Viçac

Viçac (Vissac en francés) z-es una anciana comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe. Dempueis 1972, z-es fusionada amb Autairac, prumèirament en fusion associacion, pueis en 1983 en fusion simpla, dins la comuna de Viçac e Autairac.

Geografia
L'ancian borg de Viçac z-es petit. L'aglomeracion principala z-es La Chaum, que fòrma un ensemble amb Curmilhac (a Autairac).
Toponimia
Viçac
Las fòrmas ancianas son : In patria Arvernica, in vicaria Cantilianico, in villa cui vocabulum est Niziaco (compréner Viziaco), vès 900, Vizac alh secle XI, Viciacus en 1078, Vitiacus en 1134, Senoria de Vissac alh secle XII, Vizac en 1161, Castrum de Vissac en 1269, Monsieur Estienne dou Vissac en 1321, Vissat en 1401, Luminaria S. Juliani de Vissaco en 1474, L'esglise Monsieur Sainct-Jullien de Vissac en 1537 Augustin Chassaing, Antoine Jacotin Dictionnaire topographique... de la Haute-Loire, 1907, p. 301 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392965/f350.item. 
Un testimòni de Sent Èble articula successivament ['visa] (reculament d'accent) e [vi'sja] Enquèsta delh contributor en 2024, fòrma dobtosa perque la fonetica brivadesa ne'n fariá [*vi'ʃa].
Segon Dauzat e Rostaing, Viçac ven delh nom latin d'òme Vicius, ambelh sufixe -acum Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 727.
Segon Xavier Delamarre, Uicios (Vicios) z-es un nom celtic, latinizat en Vicius. Vicios seriá *uic-io-(n), « combatent » (racina *ueik- « combatre »). Viçac, derivat en -ācon, èra la proprietat de Vicios Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 268, 311 e 373.
Viçac z-èra doncas una granda proprietat galloromana (pusleu que purament gala de l'epòca de l'independéncia : l'emplec massís delh sufixe -ācon dins los noms de proprietats es tardiu).
La Chaum 
Las fòrmas ancianas son : La Chalm en 1310, Calma en 1458, La Cham en 1576, La Chau en 1646 Augustin Chassaing, Antoine Jacotin Dictionnaire topographique... de la Haute-Loire, 1907, p. 71 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392965/f120.item. 
La prononciacion aproximativa z-es [la'tsaw], a Sent Èble . 
Segon Dauzat, chalm ven delh bas latin calmis, d'origina preindoeuropèa e designa de pueis pelats Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 132, a Calm. 
Valhac
Las fòrmas ancianas son : In loco vocabulo Valiaco en 936, Mansus de Valhac en 1471, Vailhacum en 1478 Augustin Chassaing, Antoine Jacotin Dictionnaire topographique... de la Haute-Loire, 1907, p. 285 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392965/f334.item. 
Segon Dauzat e Rostaing, per un autre Valhac, lo nom ven del nom latin d'òme Vallius, ambelh sufixe -acum Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 693, a Vailhan. 
Segon los Féniés, s'agís d'Avellius, mesme sufixe Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 122.

Istòria
En 1789, Viçac, qu'èra un fèu vassal de l'avesque delh Puèi, dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, z-èra delh vocable de Sant Julian; lo prior de La Vòuta presentava a la cura. Un peatge saguèt suprimit a La Chaum lo 21 d'octobre de 1738. La glèisa saguèt erigida en sucursala lo 12 de març de 1826 . 
La comuna a profitat de la preséncia delh chamin de fèr (gara o puslèu, avòra, arrèst de La Chaum), alh limit amb Autairac.
Lo 1èir de setembre de 1972, Viçac e Autairac fusionèron per fusion associacion; per ficcion administrativa, Autairac venguèt Viçac e Autairac : l'anciana comuna de Viçac (43266) z-es marcada en prumèir, mas lo n° INSEE es lo d'Autairac. Lo 1èir delh mes lòng de 1983, la fusion associacion saguèt transformada en fusion simpla INSEE . Alh moment de la fusion, las comunas z-èran de populacions comparablas. L'ostau de comuna z-es dins l'ensemble de vialatges format per Lachaud (*La Chaum : La Chalm en 1310), a Viçac, e Curmilhac, a Autairac.

Demografia

Lòcs e monuments
 La gleisa Santa Crotz de Viçac, delhs secles XII e XIII, classada monument istoric lo 4 de mai de 1910 https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00092919.
 lo chastèl roinat de Viçac.

Personalitats ligadas amb la comuna
Veire tanben
Ligams extèrnes
Nòtas