Lista dels emperaires romans

Aquelarticle presenta la liste des emperaires romans dempuèi August fins a la deposicion de Romul August.

Lo títol d'Emperaire roman, resultant d'un concèpte pro modèrne, resumís la posicion tenguda pels individús tenent lo poder dans l'Empèri roman. L'Empièri, desvolopat dempuèi la Republica romana après aver fach de sa capitala Roma lo poder dominant en Euròpa al sègle I AbC, se caracteriza per la concentracion dels poders entre las mans d'un sol individú, puslèu qu'entre aqueles del "Senat e del pòble roman (Senatus populusque romanus, SPQR).

August () es sovent reconegut coma essent lo primièr emperaire. Segon las fonts, Juli Cesar () fa o fa pas partit de la lista coma essent lo primièr. Oficialament e al moment de sa mòrt en 44 AbC, ten lo títol de dictator a vida, mas es August qu'acaba amb la Republica en 27 AbC.  Aquel sap trapar un equilibri entre un poder pro fòrt per èsser durable e lo manten aparent de las institucions republicanasAuguste évita l'écueil de sembler restaurer une monarchie honnie des Romains depuis la Royauté en ménageant les institutions en place, notamment le Sénat, e mèna, al contrari de Cesar, una vida privada simpla e sens luxe ostentatòri (volent paréisser coma un primus inter pares, « primièr entre los sieus parelhs »), tot acumulant una immensa concentracion de poders, de segur d'origina republicana, mas desligat de lor magistratura (, tribun de la plèba, eca). S'assegura d'utilizar pas de títol especific per qualificar sos poders, que pas jamai pren  d'esperel, mas se los fas conferirr pel Senat. Son regne comença en 27 AbC, es el que realiza las refòrmas que Cesar sonque aviá promulgadas, donant atal a l'Empèri de trachs economics e socials fòrça diferents d'aqueles de la Republica.

Lo mot latin , que nos ven « emperaire », designava a l'origina pas qu'una qualitat militara (aquela de general en cap) d'entre totes los títols e poders acumulats per August. Per designar l'emperaire, los Romans utilizavan puslèu los tèrmes de « Cesar », d’« August (títol) », car consideravan totes los emperaires coma ligatss senon per la sang, al mens per una mena de ligam d'adopcion, a la familha de Cesar (los primièrs emperaires èran de vertat de sa familha). Lo prenom de l'emperaire après son aveniment es  per la majoritat dels sobeirans romans, los  e  variant seguent los titularis. Lo tèrme modèrne d'emperaire es donc utilizat per descriure los dirigents de l'empèri roman, essent donat los ligams estrechs qu'entretengavan amb l'armada (que dependava lo sosten armat de lor poder) e discriminava pas los estils diferents de govèrn pendent las diferentas fasas de l'Empèri.

Fin finala, se cal destriar lo periòde del Principat ont los emperaires se comportan mai o mens al biais d'August, es a dire coma de magistrats (levat unas excepcions) e lo periòde del Dominat ont las institucions de Dioclecian e de Constantin transforman prifongondament lo ròtle d'emperaire, lo fasent passar de  a , « senhor e dieu », revelant atal l'evolucion de fach ligada a la Crisi del tresen sègle.

 Lo Principat (-27 a 285) 

 Dinastia dels Julioclaudians 
La dinastia dels Juliclaudians règna dempuèi lo començament de l'Empèri en -27  fins al suicidi de Neron en 68. Donant las relacions incestuosas frequentas, unes emperaires son a vegada considerats coma de "fòls", coma CaligulaSuétone (trad. . Juli Cesar es a vegada a tòrt considerat coma lo primièr empereraire de la dinastia, qu'èra de las gens dels , alara qu'èra nomenat dictator a vida de la Republica romana e  a títol militar. Après sa mòrt lo 15 de març de -44, es son nebòt e filh adoptiu Octavi (futur August) que fonda lo Principat e l'Empèri roman en -27 e regna mai de quarante ans, son règne essent un dels mai long de l'istòria de l'Empèri.

