Finfinnee

Addiis Ababaa-Finfinneen magaalaa guddoo mootummaa naannoo Oromiyaa fi Itoophiyaati fi akkasumas barcuma Gamtaa Afrikaa (Africa Union ti.

Seenaa ganamaafi Moggaasa
Maqaan Finfinnee jedhu seenaa keessatti kan beekamuu durii irraa ka'ee kan jiru yoo tahuu maqaa sirrii jal'isuun ergaman jallina minilk addiis abaabaa  kan moggaasan yommuu ta'u garuu minilik dhuma jaarraa 18ffaatti magaala ADDIS ABABA jedhamtu hundeesse.
Qe'ee Finfinnee

Karra Shanan Finfinnee

 Karra Qirxi – karra gara kaaba geessu
 Karra Qoree – karaa Jimmatti geessu
 Karra Allo- Karaa Walloo/Daseetti nama geessu
 Karra Qaallu/Qaallitti- karaa Bsiooftuutti nama geessu
 Karra Gafarsaa- Gara dhiyaatti nu geessu

Ona bulchiinsa Finfinnee

 Ona Caffee Tumaa

 Finfinnee – Hora saawwan gullallee fi galaan araabaa turan amma bakka Filwuha jedhamu sana.
 Hurufa Boombii- Bakka maqaan ammaa jaanmedsaa, Embasii Egypt, Hospitaala minilik, bakka qubtuma waraanaa isaanii godhatan dha.
 Dirree Caffee Araaraa- Bakka amma Yuniversity kilo jaha/sidist kilo/, Hospitaala Yakkaatiti 12 jedhamu dabalatee fi naannoo isaa jiru dha.
 Dhummuggaa – bakka amma Ginfillee jedhamu irra ture.
 Keelloo Masqalaa- Bakka amma kilo yuniversity kiiloo Afur jiruu, parlaamaa, Bataskaana qiddist Maramii, fi qiddist Sillasee, bakka amma baasha waldeechilot jedhamu, fi bakka amma xiyyit beet jedhamu.
 Tulluu Heexoo Diimtuu – bakka amma masaraan mootummoota habashaa jiru, taboti gabrelii jiruu, buufata polisaa 6eessa fi bakka baahitaa jidhamu.
 Dhaka Araara – Bakka amma fit berr, bakka police garaj jedhamu, bakka amma hooteelli sharaatan jiru, bakka etege mask jedhamu, fi bakka amma hoteelli hilton jiru.
 Qarsaa- kun ammoo bakka amma kasanchis jedhamu irraa kaasee haga xizzit bet jedhamutti ammata
 Awwaaroo- bakkuma amma awwaaroo jedhamu dha
 Hulluuqo kormaa- bakka amma bataskaanni esxifanos jedhamu jiru, bakka amma masqal addababay jedhamu, fi bakka amma raas birru safar jedhamu ammata.
 Hora finfinnee- bakka amma filwuha jedhamee beekamu, bakka mana masaraa mootummaa isa lammaffaa fi awwaaree dabalata.
 Dolloo Biddeena – bakka amma baqlo beet,gotaraa fi walloo safar jedhamu
 Dabaso – bakka amma lagahar mashulakiyaa jedhamu.
 Haada Amma – bakka amma teelee Garaje, bataskaana carqos jedhamu jiru kana turan.
 Ona birbirsa yaa´i goroo

 Waddeessa – bakka amma pizassaa, charchar godanaa, fi araadaa giyorgis jedhamu kana
 Maarama Birbirsa – bakka amma bataskaanni gorgis jiru

 Ona qarsaa

Hurufa Raaree – bakka amma buufati konkolaataa dhaabbatu, bakka amma raas ganamee safar jedhamu fi addisuu mikaêl dabalatu dha.
 Sokorru – Bakka amma hospitaala Amanu´el jiru, bakka amma dhaabbii midhanii(ehil baranda), masalamizaa, fi kuas meedaa jedhamu ammata.
 Sulula garbii – Bakka amma taklahymanot fi cid tara jedhamee beekamu ture,
 Garbi – bakka amma sangaa tara fi ambaxxa makkalakayaa jiru sana dha,
 Qarsaa – bakka amma markaatoo jedhamu, amerikaan gibbii, fi masgiida Anuwaar isa gudda fi naannoo isaa dabalata.
 Baro Kormaa – bakka amma gollaa mika´el, ras tasamma safar, hospitaala xiqur ambassaa, fi bakka waajirrii dhimma daangaa cehuu (imegrashin) jedhamu ammata.
 Dache Golbaa – bakka amma addis katamaa jedhamu kana

