ବରାହଗିରି ଭେଙ୍କଟଗିରି

ବରାହଗିରି ଭେଙ୍କଟଗିରି (୧୦ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୯୪-୨୩ ଜୁନ ୧୯୮୦), ସାଧାରଣରେ ଭି. ଭି. ଗିରି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଭାରତର ୪ର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୯ରୁ ୨୩ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୪ଯାଏଁ କାମ କରିଥିଲେ ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଯାହାକିଛି ଅଧିକାର ମିଳିଛି, ତାହା କେବଳ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି ଭି.ଭି.ଗିରିଙ୍କ ପାଇଁ । ଦେଶ ନିର୍ମାଣରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଭୂମିକା ମୂଖ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ଯାଇ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ ।

 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ପରିବାର 
ଭି.ଭି. ଗିରି ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ( ବର୍ତ୍ତମାନର ଓଡ଼ିଶା )ର ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ଏକ ତେଲୁଗୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବ ଗୋଦାବରୀ ଜିଲ୍ଲା ଚିନ୍ତାଲପୁଡ଼ି ଗାଁର ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା , ଭି.ଭି. ଯୋଗୟା ପାନ୍ତୁଲୁ , ଜଣେ ସଫଳ ଓକିଲ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ରାଜନୈତିକ କର୍ମୀ ଥିଲେ ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।  ଗିରିଙ୍କ ମାଆ ସୁଭଦ୍ରାମ୍ମା ଅସହଯୋଗ ଏବଂ ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ଏବଂ ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ନିଷେଧ ପାଇଁ ଧର୍ମଘଟର ନେତୃତ୍ୱ ନେବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା । 
ଗିରି ସରସ୍ୱତୀବାଇଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କର ୧୪ ଜଣ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ।

ଗିରି ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ରହ୍ମପୁରର ହିଲପାଟନା ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ଖଲ୍ଲିକୋଟ କଲେଜ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଖଲ୍ଲିକୋଟ କଲେଜ [ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ] ଏବଂ ୟୁନିଟାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)ରେ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ , ଯାହା ପରେ ଚେନ୍ନାଇର ମାଡ୍ରାସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ଅନୁବନ୍ଧିତ ହୋଇଥିଲା । ଭି. ଭି. ଗିରି ମଧ୍ୟ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ତିନି ଥର ଖଲ୍ଲିକୋଟ କଲେଜର ଛାତ୍ର ସଂଘକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ର ଜୀବନ କାଳରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ।

୧୯୧୩ ମସିହାରେ ସେ ଡବ୍ଲିନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କଲେଜ ଏବଂ ଡବ୍ଲିନର ଅନରେବଲ ସୋସାଇଟି ଅଫ୍ କିଙ୍ଗସ୍ ଇନ୍ସରେ ଆଇନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପାଇଁ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଯାଇଥିଲେ । ଗିରି ୧୯୧୪-୧୫ ମସିହାରେ ୟୁ. ସି. ଡି.ରେ ଆୟୋଜିତ  ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଏକବର୍ଷୀୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ତେରଜଣ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ ।କିଙ୍ଗସ୍ ଇନ୍ସ ଅଧ୍ୟୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଇରିସ ବାରକୁ ଡକାଯିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା | ୧୯୧୪ରୁ ୧୯୧୭ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ୫୦ ଜଣ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ୟୁ. ସି. ଡି. ରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ , କାରଣ ସମ୍ଭବତଃ ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଐତିହାସିକ ଅଭିଜ୍ଞତା କାରଣରୁ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡବାସୀ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣଭେଦ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିନଥିଲେ । ଅଧିକନ୍ତୁ , ୧୯୧୨ ମସିହାରେ , ଲଣ୍ଡନର ଇନ୍ସ ଅଫ କୋର୍ଟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇଂରାଜୀ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆଡ଼ମିଶନ ନୀତି ଅଧିକ କଠୋର ହୋଇଯାଇଥିଲା , ଯାହା ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ଏହାର ଆରାମଦାୟକ ନିୟମ ହେତୁ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଚୟନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା ।

ଗିରି ଏବଂ ଜଣେ ସହଯୋଗୀ ଆଇନ ଛାତ୍ର ମଧ୍ୟ ୟୁ. ସି. ଡି. ରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନାତକ କଳା ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ଗିରି ଇଂରାଜୀ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ , ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଥୋମାସ୍ ମ୍ୟାକ୍ଡନାଗ୍ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥନୀତି ସହିତ ସାକ୍ଷାତ ହୋଇଥିଲେ  । ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟାପକ ଥିଲେ ସଂସ୍କାରକ ତଥା ସମବାୟବାଦୀ ଥୋମାସ୍ ଏ. ଫିନ୍ଲେ ଏସ୍. ଜେ ।  [ ଉଦ୍ଧୃତି ଆବଶ୍ୟକ ]

ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ , ଗିରି ଡବଲିନରୁ ଲଣ୍ଡନ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ।  ଗାନ୍ଧୀ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଗିରି ଜଣେ ରେଡକ୍ରସ୍ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକ ଭାବରେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରୟାସରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ । ଗିରି ପ୍ରଥମେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁତାପ କରିଥିଲେ । ଗିରିଙ୍କ ଜୀବନୀ ଲେଖକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେଙ୍କ ଅନୁସାରେ , "ଗାନ୍ଧୀଜୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବଜନିତ ମହାନତା ସହିତ ଗିରିଙ୍କୁ ରେଡକ୍ରସରେ ଯୋଗଦେବାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ବିଷୟରେ କାହାକୁ କିଛି କହି ନଥିଲେ " ।” Conor Mulvagh (10 February 2016). 

