Gudayyaa Biilaa

aana gudayyaa biilaa godinnaa wallaga bahaa keessaa tokkodha.

Seenaa Gudayyaa kutaa 2 ffaa
Balbala Leeqaa Gudayyaa keessa kan marge
Hayyuun seera Makkoo Biliin tumaa seera
gurguddoo saddeet,waliigala keeyyata 65n kan of
keessa qabu tumeera.
kana malees,Makkoon gurguddoota qomoosaa
hortee Jaawwii Maccaa Raayyaarraa dhufan
hubachaa guddachuusaatiin,caalaayyuu sabni kun
walga'iidhaafi hoodaaf Odaa Bisil jalatti Yeroo
walitti qabaman kan gammachisu jaalalasaatiin akka
ta'e himama.
Jireenya Xuxee Bisil (Odaa Bisil) facaatii Gibee laga
Uumaa booda keessa baay'achuusaaniitiin lafti loon
isaanii irra dheechifatan,irra jiraatan waan isaan
barbaachiseef Makkoon gaggeessummaasa
atiin,ummatasaa sochoosee lafa haaraarra
qubachiisuuf dirqamullee,jireenyi Xuxee Bisil waan
isaanitti toleef, mormiin Makkoo akka mudachaa
dhufetu yaadatama.Makkoo Biliis,Tutii Bisili ka'ee
Oromoota kaasee biyya Wallaggaa fi Iluu Abbaa
Boor keessa tamsaasuuf Salgeesaa mariisiseera
jedhama.Salgee keessa muraasni Nyaa'aa
Dooroo,Mutulii Kulee,Godaanaa Seenekaa,Keedoo
Bantii,Boofoo Dadhii,Furdisa Bonayyaa fi Yeegguu
Maatiidha.
jireenyi naannoo Tutii Bisil kan Itti tolee ummanni
bakka sanaa deemuu hin fedhu jeddhee waan
shakkeef Nyaa'aa Dooroo,"goondaan mana kooti
nam'e"jedhee mana ofitti ibidda qabsiise.ibiddi
mana Nyaa'aa Doorootii ka'es manneen naannoo
sana jiran Mara Jim godhee gube.kanaan Makkoo
Bilii fi salgeensa ummata Odaa Bisil jalatti walitti
qabanii ummata gorsuu eegale;
Dhaga'aa dhaggeeffadhaa!
Dhaga'aa dhaggeeffadhaa!
Seerri tumame hin jigu hin dhangala'u
Hin cabu hin dabu
Yoo muran seera
Yoo tumamee cuqqaalame bar'uudha
Seerri muramuuf aggamame
Utuu hin muramiin
Utuu Bokkuudhaan,Duddubbisan hin rukutamiin
Utuu Qacceedhaan hin quwaafamiin
Yoo 'qaphe,qaphe'jedhe deebi'ee akka mar'atamu
ta'a.
"Yaa lammii koo wal gurmeessaa,biyya Itti galtanitti
wal gargaaraa mana walii ijaaraa,iyya walii
dirmadhaa,ibidda walirraa dhaamsaa.nama harkisaa
xuraa'e (nama,nama ajjeese) qomoon nama sanaa
loon buusee,gumaa akka bitee oolchu,qomoodhaan
haa ta'u"jedhee ummatasaa bobbaasee
qubachiisera.ha
ala kanaan ilman Gudayyaa sadan keessaa;-
• Tutii Gudayyaa hangafa ta'uusaatiin seera
hangafuumaan ardaa Abbaasaa facaatii Gibeefi
Aanaa Gudayyaa Biilaa keessatti ilmaan saddeet
horee jiraateera.
• Sayyoo ilma lammaffaa Gudayyaati.inni
s ilmaan ja'a horee Aanaa Gobbuu Sayyoo har'aa
maqaa ilma Sayyoo hangafaa kan Gobbuu
jedhamuun moggafame keessa jiraata.Bujjuuraa
Sayyoo lammaffaadha.Aanaadhuma Gobbuu Sayyoo
keessa iddoo (ganda)Bujjuura jedhamu irra
jiraata.Midaa Sayyoo,lixaa laga Gibee golga laga
Odaa Aanaa Sibuu Siree keessa Haroo Caalchisaatti
Aananii jiraattota duraati.Daannoo Sayyoo kibba
bahaa facaatii Gibee, golga laggeen qallaa,Roobii
Abukkoo fi laga Amaaraa Aanaa Baakkoo Tibee
qabata.Yeroo ammaa Aanaa Daannnoo keessa
ilmaan Liiqan Maccaa waliin wal makanii jiraatu.
• Leeqaa Gudayyaa ilma sadaffaa Gudayyaa
Jaawwwii Maccaati.ilmaan lama;-Soolee Leeqaa fi
Baabbuu Leeqaa godhateera.kudha lamaan Soolee
Leeqaa Gudayyaa fi Sadan Baabbuu Leeqaa
Gudayyaa Aanaa Waayyuu Tuqaa har'aa tulluu
Koomtoon gaditti Wallaggaa bahaa ,lixaa fi Qeellam
Wallaggaa keessa hanga Tulluu Walalitti qubataniiru
jedhama.Egaa Har'allee Hayyuun Makkoo Bilii
hortee Gudayyaa keessa kan marge:-√Pireezi
aantiin MNO Obbo Lammaa Magarsaa fakkeenya
ta'u danda'u.
√Pro.Asfahuw Bayyanaa.....kan biroos
jiru...Galatooma.......................
Maddi;-Seenaa fi Sirna Gadaa Oromoo Maccaa
hanga Jalqaba Jaarraa 20 ffaati.
Jildii-1
••••• Kan hafef Waajjira Aadaa fi Tuurizimii Aanaa
Gudayyaa Biilaaf••