Lo poder passa de biais dinastic, coma dins una monarquia, unes emperaires nomenon lor successor a lor preferéncia. Sus cinc emperaires, sonque dos morisson de causa naturala. Mai, alara que Tibèri ven de mostrar sul tròn, un primièr usurpator de l'Empèri ensag de prene lo poder sens capitar.

RetrachNomNaissençaMagistraturas e títolRegneSuccessionMòrtNotas80px August   23 de setembre de 63 AbC  Roma (Itàlia)August (a p. de 27 AbC.)Tribun (a p. de 23 AbC.)Pontifex maximus (12 AbC.)Cònsol (a p. de 2 AbC.)Pater patriae (2 AbC.) 16 de genièr de 27 AbC. – 19 d'agost de 14( ans) Ven de facto emperaire a la seguida d'un acòrdi entre el lo Senat roman. 19 d'agost de 14 (a  ans)  Causa naturala August sus ,  o 80px Tibèri   16 novembre 42 av. J.-C.  RomeCònsol (a p. de 13 AbC.)imperator (9 AbC-16)Tribun (a p. de 6 AbC.)Pontifex maximus (15) 18 de setembre de 14 – 16 de març de 37( ans) Filh d'un primièr maridatge de Livia, la femna d'August.Adoptat per August. 16 de març de 37 (e  ans)  Benlèu de vielhum, benlèu assassinat Tibèri sus ,  o  Usurpator Clemens en 16 : Esclau d'Agrippa Postumus. Pren l'identitat de son mèstre après son execucion. Arrestat e executat sus òrdre de Tibèri.Scribonian sus 80px Caligula   31 d'agost de 12  Antium (Itàlia)Pater patriae (34)Pontifex maximus (34)Cònsol (a p. de 35)imperator (a p. de 35)Tribun (a p. de 40) 18 de març de 37 – 24 de genièr de 41( ans) Pichon nebòt de Tibèri e son fellen adoptiu.Reire fellen d'August e de Marc Antòni. 24 de genièr de 41 (à  ans)  Assassinat pendent una conspiracion implicant de senators e la garda pretorianaDamnatio memoriae Caligula sus ,  o 80px Claudi   1èr d'agost de 10 AbC. Lugdunum (Gàllia)Cònsol (37-51)Tribun (a partir de 41)Pontifex maximus (41)Pater patriae (42) 25/26 de genièr de 41 – 13 d'octobre de 54( ans) Nebòt de Tibèri, fraire de Germanic e oncle de Caligula. Fellen de Marc Antòni.Proclamat emperaire per la garda pretoriana. 13 d'octobre de 54 (à  ans)  Benlèu empoisonat per sa femna Agripina la Jova, en favor de son filh Neron Claudi sus ,  o  Usurpator Scribonian en 42:  Legat de Dalmacia. Considerat coma lo successor possible de Caligula. Se suicida sus l'illa de Lissa après aver èsser abandonat per las tropas.Scribonian sur 80px Neron   15 de decembre de 37  Antium (Itàlia)Tribun (a p. de 54)Cònsol (a p. de 55)Pater patriae (55)Pontifex maximus (55)imperator (a p. de 56) 13 d'octobre de 54 – 8 de junh de 68( ans) Fellen de Germanic, nebòt, bèl filh e filh adoptiu de Claudi.Reire reire fellen d'August. 9 de junh de 68 (a  ans)  Se suicida après aver èsser declarat enemic public du SenatDamnatio memoriae Neron sus ,  o  Usurpators Gai Juli Vindex en 68: Legat en Gàllia lugdunenca que comença una revòlta menant amb el los autres governaires; son initiativa provòca la rebellion menant Galba a prene lo poder. Se suicida après la desfacha de son armada per Luci Vergini Ruf.Gaius Julius Vindex sus  Luci Clodi Macer en 68: Legat de la Legio III Augusta en Africa; se revòlta contra Neron e arrèsta l'exportacion de cerealas cap a Roma dempuèi Cartage. Assassinat per Treboni Garutian pendent que Galba es emperaire.Lucius Clodius Macer sus  Notas

 An dels quatre emperaires 
Los quatre emperaires sont Galba, Oton, Vitelli e Vespasian, los tres primièrs essent nomenats e capvirats (assassinats o suicidits) pendnet l'an 69. En decembre, Vespasian fonda la dinastia dels Flavians, e règna encara gaireben detz ans. Los ans 68 e 69 correspondon a una novèla guèrra civila romana, oposant entre eles dels ciutadans romans. A la mòrt de Neron en 68, Nimfidi Sabin ensag d'usurpar lo tròn a Galba, fasent valer sa pretenduda descendéncia de Caligula.

