ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ

ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ (୪ ଜୁନ ୧୯୪୧ – ୪ ଜୁନ ୨୦୦୧) ଭାରତର ଜଣେ ଅର୍ଗାନିକ କେମିଷ୍ଟ(Organic chemist ) ଥିଲେ । ବାୟୋ ଅର୍ଗାନିକ କେମିଷ୍ଟରିର ପ୍ରୋଟିନ ଫୋଲଡିଙ୍ଗ (Protein folding) ବିଷୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ କର୍ମ କରୁଥିଲେ । ସୁପର ମଲିକ୍ୟୁଲାର ଆସେମ୍ବ୍ଲି(Super molecular assembly), ମାଲିକ୍ୟୁଲାର ଡିଜାଇନ(Molecular design), କେମିକାଳ ଷ୍ଟିମୁଲେସନ (Chemical stimulation)ଇତ୍ୟାଦିର ମୂଳ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଶିନ୍ଥେସିସ ଅଫ ଫଙ୍କସନାଲ ହାଇବ୍ରୀଡ ପେପଟାଇଡସ(Sythesis of functional hybrid peptides) ଓ ସିନଥେସିସ ଅଫ ନାନୋଟ୍ୟୁବ(Syntheses of nanotube) ଉପରେ କାମ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସୁପରିଚିତା ଥିଲେ । 
 ଜୀବନୀ 
ଜୁନ ୪ ତାରିଖ ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ବିଦ୍ୟାବତୀ ମାର୍କାନ ଓ ଶାନ୍ତି ସ୍ୱରୂପଙ୍କ ଔରସରୁ ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଦିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥିଲା ଓ କେମିଷ୍ଟ୍ରିରେ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଯୁନିଭର୍ସିଟିରୁ ପି.ଏଚ.ଡି. ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀର ମିରାଣ୍ଡା କଲେଜରେ ଲେକଚରର ରୂପେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେ ଶେଷରେ କେମିଷ୍ଟ୍ରି ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ମୂଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଫେସର ଡି.ଏଚ.ଆର. ବାର୍ଟନଙ୍କ ସହ ୟୁ.ଏସ.ରେ ପୋଷ୍ଟ ଡକ୍ଟରାଲ କାମ କରିଥିଲେ । 
ସେ ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ଆଇ.ଆଇ.ଟି. କାନପୁରରେ ରିସର୍ଚ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ସେ ଏସ. ରଙ୍ଗନାଥନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ଅନେକ ଗୁଡିଏ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ଚାଲେଞ୍ଜିଙ୍ଗ ପ୍ରୋବ୍ଲେମ୍ସ ଇନ ଅର୍ଗାନିକ ରିଆକ୍ସନ ମେକାନିଜ୍ମ (୧୯୭୨), ଆର୍ଟ ଇନ ବାୟୋସିନ୍ଥେସିସ : ଦି ଶିନ୍ଥେଟିକ କେମିଷ୍ଟ ଚାଲେଞ୍ଜ (୧୯୭୬), ଫର୍ଦର ଚାଲେଞ୍ଜିଙ୍ଗ ପ୍ରବ୍ଲେମ୍ସ ଇନ ଅର୍ଗାନିକ ରିଆକ୍ସନ ମେକାନିଜ୍ମ (୧୯୮୦) ଲେଖିଥିଲେ ଓ କରେଣ୍ଟ ଅର୍ଗାନିକ କେମିଷ୍ଟ୍ରି ହାଇଲାଇଟସ ସିରିଜକୁ ଏଡିଟ କରିଥିଲେ । 
ଆଇ.ଆଇ.ଟି. କାନପୁରରେ ସେ ଫେଲୋସିପ ସହ ଗବେଷଣା କଲେ । ସେ ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି ମେମ୍ବର ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ କାରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ମେମ୍ବର ଥିଲେ ଯଦିଓ ସେ ଭଳି କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ନ ଥିଲା ।
ସେ ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ରିଜିଓନାଲ ରିସର୍ଚ ଲାବୋରେଟୋରୀ, ତ୍ରିବାନ୍ଦରାମରେ  କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ଆଇ.ଆଇ.ସି.ଟି. ହାଇଦରାବାଦରେ ସେ ଡେପୁଟି ଡାଇରେକ୍ଟର ହେଲେ । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଇସାବେଲା କାର୍ଲେଙ୍କ ସହ ୟୁ.ଏସ.ନାଭାଲ ରିସର୍ଚ ଲାବୋରେଟରୀରେ କାମ କରିଥିଲେ  । ତାଙ୍କର ସ୍ତନ କର୍କଟ ରୋଗ ହେବା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା ଓ ୬୦ ତମ ଜନ୍ମ ଦିବସରେ ସେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।  
ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରଫେସର ଦର୍ଶନ ରଙ୍ଗନାଥନ ମେମୋରିଆଲ ପୁରସ୍କାର ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଦେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।  ଏହା ଯେ କୌଣସି ମହିଳାଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଟେକନୋଲୋଜିରେ ଉଚ୍ଚ ଧରଣର କୃତି ନିମନ୍ତେ ଦିଆ ଯାଉଅଛି ।  
 କର୍ମ  
ରଙ୍ଗନାଥନଙ୍କର ବାୟୋକେମିକାଲ ପ୍ରସେସକୁ ଲାବୋରେଟରୀରେ ପୁନଃ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ ଆଗ୍ରହ ଥିଲା । 
ସେ ଏକ ପ୍ରୋଟୋକଲ (Protocol) ତିଆରି କରିଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଇମିଡାଜୋଲ୍ (imidazole) ଓ ହିସ୍ଟାମିନ୍ (Histamine) ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରିଲା । ୟୁରିଆ ଚକ୍ରର ଏକ କାର୍ମିକ ରୁପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରୋଟିନ ଡିଜାଇନ କରିବାରେ ସେ ସିଦ୍ଧ ହସ୍ତା ହୋଇଗଲେ । ସେଲ୍ଫ ଆସେମ୍ବିଙ୍ଗ ପେପ୍ଟାଇଡ ବ୍ୟବହାର କରିସେ ନାନୋ ସ୍ଟ୍ରକଚର ଡିଜାଇନ କରିଥିଲେ ।
 ଆଧାର 

 ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ 
 Publications by Darshan Ranganathan , Microsoft Academic Search

Category:୧୯୪୧ ଜନ୍ମ
Category:୨୦୦୧ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ବୈଜ୍ଞାନିକ