Wangoo 2021

thumb

Jechoota Afaan Ingiliffaa Qubee A'n jalqaban.

Adjective

	B 	
	1. qubee jalqabaa kan afaan Ingilizii. 2. barnoota irratti, qabxii hojii sadarkaa ol'aanaatiif, kennamu, tokko

	aardvark 	
	awwaaldiigessa, olokee

	aardwolf 	
	golloo (gosa waraabessaa qalloo)

	Ab	


	aback 	
	I. rifachuu, na'uu. 2. duubatti hafuu

	abacus 	
	caasaa sibiilaa gaggabaabduu kan waanti akk sibiilaa yookiin callee irra naqame (kan dur daa'ima lakkoofsa ittiin barsiisan)

	abandon 	
	1. guutummaatti dhiisuu. 2. ganuu

	abandoned 	
	1. kan gutame, kan dhiisame, duwwaa. 2. duubatti kan hafe.

	abase 	
	I. qaana'uu. salphachuu, salphisuu 2. aankii loltummaa fi kkf gad butuu

	abasement 	
	salphina

	abashed 	
	qaana'uu, yeella'uu, saalfachuu

	abate 	
	laafuu, qabbanaa'uu, callisuu

	abattoir	
	lafqalii, maggoraa, qeeraa

	abbess 	
	bulchituu gamoo/gadaamii dubartootaa

	abbey	
	gadaamii

	abbot	
	bulchaa gadaamii

	abbreviate 	
	gabaabsuu (jecha), gabaajeen barreessuu

	abbreviation 	
	gabaajee

	abdicate 	
	I. aangoo ofii fedhiin dhiisuu 2. ittigaafatamummaa ofii sirriitti bu'uu dhabuu

	abdomen	
	huffaa, garaa

	abduct 	
	butuu, ukkaamsanii fuudhanii deemuu

	abduction 	
	butii, ukkaamsanii fuudhanii deemuu

	aberration 	
	Waan baratame tokko irraa maquu

	abet	
	namni tokko waan dogoggoraa yookiin waan sirrii hin taane akka hojjetu jajjabeessuu ykn gargaaruu

	abettor	
	hojii gadhee yookiin waan gaarii hin taaneef nama nama kakaasu

	abeyance 	
	yeroodhaaf hojiirra akka hin oolle waan ittifame

	abhor 	
	jibbuu, balfuu

	abhorrent 	
	fokkisaa, fokkistuu, fucungee

	abide 	
	1. obsuu 2. bakka tokko turuu

	abiding 	
	yeroo dheeraaf kan turu, waara'aa

	ability 	
	dandeettii

	abject 	
	salphaa, kan salphatee

	abjure 	
	waan tokko dhiisuuf kakachuu yookiin waadaa galuu (amantii, mirgaafi kkf)

	ablaze 	
	1.garmalee kan gubatu. 2. miidhagaa, gammachiisaa.

	able 	
	1. dandeettii, humnaa fi beekumsa kan qabu. 2. kan danda'u.

	ablutions	
	harka yookiin dhaqna dhiqachuu (kees. wayita sagaduuf jedhanitti)

	abnegate 	
	of ganuu

	abnormal 	
	waan beekamu yookiin waan 

barame irraa adda kan ta'e, waan keessummaa.

	aboard 	
	doonii, baaburaa fi xiyyaara kan yaabbatan.

	abode 	
	mana, bakka jireenyaa

	abolish	
	dhabamsiisuu, barbadeessuu, haquu

	abominable 	
	1. suukanneessaa, jibbisiisaa 2. baay'ee gadhee

	abominate 	
	jibbuu, balfuu

	abomination 	
	suukanneessaa, jibbisisaa

	aboriginal 	
	durii jalqabee lafa tokko irra kan jiraate, abbaa biyyaa

	aborigine 	
	biyya tokko keessa durii jalqabee namoota jiraachaa turan, abba biyyaa

	abort 	
	1. ulfa ofirraa baasuu 2. gatachuu

	abortion 	
	ulfa-baasuu, hankaassa

	abortive 	
	karoora hin milkoofne, bu'aa-maleessa

	abound 	
	baay'inaan argamuu

	about 	
	waa'ee

	above 	
	irra, irra-keessa, ol

	abrade 	
	riguu, quncisuu

	abrasion	
	dhagna hooquudhaan gogaan akka dheekkamu taasisuu, horbobbuu

	abrasive 	
	saakarraa'aa, wayita tuqan waan nama quuqu

	abreast 	
	wal cinaa (kallatti tokkotti garagaluudhaan yookiin kallatti tokkotti fuulleffachuudhaan)

	abridge 	
	gabaabsuu (katabbii kitaabaa fi kkf)

	abridgment 	
	katabbii gabaabbate (waan akka asoosamaafi kkf)

	abroad 	
	biyya alaa, biyya bakkee

	abrogate 	
	diiguu, dhabamsiisuu

	abrogation 	
	diguu (seera)

	abrupt 	
	1. waan itti hin yaadamiin, waan tasaa 2. addaan kukkutuu (haasaa)

	abruptly 	
	akka tasaa

	abruptness 	
	1. addaan ciccituu (sagaleedhaaf) 2. addaggummaa, kabajaa agarsiisuu dhabuu

	abscess 	
	dhiitoo malaa qabu

	abscond	
	utuu namni hin beekiin suuta miliquu (akka hin hidhamne)

	abseentism 	
	argamuu dhabuu. hafuu (hojiif kkf irraa)

	absence 	
	I. argamuu dhabuu 2. hafuu (barnootarraa)

	absent 	
	kan hin jirre, kan hafe, kan hin argamne

	absentee 	
	bakka silaa argamu qabutti nama hin argamiin hafe.

	absolute 	
	hir'ina kan hin qabne, amansiisaa, daangaa maleessa (aangoodhaaf)

	absolutely 	
	gonkumaa, tasumaa, abadan, cirayyuu, matumaa 

	absolution 	
	cubbuu irraa dhiiqamuu, dhiifamuu cubbuu. aagii

	absolutism 	
	sirna ol'aantummaa siyaasaa kan gartuu tokkoo kophaa

	absolve 	
	1. namni tokko balleessaa yookiin yakka irraa walaba tu'uu isaa labsuu 2. qulleessuu (cubbuu irraa)

	absorb 	
	xuuxuu, harkisuu (dhangala'aaf)

	absorbent 	
	waanta waan dangala'aa laafaatii xuuxu/harkisu

	absorbing 	
	kan qalbii namaa hawwatu, kan xuuxu

	absorption 	
	yaadaun liqimsamuuu

	abstain 	
	1. sagalee kennuu irraa of qusachuu (filannoo irratti)  2. waan jaallatun gochu irraa of ittisuu.

	abstemious 	
	1. nama baay'ee hin nyaannee fi hin dhugne. 2. waan barbaadan yookin  jaallatan akka fedhanitti argachuu dhabuu.

	abstention 	
	Waan tokko gochuu irraa of tiksuu (kees. filannoo irratti sagalee kennuu irraa)

	abstinence 	
	waan tokko guutuummaatti lagachuu (saalquunnamtiifi kkf)

	abstract 	
	waan yaadumaan mul'atu garuummoo qabatamaan hin jirre (axareeraa, yaada waliigalaa, kan kitaabaafi kkf gabaabaatti cuunfamee kan barreeffame)

	abstract noun 	
	maqaa wantoo, killayyaa

	abstruse 	
	hubachuuf ulfaataa waan ta'e tokko

	absurd 	
	1. waan amansisaa hin taane. kan sababa hin qabne 2.gowwaa, jufunfula

	absurdism 	
	waan hiika hin qabne, gochaa gowwaa

	abundance	
	baay'ina, heddumina, cafii

	abundant	
	wacaqa, hedduu, baay'ee, danuu

	abuse 	
	1. waan gadheetiif itti fayyadamuu (aangoo fi mirga qaban) 2. miidhuu 3. arrabsuu

	abusive 	
	nama nama arrabsu, jecha ulfina namaa sulphisu

	abute	
	arrabsuu

	abysmal	
	1. baay'ee gadhee 2. ol'aanaa guddaa

	abyss	
	qililee, bowwaa gad fagoo

	Ac	


	acacia 	
	dhaddacha, ajoo, laaftoo, garbii

	academic 	
	I. kan barnootaa, barnootatti 2. hojii barkaan hojjetamu caalaatti dubbisuu fi qu'annoo irratti kan xiyyeeffate.

	academy 	
	akkaadaamii

	accede 	
	1. bakka ol'aanaa qabachuu (kees. Mootii yookiin giiftii ta'uuf) 2. Walii galuu, wal ta'uu

	accelerate 	
	sardamsuu dabaluu

	acceleration 	
	sardamsuu

	accelerator 	
	meeshaa saffisa makiinaa to'atu kan makiinaa kaassa jiru.

	accent 	
	1. akkaataa itti haasa'an ykn dubbatan. 2. axarroo mataa jechootaa irra kaa'amu.

	accept 	
	fudhachuu

	acceptability 	
	fudhatamummaa

	acceptable 	
	fadhatamaa

	access 	
	mala ykn daandii waan tokko bira gahuuf nama dandeessisu, odeeffannoo fudhachuuf ykn kaa'achuuf harshama Kompiiteraa banuu 

	accessible 	
	itti fayyadamuu ykn bira gahuun waan danda'amu.

