Farfantèla

Farfantèla (pseudonim d'Enriqueta Dibon; en grafia mistralenca Farfantello, Enriqueto Dibon; en francés Henriette Dibon), nascuda lo 9 d'aost de 1902 a Avinhon e mòrta lo 9 de setembre de 1989 a Avinhon, es una escrivana e una poetessa de lenga occitana, en Provença, que visquèt mai que mai en Camarga e a Avinhon. Tanben es una dei fondadoiras de l'institucion lo Riban de Provença.
vinheta|drecha|De senèstra a drecha: Renada d'Ademar, Lèa Picard, Enriqueta Dibon (Farfantèla), Riqueta de Baroncelli e Iveta Sevenier, lei fondadoiras dau Riban de Provença
 Biografia 
Sa familha èra originària dau Bascoat, pus precisament de Biscaia. Èra la filha de Loís Dibon, emplegat puei director de la Companhiá dau Tramvai d'Avinhon. Sa maire, corduriera de formacion, trabalhava a l'ostau.

Estudièt a l'Escòla de la Crosier puei au Collègi dei Joventas de la carriera de la Palafrenariá ("Palapharnerie"), que i passèt lo brevet elementari.

Brilhanta en anglés, desirava de devenir professora de licèu, mai poguèt pas complir son pantais. Alora intrèt en 1921 dins una manufactura de cauçaduras e i ganhèt la vida coma comptabla.

Dins leis ans 1930, foguèt jornalista a L'Éclair, un jornau de Montpelhièr. Puei venguèt comptabla d'una proprietat viticòla de Gard abans d'intrar a la Librariá Valat de Montpelhièr au sortir de la Segonda Guèrra Mondiala. Pus tard, trobèt un emplec de comptabla dins una fabrica avinhonenca de bònas. Puei venguèt archivista dau musèu dau Palais dau Roure (l'ancian ostau de Baroncelli-Javon), a Avinhon.

Entretenguèt una relacion amorosa complèxa amb Maurici Troillet, un politician soís, de 1932 a 1961.

Descobriguèt lo Florege (lou Flourege), una societat avinhonenca afiliada au Felibritge, e comencèt d'escriure en occitan provençau (en grafia mistralenca). En 1921, un poèma sieu se remarquèt e deguèt ornar lo monument dei mòrts municipau. Aquela reconeissença locala li permetèt d'intrar alora dins lei cercles felibrencs e de desvolopar una vida sociala intensa demieg lei felibres e lei gardians, e mai s'èra una femna celibatària. En 1924, foguèt una dei fondadoiras de l'institucion lo Riban de Provença (lou Riban de Prouvènço) amb lo sosten de la comtessa d'Ademar, qu'es una associacion encara activa segon son sit web.

En 1925, venguèt mestressa dau gai saber dau Felibritge.

Tota la vida, redigiguèt una autobiografia non editada, Per ren oblidar (Pour ne rien oublier), que ne depausèt lo manuscrit a la Bibliotèca Mejanas d'Ais de Provença.

 Òbras 
 Ratis, seguit de La genèsi de Ratis, presentacion de Glaudi Mauron, edicion bilingua occitan-francés, A l'azard Bautesar!, Montfaucon 2016, 192 paginas .
 Lei miratges (Li mirage), Éditions du Feu, 1925, descargable, Universitat de Provença
 Lo rebat d'un somge: poèma (Lou rebat d'un sounge: pouèmo), Macabet frères, 1930, descargable, Universitat de Provença
 Lei lambruscas: poèma provençau (Li lambrusco: pouèmo prouvençau), prefaci de Josèp d'Arbaud, Caburle, 1934
 Juli Boissière (Jùli Boissiere), Pòrtaiga (Porto-Aigo), 1935
 Parpèlas d'agaça (Parpello d'agasso), traduccion en francés d'Enriqueta Dibon, 1955, ed. Paul Déhan; 2a edicion 2021, Edicions dau Grilhet dau Plan dei Cucas (Edicien dóu Grihet dóu Plan-dei-Cuco)
 Folco de Baroncelli, Bené, Nimes, 1982
 La posaraca: novèlas e sovenirs (La pouso-raco: nouvello e souveni),  Bené, Nimes, 1985
 Batèus de papier, chausida de poèmas provençaus ancians e inedits amb traduccion francesa (Batèu de papié: chausido de pouèmo prouvençau ancian e inedit emé trad. franceso), Bené, Nimes, 1986
 La rentrée des classes, Bené, Nimes 1987
 Camarga: lei poèmas d'en fòra (Camargo: li pouèmo d'en foro), prefaci d'Andrieu Dupuis (André Dupuis), la Tour Magne, 1988
 Lo radèu: poèmas provençaus amb traduccion francesa (Lou radèu: poèmes provençaux avec traduction française); seguit de Les grands compagnons, poèmas francés, prefaci de Loís Brauquier, H. Dibon, 1973
 Ratis: lei testimònis (Ratis: li testimòni) (Ratis: les témoins), prefaci d'Andrieu Chamson (André Chamson), Aubin, 1967, edicion bilingüa francés-provençau, Plon, 1972
 Héros mistraliens, Henriette Dibon et alli, Gropament d'Estudis Provençaus (Groupamen d'Estùdi Prouvençau), 1965
 La vila inconeiguda (La vilo incouneigudo), Poèma publicat dins l'Armanac Provençau (Armana prouvençau), 1937, en linha sus Gallica - data BNF

 Guierdons 
 Prèmi de la Poesia Provençala de la vila d'Avinhon en 1921.
 Prèmi Frederic Mistral en 1952 per Ratis.
 Grand Prèmi de la Poesia Provençala en 1952 per l'ensemble de son òbra.
 Prèmi Valentina de Wolmar 1967 per Ratis.
 Prèmi Amic de sosten a la creacion literària en 1974 per Lo radèu.
 Prèmi Broqueta-Gonin de Literatura, en 1982, per Lo marqués de Baroncelli.
 Prèmi de l'Acadèmia Francesa en 1976.

 Omenatges 
L'escòla primària Farfantèla (Farfantello) dins lo quartier dau Pònt dei Doas Aigas, a Avinhon, s'es bastida per li rendre omenatge.

Lo servici de geriatria de l'Espitau Enric Duffaut, a Avinhon, tanben pòrta lo nom de Farfantèla (Farfantello).

 Nòtas 

 Vejatz tanben 
 Articles connèxes 
 Camarga
 Avinhon

 Bibliografia 

Categoria:Naissença a Avinhon