Gab (literatura)

Un gab o gapBenlèu modernizats en gabe, gabi o benlèu gap se son de formas conjugadas de gabar. Veire las autras nòtas de l'etimologia. (occitan ancian: , "vantar" o "lausar"), es una cançon trobarenca que vanta. Es sovent considerat ligat a la tenso e al partimen, dos tipes de poèma de debat. De còps lo gab es pas considerat coma un genre separat de poesia mas simplament un vantatge trobat dins un autre genre, comunament los sirventeses.Veronica M. Fraser (2006), The Songs of Peire Vidal: Translation and Commentary (New York: Peter Lang, ), 153. Aqueste tipe de cançon es intrinsècament competetiva e lo vantatge es sovent presentat coma un desfís, çò que pòt generar de responsas poeticas. Pasmens, lo vantatge es fach amb umor e seguís tipicament una formula qu'assegura que serà plan recebut (al contrari d'un vertadièr vantatge). Es sovent fòrça ironic, e los vantatges son destinats especificament a divertir un public que sap melhor.

Etimolologia
Lo mot occitan ancian gab ven del vèrbe gabarEn la conjugason de l'occitanocatalan ancian, gab èra la 1ra persona del present indicatiu, 1ra persona del present subjonctiu, e 3na persona del present subjonctiu. Veire  e  (conjugason de gabar en catalan ancian); e  (conjugacion de cantar en occitan ancian, que mostra lo meteis modèl pels vèrbes en -ar).Los equivalents en occitan modèrne son, respectivament, gabi (var. gabe), gabe (var. gabi), e gabe, amb una preferéncia al lengadocian (cercar "gabar" en Dicodòc).Maugrat aquò, una similaritat irregulara amb sap (3na persona de l'inducatiu present [e, en la occitanoromanic ancian, l'imperatiu per li/el/ela] de saber) es possible, dont gap en occitan modèrne. (dobrir amplament la boca, es a dire bocar). Segon Lo Tresaur dau Felibritge, la significacion de gabar (gaba en nòrma mistralenca) venguèt, per extension, "escarnir" o "far de bruch" en occitan ancian; e "vantar, lausar autra mesura; enganar, fraudar, atrapar; rebatre lo gibièr" al sègle XIX.

Pr'amor que l'occitan e lo catalan èran sovent considerats la meteissa lenga fins al sègle XIX, podèm tanben examinar çò que dison los grands lexics catalans. Segon lo Vocabulari de la llegua catalana medieval, gabar significa "lausar, elegir amb exageracion", "se burlar quicòm", "burlar, plasentejar, far lo fanfarron"; e gabar-se significa "se vantar, se gloriar".Vocabulari de la llengua catalana medieval de Lluís Faraudo de Saint-Germain Lo Diccionari català-valencià-balear, disponible en linha sul sit de l'Institut d'Estudis Catalans, ditz que gabar e sas variantas catalanicas guabar e galbar [e tanben gaubar], totes tres de l'occitan ancian gabar, significan "lausar".Diccionari català-valencià-balear

Istòria
Lo primièr gab conegut es "Ben vuelh", compausat per Guilhèm IX d'Aquitània (mòrt en 1126).Pel tèxte del poema "Ben vuelh", veire aicí

Lo sirventés, "De mots ricos no tem Peire Vidal", d'Uc de Lescura,Pel tèxte del poema "De mots ricos no tem Peire Vidal", veire aicí comença per un gab proclamant la superioritat del compositor a uèch de sos trobadors contemporanèus, dont l'òme del títol, Pèire Vidal, qu'èra el meteis un famós compositor de gabs. Una de sos gabs mai famoses dobrís:
Drogoman senher, s'ieu agues bon destrier,
en fol plag foran intrat tuich mei guerrier:
qu'acqui mezeis quant hom lor mi mentau
mi temon plus que cailla esparvier,
e non prezon lur vida un denierm
tan mi sabon fer e salvatg'e brau.Senhor drogoman, s'aviái un bon destrièr,Drogoman significa "interprèt" e destrièr significa "caval de guèrra". Veire Drogouman e Destrié, Destriè dins Lo Tresaur dau Felibritge.
mos enemics serián sus un camin fòl:
perque quand ausiràs mon nom mencionat
me temerián pus que la calha tem l'esparvièr,
e valorizarián pas lor vida per un denièr,
tant me sauprián coma fièr, salvatge e brau.Fraser, 160–1. Pel tèxte entièr del poema "Drogoman senher", veire aicí

Nòtas e referéncias
Nòtas

Referéncias

Veire tanben
Lista dels genres trobadorencs

Categoria:Genre trobadorenc