	accession 	
	1. dubamuu, aangoo argachuu, muudamuu 2. Dabala, Edaasa

	accessory 	
	1. meeshaalee jijjiirraa makiinaa fi kaameeraa 2. nama yakka hejjechuu irratti nama gargaaru ykn kan akkaataa yakkaa beeku 3. faaya dubartootaa

	accident 	
	Balaa

	accidental 	
	waan tasaa, waan hin yaadamiin

	accidentally	
	tasa, otoo hin yaadamiin, dimmaa

	acclaim 	
	1. waan tokko gammachuudhaan fudhachuu 2. nama tokko uummata fuulduratti leellisuu

	acclamation 	
	simannaa o'aa

	acclimatize 	
	madaquu

	accolade 	
	kamajaa argachuu

	accommodate 	
	1. bakka bultii namaaf kennuu 2. yeroo karoora baasan waantota tokko tokko Hubannoo keessa galchuu 3. madaquu 4. gargaaruu 

	accommodation 	
	1. mana kutaa tokko ykn lama qabu kan keessa jiraachuuf ta'u. 2. walta'insa 

	accompaniment	
	1. kan faana deemu, waanta waan kan biraa utubu, jalee 2. waa'ila (muuziqaaf)

	accompanist 	
	meeshaa muuziqaa nama taphatu

	accompany 	
	1. faana deemuu 2. erga waan tokko namatti kennanii booda waan kan biraa immoo faana kennuu. 3. meeshaa muuziqaa taphachuu

	accomplice 	
	tumsaa, tumsituu, baabsituu

	accomplish 	
	fiixaan baasuu, raawwachuu

	accomplished 	
	kan Ogummaa qabu, sirriitti kan leenjifame

	accomplishment	
	1. waan tokko haala milkaa'een xumuruu 2. kennaa uumamaa 3. milkaawwii 

	accord 	
	walii galtee, aangoo ykn mirga kennuu

	accordingly	
	haaluma kanaan, kanaaf

	accordion	
	Akkoordiyoonii (gosa meeshaa muuziqaati)

	accost	
	nama hin beekne itti dhiyaatanii haasofsiisuu

	account 	
	1. herrega 2. maallaqa mana baankii kaa'ame 3. gabaasa waan tokkoo (kees. poolisiif dhiyaatu)

	accountable 	
	gaafatamaa, gaafatamtuu (waan itti gaafatamummaan namarra jirutti)

	accountant 	
	herregaa, herregduu

	accredit 	
	1. Muuduu (Ambaasaaddara) 2. fudhama kan argate (yaada, amantii fi kkf)

	accrue 	
	guddachuu, dabaluu

	accumulate 	
	waan tokko suuta walitti qabanii baay'ifachuu.

	accumulator 	
	baatirii huna elektirikiin guutamu

	accuracy 	
	sirrummaa, dogoggora dhabuu

	accurate 	
	sirrii, dogoggora kan hin qabne

	accurately 	
	qajeeltootti, dogoggora malee

	accursed 	
	abaaramaa, sokkaa'amaa

	accusation 	
	himannaa, himata

	accusative 	
	aantima, antima

	accuse	
	yakkuu, himachuu 

	accused 	
	himatamaa, himatamtuu

	accuser	
	himataa, himattuu

	accustom 	
	waan tokko itti baruu, of madaqsuu 

	accustomed 	
	waan beekamaa, waan baratame

	ace	
	1. nama dandeettii guddaa qabu. 2. kaartaa isa ittiin taphatan (lakkoofsa tokko)

	acerbity 	
	amala ykn haasaa hamaa

	acetic	
	dhangaggaa'aa 

	acetylene 	
	gaasii bifa maleessa (C2h2) kan waan akka sibiilaa walitti suphuuf gargaaru

	ache 	
	waraansa 

	achieve 	
	waan barbaadan argachuu

	achievement 	
	hojii haala milkaa'aan hojjetamee galma isaa gahe.

	acid	
	asiidii 

	acidic 	
	asiidawaa 

	acidity 	
	asiidummaa 

	acknowledge 	
	1. dhugeeffachuu 2. dhugeeffannaa ofii beeksisuu 3. hoqubaa dhiyeessuu 

	acknowledgement	
	1. galata 2. waan tokko beekanii amananii fudhachuu

	acme	
	bantii ykn Fiixee waan tokkoo isa dhumaa

	acne 	
	dhukkuba gogaa/coraa (waan akka finnisaa dhaqna irratti akka bahu godhu)

	acorn 	
	gosa ija muka qilxuu

	acoustic	
	kan sagalee, saayinsii sagalee fi miira dhageettii

	acoustics 	
	1. sagalee wajjin waan walqabate. 2. meeshaa muuziqaa kan humna elektirikii hin barbaanne. 3. qo'annoo sagalee saayinsaawwaa 4. haala sagalee kan gamoo tokko keessaa dhagahamu

	acquaint 	
	namni tokko waa'ee waan tokkoo akka beeku gochuu

	acquaintance 	
	1. Beekumsa xiqqoo waa'ee waan tokkoo irratti 2. nama beekan garuu immoo kan hagasmara walitti hin dhiyaanne.

	acquiesce 	
	mormii tokko malee waan tokko fudhachuu

	acquiescence 	
	Waliigaltee (fedhiin)

	acquire 	
	argachuu, gonfachuu (beekumsa)

	acquisition 	
	argachuu (Qabeenya)

	acquit 	
	namni tokko yakka irraa walaba ta'uu isaa beeksisuu

	acquittal 	
	murtii namni tokko yakka ittiin himatame irraa bilisa ta'uu hubachiisu

	acre 	
	bal'ina lafaa kan iskuwer meetirii 4050

	acrid 	
	waan foolii cumaa ykn hadhaa'aa cimaa qabu

	acrimonious 	
	1. hadhaa'aa 2.cimaa, jabaa (falmiif)

	acrimony 	
	qiriiphaa, akiroobaatii

	acronym 	
	qubeelee jalqabaa walitti fiduun jecha uumamu

	acronym 	
	qubeelee jalqabaa walitti fiduun jecha uumamu

	act 	
	1. gochaa, hojii 2. gochuu, hojjechuu, taphachuu 3. agarsiisa (diraamaaf kkf)

	acting 	
	eeggataa, eeggattuu

	action 	
	hojmaata, gochaa

	activate 	
	si'eessuu, kaasuu

	active 	
	si'aawaa, si'ooftuu, hisataa, hisattuu

	activity 	
	sochii, hojii

	actor	
	taatoo (dhiiraaf)

	actors 	
	taatota

	actress 	
	taatoo (dubartii)

	actual 	
	1. kan dhugaa, isa sirrii 2. kan amma jiru

	actually 	
	dhugaadhumatti

	actuate 	
	1. maashiniin akka hojjetu gochuu 2. kakaasuu

	acuity 	
	gamnummaa, abshaalummaa, haxxummaa, si'aayina qabaachuu

	acumen 	
	dandeettii dafanii murtii kennuu (waa dafanii hubatanii)

	acupuncture 	
	mala lilmoo qaqallootiin narvii waraananii wal'aanuu

	acute 	
	rakkisaa, cimaa (dhukkubaaf)

	Ad	


	ad hoc 	
	kaayyoo addaa tokkoof waan dhaabbate, dursee waan itti hin yaadamiin

	ad lib	
	1. barreeffama osoo harkatti hin qabatii dubbachuu, fakkeessuu 2. utuu hin dhiphatiin

	adage	
	mammaaksa

	adamant 	
	nama laafaatti yaada isaa hin jijjiirre

	Adam's apple 	
	liqimsituu, lumma, kokkee

	adapt 	
	madaqsuu

	adaptability 	
	haalota jijijjiramanitti madaquu

	adapter 	
	karaa haaraa ta'een waan tokkotti fayyadamuuf meeshaa nama gargaaru.

	add 	
	dabaluu, eda'uu

	addendum 	
	katabbii akka dabalataatti dhuma irratti barreeffamu

	addict	
	nama araada wayii qabu

	addiction 	
	araada, haraaraa

	addictive 	
	araachisaa

	addition 	
	dabala, edaasa

	additional 	
	dabalata, edaasa

	additive 	
	quyyifa waan nyaataa fi qorichatti dabalamu

	addled	
	1. diddoo, ajoo, ajeessaa, 2. burjaaja'aa, burjaajoftuu

	address 	
	teessuma, teessoo

	adduce 	
	dhiyeessuu (akka ragaa ykn fkn itti)

	adept 	
	ogeessa, hayyuu

	adequate 	
	ga'aa, quubsaa

	adhere 	
	1. hordofuu (seera, sirna fi kkf) 2. wayitti qabachuu 3. yaada/kaayyoo tokkotti cichuu, deeggaruu

	adherence 	
	deeggartummaa

	adherent 	
	deggeraa, deggertuu (jaarmiyaa siyaasaa fi kkf)

	adhesion 	
	waan tokkotti qabachuu/maxxanuu

	adhesive 	
	haphee

	adjacent 	
	wal bira, cinaa kan jiru, itti aanee

	adjective 	
	addeessa

	adjoining 	
	dhihoo, cinaa kan jiru

	adjourn 	
	1. guyyaa birootiif dabarsaa (walga'ii fi kkf) 2. bakka kan biraa deemuu

	adjournment 	
	beellama

	adjudge 	
	waanti tokko dhugaa ta'uu isaa beeksisuu yookiin akka waan dhugaa ta'etti fudhachuu

	adjudicate 	
	1. waldhabdee namoota giddii jiru gad fageenyaan xiinxalanii murtii kennuu 2. dugommii irratti akka abbaa murtii ta'anii hojjechuu

	adjunct 	
	1. waan akka miitootti waan tokkotti dabalamee garuu immoo hagasmara barbaachisaa hin taane 2. gochima tokko caalaatti ibsuuf dabalgochima himaaf kanneen fakkaatanitti dabalamu

	adjure	
	jabeessanii gaafachuu

	adjust 	
	sirreessuu, tottolchuu (haala haaraa wajjin akka wal fudhatu)

	adjustable 	
	akka barbaadanitti sirreeffamuu waan danda'u

	adjutant 	
	qondaala loltuu kan dhimma bulchiinsaa fi naamusaatti itti gaafatamaa ta'e.