RetrachNomNaissénçaMagistraturas e títolsRegneSuccessionMòrtNotas80px Galba   24 de decembre de 3 AbC.  près de Terracina (Itàlia)Cònsol (33 e 69) 8 de junh de 68 – 15 de genièr de 69( mois) Pren lo poder après lo suicidi de Neron, amb lo sosten de las legions ispanicas. 15 de genièr de 69 (à  ans)  Assassinat per la garda pretoriana dins un còp d’Estat menat per Oton Galba sus ,  o  Usurpator Nimfidi Sabin en 68: Prefècte du pretòri de Neron, s'autoproclama emperaire après lo suicidi d'aquel, cridant qu'es lo filh illegitim de Caligula. Assassinat per la garda pretoriana alara que Galba torna a Roma.Nymphidius Sabinus sus 80px Oton   25 d'abril de 32  Ferentinum (Etruria)Cònsol (69) 15 de genièr de 69 – 16 d'abril de 69( mois) Nomenat per la garda pretoriana. 16 d'abril de 69 (a  ans)  Se suicidi après la desfacha de la batalha de Bedriacum contra Vitelli Othon sus ,  o 80px Vitelli  24 septembre 15  RomeConsul (48 et 69) 17 avril 69 – 20 décembre 69( mois) Pren lo poder amb lo sosten de las legions germanas contra Oton. 20 de decembre de 69 (a  ans)  Assassinat per las tropas de Vespasian Vitellius sus ,  o  Notas

 Dinastia dels Flavians 
Vespasian es lo darrièr emperaire de l'an dels quatre emperaires (69) e lo fondator de la dinastia dels Flavians. Los sieus aliats se ligan un a una lo camp de Vespasian, Vitelli es fin finala batut pendent la segonda batalha de Bedriacum. Los tres emperaires flavians ensajan de far tornar l'equilibri economic e militar de l'Empèri, aflaquit pels darrièrs emperaires juliocladians e per la guèrra civila de 69.

Vespasian reglementa d'en primièr l'estatut de l'emperaire, que precisa sos poders segon la , contribuissent a far del Prince pas mai un òme excepcionalament investit de mai d'un poders mas un magistrat del pòble roman, e legitima la designacion de l'emperaire per l'armada, de per abans investit pel Senat(fr) « IV : Les Flaviens (69 à 96) », sur Histoire.fr (consulté le 25 octobre 2011). Tanben torna afar d'òrdre dins las finanças de l’Estat, mestreja doas revòltas e comença la construccion del Colisèu (70). Fin finala, nomena sos dos filhs, Tit e Domician, Cesars (ne fasent atal sos eritièrs), lo cort règne de Tit (2 ans) essent seguit per aquel de son fraire fins a son assassinat en 96 que marca la fin de la dinastia.

RetrachNomNaissençaMagistraturas e títolsRegneSuccessionMòrtNotas80px Vespasian   17 de novembre de 9  près de Reate (Itàlia)Tribun (a p. de 69)Pater patriae (70)Pontifex maximus (70)imperator (a p. de 70)Censor (73-74) 1èr de julhet de 69 – 24 de junh de 79( ans) Pren lo poder amb lo sosten de las legions de l'Èst contra Vitelli. 24 de junh de 79 (à  ans)  Causa naturala Vespasien sus ,  o  Usurpator Juli Sabin en 69-70: s'autoproclama emperaire après l'execucion de Vitelli e mena la revòlta de Gàllia. Desfach, viu en clandestinitat pendent d'annadas abans d'èsser traït e executat sus òrdre de Vespasian en 78.80px Tit   30 de decembre de 39  RomeCònsol (a p. de 70)Tribun (a p. de 71)Censor (73)Pater patriae (79)Pontifex maximus (79)imperator (a p. de 70) 24 de junh de 79 – 13 de setembre de 81( ans) Filh de Vespasian. 13 de setembre de 81 (a  ans)  Causa naturala (pèsta) Titus sus ,  o  Usurpator Terenti Maxim en 79-80: se refugia en Asia amb Artaban IV, un rei part; paréis a Neron fisicament e dins sos actes.Terentius Maximus sus  80px Domician   24 d'octobre de 51  RomeCònsol (a p. de 71)Tribun (a p. de 81)Censor perpetual (a p. de 85)Pater patriae (82)Pontifex maximus (82)imperator (a p. de 82) 14 de setembre de 81 – 18 de setembre de 96( ans) Filh de Vespasian. 18 de setembre de 96 (à  ans)  Assassinat per d'oficials de la cortDamnatio memoriae Domitien sus ,  o  Usurpator Antòni Saturnin en 89: governaire de la Germània superiora, pòt pas menaire sos aliats Germans a causa del degel del Ren. Es vencut per un general de Domician.Antonius Saturninus sus  Notas

 Dinastia dels Antonins 
Lo nom de la dinastia ven d'Antonin lo Pietós (), e lors règnes successius, mai pasibles que los precedents, sus 84 ans an tanben donat lo nom de "sègle d'aur" al sègle II, balhant una certa estabilitat à l'Empèri. Los cinc primièrs emperaires son chafrats los "cinq bons emperaires"(fr) « V : Les Antonins (96 à 193) », sur Histoire.fr (consulté le 25 octobre 2011). Levat Comòde, cada emperaire moriguèt de causa naturala, e causiguèt de son vivent aquel que li succedariá, quatre d'entre eles avent pas agut d'eritièr natural.

RetrachNomNaissençaMagistraturas e títolsRegneSuccessionMòrtNotas80px Nerva   8 de novembre de 30  Narni (Itàlia)Cònsol (a p. de 71)Tribun (a p. de 96)Pater patriae (96)Pontifex maximus (96)Imperator (96-97) 18 de setembre de 96 – 27 de genièr de 98( an) Nomenat pel Senat. 27 de genièr de 98 (e  ans)  Causa naturala Nerva sur ,  o  80px Trajan   18 septembre 53  Italica (Bétique)Consul (91-112)Tribun (à p. 97)Pater patriae (98)Pontifex maximus (98)imperator (à p. 98) 28 janvier 98 – 7 août 117( ans) Fils adoptif et héritier de Nerva. 7 août 117 (à  ans)  Cause naturelle Trajan sur ,  ou 80px Adrian   24 janvier 76  Italica (Bétique)ou RomeTribun (à p. 102)Consul (108)Pontifex maximus (117)imperator (117, 135)Pater patriae (128) 11 août 117 – 10 juillet 138( ans) Fils adoptif et héritier de Trajan. 10 juillet 138 (à  ans)  Cause naturelle Hadrien sur ,  ou 80px Antonin lo Pietós   19 septembre 86  près de Lanuvium (Itàlia)Cònsol (120-145)Tribun (a P. de 138)Pontifex maximus (138)Imperator (138, 142)Pater patriae (139) 10 de julhet de 138 – 7 de març de 161( ans) Filh adoptiu e eritièr d'AdrianD'en primièr, Adrian nomena Luci Aeli coma son successor (Cesar), mas aquel morís lo 1èr de genièr de 138 de causa naturala. Veire: .. 7 de març de 161 (a  ans)  Causa naturala Antonin lo Pietós sus ,  o 80px Luci Aurèli Ver   15 de decembre de 130  RomaCònso (154-167)Tribun (a p. de 161)imperator (161-167)Pater patriae (166) 7 mars 161 – janvier 169(≈  ans) Fils adoptif et héritier d'Antonin le Pieux.Coempereur avec Marc Aurèle fins a sa mort. Genièr de 169 (a ≈  ans)  Causa naturala (Apoplexia) Lucius Verus sus ,  o 80px Marc Aurèli   26 d'abril de 121  RomaCònsol (140-161)Tribun (a p. de 147)Pontifex maximus (161)Imperator (161-179)Pater patriae (166) 7 de març de 161 – 17 de març de 180( ans) Filh adoptiu e eritièr d'Antonin lo Pietós.Coemperaire amb Luci Aureli Ver fins a 169. 17 de març de 180 (a  ans)  Causa naturala Marc Aurèle sus ,  o  Usurpator Avidi Cassi en 175: governaire de Siria, s'autoproclama emperaire après la rumor que Marc Aurèli seriá mòrt, e contunha sa revòlta quitament après aver apres qu'es encara en vida.Avidius Cassius sus 80px Commòde   31 d'agost 161  Lanuvium (Itàlia)Tribun (a p. de 176)Imperator (176-186)Cònsol (a p. de 177)Pontifex maximus (180)Pater patriae (180) 1èr de genièr de 177 – 31 de decembre de 192( ans) Filh de Marc Aurèli.Emperaire adjunt a partir de 177. 31 de decembre de 192 (à  ans)  Assassinat dins son palais, escanatDamnatio memoriae Commode sus ,  o  Notas

