Olympe de Gouges

Maria Goza (Marie Gouze), dita Olympe de Gouges (; Montalban, 7 mai de 1748 - París, 3 novembre de 1793), foguèt una femna de letra e femna politica occitana. En 1791, escrivèt la Declaracion dels Dreits de la Femna e de la Ciutadana Muñoz Páez, Adela. Sabias. La cara oculta de la ciencia (en castelhan). Penguin Random House, 1/3/2017, p. 223-225. ISBN 9788499927022 que la tòca èra de denonciar la manca de libertat e d'oportunitat de la femna de son epòca. Es considerada coma l'una de las precursoras del feminisme dins l’estat francés.

 Biografia 
Maria Goza nasquèt a Montalban, filha de Pèire Goza e d'Anna Olímpia Moisseta dins una familha menestrala. Afirma pasmens qu'es la filha del marqués Jean-Jacques Le Franc de Caixe de Lisle de Pompignan, un nòble que la reconeguèt pas jamai coma mainatge legitim. Se maridèt plan jova e foguèt veusa après dos ans amb un mainatge a sa carga. En 1770, s'installèt a París ont comencèt una carrièra literària en escrivent de pèças de teatre. Èra una brilhanta cronicaira e oratritz, malgrat qu'aguèsse pauc d'educacion e aguèsse pas jamai après a escriure corrèctament. Muñoz Páez, Adela. Sabias. La cara oculta de la ciencia (en castelhan). Penguin Random House, 1/3/2017, p. 223-225. ISBN 9788499927022

 Question coloniala 
Olympe de Gouges publica en febrièr de 1788 de Reflexions suls òmes negres :

Aquel tèxte la metèt en contacte amb la societat dels amics dels Negres que pasmens ne’n poguèt pas jamai èsser sòcia per encausa de sas cotizacions nautas e de son reglament interior exclusiu. En genièr de 1790, siá près de dos ans après la naissença d'aquela societat, negava en responsa a las imputacions d'un colon, li deure sas idèas :

 Revolucion francesa 
En 1788, publiquèt dos panflets politics que suscitèron esmai e debat, sustot dins lo Journal général de France. Olímpia desvolopèt alara un projècte d'apròchi patriotic dins sa celèbra Lettre au peupleOlympe de Gouges, op. cit., p. 69, prepausant un vast programa de reformas socialas e societalas dins sas Observations patriotiquesIbidem, p. 73. Aqueles escriches son seguits d'autras novèlas brocaduras adreçadas als representants de las tres principalas legislaturas de la revolucion, als clubs patriotics e a mai d'una personalitat dont Mirabeau, Lafayette e Necker qu'admira particularament. Sas posicions son totjorn plan pròchas de las dels convidats del salon d'Auteuil de Dame Helvétius, l'esposa del filosòf Adrien Helvétius. S'opausant a una lei de març de 1793 sus la repression dels escriches, Olímpia denóncia lo fach que la lei contravenga als principis republicans. Redigís alara un manifèst d'inspiracion federalista, entitolat « las tres urnas o la salutacion de la patria, per un viatjaire de l'aire ». Es arrestada e deferida al tribunal revolucionari lo 6 d'agost de 1793 ont es acusada per las posicions qu'a presasOlivier Blanc, op. cit. p. 167.

Es embarrada dins la preson de l'abadiá de Saint-Germain-des-Prés, demandant de badas un tractament adeqüat. A causa d'una nafradura reçaupuda en preson, es enviada a l'infirmariá de la Petite-Force, ont parteja una cellula amb Madame de Kolly, una femna emprenhada ja condemnada a mòrt. En octobre seguent, obten un transferiment a la pension de Madame Mahay, mena de preson per ricas ont lo regim carceral èra mai clement e tolerant e ont, se ditz, auriá agut una ligason amb un autre detengut. Demanda sa mesa en jutjament dins doas afichas que capita de far sortir clandestinament de preson, per s'opausar a las pesugas acusacions portadas contra ela.

Traducha en justícia lo matin del 2 de novembre, quaranta uèch oras solament après l'execucion de sos amics girondins, es condemnada a mòrt. Al contra de çò que s'escriguèt al sègle seguent, per exemple per Jules Michelet, los testimoniatges de l'epòca afirman que montèt al cadafalc sens cap de crenhença, amb fòrça coratge e dignitatIbidem, p. 184. Sa darrièra letra es adreçada a son filh, l'adjudant general Aubry de Gouges, que l'a ignorada de crenhença d'èsser perseguit. Dins sa Declaracion dels dreches de la femna, reïtèra : « Aital coma las femnas an lo drech de montar sul cadafalc, devon tanben aver lo drech d'accedir a las mai nautas cargas ». Mas lo procuraire de la Comuna de París, Pierre-Gaspard Chaumette, dins son discors als republicans, s'èra trufat de sos prepauses e s'èra felicitat de la condemnacion a mòrt, meritada segon el, perque aviá oblidat « las vertuts que convenián a son sèxe ».

Olímpia es inumada al cementèri de la Madeleine.

 Òbras 
Teatre en lenga francesa :
l'Esclavage des Noirs ou l'heureux naufrage (1786)
L'Homme généreux (1786)
Les Démocrates et les aristocrates, ou les curieux du champ de Mars (1790)
La Nécessité du divorce (1790)
Le Couvent, ou les vœux forcés (1790)
Mirabeau aux Champs Élysées (1791)
La France sauvée, ou le tyran détrôné (1792)
L'Entrée de Dumouriez à Bruxelles, ou les vivandiers (1793)
Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne (1791)

 Referéncias 

 Bibliografia 
Olivier Blanc, Olympe de Gouges, Paris, Syros, 1981

 Voses connèxas 
Feminisme
Femna
Categoria:Feminisme