	administer 	
	1. bulchuu, to'achuu 2. hojii irra oolchuu 3. qoricha kennuu 

	administration 	
	bulchiinsa

	administrator 	
	bulchaa, gaggeessaa

	admirable 	
	kan dinqisiifamu, dinqisiisaa, maalalchisaa

	admiral 	
	qondaala ol'aanaa kan humna galaanaa

	admiration 	
	dinqisiifannoo, raajeffannaa, maalalchiifannaa

	admire 	
	jajuu, dinqisiifachuu

	admirer 	
	leellisaa, leelliftuu

	admissible 	
	waan fudhatama qabu rakkina kan hin qabne

	admission 	
	1. waan balleessan tokko amananii fudhachuu 2. seenuu 3. gatii seensaa

	admit 	
	1. amanuu (balleessaa) 2. akka seenuuf eeyyamuu

	admittance 	
	mirga seensaa

	admixture 	
	makaa, makamaa

	admonish 	
	1. akeekkachiisuu 2. gorsuu (haala jabaa ta'een) 3. dheekkamuu

	admonishment	
	akkeekkachiisa,    (amala sirreessuuf)

	admonition 	
	ifaatii, ifaatoo, (amala sirreessuuf)

	admonitory	
	akeekkachiisa

	ado	
	walanee, rakkina deddeebi'u

	adobe 	
	xubii aduudhaan gogfame

	adolescence 	
	yeroo dargaggummaa, saalfannoo

	adolescent 	
	dardara, shamarra

	adopt 	
	1. mucaa ormaa fuudhanii akka kan ofiitti guddifachuu 2. waan tokko akka kan ofiitti itti fayyadamuu 3. nama tokko akka kaadhimaatti ykn bakka bu'aatti filuu 4. gabaasa, yaada fudhachuu (raggaasisuuf)

	adoption 	
	1. yaada nama kan biraa fudhatanii itti fayyadamuu 2. guddifachaa fudhachuu

	adorable 	
	jaallatamaa, jaallatamtuu

	adoration	
	jaalala guddaa, leellifannaa (baay'ina jaalalaa irraan kan ka'e)

	adore	
	baay'isanii jaalachuu, leellisuu, faarsuu

	adorn 	
	shashaqachuu, ofbareechuu, bareechuu, fuuluu

	adornment 	
	faaya, jifaara

	adrenal 	
	adireenaalii

	adrenalin	
	adireenaaliinii (hormoonii adireenaaliin omishamu)

	adrift 	
	doonii ykn bidiruu lafatti hin hidhamne kan callisee bishaanirra bololi'u

	adroit 	
	qareessa, qareettii, si'aawaa

	adulate 	
	garmalee leellisuu, faarsuu

	adulation 	
	jajuu, dinqisiifachuu

	adult 	
	ga'eessa

	adulterate 	
	waan biraa itti makuudhaan waan tokko ququllinni isaa akka gadi bu'u gochuu

	adulterer 	
	halalee, eejjaa, mermertuu

	adulteress 	
	ejjaa, halalee, 

	adulterous 	
	halalee, eejjaa, mermertuu

	adultery 	
	ejja, halalummaa, gaalamootummaa

	advance 	
	1. gara fuulduraatti deemuu, dhiibuu 2. osoo hojiin hin xumuramiin maallaqa dursee kenname, liqii 3. gatii dabalataa (gochima) 1. haala sodaachisaa ta'een gara namaatti adeemuu 2. jijjiirama ykn guddina agarsiisuu 3. liqeessuu 4. mariif yaada dhiyaassuu 5. gatiin meeshaalee dabaluu

	advancement 	
	guddina hojii ykn aankii

	advantage 	
	faayidaa irra wayyaa'aa ta'e, carraa gaarii, bu'aa, rahaa

	advantageous 	
	bu'aa qabeessa, kan caalaatti faayidaa qabu

	advent 	
	1. gahuu, dhiyaachuu 2. ayyaanni gooftaa keenya yesuus gahuu isaan dura torbanoota jiran arfan.

	adventitious 	
	waan tasa ta'e

	adventure 	
	1. imala balaa fiduu danda'u 2. jabduu, gochaa hagasmara beekamaa hin taane

	adventurer 	
	nama jabduu hojjechuu barbaadu

	adventurous 	
	balaa kan fidu ta'us waan haaraa raaw'achuf nama yaalu

	adverb 	
	dabalgochima

	adversary 	
	diina, nyaaphaa, siddii, amajaajii

	adverse 	
	faallaa kan ta'e, mijaa'aa kan hin taane

	adversity 	
	rakkina, yeroo gadhee

	advertise 	
	dhaadhessuu, beeksisuu (meeshaalee daldalaa)

	advertisement 	
	beeksisa, dhaadheessa (kan daldalaa)

	advertiser 	
	dhaadhessaa, dhaadhessituu, beeksisuu

	advice 	
	gorsa (gorsuu)

	advisable 	
	yoo godhan yookiin yoo raaw'atan filatamaa waan ta'e

	advise 	
	gorsa

	advisor 	
	gorsaa, gorsituu, makkala, gorsa nama kennu (barataadhaaf.)

	advisory 	
	gorsaa, gorsituu

	advocacy 	
	1. deggersa kennuu 2.ahukaattummaa

	advocate 	
	waan tokkko deggeranii addababa'itti dubbachuu (n) 1. waan tokko deggeree nama addababa'itti dubbatu 2. Abukaattoo

	adze	
	qottoo

	ae	


	aerate 	
	waan dhangala'aatti qilleensa qicuu

	aerial	
	gaanfollee, anteenaa (adj) xiyyaura/qillensa irraa

	aerie	
	man'ee allaattiilee (kanneen akka risaa fi kk fakkaatanii)

	aerobics 	
	erobiksii (gosa ispoortii baay'ina oksijiinii qaama keessa jiru dabaluuf hojjetamu)

	aerodrome 	
	buufata xiyyaaraa

	aeronautics 	
	barnoota xiyyaara suphuu fi oofuu (saayinsii irratti kan hundaa'e)

	aeroplane 	
	xiyyaara

	aesthetic 	
	dinqisiifannaa bareedinaa (kees. artii keessatti )

	af	


	afar 	
	fagootti

	affable 	
	nama laafaatti itti dhiyaachuun danda'amu, kan namatti hin ulfaanne

	affair 	
	giroo, dhimma, haajaa

	affect 	
	1. dhiibbaa gochuu 2. tuquu 3. miira gaddaa

	affectation 	
	amala kijibaa (fakkeessuuf kan agarsiisan)

	affected 	
	itti fakkeessuuf waan hojjetame, garaa irraa kan hin maddine

	affection 	
	jaalala, kabajaa

	affectionate	
	jaallatamtuu, jaallatamau

	affidavit 	
	sagalee kakaa (kan barreeffamaan mana murtiif dhihaate)

	affiliate 	
	nama/dhaabbata tokko dhaabbata beekamaa kan biraa wajin wal quunnamsiisuu

	affinity 	
	1. hariiroo yookiin waliti dhufeenya jabaa 2. wal fakkeenya mirkaneessuu

	affirm	
	mirkaneessuu

	affirmation 	
	mirkaneessuu

	affirmative 	
	tole haa ta'u jedhanii waliigaluu (n) jecha waliigaltee agarsiisu (eeyyee tole)

	affix	
	maxxansuu (keenyan manaa irratti)

	affixes 	
	fufata

	afflict	
	gidiraa arguu, dhiphachuu

	affliction 	
	gidiraa, cinqi, rakkina, dhukkuba jabaa

	affluence 	
	duroommi, sooroma, badhaadhummaa

	affluent 	
	sooressa, badhaadhaa

	afford 	
	danda'uu (maallaqa, yeroo fi waantoota fafakkaatan aarsaa gochuuf yookiin baasuuf)

	afforest 	
	bosona uwwisuu

	affray	
	jeequmsa, goolii, lola

	affront	
	jecha/ haasaa nama mufachiisu, arrabsoo

	afield	
	bakka barame iraa fagaachuu

	afire 	
	gubachuutti waan jiru

	aflame 	
	1. kan boba'u 2. baay'ee qaana'uu yookiin dharraa ol'aanaa agarsiisuu

	afloat 	
	1. kan bololi'u (bishaan irra) 2. galaana irra, doonii irra 3. rakkina/cinqii keessaa ba'uu

	afoot 	
	waan ta'uutti jiru

	aforesaid 	
	waan dursee jedhame

	afraid	
	sodaadhaan kan guutame

	afresh 	
	keessa deebi'uu, akka haaraatti jalqubuu

	Afro 	
	goofaree, Afrikaa wajjin hidhata waan qabu

	aft	
	dudduuba doonii

	after 	
	booda, booddee, duuba, gulana, maayessa

	afterbirth	
	daatii, obbaatii

	aftermath	
	taatee gadhee /hamaa

	afternoon	
	waaree booda

	afterwards	
	eger, booddee

	ag	


	again	
	ammas, lamuu, irra deebi, lammata, ammallee

	Against	
	farra

	agape	
	afaan banuu (dinqisiifannaa ofii ibsuuf yookii amuummachuuf)

	agaric 	
	harraqoo, uukkoo, horroqoo, shashara. commee, abbaa-maarqoo, dhuufuu jaarsaa

	age	
	umurii, ganna, waggaa

	aged	
	otontoraa, otontortuu, dulloomaa, dulloomtuu

	ageless	
	kan barabaraa. waan hin dulloomne

	agency	
	1. dhaabbata daldalaa tajaajila murtaa'e kennu 2. waajjira mootunmaa tajaajila murtaa'e kennu

	agenda	
	ajandaa

	agent	
	abbaana, wakiila

	agglomerate	
	walitti qabuu, waitti sassaabuu

	agglomeration	
	bakka tokkotti kuusamuu, baay'achuu

	agglutinate	
	walitti qabsiisuu

	aggrandize	
	guddisuu, dabalu

	aggravate	
	abaasuu

	aggregate	
	dimshaasha, edaasa/ herrega waliigalaa

	aggression	
	miira diinummaa, jibba

	aggressive	
	kan dubbii yookiin lola jaalatu

	aggressor	
	weerartuu, biyya yookiin nama dursee lola yookiin dubbii jalqabu

	aggrieved	
	kan gadde, midhamaa

	aghast	
	sodaa fi naasuudhaan guutamuu

	agile	
	Si'aawaa, si'ooftuu

	agility	
	si'aayina

	agitate	
	1. kakaasuu, dadammaqsuu (deggersa/mormii) 2. bulbuluu, sochoosuu (waan dhangala'aa)

	agitation 	
	1. dadammaqsa 2. cinqii, yaaddoo yookiin gammachuu

	agitator 	
	kakaastuu, dadammaqsituu, namooti duula yookiin hiriira irratti akka qooda fudhatan kakaasuu

	aglow 	
	kan ifu, sirritti kan ho'u

	agnostic 	
	waa'ee wantoota qabatamaan mul'atani malee waa'ee Waaqayyoo waan tokkollee beekuun hin danda'amu nama jedhu

	ago 	
	.... dura, ...darbeera

	agog 	
	dharra'aa, fedhii ol'aanaa kan qabu

	agony 	
	dhiphina, gidiraa, gadadoo, hiraara, dararaa, badada

	agrarian 	
	Waan qonnaa wajjin walitti dhufeenya qabu

	agree	
	waliigaluu, wal ta'uu

	agreeable	
	itti waliigaluun waan danda'amu, gammachiisaa

	agreement	
	waligaltee, dilaala, walta'iinsa

	agriculture 	
	qonnaa, qotiisa

	aground	
	lafa bishaanii galaana jala jiru tuquu/bira ga'uu

	ah	


	ahead 	
	gara fulduraatti

	ai	


	aid	
	gargaarsa, deggersa, hirpha (v) gargaaruu, deggeruu

	aide	
	gargaaraa, gargaartuu

	ail	
	dhukkubsachuu

	ailment	
	dhukkuba, dhibee

	aim	
	kaayyoo, galii, akeeka (v) giyyaafachuu, akeekuu

	air	
	qilleensa

	air force	
	humna qilleensaa

	air pump	
	buufaa

	airborne	
	qilleensa keessa kan deemu 

	aircraft	
	xiyyaaraa fi wantoota fafakkaatan kan qilleensa keessa barrisan

	airfield	
	qubata xiyyaaraa (keessaayyuu kan waraanaa)

	airline	
	daandii qilleensaa

	airmail	
	xalayaa xiyyaaraan ergamu

	airman	
	miseensa humna qilleensaa

	airplane	
	xiyyaara, baaburbaallee

	airport	
	dirree xiyyaaraa

	airstrip	
	daandii qalloo xiyyaarri irra fiigee qubatu yookiin kan irraa ka'u

	airtight	
	kan qilleensa hin galchine

	airy	
	qilleensawaa

	aisle	
	barcuma tarree naqamee jiru gidduu karaa ittiin darban

	aj	


	ajar	
	balbala xinnoo saaqamee jiru 

	ak	


	akimbo	
	harka mudhii gara gadiirra kaa'uu

	akin	
	wal fakkaataa

	al	


	alacrity	
	fedhii guddaa, hawwii ol'aanaa

	alarm	
	1. naasuu, Sodaa 2. sagalee balaan yookiin rakkoon wayii kan jiru ta'uusaa himu 3. meeshaa rakkoon kan jiru  ta'uusaa beekee iyyu (v) akeekkachiisa kennuu, sodaachisuu, rifachiisuu

	alarming	
	rifachiisaa, rifachiistuu, birrachiisaa, birrachiistuu, qaxaxii, naasisaa

	albatross	
	gosa simbirroo galaanaa

	albeit	
	ta'ullee, ta'us

	albino	
	nama yookiin bineelda bifa isaa isa uumamaa malee dhalate (kees. kan gogaan fi rifeensi addaatu)

	album	
	albamii

	alcohol 	
	alkoolii

	alcoholic	
	waan alkooli qabu

	alcove	
	kutaa xinnoo kan mana keessaa

	ale	
	gosa farsoo

	alert	
	si'aawaa (n) akeekkachiisa, hubachiisa

	algae	
	waabara, saaphuyyee

	algebra	
	aljeebraa (gosa barnoota herregaa)

	alias	
	maqaa dharaa

	alibi	
	yeroo yakki hojjetame namni tokko bakka yakki itti hojjetame sana kan hin turre ta'uu isaa ragaa mirkaneessu

	alien	
	1. amba, orma, alagaa 2. kan duraan beekamu irraa waan adda ta'e

	alienate	
	ofirraa fageessuu, irraa baqachuu

	alight	
	1. bu'uu (makiinaa, fardaa fi kkf irraa) 2. muka irra qubachuu (allaattii fi kk fakkaatan) 3. gubuchuu

	align	
	waan tokko wal qixxeessanii tarree naquu

	alike	
	wal fakkaataa

	alimentary	
	kan nyaataa, bullaa'uu nyaataa

	alimony	
	dhirsiif niitiin wayita wal hiikan, maallaqa inni tokko isa kaaniif kaffalu

	alive	
	jiraataa, kan lubbuun jiru, kan hin duune

	all	
	cufa, hunda, mara, jiblaa

	Allah 	
	Allaah (Waaqayyo)

	allay	
	qabbaneessuu, tasgabbeessuu (sodaa, shakkii)

	allegation	
	himannaa (kan ragaan irratti hin dhihaatiin)

	allege	
	utuu ragaan hin jiraatiin waa tokko akka dhugaatti dhiheeffatanii falmachuu

	allegiance	
	amanamummaa, deggeraa ta'uu

	allegory	
	fakkoommii

	alleluia	
	galati Wauqayyoof

	allergy	
	adanyoo

	alleviate	
	gad hir'isuu, gidiraa laaffisuu/salphisuu

	alley	
	daandii dhiphoo

	alliance	
	bu'aa gamtaatiif jecha tokkummaa yookiin waldaa biyyoota garaagaraa gidduutti uumamu

	allied	
	kan waliigale, kan walta'e

	alligator	
	koromtoo

	allocate	
	qooduu, hiruu, kennuu

	allot	
	kennuu, qooduu (waan qaban irraa)

	allotment	
	1. lafa uummataa kan abaaboo fi wantoota fakkaatan iratti misoomsuuf kiraayii fudhatame 2. qoodamee waan kenname

	allow	
	hayyamuu, eeyyamuu

	allowance	
	durgoo. olmaayaa

	alloy	
	albuuda wal makaa (keessattuu sibila)

	allude	
	eeruu, tuquu

	allure 	
	hawwachuu, ofitti harkisuu

	alluring 	
	hawwataa

	allusion	
	eeruu, baanuu

	alluvial	
	cirracha yookiin biyyoo lagii fi lolaan bakka tokko tuule

	alluvial soil	
	tinfaa

	ally	
	tumsaa, tumsituu, jaallee

	almanac 	
	kitaaba Waan waggaa tokko keessatti raaw'atamuu malu tokko tokkoon ibsu kan akka dhaha guyyaattis tajaajilu

	almighty	
	hunda kan danda'u, baay'ee guddaa, humna qabeessa

	almond	
	gosa mukaa kookii fakkaatu

	alms	
	raamata, kennaa, buusii

	aloft	
	qilleensa keessa, ol

	alone	
	kophaa, duwwaa

	along	
	cinaa, bira, wajjin

	alongside	
	cinaa, maddii, wajjin

	aloof	
	nama namatti hin siqne

	aloud	
	sagalee ol fuudhanii dubbachuu, sagalee guddaadhaan

	alpha	
	qubee Giriikii isa jalqabaa

	alphabet	
	arfii, qubee

	alphabetical	
	toora qubeetiin

	already	
	dursee, ammaan dura, armaan dura

	also	
	itti dabalee, akkasumas

	altar	
	siidaarsaa, dakkii

	alter	
	geeddaruu, jijiiruu

	alteration	
	geeddarumsa, jijiirama

	altercate 	
	wal qoccolu, wal loluu

	altercation	
	qoccolloo, walitti falmuu (sagalee ol fuudhanii)

	alternate 	
	1. waliin jijjiiruu dabaree dabareedhaan 2. wal geeddaruu/ ta'uu 

	alternating current	
	kaarentii gegeeddaramaa, guyyaa lama lamatti waan dhufu

	alternative	
	1. filannoo (waan lama gidduudhaa) 2. kan biraa, adda

	although	
	ta'ulle, ta'us

	altimeter	
	xiyyaarri afooga galaanaatii olitti fageenya hammamii irratti akka argamu meeshaa himu

	altitude	
	ol fageenya

	alto	
	sagalee qalloo (kees. kan dubartii)

	altogether	
	guutuummaatti, guutuumaan guutuutti, hundumaa

	altruism	
	faayidaa fi gammachuu namoota kan biroo dursuu, ofittoo ta'uu dhabuu

	altruism	
	faayidaa fi gammachuu namoota kan biroo dursuu, ofittoo ta'uu dhabuu

	aluminum	
	aluminiyamii, saldaqaa

	alumnus 	
	barataa mana barnootaa, kolleejii yookiin yunivarsiti tokkoo nama ture (dhiira)

	always 	
	yeroo hundumaa, hooggayyuu, yoomuu

	am	


	amalgam 	
	1. waan ilkaanitti guutamu 2. waan makaa meerkurii qabu

	amalgamate	
	walitti makuu, tokkoomsuu

	amass	
	walitti qabuu, walitti guuruu (baay'inaan)

	amateur	
	utuu kaffaltii hin argatiin nama ispoortii fi tiyaatira keessatti qooda fudhatu

	amaze	
	dinqamuu

	amazement	
	dinqamuu

	amazing	
	dinqisiisaa, ajaa'ibsiisaa

	Amazon	
	1. dubartii dheertuu (kan cimina qabdu) 2. dubartii loltuu (durdurii warra Giriikii keessatti)

	ambassador	
	lamii, ambaasaaddara

	amber	
	waanta keelloo fakkaatu kan faaya garaagaraa hojechuuf nama gargaaru

	ambidextrous	
	nama harkasaa bitaas ta'e mirga qixxee itti fayyadamuu danda'u

	ambiguity	
	waan hiika tokko caalaa qabu kan karaa garaagaraatiin hikamuu danda'u, kan hiikisaa shakkisisaa ta'e

	ambiguous	
	waan hiiki isaa ifa hin taane Kan karaa garaagaraatin Hiikamuu danda'u

	ambition	
	fedhii ol'aanaa, hawwii, niyyaa

	ambitious	
	waan tokko argachuuf dharraa yookiin nama hawwii ol'aanaa qubu

	ambitious	
	waan tokko argachuuf dharraa yookiin nama hawwii Ol'aanaa qabu

	ambivalence	
	waan tokkoof ilaalcha gaariis gadhees qabaachuu

	ambivalent	
	waa'ee waan tokkoo miira gaariis ta'ee gadhee agarsiisuufi

	amble	
	tirachuu, suuta deemuu

	ambulance	
	Anbulaansi

	ambush	
	riphee (riphani eeguudhaan balaa geessisuu yaaluu) (v)riphuu

	Ameliorate	
	waan tokko fooyyessuu

	amelioration	
	fooyyessuu, wayyeessuu

	amenable	
	nama yaada yookiin ajaja kennamuf hin mormine, fudhataa yaadaa

	amend 	
	dogoggora sirreessuuf Waan tokkO xinnoo jijiiruu (Seeraa fi kkf)

	amendment	
	Jijjiirama xinnoo (sanadii irratti..)

	amends	
	beenyaa, bulii

	amenity	
	tajaajila bakka tokkotti kennamu kan jireenyi akka tolu godhu, waan nama gammachiisu

	amiable	
	gaimmacihiisaa, gammachiistuu

	amicable	
	utuu wal hin loliin yookiin utuU wal hin dhabiin mariidhaan kan ta'e

	amidst	
	gidduutti, walakkaatti

	amiss	
	dogoggora

	amity	
	walitti dhufeenya gaarii namoota yookiin biyyoota gidduu jiru

	ammunition	
	rasaasa, meeshaa waraanaa

	amnesia	
	of wallaaluu, waa hubachuu dadhabuu (sababa balaatiin)

	amnesty	
	namoota biyya irratti yakka hojjetaniif seeraan dihiifama gochuu, Walaba gad dhiisuu

	amniotic fluid	
	oota, daata

	amoeba	
	ameebaa

	amok	
	Aarii irraa kan ka'e asiif achi bubbutamuu

	among	
	Baay'ee keessaa, keessaa

	amoral	
	waan safuu irratti hin hundoofne

	amorous	
	jaalala qaban fuulleedhumatti argisiisuu (keessaayyuu kan fedhii saalquunnamti)

	amorphous	
	mololomii, boca dhabeessa

	amortize	
	Idaa kaffalanii fixuu

	amount	
	1. bay'na, hammamta 2. herrega maallaqaa kan walii galaa, waan tokkoon qixxee ta'uu

	amour	
	Jaalala dhoksaa

	Ampere	
	ampiirii

	amphibian	
	bineensa kan bishaanis ta'e dachee gogaa irra jiraachuu danda'u

	amphibious	
	Bineensa bishaanii fi dachee gogaa irra jiraachuu danda'u

	amphitheater	
	jaarmaa/gamoo soraa/qinaaxxii maleessa kan tiyaatira keessatti agarsiisan

	amphora	
	cuggee

	ample	
	ga'aa yookiin kan barbaachisuu olitti

	amplifier	
	sagaleessaa

	amplify	
	ol fuudhuu (sagalee)

	amplitude	
	bal'ina, dheeriina

	ampule	
	bilqaaxxii xinnoo kan dhangala'aa qoricha ittiin bulbulan baattu

	amputate	
	kutuu, muruu (miilla, harkaa)

	amputated 	
	citaa, muramaa (miilla, harka), saruxxee

	amputated 	
	dooluu, saruxxee

	amulet	
	kudhaama, hirsii

	amuse	
	gammachiisuu, kofalchiisuu

	amusement	
	gammachuu, kolfa, tapha

	amusing	
	kofalchiisaa, kofalchiistuu

	an	


	an	
	tokko, tokkitti

	anachronism	
	waan yeroo wajjin hin deemne

	anaconda	
	gosa bofaa Ameeriikaa Kibbaatti argamu kan bineensoota caccabsee erga ajjeese booda nyaatu

	anaemia	
	dhukkuba hir'ina dhiigaa

	anaerobic	
	kan oksijiinii hin barbaadne ykn oksijiinii kan hin qabne

	anaesthesia	
	of wallaaluu (qorichaan adoodanii)

	anal	
	kan munnee, kan hudduu

	analogue	
	waanta waan kan biraa wajjin wal fakkaatu

	analogy	
	wal fakkeenya

	analysis	
	xiinxallii

	analyze	
	xiinxaluu, gamaaggamuu

	anarchism	
	tiiyoorii siyaasaa, mootummaa, fi seerri hin barbaachisan jedhu

	anarchist 	
	ol'aantummaan seeraa akka mirkanaa'u nama hin barbaadne

	anarchy	
	seera-maleessummaa, jeequmsa

	anathema	
	agana, ifannaa

	anathematize	
	aganuu, ifachuu

	anatomy	
	1. saayinsii waa'ee caasaa  qaama namaa yookiin kan neefkaa qu'atu 2. dhaaqamaa, caasaa qaama namaa yookiin kan bineeldaa 3. xiinxalli yookiin gorannoo waan tokkoo

	ancestor	
	abuduroo, abuturoo

	anchilles tendon 	
	koronyoo, qoronyoo

	anchor	
	gadiitoo

	ancient 	
	kan bara durii

	and	
	.fi

	anecdote	
	seenaa dinqisiisaa kan qabatamaan nama quunname akka durduriitti odeeffamu

	anemia	
	hir'ina dhiigaa

	anemometer	
	aniimameetir

	anesthesia	
	of wallaaluu (qorichaan adoodani)

	anesthetic	
	banjoo (tibba wal'aanssaatti qoricha namni akka of hin beekne ittiin taassissan)

	anesthetize	
	adoochuu (qorichaan)

	anew	
	ammas, akka haaraatti

	Angel	
	ergamaa, maleekaa

	anger	
	aarii

	Angle	
	kofa, cabsaa, roga

	angle 	
	kofa-daangeessaa

	angler	
	adamsituu qurxummii

	angling	
	waan nyaataa fiixee kiyyootti diranii qurxummii ittiin qaban

	Anglo-American	
	lammii Ameeriikaa sanyiin isaa Ingilizii ta'e

	angora	
	gosa beeyladootaa dabbassaa dheeraa qabanii

	angry	
	kan aare

	anguish	
	Cinqi, gidiraa, gadda guddaa

	angular	
	1.qalloo, crgaramaa, ergaramtuu 2.mata-jabeessa, mata jabeettii, gogaa 3. han kofa qajeelaa gahu

	animal	
	neefkaa, bineelda, horii

	animalism	
	horummaa, neefkummaa

	animate	
	lubbuu itti horuu, dadammaqsuu, kakaasuu

	animism	
	uumamni hundi jechuun muki, dhagaan qilleensii fi kanneen fakkaatan cufti lubbuu qabu amantii jedhu

	animosity	
	jibba, lola

	anise	
	insilaala, kamoona, kamunii

	ankle	
	kuburuu. kibirii

	anklet	
	albuu

	annals	
	tarreeffama argannoolee haaraa yookiin hojiilee waggaa tokko keessatti raaw'ataman kan akka tartiiba isaaniitti naqaman

	annex	
	biyya kan biraa humnaan biyya kan ofitti dabaluu

	annexe	
	nanneen walitti aanan kan wal qahatanii jiran

	annihilate	
	1. barbadeessuu, dhabamsiisuu 2. injifachuu, mo'uu

	annihilation	
	dhabamsiisa, barbadeessa

	anniversary	
	ayyaana yaadannoo kan waggaa 

	annotate	
	ibsuu, hiikuu (katabbii)

	announce	
	labsuu, beeksisuu, hubachiisuu

	announcement	
	beeksisa, labsii

	announcer	
	beeksisaa, beeksistuu, labsituu, Iabsaa

	annoy 	
	aarsuu, dallansiisuu

	annoyance	
	aarii, dallansuu

	annual	
	kan waggaa

	annually	
	Waggaa Waggaan

	annuity	
	maallaqa waggaa waggaatti nama tokkoof kaffalamu (akka galiitti)

	annul	
	seera haquu

	annular	
	waan qubeelaa fakkaatu

	Annunciation	
	misiraachoo

	anoint	
	muuduu, dibuu (aangoof)

	anomalous	
	waan beekamaa/waan barame irraa adda kan ta'e

	anomaly	
	waan seeraa fi barmaatarraa beekamaa ta'een ala ta'uu

	anonymity 	
	maqaa dhoksuu

	anonymous	
	kan maqaan hin beekamne yookiin kan maqaan ifatti hin ibsamne

	another	
	Kan biraa, abbii, ka dhibii

	answer	
	deebii

	ant	
	jaamaa, mixii, gonjaree

	antagonism	
	amajaajummaa

	Antagonist	
	nama waa mormu, faallaa kan deemu

	anteater	
	olokee (gosa bineensaa arraba dheeraa qabu kan goondaa yookin mixii nyaatu)

	antecedent	
	dursee kan dhufu

	antecedents	
	abuduroo, abboota durii

	antechamber	
	kutaa xinnoo kan gara kutaa guddaatti dabursu

	antelope	
	arroolee

	antenna	
	anteenaa, gaanfollee

	anterior	
	fuullee kan jiru, fulduraa kan mul' 'atu

	anthem	
	faaruu (kan gamtaadhaan faarfatamu)

	anther	
	antarii, subba sanyii kormaa

	anthill	
	koobii rimmaa

	anthology	
	walaloo yookiin katabbiillee garaagaraa nama tokkoon barreeffaman kan bakka tokkichatti walitti qabaman

	anthrax	
	golloobaa, cirmalee

	anthropology	
	ximmada

	anti	
	farra

	anti-aircraft	
	farra-xiyyaaraa

	antibiotic	
	antiibaayootikii, qoricha baakteeriyaa ajjeesu

	antibody	
	antiibodii, farra qaama alagaa

	antic	
	sochii nama kofalchiisuuf godhamu

	anticipate	
	1. ni ta'a jedhanii waa eeguu 2. utuu nami kan biraan hin hojjetiin waan tokko dursanii hojjechuu 3. fulduratti waan ta'u tokko gammachuudhaan eeguu

	anticlimax	
	waan nama aarsu

	antics	
	nama kolfisiisuuf yookiin gammachiisuuf sochii godhamu

	antidote	
	farra-summii

	anti health	
	farra-fayyaa

	anti meridian	
	waree dura

	antimony dust	
	kuula

	antipathy	
	jibba guddaa

	antipeople	
	farra-uummataa

	antipersonnel	
	meeshaa waraanaa nama ajeesuuf yookiin miidhuuf tolfaman

	antiquary	
	nama waa'ee meeshaalee dulloomanii qoratu fi meeshaalee kanniinis walitti qabee gurguru

	antiquated	
	otontoraa, dulloomaa, nama ilaalcha barri itti darbe faarsu

	antique	
	meeshaa dulloomaa garuu immoo kan gatii guddaa qabu

	antiquity	
	1. bara durii 2. meeshaa kan bara duri, hambaa

	antiseptic	
	antiiseptiksii, keemikaalii madaan baakteeriiyaadhaan akka hin faalamne eegu

	antisocial	
	farra hawaasaa

	antithesis	
	faallaa waan tokkoo

	antitoxin	
	farra summii

	antler	
	gaafa kuruphee yookiin kan warseessaa

	ant weed	
	maxxannee

	anus	
	futee, munnee, bondee, fudee

	anvil	
	sibiila warri tumtuun sibiila irra kaa'ani tuman

	anxiety	
	yaaddoo, cinqii, badada

	anxious	
	dhiphataa, dhiphattuu, cinqamaa, cinqamtuu, yaaddooftuu

	any	
	kamiyyuu, eenyuyyuu, tokkollee

	any body	
	eenyuyyuu, nami kamiyyuu, abbaa fedhe

	anyhow	
	itti dabalee, sana ta'e kana, ta'us

	anymore	
	eenyuyyuu, namni Kamiyyuu

	anyone	
	si'achi

	anything	
	waan halle, Waan cufa, waan tokkollee

	anyway	
	haala kamiiniyyuu, karuma ta'en

	anywhere	
	bukkayyuu, eessattu

	ao	


	aorta	
	ortaa, aawortaa, ujummoo guddaa dhiiga raabsu (hidda dhiigaa isa furdaa kallattii onne isa bitaa irrraa dhufu)

	ap	


	apace	
	ariitiidhaan, sardamsuudhaan

	apart	
	1. addan fagaachuu 2. addaan ba'uu, kopha kophaa, addaan kukkutuu

	apartheid	
	sirna siyaasaa Afriikaa Kibbaa keessa ture kan lammiilee biyyattii akka Sanyiisaaniitti addaan qoodee miidhaa geessiisaa ture

	apartment	
	appaartaamaa

	apathetic	
	nama waan okko akka dhimma isaatti hin ilaalle, kan fedhii hin qabme

	apathy	
	waan tokkotti fedhii dhabuu

	ape	
	bineeyyii sanyii jaldeessaa ta'anii garuu immoo kanneen eegee hin qabne

	Aperient	
	qoricha garaa namaa kaasu

	aperitif	
	dhugaatii soorata dura dhugamu

	aperture	
	1. uraa, qaawwa xinnoo 2. karaa ifti kaameeraa keessa seenu

	apex	
	fiixee, bantii

	aphorism	
	Mammaaksa

	aphrodisiac	
	qoricha fedhii saalquunnamtii ainta kakaasu

	apiary	
	bakka gaagurrii kanniisotaaf kaa'amu

	apiece	
	tokkoon tokkoon

	aplomb	
	Ofitti amanuu 

	apologetic	
	Balleessaa isaatti gaabbee kan dhiifama gaafatu

	apologize	
	dhiifama gaafachuu

	apology	
	dhiifama

	apoplexy	
	yaaduu akkasumas socho'uuf humna dhabuu (miidhaa hidda dliigaa sammuu keessa jiru irraa gaheen)

	apostate	
	Nama amantii isaa gane

	apostle	
	duuka buutuu, ergamaa, noolee

	apostrophe	
	mallattoo hudhaa (') 

	apostrophic	
	mallattoo hudhaa (')

	apotheosis	
	1. nama qulqulluu ta'uu, ayyaantuu 2. jireenya biyya lafaa dhiisuu 3. ulfina kennuu

	appall	
	naasisuu. rifachiisuu

	appalling	
	naasisaa, jibbisiisaa, baay'ee gadhee

	apparatus	
	1. meeshaa laabraatoorii keessatti waa ittiin hojjetan 2. caasaa dhaabbataa

	apparel	
	uffata, wayyaa, huccuu

	apparent	
	1. ifatti kan mul'atu, ifaa, beekamaa. kan hin shakkisiifne 2. waan dhugaa fakkaatu garuu immoo dhugaa kan hin taane

	apparition	
	ekeraa

	appeal	
	1. gaafachuu (gaaffii hatattamaa) 2. nama hawwachuu (bareedinaan) (n) iyyata, wagii, maganata

	appealant	
	iyyataa, iyyattuu

	appear	
	1. mul'achuu, ga'uu 2. suuta ifa ba'uu 3. maxxanfamuu (kitaabaa fi kk fakkaatan) 4. dhihaachuu (mana murtii fi bakka fafakkaatanitti)

	appearance	
	bifa

	appease	
	gammachiisuu, wan isaan barbaadan kennuudhaan namooti akka qabbanaa'an gochuu

	append	
	itti dabaluu (katabbii irratti) yookiin miiltoo itti qabsiisuu

	appendage	
	waan waan tokkotti qabatee yookiin fufee jiru

	appendicitis	
	dhukkuba garaa bu'aa

	appendix	
	1. odeeffannoo dabalataa fuula dhumaa kan kitaabaa irratti kennamu, miiltoo 2. ciincha (tirfanjatii)

	appertain	
	walitti dhufeenya kan qabu, ta'uu kan qabu

	appetizer	
	waanta fedhiin nyaataa akka dabalu godhu (dhugaatii fi kkf)

	appetite	
	fedhii nyaata nyaachuu

	applaud	
	angaasuu, dhawwaaquu

	applause	
	angaasuu, harka dha'uu, dhawwaaquu (n) angaasa, harka rukuttaa, dhawwaaqqii

	apple	
	poomii (gosa fuduraa)

	appliance	
	meeshaa, mi'a, qodaa

	applicable	
	wajjin kan deemu yookiin hojiirra ooluu kan danda'u

	applicant	
	iyyataa, iyyattuu

	application	
	iyyata, hojii irra oolchuu, hojmaatessuu

	apply	
	1. gaafachuu 2. hojii irra oolchuu

	appoint	
	shuumuu, muuduu

	appointee	
	shuumii

	appointment	
	beellama (v)muudama, shuumata

	apportion	
	qooduu, hiruu, ramaduu

	apposite	
	wal fudhataa, kan wal faana deemu

	appraise	
	xiinxaluu, qu'achuu (sadarkaa, gatii, faayidaa waan tokkoo)

	appreciable	
	1. waan mul'atu yookiin waan tilmaamamuu danda'u 2. waan gatiin dabaluu danda'u

	appreciate	
	leellisuu, dinqisiifachuu

	appreciation	
	1. dinqisifannaa, raajeffannaa 2. dabalata gatii

	apprehend 	
	1. qabuu, to'achuu 2. hubachuu

	apprehension 	
	1. sodaa, cinqii (waan fulduratti ta'u yaadanii) 2. qabuu, to'annaa jala galchuu

	apprentice 	
	barataa leenjii ogummaa fudhatu (yeroo gabaabaadhaaf)

	apprise 	
	beeksisuu

	approach	
	itti dhihaachuu (n) akkaataa waan tokko itti raaw'atan

	approbation	
	waliigaltee, walta'iinsa, tole jechuu

	appropriate 	
	mijaa'aa, tolaa, sirrii (v) seeraan dhaaluu, humnaan fudhachuu

	approve	
	raggaasisuu, haa ta'u jedhanii fudhachuu/waliigaluu

	approximate	
	kan tilmaamaa

	approximation	
	tilmaama

	appurtenance	
	qabeenyaa dhuunfaa (xixinnoo)

	April	
	Ebla

	apron	
	marxoo

	apropos	
	ilaalchisee, waa'ee wajjin kan deemu

	apt	
	mijaa'aa, tolaa, sirrii, aanja'aa

	aptitude	
	dandeetti waa hojjechuu kan nami uumamaan qabu

	aq	


	aqualung	
	meeshaa warri daaktuun afuura ittiin baafatan

	aquarium	
	bidiruu yookiin meeshaa kan qurxummii keessa kaa'an

	aquatic	
	bishaan bira (naanniggaa) yookiin bishaan keessa kan jiraatu (bineensa, biqiltuu fi kkf)

	aqueduct	
	bo'oo bishaanni keessa yaa'u

	aqueous	
	waan akka bishaanii

	aquiline	
	jallaa, gooboo (funyaaniif)

	ar	


	Arabic	
	afaan Arabaa

	arable	
	qonnaaf kan tolu

	arbiter	
	waan tokko hojjechuuf yookiin raaw'achiisuuf nama namoota kan biroo caalaatti fudhatama qabu

	arbitrary	
	1. sababa kan hin qabne waan yaaduma mataa ofii kophaa irratti hundaa'e, kan baay'ee itti hin yaadamne 2. kan aangoon isaa daangaa hin qabne (abbaa irree)

	arbitrate	
	araarsuu, atoomsuu, jaarsummaa taa'uu

	arbitration	
	jaarsummaa, atoomsa

	arbitrator 	
	araarsaa, atoomsaa, jaarsa

	arbour 	
	gaaddisa (muka jala)

	are	
	gomboo, golboo

	arcade	
	soraa suuqii fi suuqii gidduutti argamu kan nami jala daddarbu

	arcane 	
	iccitii

	arch	
	waagimboo, xiyya

	archaeology	
	qu'annoo seenaa kan durii (hambaalee biyyoo keessa awwaalamanii jiran qotanii baasuudhaan)

	archaic	
	kan bara durii, kan dulloome

	archangel 	
	ergamaa ergamoota irra caalu

	archbishop	
	duree phaaphaasii

	arch-enemy	
	diina (kan garmalee jibbanii fi sodaatan)

	archer	
	nama xiyyaadhaan sirriitti waa waraanuu danda'u

	archery	
	ispoortii xiyyaa darbachuu

	archetype	
	isa jalqabaa, isa duraa, angaficha

	archipelago	
	cittuu lafaa yookiin oddoola bakka tokkotti baay'atanii jiran

	architect	
	ogeessa dizzaayinii /saxaxa gamoo qopheessu

	architecture	
	ogummaa dizzaayinii jaarmaalee, arkiteckcharii

	archives	
	1. sanadoota mootummaa, dhaabbattootaa fi matayyootaa (kan seenaa fi gochaalee garaagaraa bakka tokkotti walitti qabaman) 2. golaaduu, golambaa

	ardent	
	waa'ee waan tokkoo baay'isee kan itti yaadu, waan tokkoof miira jabaa kan qabu

	ardour	
	fedhii o'aa, jaalala ol'aanaa

	arduous	
	rakkisaa, rakkistuu

	area	
	bakka, iddoo, naannoo, bal'ina 

	arena	
	dirree bal'aa kan ispoortiifi kk fakkaatanii

	argue	
	o

	argument	
	falmii, falammii

	arid	
	gammoojii, bakka rooba baay'ee hin arganne

	arise	
	ka'uu, dammaquu

	aristocracy	
	namoota gita ol'aanaa

	arithmetic	
	artimeetikii, herrega

	ark	
	I. doonii Noh 2. taabota

	arm	
	irree

	armada	
	doonii waraanaa baay'inaan wal faana yaa'an

	armadillo	
	gosa bineenti qocaa fakkaattu (Ameeriikaa giddu galeessaatti kan argamtu)

	Armageddon	
	waraana isa dhumaa (kan biyya lafaa gara badiisaatti oofu)

	armament	
	hidhannoo, meeshaa waraanaa

	armchair	
	barcuma hirkoo (waan harka irra kaa'atan kan qabu)

	armistice	
	yeroof waraana dhaabuuf waliigaluu

	armor	
	1. sibiila yeroo waraanaatti akka wayyaatti uffatamu 2. sibiila qaama taankiif makiinaa irrattiuwwisamu (akka rasaasaan hin uramne)

	armour	
	1. sibiila yeroo waraanaatti akka wayyaatti uffatmu 2. sibiila qaama taankiif makinaa irratti uwwisqmu (akka rasaasaan hin uramne)

	armoury	
	mana guddaa bakka meeshaan waraanaa itti kuusamu

	armpit	
	ukoo, bobaa

	arms	
	meeshaa waraanaa

	army	
	raayyaa, ijaaba

	aroma	
	urgaa gaarii

	aromatic	
	foolii gaarii waan qabu

	around	
	naannoo

	arouse	
	1. dammaqsuu 2. kakaasuu

	arrack	
	araqee

	arraign	
	nama tokko mana murtiitti dhiheessuu

	arrange	
	1. sireessuu, sirriitti naquu 2. qopheessuu

	arrant	
	baay'ee gadhee

	array	
	1. nama yookin meeshaalee hiriiraan yookiin tooraan bareechanii naquu 2. uffachuu

	arrears	
	idaa yookiin maallaqa hin kaffalamne

	arrest	
	qabuu, to'annaa jala galchuu

	arrival	
	bakka tokko ga'uu, gahiisa

	arrive	
	ga'uu

	arrogance	
	oftulummaa, ofjaja, quufa

	arrogant	
	farangagsaa, oftuulaa, oftuultuu, ofjajaa, ofjajjuu, quufaa

	arrow	
	xiyya, xiyyee, lawwee

	Arse	
	hudduu, fagaara

	arsenal	
	1. meeshaa waraana 2. bakka meeshaan waraanaa itti tolfamu yookiin kuusamu

	arsenic	
	summii cimaa

	arson	
	mana namaa gubuu

	art	
	artii, ogummaa

	arterial	
	kan hidda dhiigaa

	artery	
	dhiiga raabsituu, go'aa

	artful	
	abshaala, gamna, mala beektuu

	artfully	
	malaan, tooftaadhaan, ogummaadhaan

	arthritis	
	dhukkuba buusaa lafee

	article	
	1. mi'a, meeshaa 2. barreeftama dhimma tokko irratti xiyyeeffatu (kan gaazexaafi kkf) 3. keewwata (kan seeraa)

	articulate	
	1. jechaan yaada ofii ibsuu 2. jechoota sirriitti sagaleessuu/afaanessuu (adj) nama yaada isaa sirritti ibsuu danda'u, nama haasaa beeku

	artifact	
	meeshaalee harka namaatiin hojjetaman kan safuu seenaa qaban

	artificial	
	namtolchee

	artillery	
	meeshaalee waraanaa gurguddoolii

	artisan	
	ogeessa hojii harkaa

	artist	
	1. ogeessa fakkii kaasu, dhagaa soofee suuraa garaagaraa tolchuu fi kkf 2. waa tolchutti nama ogummaa ol'aanaa qabu

	artiste	
	ogeessa muuziiqaa, tiyaatiraa, daalalaa fi kk fakkaatanii

	artistic	
	1. artii wajiin walitti dhufeenya waan qabu 2. ogummaadhaan waan hojjetame

	artistry	
	dandeettii hojiilee artii hojjechuu (waan akka muuziiqaa, fakkii kaasuu fi kkf)

	artless	
	1. salphaa, kan uumamaa, qulqulluu 2. ogummaan keessatti kan hin mul'anne

	arty	
	artistii fakkaatanii mul'achuuf yaaluu (utuu hin ta'iin)

	as	


	as	
	akka

	Ascaris	
	maagaa

	ascend	
	ol ba'uu

	ascendancy	
	ol'aantummaa, humna

	ascendant	
	yeroodhaa yerootti nama aangoonisaa dabalaa adeemu

	ascension	
	ol ba'uu

	ascent 	
	ol ba'uu (tulluufi kkf) (n) giraabaa, irraan-olee, randa, toronjii

	ascertain	
	mirkaneessuu

	ascetic	
	gariibaa, gaaltama, xo'aashii

	ascribe	
	waanti tokko kan nama biraa ta'uusaa ibsuu

	aseptic	
	qulqullu (kan hin faalamne)

	ash	
	1. daaraa 2. gosa mukaa

	ashamed	
	qaana'aa

	ashen	
	daalachaa'aa, daalachooftu

	ashore	
	buufata galaanaa irratti

	ashtray	
	qeremoo (nyaara gidduu, bakka nyaara guurrii)

	ashy	
	daaroftuu, daara'aa

	Asian	
	nama Isiiyaa, eeshiyicha

	aside	
	cinaatti, gama tokkotti

	asinine	
	talboojja'aa, jibbisiisaa, talboojjoftuu, jibbisiistuu

	ask	
	gaafachuu

	askance	
	nama tokko shakkiin ilaaluu

	askew	
	jallaa

	asleep	
	kan rafe, kan ciise

	asp	
	bofa xinnoo summii hamaa qabu Afriikaa Kaabaatti argamu

	asparagus	
	gosa biqiltuu affeelamee nyaatamu

	aspect	
	kallattii, roga

	asperity	
	1. rakkisaa (amalaaf) 2. jabaa (qillensaaf)

	aspersion	
	qeeqa yookin arrabsoo kabajaa nama tokkoo miidhuu danda'u

	asphalt	
	asfaaltii

	asphyxia	
	oksijinii dhabuun ukkaamamuu

	aspirant	
	nama waan tokkoof hawwii ykn fedhii qabu

	aspiration	
	hawwiin ykn nadha ol'aanaa waan tokko gochuu fi yookiin argachuuf guddaa kan hawwu

	aspire	
	aspiirinii (qoricha dhibee dandamachiiftu)

	aspirin	
	harree (adj) jufunfula, raatuu

	assail	
	dublbii barbaacha nama tultuquu, rukutuu, dha'uu

	assailant	
	luulleessaa, rukuttuu

	assassin	
	maallaqi kennameefii nama nama ajeesu, lubba baasaa(bitamee)

	assassinate	
	ajjeesuu (aangawaa yookiin nama beekamaa)

	assassination	
	ajjeechaa

	assault	
	luulleessa, miidhaa

	assay	
	qulqullina albuudoota sibiilaa tooftaa garaagaraatiin qorachuu

	assemblage	
	namoota yookiin wantoota kan biroo bakka tokkotti walitti qabuu

	assemble	
	1. walitti dacha'uu, walga'uu, walitti qabamuu, mogguu 2. meeshaa wa'ii walitti hidhuu, walitti qabsiisuu, suphuu, warshaaluu

	assembly	
	yaa'ii, gumii

	assent	
	waliigaltee

	assert	
	1. ejjennoo jabeeffatanii akka namooti waa hubatan gochuu 2. waan tokko dhugaa ta'uusaa dubbachuu

	assertion	
	mirkannoo

	assess	
	tilmaamuu, qorachuu, xiinxaluu, gamaaggamuu

	assessor	
	gamaaggamtuu

	asset	
	1.qabeenyaa gatii qabu 2. nama barbaachisaa

	assiduous	
	jabaa, nama hojii jaallatu

	assign	
	1. hoji yookiin dirqama wayii namatti kennuu 2. ramaduu 3. dabarsanii kennuu (qabeenyaa fi kkf gama seeraatiin)

	assignation	
	beellama (kan namoota dhoksaadhaan wal jaallatanii)

	assignment	
	1. hojii (kan hojjetamuu qabu) 2. muudama

	assimilate	
	wal fudhachiisuu, waliin tokkoomsuu

	assist	
	gargaaruu, deggeruu

	assistance	
	deggersa, gargaarsa

	assistant	
	gargaaraa, gargaartuu, deggeraa, deggertuu, uktuu, makkala

	associate	
	michuu, shariika (v)tumsuu

	association	
	waldaa

	assorted	
	gosa garaagaraa, wal makaa

	assuage	
	qabbaneessuu, tasgabbeessuu

	assume	
	waan tokko akka dhugaatti fudhachuu, tilmaamuu, yaaduu

	assumption	
	waanti tokko ni ta'a jedhanii fudhachuu, yaaduu

	assurance	
	1. dandeettii fi humna ofitti sirriitti amanuu 2. waabdi, abdii

	assure	
	mirkaneessuu

	asterisk	
	mallattoo urjii fakkaatu (*) kan wayita waa barreessan mataa jechaa irra kaa'an

	astern	
	qaama duubaa (kan doonii)

	asteroid	
	pilaaneetota xixinnoo aduutti naanna'an

	asthma	
	xiichaa, asmaa

	astonish	
	dinqisiisuu

	astonishing	
	dinqisiisaa, aja'ibsiisaa

	astonishment	
	waan hin yaadne, ajaa'ibsiifannaa, dinqisiifannaa, raajeffannaa

	astound	
	dinqamuu, ajaa'ibsiifachuu

	astoundingly	
	dinqisiisaa, ajaa'ibiisaa

	astray	
	karaa sirrii irraa kan maqe

	astride	
	bargaanfatanii taa'uu yookiin deemuu

	astrologer	
	urjii dhooftuu

	astrology	
	dhaha urjii

	astronaut	
	ooftuu rookectii, ruudessaa

	astronomer	
	ogeessa waa' ee aduu, ji'aa, urjiifi pilaaneetii qu'atu, ruudessa

	astronomical	
	1. kan astiroonoomii, ruuda 2. baay'ee guddaa, jaafoo, ruudaa

	astronomy	
	qu'annoo saayinsii kan aduu, ji'aa, urjii, pilaaneetootaa fi kk fakkaatanii

	astute	
	abshaala, haxxee, gamna

	asunder	
	addaan ba'uu

	asylum	
	1. sababa siyaasaatiin namoota biyya isaanii gad dhiisanii godaananiif eegumsa mootummaatiin kennamuu 2. hospitaala namooti sammuun dhukkubsatu itti wal'aanaman

	at	


	atheism	
	falaasama Waaqayyo hin jiru jedhu

	atheist	
	Waaqayyo kan hin jirre ta'uu isaatti kan amanu

	athlete	
	atileetii, nama ispoortii (kees. kan fiigichoo fi utaalchoo)

	athletics	
	atiletiksii

	atlas	
	kitaaba kaartaa addunyaa qabu

	atmosphere	
	1. qilleensa naannoo lafaa 2. haala naanno (kan hojii)

	atoll	
	oddola geengoo wiirtuu galaanaatti argamtu

	atom	
	atoomii

	atomic	
	atoomikii

	atone	
	dogoggora duraan hojetame sirreessuu haala danda'amun Waa hojjechuu

	atrocious	
	1. suukanneessaa 2. baay'ee gadhee

	atrocity	
	hammeenya, hammina, gara jabina

	atrophy	
	gad oramuu, gad xinnauchuu

	attach	
	maxxansuu, qubsiisuu, itti uddeeluu

	attache	
	attaachee (nama ambaasaaddarii wajjin ramadamu kan ittigaafatamummaa addaa qabu)

	attachment	
	1. walitti qabachuu, walitti makxanuu 2. walitti dhiheenya 3. barreeffama miiltoo

	attack	
	luulleessa, miidhaa

	attain	
	1. waan yaadan argachuu, milkaa'uu 2. ga'uu

	attempt	
	yaaluu, carraaquu (n) yaali, carraaqqii

	attend	
	1. argamuu (bakka sagantaan tokko jirutti) 2. hordofuu 3. eeguu 4.gargaaruu

	attendance	
	barnooti wayita kennamu bakka sanatti argamuu

	attendant	
	eegduu, eegaa

	attention	
	fuulleeffannaa, xiyyeeffannaa

	attentive	
	xiyyeeffannaan hordofuu, sirriitti ilaaluu

	attenuate	
	dadhabsiisuu, hir"isuu

	attenuated	
	qallisuu

	attest	
	waanti tokko dhugaa ta'uu isaa ragaa kennuu

	attic	
	kutaa xinnoo (soraa yookiin diikkaa jala)

	attire	
	ulfata, wayyaa, huccuu

	attitude	
	ilaalcha, yaada

	attorney	
	abukaattoo, bakka bu'aa

	attract	
	hawwachuu, harkisuu

	attractive	
	hawwataa, hawwattuu, bareedaa, bareedduu, miidhagaa, miidhugduu, qaxuulee

	attractiveness	
	hawwatummaa, bareedina, miidhagina

	attribute	
	kennuu (keennamufii kan qabu ta'uusaa amanuudhaan) (n) gochaa yookiin amala namni tokko ittiin beekamu

	attrition	
	suuta dadhabaa adeemuu

	attune	
	akka waliigalan/wal ta'an gochuu

	au	


	auburn	
	arrawaa

	auction	
	araajii

	auctioneer	
	kan meeshaalee haraajiidhaan gurguru

	audacious	
	1. jabaa, cimaa, uggaa, haala rakkisaa keessatti waa hojjechuuf murteeffachuu 2.kabajaa kennuu dhabuu

	audacity	
	sodaachuu dhabuu

	audible	
	kan dhagaa'amu

	audience	
	dhaggeeffataa, daaw'ataa

	audio	
	kan sagalee

	audiovisual	
	kan sagalee fi suuraa qabu (waan akka fiilmii fi kkf)

	audit	
	to'achuu, qorachuu

	audition	
	namoota tiyaatira hojjetaniif qormaata kennuu

	auditor	
	odiitara

	auditorium	
	galma (kan mana tiyaatiraa, fiilmiifi kk)

	auditory	
	dhageettiifi sagalee wajjin walitti dhufeenya kan qabu

	Augument	
	baay'ina waan tokkoo dabaluu

	augur	
	raajuu, raaguu, isa fulduratti ta'u maluf akka gaddiitti ilaalamuu

	august	
	surraa-qabeessa, surraa-qabeettii

	August	
	Hagayya (waalta 'aa), Elbasufa

	aunt	
	adaadaa, indootoo, haboo

	aura	
	afuura

	aural	
	dhageettifi gurraa wajjin walitti dhufeenya kan qabu

	auricle	
	1. gogaa gurraa isa karaa alaatiin jiru 2. kutaa onnee isa gara olii, oorikilii

	aurora	
	waaqa barii yookiin kan ganama obboroo (dubartii, kan warra Roomaa durii)

	auspices	
	deggersa, gargaarsa

	auspicious	
	abdachiisaa, mijaa'aa, milkaa'uu akka danda'u kan hubachiisu

	austere	
	1.gammachuus ta'e qananii kan hin qabne 2. hagasmara faayaan kan itti hin baay'anne

	authentic	
	dhugaa kan ta'e, sirrii

	author	
	barreessaa, barreessituu, kitabeessaa, kitabeessituu

	authoritarian	
	ajaji isaa sirriiş ta'u dogoggora keessa deeb'anii utuu hin gaafatiin waanta inni jedhe kophaa akka namooti hojjetan nama barbaadu (abbaa irree)

	authoritative	
	1. aangoo irratti kan hundaa'e 2. amanamuu kan danda'u

	authority	
	abbaa taayitaa, abbaa aangoo, aangoo, taayitaa, baallii

	authorize	
	aangoo kennuu

	auto	
	otomaatikii, atomaatikii

	autobiography	
	seenaa ofii kan mataa ofitiin barreeffame

	autocracy	
	mootummaa nama tokkoon hoogganamu (kan aangoon isaa daangaa hin qabne)

	autocrat	
	abbaa-irree

	autograph	
	barreeffama harkaa (kees. mallattoo)

	autography	
	mallattoo yookiin barreeffama harkaa (kan nama beekamaa)

	auto horn, autohorn	
	baloo, piinoo

	automatic	
	otomaatikii, kan ofumaan hojjetu

	automobile	
	otomoobilii

	autonomous	
	bilisummaa kan qabu, mataa isaa kan danda'e

	autonomy	
	bilişummaa/aangoo dhimma ofiirratti oofiin murteeffachuu

	autopsy	
	nami tokko sababa maaliitii akka du'e beekuuf qormaata wal'aansaa reeffa irratti adeemsifamu

	autumn	
	arfaasaa

	auxiliary	
	utubduu, deggertuu, dabalata 

	av	


	avail	
	fayyadamuu, dhimma itti ba'uu

	available	
	argamuu waan danda'u, kan jiru

	avalanche	
	jigoo (kan cabbiifi dhagaa)

	avant-garde	
	hojii artii, ogbarruu, faashinii fi kkf keessatti namoota adda durummaadhaan maqaan isaanii eeramuu danda"u (hojii ol'aanaa ta'e hojjechuu isaatiin)

	avarice	
	dharraa maallaqaafi qabeenya baay'ee horachuu

	avaricious	
	doqna

	avenge	
	haaloo ba'uu

	avenue	
	daandii guddaa (kan bitaa fi mirgarra muki fi gamoon jiru)

	average	
	giddu-galeessa, walakkeessa

	averse	
	kan jibbu, kan balfu

	aversion	
	jibba

	avert	
	ittisuu, dhorkuu, balaan akka hin geenye taasisuu

	aviary	
	godoo baay'ina qabu kan simbirroo keessatti horsiisan

	aviation	
	aviyashanii (ogommaa balalii Saayinsii irratti hundaa'e)

	avid	
	kan feedhii fi hawwii guddaa qabu

	avocado	
	abukaadoo

	avoid	
	1. waan tokko hojjechu irraa of ittisuu 2. ittisuu, dhorkuu

	avoidance	
	qoollifannaa

	avow	
	waadaa galuu, amanuu

	avuncular	
	kan eessumaa, akka eessumaatti

	aw	


	await	
	eeguu

	awake	
	dammaqsuu, dammaquu

	award	
	badhaasa (v) badhaasuu

	aware	
	kan beeku, kan hubatu

	awareness	
	hubannaa, dammaqina

	away	
	1. achi, garas 2. walitti ansee

	awe	
	kabajaa, ulfina

	awesome	
	dinqisiisaa

	awful	
	sodaachiisaa, jibbisiisaa

	awfully	
	garmalee, baay'ee

	awhile	
	yeroo gabaabaadhaaf

	awkward	
	heefa

	awl	
	mutaa, meenxoo, siiqee

	awning	
	da'oo xinnoo

	awry	
	akka eegametti kan hin taane, dogoggoraan (adj) samaa, xuraa'aa

	ax	


	axe	
	qottoo, dhakaraa

	axiom	
	waan dhugaa ta'e

	axis	
	calii, siiqqee, silliqqee

	axle	
	sibiila golollee yookiin gommaa makiinaa lamaan walitti qabsiisu

	az	


	azalea	
	gosa saaxoo kan abaaboo/ilillii bareedaa qabu

	         azure	
	cuquliisa (bifa)