 Segond an dels quatre emperaires 
193 es un autre an que se succediguèron diferents emperaires. La lista va de la mòrt de Commòde lo 31 decembre de 192, sul còp remplaçat per Pertinax, causir pel Senat puèi assassinat per la garda pretoriana, alara qu'a sa mòrt Didi Julian crompa son coronament als soldats de la garda fàcia Tit Flavi Sulpician. Fin finala, a partir del mes de junh, Septimi Sever, fondator de la dinastia dels Sevèrs, e proclamat emperaire per las legions de Panònia, alara que Pescenni Niger l'èst per las legions de Siria e Clodi Albin per las legions de Bretanha. Sevèr arriba a Roma e decapita Julian, puèi se liga anb Albin contra Niger que desfach a Issos en 194. Desfach Clodi Albin en 196 a la batalha de Lugdunum.
RetrachNomNaissençaMagistraturas e títolsRegneSuccessionMòrtNotas80px Pertinax    août 126  Alba (Itàlia)Cònsol (175, 192)Pontifex maximus (192) 1èr de genièr de 193 – 28 de març de 193( mes) Proclamat emperaire per la garda pretoriana. 28 de marça de 193 (à  ans)  Assassinat per la garda pretoriana Pertinax sus ,  o 80px Didi Julian   133 o 137  Milan (Itàlia)Cònsol (a p. de 175) 28 de març de 193 – 1èr de junh de 193( mes) Ganha l'enquant pel pòste d'emperaire organizat per la garda pretoriana. 1èr de junh de 193 (à ≈  o  ans)  Executat suls òrdres del Senat Didius Julianus sus ,  o  Natas

