Txik Txak

Txik Txak es una marca comerciala creada en març 2019 e mesa en marcha dempuèi lo 2 de setembre de 2019, utilizada per designar l'ensems de la ret de transpòrts en comun urbans e interurbans de la part francesa deu Bascoat o Bascoat deu Nòrd. Tanben femna servici dins la vila occitana de Tarnòs, a lo Senhans. Totes son jos l'administracion de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat, qu'es lo proprietari de totas las rets e la marca.

La marca comencèt a prestar servici lo 2 de setembre de 2019, quand la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat assumiguèt las linhas de transpòrt integralament dins lo sieu territòri.

 Identitat 
Lo nom « Txik Txak » foguèt escuelhut perque es una expression familiala basca, emplegada sustot pels pilotaris, considerada designar « lo bruch que fa la pilòta quand tusta la tèrra, rebota contra un mur, e toca de nòu la tèrra ».Pays basque : tous les transports publics regroupés sous le nom Txik Txak

Lo logotipe de la marca evoca lo liròt tradicionala basc, en forma de pictograma. En lo pictograma, se veson un total de 7 franjas, en simbolizant las sèt províncias bascas (Alaba, Biscaia, Guipuscoa, Labord, Baisha Navarra, Nauta Navarra e Sola), amb un escalièr de colors: del violeta (en amont) al blau (en bas), en passant pels ròsas e los taronjes.Legezko informazioak (en basc)

Aquela image sola anar acompanhada del títol e del sostítol « Ipar Euskal Herriko garraio sarea » (ret de transpòrts del Bascoat del Nòrd), en referéncia a la siá ubicacion coma ret de transpòrt fondamental e unic a Labord, Baisha Navarra e Sola.

 Istòria 
La comunautat d'aglomeracion deu Bascoat, qu'es en carga de divèrsas rets de transpòrt en comuns publics, entre las quales estin Chronoplus, Hegobus, Kintoa Mugi e de Transports 64 decidís, l'an 2019, d'unificar aquelas rets en una sòla. Aital, lo 28 de març de 2019, après l'estudi d'una agéncia de comunicacion, es creada Txik Txak, una marca comerciala, cargada d'unificar las desparièras rets. Es metèt en marcha lo 2 de setembre de 2019.Le réseau Txik Txak du Pays Basque : forte hausse de fréquentation des transports en commun en un mois

 Cronologia 

 1 de genièr de 2017 : creacion de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat e assumpcion de las competéncias.
 estiu de 2017 : inici de las òbras del Tram'Bus.
 2 de setembre de 2019 : estrea de la marca Txik Txak amb l'inauguracion de la ret Tram'Bus (linha T1).
 5 de julhet de 2020 : assassinat de Philippe Monguillot, un menaire de Tram'Bus, de la part d'un grop de passatgièrs.
 26 d'abril de 2021 : inauguracion parciala de la segonda linha de la ret Tram'Bus.

