Ribduu

Ribduun (ykn Gololleessaan, Kaasbaroon, Afaan Ingiliffaan: Pulley) maashinii salphaa kan golollee (wheel) siiqqee (axle) isaa irratti naanna'uu fi funyoo (rope) gololicha irra deemu of keessatti qabatuudha. Kaayyoon isaa inni guddaan ulfaatina guddaa humna xiqqaa fayyadamuun ol-kaasuu ykn kallattii humnaa jijjiiruudha. Sirni ribduu wal-xaxaan Sirna Tooytuu (Block and Tackle) jedhamuun beekama. Ribduuwwan yeroo baayyee tuuta'anii hojjetu, kunis hamma humna ulfaatina tokko sochoosuuf barbaachisu daran xiqqeessa.

Ribduun salphaa fakkaatus, meeshaalee gurguddoo fi wal-xaxaa kan akka meggoo (ykn olbaaftuu) fi olfuutuu (cranes) keessatti bu'uura murteessaadha.

 Seenaa Isaa 
Yaadni ribduu bara durii irraa eegalee kan jiruudha. Saayintistiin beekamaan Giriikii durii, Arkimides, akkaataa ribduuwwan wal-makaan humna guddisan bal'inaan ibseera. Plutarch, seenaa barreessaan Giriikii, akka gabaasetti Arkimides doonii waraanaa guddaa, namootaan guutame, humna ofii isaatiin qofa fayyadamuun sirna ribduu wal-makaa (compound pulleys) fayyadamee sochooseera. Kunis dandeettii maashinoota salphaa kanaa agarsiisa.

 Akkaataa Hojii Isaa: Faayidaa Mekaanikaalaa 
Bu'aan guddaan ribduu Faayidaa Mekaanikaalaa (Mechanical Advantage - MA) kennuu isaati. Faayidaan Mekaanikaalaa baayyata humni ati itti fayyadamtu ittiin guddatuudha. Fakkeenyaaf, yoo Faayidaan Mekaanikaalaa 2 ta'e, ulfaatina Niwutan 100 qabu kaasuuuf humna Niwutan 50 qofa fayyadamta jechuudha.

 Gosoota Ribduu 
Ribduuwwan akkaataa siiqqeen isaanii itti kaa'ametti bakka gurguddoo sadiitti qoodamu.

 1. Ribduu Dhaabbataa (Fixed Pulley) 
Ribduun gosa kanaa siiqqee dhaabbataa kan hin sochoone qaba.
 Dalagaa Isaa: Inni humna hin xiqqeessu. Faayidaan isaa inni guddaan kallattii humnaa jijjiiruu qofa. Fakkeenyaaf, ulfaatina ol-kaasuuf gad-harkisuun namaaf caalaatti salphaadha.
 Faayidaa Mekaanikaalaa (MA): Faayidaan Mekaanikaalaa isaa 1 dha. Kana jechuun humni ati fayyadamtu ulfaatina kaasamu wajjin wal-qixa.

 2. Ribduu Socho'aa (Movable Pulley) 
Ribduun gosa kanaa siiqqee bilisaan socho'uu danda'u qaba. Ribduuchi ulfaatinicha wajjin ol-socho'a.
 Dalagaa Isaa: Inni humna ulfaatina kaasuuuf barbaachisu walakkaan xiqqeessa. Sababni isaas, ulfaatinichi kutaalee funyoo lamaan gidduutti hihhirama.
 Faayidaa Mekaanikaalaa (MA): Faayidaan Mekaanikaalaa isaa 2 dha.

 3. Ribduu Wal-makaa (Compound Pulley) 
Kun wal-makaa ribduu dhaabbataa fi socho'aa ti.
 Sirna Tooytuu (Block and Tackle): Kun gosa ribduu wal-makaa isa beekamaadha. Ribduuwwan hedduun siiqqee tokko irratti hiriiruun, Faayidaa Mekaanikaalaa daran guddisu. Faayidaan Mekaanikaalaa sirna kanaa lakkoofsa funyoowwan ulfaatinicha deeggaran wajjin wal-gita. Fakkeenyaaf, yoo funyoonni 4 ulfaatinicha deeggaran, MA isaa 4 ta'a.

 Faayidaa fi Hojirra Oolmaa 
Ribduuwwan jireenya ammayyaa keessatti bakka hedduutti argamu:
 Bakka Ijaarsaa: Meeshaalee ulfaatoo ol-baasuuf olfuutuu keessatti.
 Meggoo (Olbaaftuu): Saanduqa meggoo ol-kaasuu fi gadi-buusuuf.
 Suphaa Konkolaataa: Motora konkolaataa kaasanii baasuuf.
 Alaabaa Fannisuu: Alaabaa utubaa dheeraa irratti fannisuuf.
 Meeshaalee Jimii: Meeshaalee ulfaatina ittiin leenjitan keessatti.
 Yabala Sharaa (Sailing Boats): Sharaa ol-kaasuu fi gadi-buusuuf.

Category:Maashinoota Salphaa
Category:Fiiziksii
Category:Mekaaniksii
Category:Meeshaalee