Porfir

Lo tèrme porfir (var. porfire) en petrografia a agut de significacions diferentas e mai o mens larjas segon las escòlas e al fil del temps. Generalament designa de ròcas magmaticas venencas caracterizadas per una textura de grands cristals de feldspat negats dins un ciment afanitic. 

Dins lo lengatge tecnic geologic modèrn, lo tèrme porfir s'aplica unicament per l'estructura d'una ròca e non per una ròca especifica. Aquela estructura es donc apelada estructura porfirica. Tenent compte de son ambigüitat, en lengatge tecnic, «aquel tèrme es obsolet».

 Etimologia 
Lo tèrme porfir es eissit del grèc ancian πορφύρα (porphýra), que significa 'porpra'. La color porpra èra aquela de la reialtat e lo «porfir imperial» roman èra una ròca ignèa d'un violet ronçat amb de gròsses cristals de plagioclase. D'unes autors an afirmat que la ròca èra la mai dura coneguda dins l'Antiquitat. Per aquela rason, lo porfir èra plan presat dins los monuments e las construccions de la Roma imperiala e mai tard.

 Formacion 
Las ròcas a estructura porfirica se forman quand lo magma se refregís inicialament lentament a l'interior de la tèrra. Qualques gròsses cristals se forman ja dins las prigondors e flòtan dins la massa fonduda. Se lo magma monta puèi lèu pendent una erupcion volcanica, lo magma liquid restant se refregís plan lèu e se cristalliza. Aiçò crèa de nombroses cristals microscopicament pichons, apelats matrises. Mai lo refregiment es rapid, mai la massa de basa ven granulosa. Los gròsses cristals clarament visibles a l'uèlh nud son apelats fenocristals. An generalament una talha compresa entre qualques millimètres e mantun centimètre. La màger part del temps, s'agís de cristals plenament desvolopats e donc de forma tipica («idiomòrfs»).

L'importància de la textura del porfir coma indicador de la formacion del magma en passant per diferentas etapas de refregiment foguèt reconeguda pel primièr còp pel geològ canadian Norman L. Bowen en 1928.

 Utilizacion 

 Articles connèxes 

 Escultura
 Feldspat
 Ròca

 Nòtas e referéncias