ଗିରି ତାଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ ସମୟରେ ଉଭୟ ଭାରତୀୟ ଏବଂ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । " ମାଇଁ ଲାଇଫ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଟାଇମ୍ସ୍ " ରେ ଗିରି ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ ଯେ , ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଭାରତରୁ ଆସି ସେ ଆଇରିଶ ଜାତୀୟତାବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକ ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଆତ୍ମୀୟତା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ । ଡବଲିନରେ ଥିବା ସମୟରେ , ସେ "ଅନାର୍କିକାଲ୍ ସୋସାଇଟି" ନାମକ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସଂଗଠନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ , ଯାହା ତାଙ୍କ ମତରେ , ଶାନ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ହିଂସା ଏବଂ ରକ୍ତପାତକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲା । ସେଠାରେ ସେ ଭାରତର ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଗ୍ନି ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ବୋମା ତିଆରି କୌଶଳ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ।  ସେ ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ନିର୍ଯାତନା ବିଷୟରେ ଏକ ପୁସ୍ତିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁସ୍ତିକାଟି ଜବତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଫଳସ୍ୱରୂପ ଡବଲିନରେ ଗିରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ପୋଲିସ ଯାଞ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ।  ଏହି ସମୟରେ , ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଇରିଶ୍ ଭଲ୍ୟୁଣ୍ଟିୟର୍ସ୍ର ଖବରକାଗଜ ଏବଂ ୟୁ.ସି.ଡି. ଛାତ୍ର ପତ୍ରିକା ଦି ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟରେ ଅଜ୍ଞାତ ଲେଖା ଲେଖାଯାଇଥିଲା । 

୧୯୧୬ ରାଇଜିଙ୍ଗ୍‌ରେ ଜେମ୍ସ୍ କନୋଲି , ପାଡ୍ରେଗ୍ ଏଚ୍ . ପିଅର୍ସ ଏବଂ ଯୁବ ଏମୋନ୍ ଡି ଭାଲେରାଙ୍କ ସମେତ ପ୍ରମୁଖ ରିଙ୍ଗ୍ ନେତାମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ସନ୍ଦେହ କରାଯାଇଥିଲା ।   ଗିରିଙ୍କୁ ୨୧ ଜୁନ୍ ୧୯୧୬ରେ ଆଇରିଶ୍ ବାରକୁ ଡକାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ସେ ୟୁ.ସି.ଡି.ରେ ବି.ଏ. ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପାଠପଢ଼ା ସମାପ୍ତ କରିନଥିଲେ ।  ୧୯୧୬ ରାଇଜିଙ୍ଗ୍ ପରେ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୋଲିସ ଚଢାଉ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଗିରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ଯେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ୧ ଜୁନ୍ ୧୯୧୬ ରେ ଆୟରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମାସର ନୋଟିସ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।  

ଭାରତ ଫେରି ସେ ୧୯୨୨ରେ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରମିକ ସଂଗଠନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ। ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ୧୯୨୬ ଓ୧୯୪୨ରେ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଟ୍ରେଡ ୟୁନିଅନ କଂଗ୍ରେସର ସେ ଦୁଇଥର ସଭାପତି ହୋଇଥିଲେ।

 ରାଜନୀତି 
୧୯୩୬ ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗଦେଇ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିରେ ଯୋଗଦେଇ, ସେ ଶ୍ରମ ଓ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥିଲେ। ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାପରେ ଭାରତର ହାଇକମିଶନର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ସିଂହଳ ପଠାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ କର୍ଯ୍ୟକାଳ ଶେଷପରେ ଭାରତ ଫେରି ସେ ୧୯୫୨ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରି ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଲୋକ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେବାପରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରମ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର କ୍ୟାବିନେଟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ସେ ୧୯୫୭ରୁ ୧୯୬୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲାଇଥିଲେ। ୧୯୬୯ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିବା ଅବସ୍ତାରେ ଜାକିର ହୁସେନଙ୍କ ପରଲୋକ ହେବାରୁ ତାଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ବଛାଯାଇଥିଲା।ପରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଜିତି ଦେଶର ୪ର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହୋଇଥିଲେ ।

 ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ 
୧୯୭୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତ ରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସମସ୍ୟା , ଗବେଷଣା, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ଲାଗି  ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ୱଂୟଶାସିତ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ୧୯୯୫ରେ ଭି.ଭି.ଗିରି ନ୍ୟାଶନାଲ ଲେବର ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି।

୧୯୮୦ ମସିହାରେ ୮୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମାଡ୍ରାସରେ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 Biography at Kamat's Potpourri
 http://rajbhavan.kar.nic.in/governors/VVGiri.htm
 http://www.isleijle.org/

ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୪ ଜନ୍ମ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ ମୃତ୍ୟୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:କେରଳର ରାଜ୍ୟପାଳ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