 Ona gullallee ykn mana Gullallee

 Adaamii- bakka amma bataskaanni rufaa´el jedhamu jiru, sameen mazagajaa, fi sameen total jedhamn fi naannoo ishee ammata
Didiimtu – bakka amma shogolee jedhamee beekamu ammata.
 Qaallee – Bakka amma askoo jedhamu
 Fiichee – Bakka amma dahannoo xaliyaani ykn xaliyaan mishig jedhamu.
 Kattaa – ammas kattaa jedhaama
 Burayyuu – Bakka amma burrayyuu, fi gafarsaa jiru dha,
 Harbuu Irreechaa – bakka amma raas hayiluu safar jedhamu

 Ona Abbichu

 Burqaa Ejeeree – Bakka amma enxooxxoo kidana mirat jedhamu, fi bakka amma Imbasiin faransaay irra qubatee fi naannoo isaa.
 Baddaa Ejersaa – Bakka amma Iyyasuus ras kaasaa safar jedhamu
 Huruma – Bakka amma Imbaasiin Faransaz, Xalizaani fi bataskaanni Aabboo jedhamu jiru ammata

 Ona xiixaa (enxooxxoo)

 Haxxee laalii – bakka amma shiroo meedaa fi enxooxxoo maramiin jiran fi naannoo isaa ammata
 Muujjaa – bakka amma shiroo meedaa jiru keessatu itti waamama.
 Waayyuu – bakka amma qacanee madanalam jedhamu ture
 Karaa Qorxii – bakka amma balay yallaqaa mangad jedhamuu fi samen bar jedhamu ammata.

 Ona ekkaa

 Burqaa Qorichaa – Bakka amma yakkaa mika´el xabal, laga qabbana, fi lga daadhii jiran dabalata
 Karaa alloo riqicha – Bakka amma Imbasiin engiliz, Imbasiin Jarmany, fi Imbasiin Raashaa jiran dabalata.
 Harbuu – bakka amma gurd shoolaa jedhamu dha
 Kotabee – Ammas kotabee jedhama
 Doqaa Booraa – Bakka amma haya hulat mazoriyaa jedhamu dabalata

Ona Boolee

 Garjii – Ammas garjii dhumaan beekama
 Bulbulaa – Ammas Bulbulaa dhan beekama
 Warra ganuu – Ammas warra ganuun beekama

 Ona Teechoo

 Golboo – bakka amma Marqos, warshaa qadaaddi (qorkii), qaallitti, qeeraa, gofaa jedhaman ammata.
 Lumee – bakka amma bataskaana yooseef jiru kana dabalata
 Laaftoo Tumtuu – bakka amma bunnaa bord jedhamu ammata
 Jaajaa – bakka amma biheere tsigee jedhamu ammata
 Tulluu ejersaa – bakka amma hannaa marizaam jedhamu ammata
 Tulluu dheertuu – bakka amma gofaa beetamangist jedhamu ammata
 Baaboo – bakka amma addisuu qeeraa jedhamu dabalata
 Sammuu Gullallee – bakka amma meettaa darichaa jedhamu ammata

 Ona Caffee Annanii

 Caffee muudaa – Bakka amma manni murtii ol aanaa jiru (lidataa) ammata
Harbuu – Bakka amma meksikoo, mana barnoota tagbaara id jiru, mana adabaa finfinnee, bakka saar bet jedhamu, bakka geejjaa safar jedhamu, mana barnootaa dajjaa baalchaa, bakka oomisha dhugaatii wazin xajji, bakka oomisha kokaa kollaa dabalata,
 Harawaa – bakka amma oomishini haadaa jiru ( qaacaa fabrika) jedhamu dabalata.

 Ona Jaarsayu

 calcali – bakka amma sar bet jedhamu dabalata
 Mardee – bakka amma arogee awropilan marefiza, midir xor, ganda tolasaa, fi raphii jedhaman ammata
 Bakkanniisa – bakka amma makkaanisaa jedhamee waamamu dha.