 Dinastia dels Severs 
RetrachNomNaissençaRegneSuccessionMòrtNotas80px Septimi Sever   11 d'avbil de 145  Leptis Magna (Africa) 9 d'avril de 193 – 4 de febrièr de 211( ans) Pren lo poder amb lo sosten de las legions de Panònia. 4 de febrièr de 211 (a  ans)  Causas naturalas Septimius Sévère sus ,  o  Usurpators Pescenni Niger en 193-194: un dels autres pretendents al tròn au pendent lo Segond an dels quatre emperaires, sostengut per las legions sirianas.Pescennius Niger sus  o  Claudi Albin en 196-197: un dels autres pretendents al tròn au pendent lo Segond an dels quatre emperaires, sostengut per las legions Bretània.Clodius Albinus sur  ou 80px Caracalla   4 d'abril de 188  Lugdunum (Gàllia) 198 – 8 d'abril de 217(≈  ans) Filh de Septimi Sever.Coemperaire amb Septimi Sever dempuèi 198; amb Sever e Geta de 209 a febrièr de 211; amb Geta fins a decembre de 211. 8 d'abril de 217 (a  ans)  Assassinat per un soldat pendent una conspiracion implicant Macrin Caracalla sus ,  o 80px Geta   7 de març de 189  Roma 209 – 26 de decembre de 211(≈  ans) Filh de Septimi Sever.Coemperaire amb Sever e Caracalla de 209 a febrièr de 211; amb Caracalla fins a decembre de 211. 26 de decembre de 211 (à  ans)  Assassinat suls òrdres de Caracalla Geta sus ,  o 80px Macrin     amb  Diadumenian  ≈ 165  Cesarèa (Mauretània) 11 d'abril de 217 – 8 de junh de 218( an) Prefècte del pretòri de Caracalla, Macrin benlèu conspirèt per l'assassinar e s'autoproclamar emperaire a sa mòrt.Nomena son filh Diadumenian coemperaire en mai de 217. 8 de junh de 218 (a ≈  ans)  Ambedos executats en favor d'Elagabal Macrin e Diaduménien sus ,  e  o 80px Elagabal   ≈ 203  Emès (Siria) 8 de junh de 218 – 11 de març de 222( ans) Fellen de la sògra de Septimi Sever, presumit filh illegitim de Caracalla.Proclamat emperaire per las legions sirianas. 11 de març de 222 (a ≈  ans)  Assassinat per la garda pretorianaDamnatio memoriae Heliogabale sus ,  o  Usurpators Gelli Maxim en 219: oficièr de la Legio IV Scythica en Syrie. Executat.Gellius Maximus sur  Vèr fin de 219: cap de la Legio III Gallica en Sirae. Pendent la revòlta de la Legion, s'autoproclama emperaire. Executat e la legion es dissolguda.Verus sus  Seleuc après 221: benlèu es Juli Antòni Seleuc, en Mesia, o M. Flavi Vitelli Seleuc, Cònsol en 221.Seleuc sus 80px Sever Alexandre   1èr d'octobre de 208  Arca (Judèa) 13 de març de 222 – 18 de març de 235( ans) Fellen de la sògre de Septimi Sever, cosin e eritièr adoptiu d'Elagabal. 18 de març de 235 (a  ans)  Assassinat per l'armada Sévère Alexandre sus ,  o  Usurpators Sèi Sallusti en 227: Prefècte del pretòri a Roma, fach Cesar per Alexandre e paire de l'imperatritz Orbiana. Executat per temptativa de murtre sus la persona de l'emperaire après aver reculhit sa filha amb la garda pretoriana après qu'aquela aja estat repudiada.L. Seius Sallustius sus  Taurin en 231: en Orient. Se suicida dins l'Eufrates.Taurinus sus  Notas

