ
 ଆଙ୍ଗୁଠି
 ମାଟିର ତେଜ
 ହାଟର କାହାଣୀ
 ମାଙ୍କଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଳ୍ପ
 ରାଜା ପୁଅ
 ହାତ

 ଉପନ୍ୟାସ 
 ଚିତ୍ରଗ୍ରୀବ - ୧୯୩୫ (ଏକ ନାୟିକାବିହୀନ ଉପନ୍ୟାସ ଏବଂ ଏଥିରେ ବିଶେଷ କରି ମାର୍କ୍ସବାଦର ସେ ବିଶ୍ଲେଷଣ କରିଛନ୍ତି)
 ତଳେ ମାଟି ଉପରେ ଆକାଶ
 ସାଗର ତଳର ଢେଉ

ସମାଲୋଚନା
 ସାହିତ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ (୧୯୭୪)
 ସାହିତ୍ୟ ବିଚାର ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧ (୧୯୮୩)
 ଆଧୁନିକ ସାହିତ୍ୟର କେତୋଟି ଦିଗ (୧୯୮୩)

ଆଲୋଚନା
 ଜୟଦେବ ଓ ରାମାୟଣ ବନାମ ମହାଭାରତ

ଆତ୍ମଚରିତ
 ଉତ୍ତରକକ୍ଷ (ପ୍ରଥମ ଭାଗ) ଆତ୍ମଚରିତ  (୧୯୯୮) 
 ଉତ୍ତରକକ୍ଷ (ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ) ଆତ୍ମଚରିତ  (୨୦୦୦) 

 ସମ୍ପାଦନା 
 ଦିଗନ୍ତ 

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୧୯୬୨ 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୬୩ (କବିତା-୧୯୬୨ ପାଇଁ )  
 ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୪ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ ସମ୍ମାନ) 
 ସୋଭିଏତ ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ନେହେରୁ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୬୫ 
 ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୮୬
 ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୬
 ସମ୍ମାନନୀୟ ଡକ୍ଟରେଟ - ୧୯୯୮

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବେବସାଇଟର କବିତା ବିଭାଗ
 ଓଡ଼ିଶା ଡାଏରୀ: ସଚି ରାଉତରାୟ 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୪ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ପ୍ରଥମ; ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୧୧
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ ସମ୍ମାନିତ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