 Ona Kolfee

 Daalattii – bakka amma qaraniyoo jedhamee waamamu,
 Labu – bakka amma siga meeda, taxaq xor safar jedhamu ammata
 Xaro – bakka amma axanaa taraa fi faxino darash jedhamu

Weerara Finfinnee
Magaalaan finfinnee/Addis ababaa/magaala guddittii itoophiyaa,akkasumas magaala guddiitti Oromiyaa tti.

seenaa finfinnee
Finfinneen kan argamtu handhura Oromiyaa kutaa biyya Oromoo, Tuulama keessatti yoo tahu durirraa kaasee lafa gosoonni Oromoo akka Gullallee, Abbichuu, Eekkaa, Galaan faa irra jiraachaa turan bakka Hora loonii kan qabdu turte. Mootiin Shawaa gosoota Oromoo kanneen weeraruun Finfinnees qabatee Addis Ababaa jechuun moggaasuun seena badii bara dhiyooti. 
  "(Inxooxxo dhaabatanii 
 Caffee gadi ilaaluun hafe 
 Finifinnee loon geesaani 
 Hora obaasuun hafe 
 Tulluu Daalattii irraatti 
 Yaaiin Gullallee hafe 
 Gafarsattii darbanii 
 Qoraan cabsachuun hafe 
 Hurufa Boombii irraatti 
 Jabbiilee yaasuun hafe 
 Bara jarrii dhufani 
 Loon keenyas indhumani 
 Eddaa Mashashaan dhufee 
 Birmadummaanis hafe!")
Kan jedhanii Oromoo sababa weeraraatiin Finfinneen irraa fudhatamuu mormuufi dha. 

Teessuma lafaa
Finfinnee kan argamtu lafa olka'aa 2200 m fi naannoo magariisatti argamti. Gara gajjallaa Mount Entoto fi laga Awash argama. Gara gadi aanaan ammoo kan jiru naannoo Bole International Airportiti. Finfinneen  Kibbaan qixa galaanaatiin 2326m fi 3000m gara Entoto Mountains Kaabaatiin kan olka'u.

Qoqqoodama bulchiinsa magaalaa Finfinnee
Bulchiinsi magaalaa Finfinne kutaalee bulchiinsa Magaalaa 11tti qoqqoodamtee bulaa kan jirtuudha. Kutaa Magaalaa 11 fi Aanaale 116 qabdi.

Kutaa maagaalaa
Kutaalee magaagalittii 11 armaan gadii tarreefamaniiru.
 Kaaba Kutaa Magaalaa Baldhina (km²) Baayi'ina Ummataa Quubsuma Kaartaa 1Kutaa Magaalaa Dache Golbaa(Aaddis Katamaa) 7.41 271,644 36,659.1 50px|link=Special:FilePath/Addis_Ketema_(Finfinne_Map).png 2Kutaa Magaalaa Aqaaqii Qaallittii 118.08 195,273 1,653.7 50px|link=Special:FilePath/Akaky_Kaliti_(Finfinne_Map).png 3Arada 9.91 225,999 23,000 50px|link=Special:FilePath/Arada_(Finfinne_Map).png 4Boolee 122.08 328,900 2,694.1 50px|link=Special:FilePath/Bole_(Finfinne_Map).png 5Gullallee 30.18 284,865 9,438.9 50px|link=Special:FilePath/Gullele_(Finfinne_Map).png 6Carqoos 14.62 235,441 16,104 50px|link=Special:FilePath/Kirkos_(Finfinne_Map).png 7Kolfee 61.25 546,219 7,448.5 50px|link=Special:FilePath/Kolfe_Keranio_(Finfinne_Map).png 8Lideta 9.18 214,769 23,000 50px|link=Special:FilePath/Lideta_(Finfinne_Map).png 9Laaftoo Tumtuu 68.30 335,740 4,915.7 50px|link=Special:FilePath/Nifas_Silk-Lafto_(Finfinne_Map).png 10Eekkaa 85.46 337,575 3950.1 50px|link=Special:FilePath/Yeka_(Finfinne_Map).png

Kutaa magaala Kuraa lammii

Geessitu alaa
Seenaa Finfinne

Category:Magaalota Oromiyaa, Itoophiyaa
Category:Magaalota Itoophiyaa