Orç e Mons

Orç e Mons (Ours-Mons en francés) z-es una anciana comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe. Dempueis lo 25 de feurèir de 1965, z-es incorporada a la comuna delh Puei de Velai. Lo nom de Mons z-es provisòri.

Geografia
Lo vialatge d'Orç tresplomba una còmba e Mons z-es sobe una plana (= planòl) de 750 m, au nòrd d'una autra plana de 810 m.
Toponimia
Orç
Las fòrmas ancianas son : In Olcio en 1089, Ols en 1137, Os en 1292, Villa de Dous en 1295, Ous en 1296, Castrum de Ors vel de Ursso en 1347, Hours près Le Puy en 1449, Ours, par. de S. Agreve du Puy en 1585 Augustin Chassaing, Antoine Jacotin Dictionnaire topographique... de la Haute-Loire, 1907, p. 201 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392965/f250.item. 
Las fòrmas pus ancianas representavan *Olç e las seguentas esitavan (polimorfisme) entre *Os (amudiment de l, vengut imprononciable), *Ouç (vocalizacion de l) e Orç (rotacizacion de l), prononciacion que finiguèt per venir definitiva. Lo nom saguèt explicat alòra coma lo de l'animau.
Joan Arçac cita las diferentas explicacions : varianta masculina de olcia, derivat de la basa preindoeuropèa *ol-, d'un sens que seriá oronimic Jean Arsac, Les noms de lieux en Velay, ed. des Cahiers de la Haute-Loire, 2023 (reedicion), p. 114.
Monç, Mònç o Monts
Las fòrmas ancianas son : In Moncio en 1089, Villa quæ Mons app. en 1148, Castrum prope civitatem Anicii en 1342, Mons, par. de S. Agreve du Puy en 1547, Montz lez Le Puy en 1628 Augustin Chassaing, Antoine Jacotin Dictionnaire topographique... de la Haute-Loire, 1907, p. 182 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392965/f231.item. 
Joan Arçac explica Mons coma « mont, montanha » Jean Arsac, Les noms de lieux en Velay, ed. des Cahiers de la Haute-Loire, 2023 (reedicion), p. 176, mas la fòrma de 1089 fai dobtar e supausar un nom de proprietat. La grafia depend de l'origina.

Istòria
Orç e Mons èran pas paròchas. Sembla que Mons saguèt quauques annadas racampat amb Lo Puei , çò qu'explica la montada de populacion entre 1793 e 1800.
Lo 25 de feurèir de 1965, la comuna d'Orç e Mons saguèt racampada amb la delh Puei sos lo regime de la fusion simpla Roger Nicolas, Communes dissoutes de l’arrondissement du Puy, in Cahiers de la Haute-Loire 1996, ed.  Cahiers de la Haute-Loire, Lo Puei de Velai, 1996, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k32056080/f381.item.
L'INSEE fornís pas mai de donadas (« métadonnées » sobe las ancianas comunas.

Administracion

Demografia

Lòcs e monuments
Personalitats ligadas amb la comuna
Veire tanben
Ligams extèrnes
Nòtas