Pès negres

Los Pès negres (en francés Pieds-noirs) foguèron los colons franceses que visquèron en Argeria pendent lo periòde colonial entre 1830 e 1962. Per extension, lo tèrme pòt far referéncia a totas las personas, crestianas o jusievas originària de tota la Mediteranèa, que la familha migrèt al sègle XIX o XX en Argeria francesa o dins lo Protectorat francés de Tunisa, o lo del Marròc. Apuèi l'independéncia d'Argeria, la majoritat d'entre eles quitèron Argeria e s'installèron en Occitània.

 Origina del tèrme 
Lo nom veniá del fach que los caufaires dels batèls, que foguèron sovent argerians indigèns, caminèron pès nus dins la sota de carbon. Lo tèrme foguèt utilizat pejorativament per los Argerians fins a 1955 per se referir als «Franceses nascuts en Argeria».http://www.cnrtl.fr/lexicographie/pied-noir/0

Una autra teoria populara afirma que lo nom veniá de las bòtas negras dels soldats e colons franceses, mas aquò es pas verificat.

 Origina de la comunautat 
La colonizacion francesa d'Argeria se faguèt per l'assimilacion de pòbles venent de mantuns païs d’Euròpa. De França la màger part veniá d'Occitània, de Catalonha Nòrd e d'Alsàcia. A Oran la màger part veniá d'Espanha, particularament d'Alacant e de las Illas Balearas. En Argeria orientala fòrça venián d'Itàlia e de Malta.

Sovent considerat coma pès negres, los sefarditas d'Argeria foguèron naturalizats par lo decret de Crémieux en 1871.

 En Argeria coloniala 
La communautat pè negre compreniá los grands colons e proprietaris terrenals pus poderoses, mas tanben los pichons agricultors e obrièrs. Çaquelà, totes beneficièron de privilègis e dreches refusat als argerians musulmans, qu'èran pas considerats coma franceses, e qu'an pas partejat los meteisses beneficis politics e economics.

En 1959, los pès negres èran 1 025 000 siá 10,4 % de la populacion d'Argeria. Çaquelà, d'unas region d'Argeria avián una concentracion enauçada de pès negres, coma la region de Bône (uèi Annaba), Argièr, e tota la zona compresa entre Oran e Sidi Bel Abbès. La populacion d'Oran aviá 49,3 % pès- negres en 1959.

 Cultura 
La cosina pè negre es coma los autras cosinas magrebins (coscós mergeuz) tanben amb fòrça la influéncia espanhòla e provençala.

Lo dialècte francés pè negre dels quartièrs populars se disen «pataouete». Utilize fòrça mots espagnols, catalans, occitans e arabis amb un accent distint.

 Pès negres celèbres 

Louis Althussar, filosòf
Daniel Auteuil, actor
Patrick Bruel, actor e cantaire
Albert Camus, escrivan e filosòf
Philippe Cataldo, cantaire
Corynne Charby, actritz e cantaira
Jacques Derrida, filosòf
Gaston Julia, matematician
Enrico Macias, cantaire
Robert Ménard, jornalista e òme politic
Thierry Pastor, cantaire
Noëlle Perna, umorista e actritz 
Julie Pietri, cantaira
Yves Saint-Laurent, costurièr
François Valéry, cantaire

 Associacions pès negres 

 Associacion Nationala dels Pès Negres Progressistas e lors amics
 Cercle Argerianista

 Vejatz tanben 

Guèrra d'Argeria

 Referéncias 
Categoria:França
Categoria:Istòria d'Argeria