ଉପେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର

ଉପେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର, (୧୮ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୧୭ - ୨ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଅଧ୍ୟାପକ । ଉପେନ୍ଦ୍ର ୧୯୧୭ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧୮ ତାରିଖରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା ବାଜପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଖବର, ୩ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨, ପୃଷ୍ଠା-୬ ଜଣେ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ଉପେନ୍ଦ୍ର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ବାଲିଆ ଏଲିମେଣ୍ଟାରୀ ଟ୍ରେନିଙ୍ଗ ସ୍କୁଲରେ ସହକାରୀ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଜର କର୍ମମୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ସେ ପୁରୀ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ପୁରୀଠାରେ ୨୦୧୨ମସିହା, ଜାନୁଆରୀ ୨ତାରିଖ ଦିନ (୯୪ବର୍ଷ)ରେ ସେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।

ଶିକ୍ଷା ଓ ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ

ତାଙ୍କ ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଥିଲା ସଂଘର୍ଷମୟ । ଗ୍ରାମ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବୃତ୍ତି ଲାଭ ସହ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି ଖୋର୍ଦ୍ଧା ହାଇସ୍କୁଲରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ଆର୍ଥିକ ଅସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ଯଦିଓ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଜିଥିଲା ମାତ୍ର ସେ ତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଥିଲେ । ଖୋର୍ଦ୍ଧା ହାଇସ୍କୁଲର ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ, ଗାଳ୍ପିକ ବାଙ୍କନିଧି ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସବଡିଭିଜନର ଅଫିସର ଔପନ୍ୟାସିକ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋବିନ୍ଦ ତ୍ରିପାଠୀ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରତିଭାକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରୁ ଶ୍ରୀ ମିଶ୍ର ସମସ୍ତ ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ୧୯୩୭ ମସିହାରେ କୃତିତ୍ବର ସହ ମାଟ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ତତ୍ପରେ ରେଭେନ୍ସାରେ ଅଧ୍ୟୟନ ପୂର୍ବକ ୧୯୩୯ରେ ଆଇ ଏ ପାସ୍ କଲେ । ପାରିବାରିକ ଅସ୍ବଚ୍ଛଳତା ଯୋଗୁଁ ବହୁ ଚେଷ୍ଟା ସତ୍ତ୍ବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ ।

ଜୀବନ ଜୀବିକା

ଶିକ୍ଷକତାର ଅଭିଳାଷ ନେଇ ସେ ପୁନଶ୍ଚ କଟକ ଟ୍ରେନିଂ ସ୍କୁଲରେ ତାଲିମ ନେଲେ । ସେଠାରେ ପ୍ରତି ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ଶେଷରେ ୧୯୪୧ରେ ଟ୍ରେନିଂ ଶେଷ କଲେ । ପରେ ସହକାରୀ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ରେଭେନ୍ସା କଲିଜିଏଟ ସ୍କୁଲରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ତେବେ ଅଳ୍ପଦିନ ପରେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ବାଲିଆସ୍ଥିତ ଏଲିମେଣ୍ଟାରୀ ଟ୍ରେନିଂ ସ୍କୁଲରେ ସହକାରୀ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେଠାରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କଲାପରେ ୧୯୪୪ରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲକୁ ବଦଳି ହେଲେ । ତାପରେ ସେ ଘରୋଇ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ ସ୍ନାତକ ଓ ୧୯୪୬ରେ ଡି.ଇଡି ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଉପାଧି ଲାଭ କଲେ ।

ଏହାପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଜୀବିକାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ । ଶିକ୍ଷକତାରୁ ଅବସର ନେଇ ସେ ୧୯୪୭ରେ ପୁରୀ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ସେଠାରୁ ଯାଜପୁର ନୃସିଂହ ଚୌଧୁରୀ କଲେଜରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇ କଲେଜର ବହୁବିଧ ଉନ୍ନତି କରି ପାରିଥିଲେ । କଲେଜର ଦ୍ବିତଳ ପ୍ରାସାଦରେ ବିଦ୍ୟୁତ ସଂଯୋଗୀକରଣ କରିବା ସହ ଜଳ ଯୋଗାଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ । କଲେଜ ପରିସରସ୍ଥ ଏକ ବିଶାଳ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ବାହ୍ୟ ଅକ୍ତିଆରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ରୁ ମୟୂରଭଞ୍ଜ, କେନ୍ଦୁଝର, ଫୁଲବାଣୀ, ଗଞ୍ଜାମ ଆଦି ଜିଲ୍ଲାରେ ଶିକ୍ଷା ମଣ୍ଡଳାଧିଶ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରରୁ ୧୯୭୪ରେ ଅବସର ନେଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ 
 ସୌରଜଗତ
 ବୈଦ୍ୟରତ୍ନ ମାଗୁଣୀ ବ୍ରହ୍ମା
 ବୈଦ୍ୟରତ୍ନ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର
 ଔପନ୍ୟାସିକ ଫକୀର ମୋହନ
 ମହାମହୋପାଧ୍ୟାୟ ସଦାଶିବ
 ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ହିଁ ସମ୍ପଦ ୧ମ (୧୯୯୬) ଓ ୨ୟ (୨୦୧୫)

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
 ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା, ୧୯୮୦
 ଯଦୁମଣି ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ ପୁରସ୍କାର
 ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମାନ
 ଅଭିନନ୍ଦନିକା ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର
 ସହକାର ମକର ମିଳନ ସମ୍ମାନ
 ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁସ୍ତକ ଉତ୍ସବ ସମ୍ମାନ
 ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଲେଖକ ସାମ୍ମୁଖ୍ୟ ପୁରସ୍କାର
 ଦ୍ୱାରକା ନାଥ ଦାସ ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର

 ଟୀକା 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୭ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଲେଖକ