ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର

ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର (୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮୮୬ - ୨୬ ଜୁଲାଇ ୧୯୫୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଗାଳ୍ପିକ ଓ ନାଟ୍ୟକାର ଥିଲେ । ସେ ଆଧୁନିକ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଓ ପଣ୍ଡିତ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକତା କରିଥିଲେ । ସେ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଅର୍ଥ ଓ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

 ଜୀବନୀ 
ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ବାଣପୁରର ଶ୍ରୀନିବାସପୁର ଶାସନରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲେ ।  ତେବେ ସେ ରାଜନୀତିକୁ ପସନ୍ଦ କରୁନଥିଲେ । ଅଣକଂଗ୍ରେସ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ କଂଗ୍ରେସ ଦଳରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ପରେ, ଦଳକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ  ଉଦ୍ୟମରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କୁଳପତି ହୋଇପାରିନଥିଲେ ।

 ରଚନାବଳୀ.            
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଗାଥା କବିତାର ଜନକ ଭାବେ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସେ "ଘଟାନ୍ତର", "ଅଭାଗିନୀ", "ଅଠର ଶହ ସତର" ଓ "ନିବାସିତ" ଆଦି ଉପନ୍ୟାସର ସ୍ରଷ୍ଟା । ତାଙ୍କର "ଅଭାଗିନୀ" ଉପନ୍ୟାସ ୧୯୧୨ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଉପନ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ୧୯୪୦ ମସିହାରୁ ୧୯୫୧ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ "ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଶା ଓ ତହିଁରେ ମୋର ସ୍ଥାନ"ରhttp://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/2013/jun/engpdf/34-38.pdf ସୂଚୀପତ୍ରରେ ସେ ୮୫ଟି ବିଭାଗ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ କେବଳ ୩୪ଟି ବିଭାଗ ଲେଖିସାରିଥିଲେ । ଏହି ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବରେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

 ଗାଥା କବିତା ସଙ୍କଳନ 
 ଆଲେଖିକା ( ଏଥିରେ ୧୦ ଗୋଟି କବିତା ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି )
କୁସୁମ
କଳିକା
କିଶଳୟ
ଚୟନିକା
ଗୀତାୟନ
ଗୀତିଗୁଚ୍ଛ
କବିତାୟନ

 ଗାଥା କବିତା 
 କାଳିଜାଈ 
 ଅଭିରାମ ସିଂହ
 ଧରଣୀଧର
ମୁଁ ଚଷା ପୁଅ
ଉପବାସେ
 ପଦ୍ମାବତୀ
ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ
 ଦୁଃଖିଧନ
କଳା ପାହାଡ଼
ବିକ୍ରମ ସିଂହ
ମାମୁଁ ଭଣଜା
ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ
ଗାଲ ମାଧବ
ଗଡ଼ରକ୍ଷା

 ଗୀତି କବିତା 
 କାଶୀଯାତ୍ରୀ
 ନିଦାଘ ସରସୀ
 ସଞ୍ଜୋଇ ତୀରେ
 ସକାଳ
ଉପନ୍ୟାସ
 ଘଟାନ୍ତର
 ଅଭାଗିନୀ - ୧୯୧୨ ("ହିଉଗୋ"ଙ୍କ ଲେସ ମିଜରେବ୍ଲସ (Les Miserables)ର ଓଡ଼ିଆରେ ରୂପାନ୍ତର)Changing the Terms, Translating in the Postcolonial Era . Sherry Simon and Paul St-Pierre. 272 pages . 6 x 9  (November 2000)
 ୧୮୧୭ (ଏହା ଚାର୍ଲସ୍ ଡିକେନସ୍ରନଙ୍କ ରଚିତ A tales of Two cities ଉପନ୍ୟାସ ଅନୁସରଣରେ ରଚିତ)
 ନିର୍ବାସିତ
 ନାଟକ 
 ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
 ମୁକୁନ୍ଦଦେବ
 ପ୍ରବନ୍ଧ 
କଙ୍କାଳର ଆର୍ତ୍ତନାଦ
 ଦାସତ୍ଵ ମୋଚନ (Up from slavery ର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ)
 ଷଢେଇକଳା ଖରସୁଆଁ
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନର ରୂପରେଖ
 ଜନତନ୍ତ୍ରର ଶାସନ
ବିଚ୍ଛିନ୍ନାଞ୍ଚଳ ସମସ୍ୟା

 ଗଳ୍ପ 
 ତୋଳା କନ୍ୟା
 ବିଧବା କନ୍ୟା
ପରଦାସୀନ
 ଶ୍ରୀମତି
ପୁଆଣି ଘର
ବଡ଼ପୁଅ
ସାବତ ପୁଅ
ଭାଇ ଭାଗ
ସେବତୀର ଶବ
ମିଳନ
ପରିଚୟ 
ପ୍ରଗତି
ପାଣୁ ମିଶ୍ରେ
ରିକ୍ସାବାଲା

 ଆତ୍ମଜୀବନୀ 
 ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଶା ଓ ତହିଁରେ ମୋର ସ୍ଥାନ

 ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର 
 କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୧୯୬୧ ("ଅର୍ଦ୍ଧ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଶା ଓ ତହିଁରେ ମୋ ସ୍ଥାନ" ପାଇଁ ମରଣୋତ୍ତର ଭାବେ) 

 ଆଧାର 

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୮୬ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ
ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