Category: Aanolee Wallagga Bahaa

BARA BUlCHINSAA G/BIILAA
Jalqaaba ______
√Gudayyaan biilaa jarraa ammaan Duraa keessaatti
seenaa adda addaa dabarsiteetii.
√Gudayyaan bilaa Godinaa wallaggaa bahatii kan
argaamtuu tatee
Seenaa isheen weerara sirna#NAFXANYAA Duraa
qabdu kutaawwan oromiyaa biroo irraa adda miti.
√Aanaan kun sirni ittin gaggeessamaa turtee sirnaa
 Gadaati.
√Bakii sirna Gadaa gaggesaa turanis Gandaa
aanichaa kessati argamuu Keessa tokko kan taatee
Heenaa jaawwajaa Gooxii didibbee(walqixxe)
keessaatti bakka #odaa jimmaa jedhame
wamammuttidha .
√# odaa jimmaa Kunis kan inii moggaasame abbaa
 Gudayyaa kan turee maqaa # jimmaa jaawwii irratii
hundaa'uudhaniidha.
√Ergaa weerara sirna # nafxanyaa bodaa haalli
Bulchinsaa isheen keessaa seente kan sirna
nafxanyaa ture :- ittumaa fufuudhaan caaseffama
sirnaa Bulchinsaa diriiraa turee weerara xaaliyaaniin
Duraa hangaa #bara 1925tti bakka Geenboo
sillaasee jedhamuun kan yeroo ammaa Aanaa
jimmaa Gannati Godinaa Horroo Guduruu Wallaggaa
keessaatti argamutti Namaa Fitawuraari Birruu
Yirguu jedhamuun Qamaa Horroo taatee bulaa turtee
.
√#bara 1925_1928tti namaa Dejjaazmach
mokonnon Indaalkaacho jedhamutu Horroo irraa
addan batee Gudayyaa biilaan itti aanuummaan
Aanaa sibuu siree jala Akka galtuu tasisee
√#bara 1928_1933tti immo yeroo xaaliyaaniin
biyyaa weerartee turtetti waggoota 5f yeroo
lammaffaa Aanaa jimmaa Gannati (Harato) jalatti
Akka bultuu godhame.
√# bara1935 keessaa mootummatti iyyaachuudhan
akkumaa duratii garaa Aanaa sibuu siree tti Itti
aanuummaan deebisamtee # bara 1938 caamsaa
1957tti # Jarees,_#Biilaanis taayita Itti
aanuummaadhaan sibuu siree jalatti bulaa turaaniruu
.
√# bara1957tti namni Fitawuraari Damis Kabbads
jedhamuu magalaa siree irratii walgahii waamee
gaggessen ",Har'aa jalqabee Aanaleen Itti
aanuummaadhaan buluun hafee akkumaa walitti
dhiheenyaan walitti dadachaasudhan Aanaan mataa
isaa danda'ee Akka bu'ureeffammuu " Kaan jedhu
tumaa dabarse.
Ittii fufaa.......
Kaan hafeef imoo
Fulaa ittii anuun
Naa egaa
baressaan sanyii Aaggallo karayyuu irraa