 Crisi del sègle tres 

 Anarquia militara 
RetrachNomNaissençaRegneSuccessionMòrtNotas80px Maximin Ièr lo Traci   ≈ 173  Tràcia o Mesia 20 de març de 235 – 24 de junh 238(≈  ans) Proclamat emperaire per las legions germanas après lo murtre de Sevèr Alexandre. 24 de junh de 238 (a ≈ 65 ans)  Assassinat per la garda pretorianaDamnatio memoriae Maximin Ier le Thrace sus ,  o  Usurpators Magne Maxim en 235: ancian cònsol, ordona a unes soldats de destruire un pont que permetava a Maximin de passar lo Ren.Magnus sur  Quartin en 235: en Orient, sostengut per de soldats leials a Sevèr Alexandre.Quartinus sus 80px Gordian Ièr   ≈ 159  Frigia 22 de març de 238 – 12 d'abril de 238()Proclamat emperaire alara qu'èra procònsol en Africa pendent una revòlta contra Maximin 1èr.Regne ensems amb son filh Gordian II en oposicion a Maximin.Tecnicament un usurpator, mas es legitimat retrospectivament per Gordian III. 12 d'abril de 238 (a ≈ 79 ans)  Se suicida après aver aprés la mòrt de son filh Gordian II Gordien Ier sus ,  o 80px Gordian II   ≈ 192  22 de març de 238 – 12 d'abril de 238() Proclamat emperaire ensems amb son paire Gordian Ièr en oposicion a Maximin Ièr per una lei del Senat. 12 d'abril de 238 (a ≈ 46 ans)  Tuat pendnet la batalha de Cartage, l'oposant a l'armada demorada fidèl a Maximin Gordien II sus ,  o 80px Maxime Pupien   ≈ 178  22 d'abril de 238 – 29 de julhet de 238( mes) Proclamat emperaire amb Balbin pel Senat après la mòrt de Gordian Ièr e II, en oposicion a Maximin Ièr.Coemperaire amb Balbin e Gordian III. 29 de julhet de 238 (a ≈ 60 ans)  Assassinat per la garda pretoriana Maxim Pupian sus ,  o 80px Balbin   ≈ 165  22 d'abril de 238 – 29 de julhet de 238( mes) Proclamat emperaire amb Pupian pel Senat après la mòrt de Gordian Ièr e II, en oposicion a Maximin Ièr.Coemperaire amb Pupian e Gordian III. 29 de julhet de 238 (a ≈ 73 ans)  Assassina per la garda pretoriana Balbin sur ,  o 80px Gordian III   20 de genièr de 225  Rome 22 d'abril de 238 – 11 de febrièr de 244( ans) Proclamat emperaire pels soseteires de Gordian Ièr (son grand) e II (son nebòt) puèi pel Senat.Coemperaire amb Pupian e Balbin fins a julhet de 238. 11 de febrièr de 244 (a  ans)  Desconeguda, benlèu assassinat suls òrdres de Felip l'Arab Gordian III sur ,  o  Usurpators Sabinian en 240: governaire de província (procònsol) en Africa.Sabinianus sus  Salvian en 241: governaire d'Egipte.80px Felip l'Arabi    amb Felip II   ≈ 204  Shahba (Siria) Febrièr de 244 – setembre/octobre de 249(≈  ans) Prefècte del pretòri de Gordian III, pren lo poder après sa mòrt.Nomena son filh Felip II coemperaire en estiu de 247. Setembre/octobre de 249 (a ≈  ans)  Tuat pendent una batalha contra Dèci, près de Verona Philippe l'Arabe e Philippe II sus ,  o  Usurpators Pacacian en 248: sul Danubi. Tuat pels sieus soldats. Jotapian en 248-249: en Orient. Tuat pels sieus soldats.80px
80px Deci    avec Erenni Etrusc   ≈ 201  Budalia(Panònia inferiora) Setembre/octobre de 249 – junh de 251(≈  an) Governaire jos Felip Ièr.Proclamat emperaire per las legions del Danubi e venceire de Felip pendent una batalha.Nomena son filh erenni Etrusc coemperaire al começament de 251. Junh de 251 (a ≈  ans)  Anbedos tuats pendent la batalha d'Abrittus contra los Gòts Dèce e Herennius Etruscus sus ,  o  Usurpators Luci Prisc en 249-[[251]: en Traci. Sostengut pels Gòts. Valens Licinian en 250: usurpa lo poder a Rome pendent que Dèci es en guèrra contra los Gòts. Executat sus òrdre de Valerian, general de Dèci. Ostilian   ≈ 230  Roma Junh de 251 – setembre/octobre 251(≈  mes) Filh de Dèci.Acceptat coma son eritièr (Cesar) pel Senat. Setembre/octobre de 251 (a ? ans)  Causas naturalas (peste) Ostilian sus ,  o 80px
80px Trebonian Gal    amb   Volusian   ≈ 206  Itàlia Junh de 251 – agost de 253(≈  ans) Governaire de la Mesia superiora, proclamat emperaire per las legions del Danubi après la mòrt de Dèci e en oposicion a Ostilian.Nomena son filh Volusian coemperaire a la fin de 251. Agost de 253 (a ≈  ans) Assassinat per las sieunas tropas, en favor d'Emilian Trebonian Gal e Volusian sus ,  o 80px Emilian   ≈ 207  Africa Agost de 253 – octobre de 253(≈  mes) Governaire de la Mesia superiora, proclamat emperaire per las legions del Danubi après sa victòris suls Gòts.Acceptat coma emperaire après la mòrt de Trebonian Gal. Octobre de 253 (a ≈  ans)  Assassinat per las sieunas tropas, en favor de Valerian Emilien sus ,  o  Notas

