Gueez

Lo gueez  (ግዕዝ, ), a vegada etiopian ancian o classic, es una lenga parlada en Etiopia e en Eritrèa fins al sègle XIV. Segon d'analisis ancianas, lo gueez seriá per fòrça lengas en Etiopia (coma l'amaric e lo tigrigna) çò que lo latin es a la lenga nòstra, mas sembla ara que son de fach de lengas sòrres qu'evoluèron en parallèlAmsalu Aklilu, Kuraz Publishing Agency, ጥሩ የአማርኛ ድርሰት እንዴት ያለ ነው! p. 42..  Lo gueez s'escriu amb un alfasillabari, una varianta de l'alfasillabari etiopian.

 Istòria 
esquèrra|vinheta|Bíblia etiopiana del sègle XX.
drecha|vinheta|Genèsi 29:11-16 en guèz, sègle XV
vinheta|Lo gueez d'entre las lengas semiticas, pendent l'antiquitat.
drecha|vinheta|Las lengas semiticas, origina geografica e nombre de locutors
Atestat a partit del sègle III o IV ApC, lo gueez desapareis coma lenga parlada vèrs lo . La literatura en gueez s'espeliguèt del sègle XIII a XVIII. Demorat sabenta de l'Etiopia fins al , lo guèz es uèi emplegada sonque coma lenga liturgica de la Glèisa etiopiana ortodòxa, de la Glèisa eritrèa ortodòxa, de las Glèisas catolicas etiopiana e eritrèa e de la comunautat Beta Israèl.

Los primièrs escrichs en gueez utilizan un afabet d'origina sudsemitic compausat sonque de  consonantas. Demòran unes exemples datant dels sègles III o IV. D'entre los escrich, i a lo Conflicte d'Adam e Èva contra Satan, un apocrif veterotestamentari paleocrestian, lo Libre dels Jubilèus, e lo Libre d'Enòc en version integrala. Lo gueez se podiá escriure en bustrofedon, coma las inscripcions grègas arcaïcas. 

Dins son libre Travel to discover the source of the Nile,James Bruce, Travels to discover the source of the Nile in the years 1768, 1769, 1770, 1771, 1772, 1773 Volume 2, p.395, Londres 1813) James Bruce conta que lo prince Menelik, filh de la reina de Saba e del rei Salamon, se'n va del Iemèn per s'installar fàcia a la Mar Roja en Abissinia (nòrd de l'Etiopia), seguit dels sieus gents, es a dire los doctors de leis judaïcas qu'accompanhavan la reina Balqis a son partença de Jerusalèm. Aquò explica en seguida d'encontras amb los pastors, lo gueez sembla èsser la mèscla de l'ebrieu amb la lenga locala a l'origina. Segon Bruce l'Ancian Testament en gueez possedís las meteissa caracteristics qu'à l'epòca de Salamon (puèi traduch de l'ebrieu en gueez).

 Nòtas e referéncias 

 Ligams extèrnes 
 La Bíblia en gueez

Categoria:Inventari de lengas
Categoria:Lenga etiosemitica