 Retes 
La marca Txik Txak regropa un total de 56 linhas en 13 rets de transpòrt:LinhaRecorregutRetLongorEstacionsEspleitador Nauts de Baiona ↔ Ostau de vila de BiàrritzTram'Bus12,031Hergarai Bizi Garròs ↔ MarracTram'Bus13,324Hergarai Bizi Baiona ↔ Sent Joan de Lus — HendaiaCar Express36,838Transdev ATCRB Izarbel — Aeropòrt ↔ SainsontanChronoplus15,942Hergarai Bizi Irati — Gara de Biàrritz ↔ Gara de BaionaChronoplus20,557Hergarai Bizi Gara de Biàrritz — Plaça dels Bascs ↔ AmetzondoChronoplus18,434Hergarai Bizi Sent Estève de Baigòrri — Sent Joan Pè de Pòrt ↔ Sent PalaiCar Express42,717Hiruak Bat Baiona — Sent Palai ↔ Maulion e Lisharra — Tardets-SorholusCar Express93,839Hiruak Bat Baiona ↔ Urt — SamasCar Express38,623Hiruak Bat Baiona ↔ La Bastida de Clarença / Sent EstèveCar Express48,429Basque Bondissant Baiona ↔ Cambon — EspeletaCar Express26,922Basque Bondissant Cambon ↔ Hazparne — IhòutCar Express39,817Basque Bondissant Urepele ↔ Sent Martin d'ArròsaCar Express27,411Kintoa Mugi Plaça Mora ↔ Quintaou−EndarraChronoplus16,049Keolis Euskal Kosta-Aturri San Juan plaza ↔ Zahar EtxeaHegobus9,915Transdev ATCRB Cambra d'amor ↔ Nauts de BaionaChronoplus18,350Keolis Euskal Kosta-Aturri Hondarraitz ↔ BehobiaHegobus12,029Transdev ATCRB Cambra d'amor ↔ Bordes — HirugurutzetaChronoplus11,433Keolis Euskal Kosta-Aturri Hondarraitz ↔ AutoportuaHegobus13,329Transdev ATCRB Ciutat escolar ↔ Redon — BarraChronoplus19,161Keolis Euskal Kosta-Aturri Hendaiako hiri barnea ↔ Biriatuko herri barneaHegobus11,820Transdev ATCRB Lore Landa ↔ Plaça dels BascsChronoplus26,064Keolis Euskal Kosta-Aturri Water Sport Center ↔ Gara de Sent Joan de LusHegobus18,930Transdev ATCRB Baye — Grimau ↔ CastilhonChronoplus12,232Keolis Euskal Kosta-Aturri Lafitenea ↔ Zaldi XuritoHegobus13,435Transdev ATCRB Plaça Mora ↔ LacoturaChronoplus13,232Keolis Euskal Kosta-Aturri Urruñako herri barnea ↔ AlturanHegobus15,632Transdev ATCRB Uhabia ↔ Ostau de vila de BiàrritzChronoplus5,922Keolis Euskal Kosta-Aturri Sent Joan de Lus ↔ Sara — Sarako lezeakHegobus22,912Transdev ATCRB Ostau de vila de Bidart ↔ MarracChronoplus16,939Keolis Euskal Kosta-Aturri Sent Joan de Lus ↔ Sent Pèr d'Irúber — DantxarineaHegobus26,519Transdev ATCRB La Plana ↔ ZigaroChronoplus17,736Keolis Euskal Kosta-Aturri Sent Joan de Lus ↔ Sent Pèr d'Irúber — CambonHegobus33,627Transdev ATCRB Plaça dels Bascs ↔ MendiburuaChronoplus14,219Keolis Euskal Kosta-Aturri Sent Joan de Lus — Arbona ↔ BiàrritzHegobus18,719Transdev ATCRB Gara de Biàrritz ↔ Plaça dels BascsChronoplus17,437Keolis Euskal Kosta-Aturri Mendialde ↔ Ostau de vila de SohütaProxi'Bus8,621Autocars Souletins Behaskane — Beila Bidia ↔ Ttarga — ArberatzeProxi'Bus15,121Hiruak Bat Arnaga — Artekoa ↔ Behereko PlazaProxi'Bus11,921Transdev ATCRB Pilota Plaza ↔ AltzuetaProxi'Bus10,520Transdev ATCRB Ostau de vila de Baiona ↔ lo Bocau — Brisea LamasTxalupa5,94Hergarai Bizi Transpòrt a la demanda d'ItsasegiaBus TAD -2Transdev ATCRB Transpòrt a la demanda d'ItsasegiaBus TAD -2Transdev ATCRB Transpòrt a la demanda d'ItsasegiaBus TAD -3Transdev ATCRB Transpòrt solidari d'AmikuzeTranspòrt solidari -4Roulez en Amikuze Transpòrt solidari d'HergaraiTranspòrt solidari -2Hergarai Bizi Porta d'Espanha ↔ GlainNavetas3,512Keolis Euskal Kosta-Aturri Arenas ↔ Sent Esprit deu Cap deu PontNavetas3,713Keolis Euskal Kosta-Aturri Harispe ↔ HaraoutNavetas7,617Keolis Euskal Kosta-Aturri Sent Xerles ↔ ZalditokiNavetas9,727Keolis Euskal Kosta-Aturri Lorategi Publikoa ↔ Agilera KlinikaNavetas5,512Keolis Euskal Kosta-Aturri Costa dels Bascs ↔ LichtenbergerNavetas1,75Keolis Euskal Kosta-Aturri Florida ↔ Cassin — EspitalNavetas1,34Keolis Euskal Kosta-Aturri (Bordèu — ) lo Bocau ↔ Hendaia — IrunTrens de banlèga41,38Société des Chemins de Fer français Baiona ↔ Pèirahorada ( — Pau — Tarba)Trens de banlèga31,63Société des Chemins de Fer français Baiona ↔ Cambon — Sent Joan Pè de PòrtTrens de banlèga52,18Société des Chemins de Fer français

 Flòta 
A las rets i an un total de 208 veïculs:FabricantModèlNumèroAnLongitud (m)Nautor (m)CapacitatLinhasTrensAlstomZ563005201671,6004,290360BombardierB815003200857,4004,020168AlstomX735002200228,9003,70078Autobuses de naut nivèl de serviciIrizarie.tram8202112,1653,400100Irizarie.tram10201918,7303,400155AutobusesIrizarI38202014,9003,39950Mercedes-BenzCitaro 2 G hybrid2202018,1253,120121Mercedes-BenzSpinter220196,9452,71618DietrichCity 23320185,1002,90023GruauBluebus820185,4602,97022HeuliezGX 13752016-20189,5202,88570HeuliezGX 337 HYB1201612,0603,300110HeuliezGX 337312015-201712,0603,300110Mercedes BenzSprinter City 7722014-20157,4322,43550IvecoCrossway2201412,0973,37055Mercedes BenzCitaro 2 Ü1201312,1353,09582Mercedes-BenzIntouro14201213,3002,50051BredaMenarinibusAlva Vivacity520119,3872,97955HeuliezGX 327322010-201412,0402,91095IvecoArway12010-201411,9913,45459Mercedes BenzCitaro 2 G2201018,1253,120121HeuliezGX 12772009-20169,4202,88570HeuliezGX 127 L4200810,6452,33090Mercedes-BenzSpinter220076,9452,71618SolarisUrbino 12202003-200612,0003,200104HeuliezGX 117 L142001-200210,5002,91094FiatScudo119974,5201,9408IrizarI610?10,7803,73148GalupasTxalupa1201918,20 -76U-Portu1201820 -60Adèle1201715 -45

 Occitan 
 File: T1 linea (Biarritzeko Herriko Etxera).wav  File:Arènes-Los Pontòts (geltokia).wav  File:Fòrum (geltokia).wav  Megafonias del Tram'Bus, unicament en francés 

La marca comerciala Txik Txak ensaja, per estetica o per volontat, donar una image de bilingüisme-trilingüisme. Malgrat aiçò, la situacion del occitan (e del basc) es fòrça desparièr segon las desparièras rets. A Tram'Bus, las estacions son estadas dessenhadas per comprene noms gascons e bascs. Aiçò es arribat en fòrça estacions amb noms gascons. Aital, las ancianas estacions de Marracq, Garros, Maubec, les Pontots, Forum o parc du Castillon foguèron gasconizadas a Marrac, Garròs, Maubèc, los Pontòts, Fòrum e parc de Castilhon, respectivament, quand se metèt en servici la ret Tram'Bus. Malgrat aiçò, l'unica mencion que i a en la ret en basc es lo prefaci "Museoak" a l'estacion de Garita (en francés: Échauguette). D'autra banda, e mai se en l'exterior dels veïculs s'es introdusit la retolacion trilingüe (per exemple: "%100 elektrikoa", "100% conectat" o "silencieux"), la megafonia e totes los documents oficials del recorregut (plans, oraris, nòtas, èca.) s'escrivon unicament en francés, sens daissar espaci pel occitan o pel basc.

Aiçò se pòt extrapolar a la rèsta de mejans de transpòrt del Baish Ador: Chronoplus, Txalupa, Navetas. La situacion del basc melhora leugièrament dins la comarca de Itsasegia. Ailà, sens la preséncia del occitan (se parla pas) e amb l'experiéncia prealabla de la ret Hegobus, tota l'informacion es en francés e basc, e las estancadas mòstran de noms basques (e mai se qualqu'un en francés, coma Hatchondo o Haïçabia). Totes los tèxtes son escriches en las doas lengas a l'encòp e pas separats, e mai se per diferenciar las doas lengas lo francés es privilegiat, en li donant lo primièr luòc e la retolacion en negreta. Lo basc solelh aparéisser en una letra de mai en mai espessa.

Las rets Proxi'Bus e Car Express se tròban dins la meteissa zòna, mas cossí mai aluenhadas son de Baiona, màger es la preséncia del basc (pas en los aficha e autre tèxtes, qu'a penas existís, mas en los noms de las estacions e estancadas). En fach, a Sola, gaireben totas las estacions e estancadas an nom exclusivament en basc.

Fin finala, en la ret ferroviària, l'unica mencion al basc se tròba en las estacions de la linha entre Baiona e Sent Joan Pè de Port (a l'excepcion d'a Baiona), ont la SNCF a retolat al bòrd del nom francés (mai a bas e en cursiva) lo nom en basc. Es pas lo cas de l'occitan, qu'es pas representat en aquela ret.

 Nòtas e referéncias 

 Vejatz tanben 

 Comunautat d'aglomeracion deu Bascoat

 Ligams extèrnes 

 Sit oficial de Txik Txak

*
Categoria:Transpòrt al Bascoat