ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ

ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଘାଟଟି ଯାଜପୁରସ୍ଥ ବରାହ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଯଯାତି ବଂଶର ରାଜା କେଶରୀ ସୁଦୂର କୋୖନୁଜରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।http://www.harekrsna.com/sun/features/01-07/features542.htm
ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡଦାନ ଏବଂ ଅସ୍ଥିବିସର୍ଜନ ନିମନ୍ତେ ଏହି ସ୍ଥାନର ଅନେକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ରହିଛି ।
 ବିବରଣୀ  
ଘାଟ ଚାରିପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ସପ୍ତମାତୃକା ପୀଠଟି ଯାଜପୁରର ବୈତରଣୀ ନଦୀ ତଟ ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ବୈତରଣୀ ନଦୀ ତଟରେ ଥିବା ଏହି ଘାଟଟି ଯଯାତି କେଶରୀଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଅଟେ । ଏହି ଘାଟ ନିକଟରେ ବାରୁଣୀ ସ୍ନାନର ଯୋଗ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ସପ୍ତମାତୃକା ମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ମାତୃକାମାନେ ହେଲେ ଚାମୁଣ୍ଡା, ବାରାହୀ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବ୍ରହ୍ମୀ, କୌମାରୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, ନରସିଂହୀ । ଦେବୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ପ୍ରେତାସନା । ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରେତ ବିଦ୍ୟମାନ । ଏହି ଦେବୀ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଚାମୁଣ୍ଡା । ତା’ପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି ଦେବୀ ବରାହୀ । ଏହି ଦେବୀ ରକ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟ ବଧ ସମୟରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ଦେବୀ ମଇଁଷି ବାହିନୀ । ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ମଇଁଷି ରହିଛି । ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଶକ୍ତି । ତାଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ  ଗଜଟିଏ ଅଛି । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ଏହି ଦେବୀ ବଜ୍ର ଧରି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ । ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ମାତୃକା ବୈଷ୍ଣବୀ ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ବାହାନ ହେଉଛନ୍ତି ଗରୁଡ଼ । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପୂଜା ପାଉଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମୀ, ଯାହାଙ୍କର ବାହାନ ହେଉଛନ୍ତି ହଂସ । ଷଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛନ୍ତି କୌମାରୀ । ଏହି ଦେବୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରି ମୟୂର ବାହାନରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ମୟୂର ଶୋଭା ପାଉଛି । ସପ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ମାତୃକା ଦେବୀ ହେଲେ ମା’ ମାହେଶ୍ୱରୀ । ତାଙ୍କର ବାହାନ ହେଉଛି ବୃଷଭ । ସର୍ବୋତ୍ତମ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରିଣୀ ସର୍ପରାଜ ବାସୁକୀଙ୍କୁ ବଳୟ କରି କର କଙ୍କଣ ରୂପେ ଧାରଣ କରି ମା’ ସେଠାରେ ବିରାଜମାନ । ଶେଷରେ ନରସିଂହଙ୍କ ଶକ୍ତି ନରସିଂହୀ ନୃସିଂହଙ୍କ ପରି ଭୟଙ୍କର ଶରୀର ଧାରଣ କରି ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି । ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ ଉପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ତଥା ତା’ର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସିଦ୍ଧି ଗଣେଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ।

ଆଧାର

ଶ୍ରେଣୀ:ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା