ଘୋଡ଼ଲାଗି ବେଶ

ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଳଷଷ୍ଠୀଠାରୁ ମାଘ ଶୁକ୍ଲପଞ୍ଚମୀ ଯାଏଁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଅବକାଶ ପରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ବେଶ ଓ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀଠାରୁ ଫଗୁ ଦଶମୀ ଯାଏଁ ଜାମାଲାଗି ବା ଠିଆଘୋଡ଼ ବେଶ କରାଯାଇଥାଏ । ଘୋଡ଼ଲାଗି ବେଶ ଓ ଜାମାଲାଗି ବେଶ ମଧ୍ୟରେ ଫରକ ହେଲା, ଅଧିକ ଶୀତ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ମହାପ୍ରଭୁ ଦେହମୁଣ୍ଡ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୋଡାଇ ହେବା ପରି ବେଶ ପିନ୍ଧିଥାଆନ୍ତି ଓ ଶୀତ କମିଗଲେ ଜାମାଲାଗି ବେଶ ହୋଇଥାଆନ୍ତି । ମାର୍ଗଶିର ଷଷ୍ଠୀଠାରୁ ଘୋଡ଼ଲାଗି ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମାଘ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଯାଏଁ ଏମିତି ୬୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ ରହେ । ବସନ୍ତ ଷଷ୍ଠୀଠାରୁ ଫଗୁ ଦଶମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୩୫ ଦିନ ଲାଗି ମହାପ୍ରଭୁ ଜାମାଲାଗି ବା ଠିଆଘୋଡ଼ ବେଶରେ ଭୂଷିତ ହୁଅନ୍ତି ।
 ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର 
ଘୋଡ଼ଲାଗି ବେଶରେ ଗଡ଼ା (ମୋଟା ସୂତା ବସ୍ତ୍ର), ଖଣ୍ଡୁଆପାଟ, ମଖମଲର ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଟା, ଟୋପର ଆଦିରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରାଯାଏ । ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ରମାନ ସାଧାରଣତଃ ମଖମଲ ଓ ସୂତା କପଡାରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପାରମ୍ପରିକ ଦରଜୀସେବକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶୈଳୀରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ । ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଠାକୁରମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର ଲାଗି ହୋଇଥାନ୍ତି, ଯଥା: 
 ରବିବାର - ନାଲି ରଙ୍ଗର ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
 ସୋମବାର - କଳାଛିଟା ମିଶା ଧଳା ଧଳା ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
 ମଙ୍ଗଳବାର - ବାର ପଟିଆ (ପଞ୍ଚ ରଙ୍ଗ ମିଶା) ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
 ବୁଧବାର - ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
 ଗୁରୁବାର - ହଳଦିଆ ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
 ଶୁକ୍ରବାର - ଧଳା ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
 ଶନିବାର - କଳା ଘୋଡ଼ବସ୍ତ୍ର
ତିନିଠାକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ୧୪ହାତ ଲମ୍ବ ଓ ୩ହାତ ଓସାରର ଚାରିଖଣ୍ଡ ପାଟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲାଗି କରାଯାଉଥିବା ଘୋଡ଼ପାଟରେ ବୁଣାଯାଉଥିବା ଶ୍ଳୋକଟି ହେଉଛି:ଶ୍ରୀକୁମାର ଶୁକ୍ଳ, ରବିବାର ସମାଜ, ୧୬-୨୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୨, ପୃଷ୍ଠା: ୭
 ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୀତ ପକ୍ଷେ ଯା ଷଷ୍ଠି ତିଥିସଂଯୁତା, 
 ସା ତୁ ପ୍ରାବରଣୀ ନାମ ସର୍ବକାମ ଫଳପ୍ରଦା ।
 ବିଜୟତୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ରେଣାଳଂକୃତ,
 ପ୍ରୟଚ୍ଛତୁ ସର୍ବକାମାନ୍‌ ସ୍ୱର୍ଗ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍‌ । 

ଘୋଡ଼ଲାଗି ବେଶରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ନବାଙ୍କ ଚୂଳ ଓ ମକର ଚୂଳ ଲାଗି କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ବେଶରେ ଠାକୁରମାନେ ୨ଟି ତ୍ରିଶାଖା, ୪ଟି କୁଣ୍ଡଳ ଓ ୨ଟି ତଡ଼ଗି ଏପରି ମୋଟ ୮ମୂର୍ତ୍ତି ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ଲାଗି ହେଉଥିବା ବେଳେ ଜାମାଲାଗି ବେଶରେ ଠାକୁରମାନେ ୪ଟି ଲେଖାଏଁ ନଳିଭୁଜ, କୁଣ୍ଡଳ, ତିଳକ, ଆଡ଼କାନି, ୬ଟି ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ, ୩ଟି ଲେଖାଏଁ ଓଡ଼ିଆଣି ଓ ମାଳି ସମେତ ୨ଟି ଲେଖାଏଁ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଓ ତଡ଼ଗି ଏପରି ମୋଟ ୩୦ମୂର୍ତ୍ତି ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ପରିଧାନ କରିଥାନ୍ତି । 

ଜାମାଲାଗି ବେଶରେ ଶ୍ରୀଜୀଉମାନେ ଜାମା ବା ଫତେଇ ପିନ୍ଧନ୍ତି ଯାହା ଫଳରେ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଶୀଅଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୋଡାଇ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଜାମା ଉପରପଟୁ ପିନ୍ଧାଇ ଦିଆଯାଏ । ଏହା କଟି ପାଖକୁ କୁଞ୍ଚ ହୋଇ ଘାଗରା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ।

 ନୀତି 
ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଳପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ରାତ୍ର ଚନ୍ଦନଲାଗି ଶେଷହେବା ପରେ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଘରେ ପତନି ଘୋଡ଼, ଖଣ୍ଡୁଆ ଘୋଡ଼, ମଦନମୋହନଙ୍କ କବରୀ, କାନ୍ଥ ଏବଂ ବିମଳା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଘୋଡ଼ ଅଧିବାସ କରାଯାଇଥାଏ । ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଘର ଧୋ-ପଖାଳ ହେବା ସହ ଅଧିବାସ ପାଇଁ ଚାନ୍ଦୁଆ ଟଙ୍ଗା ଯାଇଥାଏ । ପୂଜାପଣ୍ଡା ତିନୋଟି ମଣ୍ଡଳକାଟି ଚାଙ୍ଗୁଡ଼ିରେ ରହିଥିବା ଘୋଡ଼ଗୁଡିକୁ ଅଧିବାସ ଅରିଥାନ୍ତି । ଏହା ପରେ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଘରର ଦ୍ୱାର ମୁଦହୋଇ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରାବରଣ ଷଷ୍ଠୀ ଦିନ ସକାଳଧୂପ ଶେଷ ହେବାପରେ ପୁଷ୍ପାଳକ ସେବକମାନେ ଯଥାବିଧି ମଇଲମ କରିଥାନ୍ତି । ପଞ୍ଚମୀ ରାତିରେ ଅଧିବାସ ହୋଇଥିବା ଘୋଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜାପଣ୍ଡା, ପତି, ମୁଦିରସ୍ତ ଓ ତିନିଜଣ ପୁଷ୍ପାଳକ ଗରାବଡୁଙ୍କଠାରୁ ହାତୁଆଣି ନେଇ ଘଣ୍ଟାଛତା କାହାଳି ସହ ତଳୁଚ୍ଛ ପଟୁଆରରେ ବଡ଼ଦେଉଳକୁ ତିନି ବେଢ଼ା ବୁଲାଇ ଭିତର ସିଂହାସନକୁ ବିଜେ କରାନ୍ତି । ଏହାପରେ ପାଗ, ଘୋଡ଼ ତଥା ଅଳଙ୍କାର ଲାଗି କରାଯାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା, ୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୨, ପୃଷ୍ଠା: ୧୦

ଠାକୁରଙ୍କ ଘୋଡ଼ଲାଗି ସମୟରେ ପୂଜାପଣ୍ଡାମାନେ ସିଂହାସନ ତଳେ ବସି ପୂଜା କରନ୍ତି । 
 ଆଧାର 

 ଅଧିକ ତଥ୍ୟ 
 ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶର ଛବି
 ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବେଶର ଛବି 

ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବେଶ