Lataa Qana'ii

Lataa Qana'ii Aagaa (1991-) waloo Oromoo reefu ol adeema jiran keessaa isa angafa yoo ta'u walaloosaa miyaa'aa nama hawwatuun beekkama. Lataan walaloowwan dhedheeroo waraqaarraa otoo hindubbisiin sammuutti qabatee yeroo dheeraaf dhiheessuudhaan beekkama. Lataan dandeettiisaa addaa kanaan ‘waloo abdatamaa’ jechuudhaan waltajjiiwwan gara garaarratti leellifamaa ture.

Lataan bara 1991 Godina Wallaggaa Bahaa, Aanaa Giddaa Ayyaanatti abbaasaa Qana’ii Aagaa fi harmeesaa Zawdituu Qanaatee irraa dhalate. Barnootasaas achuma Giddaa Ayyaanatti xumuruun bara 2010 Yuunivarsiitii Finfinnee gale. Bara 2015 Yuunivarsiitii Finfinneerraa damee barnootaa seeraatiin digrii jalqabaatiin eebbifameera.Waa’eekoo, dhumarratti kan baname: Onkoloolessa 1, 2016

 CD Haqni dhara Hinqabu Eebbisiisuu 
Sirni eebbaa CD walaloo kan ‘Haqni dhara Hinqabu’ bakka ummanni magaalaa Finfinneefi naannooshii itti argamanitti eebbifame. Sirni eebbaa kun kan geggeeffame galma Giddugala Aadaa Oromoo, Finfinneetti yoo ta'u namooni kutaa hawaasaa adda addaarraa dhufan irratti hirmaatnii jiru. Eebbi kun Fulbaana 5, 2015 tti geggeeffame.

Akka Lataan jedhetti, sirna eebba CD walaloosaatii kaleessa taasifameerratti, qooda fudhannaan ummataa daran akka isa gammachiiseefi fedhii dagaagina aartii Oromoo hegereedhaaf malu kan agarsiiseefi namoota aartii keessa jiran kan abdachiise akka ta’e eeree, isallee hojii fuulduraatiif kan onnachiise akka ta’e dubbate.

Moggaasa CD walaloosaa ‘Haqni dhara hinqabu’ jedhu ilaalchisee yoo dubbatu, ‘’Namoota ‘haqni dhara qaba’ jedhanii haqaafi dhara walitti makanii yaadan gorsuufi’’ jedhe. Walaloowwansaa CDdhaan ummataaf dhiheesse keessaa tokko akkas jedha:

“Nyaatanii quufanii bulanis agabuu,

Haqni haqumaadhaa haqni dhara hinqabuu…

Sammuun hinadeemuu miilli hinxiinxaluu,

Hangam ittanuyyuu sangaan jabbii hindhaluu..."

Dargaaggoo Lataa Qana’ii hojii walaloo akkasii sagaleedhaan CDtti yoo dhiheessu kun kan jalqabaati. CDn 'Haqni dhara Hinqabu' jedhu kun hojii Lataa isa lammaffaa yoo ta'u hojiisaa kan jalqabaa kan ta'e kitaaba waloo 'Maal kolfa dhaloonni' jedhudha.