 Trente Tirans 
Se nomena los Trente Tirans una seria d'usurpators qu'an o aurián viscut al sègle, pendent los règnes de Valerian, de Gallian, de Claudi lo Gothic e d'Aurelian entre 253 e 270.
RetrachNomNaissençaRegneSuccessionMòrtNotas80px Valerian   ≈ 195  ? Octobre de 253 – 260(≈  ans) Governaire del Noric e de la Rètia, proclamat emperaire per las legions del Ren après la mòrt de Trebonian Gal.Acceptat coma emperaire a la mòrt d'Emilian. 260 (a ≈  ans)  Capturat pendent la batalha d'Edesse contra los Perses, morís en captivitat Valérien sur ,  o  Usurpators Urani Antònin en 253-254: Eissit de l'esclavatge. Se revòlta en Capadòcia e Siria.Uranius Antoninus sus  Silbannac en 253: a Roma, sostengut per de soldats leials a Emilian.80px Gallian    avec   Salonin   ≈ 218  ? Octobre de 253 – setembre de 268(≈  ans) Filh de Valerian.Nomena coemperaire amb son paire en 253.Son filh Salonin es brevament coemperaire en julhet abans son assassinat de Postum. Setembre de 268 (a ≈  ans)  Assassinat a Aquilèu pels sieus òmes Gallien sus ,  o  Usurpators Ingenú en 260: legat de Panònia. Batut per Aureòl, general de Gallian, se nega dins lo riu Drave ensajant de s'escapar  Regalian en 260: general en Dàcia. Tuat sul camp de batalha pels Roxolans qui'ensajan de s'imstallar. Macrian le Jove en 260-261: es proclamat emperaire per son paire Macrian. Assassinat pels sieus soldats en Illíria après aver estat batut per Aureòl. Quiet en 260-261: es proclamat emperaire per son paire Macrian. Assassinat per Odenat de Palmir sus òrdre de Gallian. Valens Tessalonic en 261: enviat per Gallian per véncer Macrian. S'autoproclama alara emperaire. Assassinat pels sieus soldats après aver desfach Pison. Pison en 261: enviat per Macrian per véncer Valens Tessalonic. S'autoproclama alara emperaire. Desfach e assassinat per Pison. Ballist en 261-264: se proclama emperaire en 261 après la mòrt de Quiet. Assassiat sus òrdre d'Odenat de Palmir tres ans mai tard. Mussi Aemilian en 261-262: se proclama emperaire en Egipte en 261 après la mòrt de Macrian. Defach e executat per Aurèli Teodot, general de Gallian. Aureòl en 268: se proclama emperaire en Itàlia en 268. Assetjat per Gallian a Milan, es executat sus òrdre de Claudi II lo Gotic après l'assassinat de Gallian. Notas

 Emperaires illirians 

RetrachNomNaissençaRegneSuccessionMòrtNotas80px Claudi II lo Gotic   10 de mai de 213  Sirmium (Panòmia) Setembre de 268 – genièr de 270(≈  mes) General victoriós de la batalha de Naissus, pren lo poder a la mòrt de Gallian. genièr de 270 (a ≈  ans)  Causa naturala (pèste) Claudi II lo Gotic sus ,  o 80px Quintil   ≈ 220  Sirmium (Panòmia) Janvier 270 – septembre 270(≈ 6 mois) Fraire de Claudi II lo Gotic, pren lo poder après sa mòrt. setembre de 270 (a ≈ 70 ans)  Causa incertana Quintillus sus ,  o 80px Aurelian   9 de setembre de 214  Sirmium (Panòmia) Setembre de 270 – setembre de 275(≈  ans) Proclamat emperaire per las legions del Danubi a la mòrt de Claudi II lo Gaotic, en oposicion a Quintil. Setembre de 275 (a ≈  ans)  Assassinat per la garda pretoriana Aurélien sus ,  o 80px Tacit   ≈ 200  Interamna 25 de setembre de 275 – junh de 276(≈  mes) Elegit pel Senat per remplaçar Aurelian, après un cort interregne. Junh de 276 (a ≈  ans)  Causa naturala (benlèu assassinat) Aurélien sus ,  o 80px Florian   ≈ 210 Junh de 276 – setembre de 276(≈  mes) Fraire de Tacit, elegit per l’armada per li succedir. Setembre de 276 (a ≈ 66 ans)  Assassinat per las sieunas tropa, en favor de Pròb Florien sus ,  o 80px Pròb   19 d'agost de 232  Sirmium (Panòmia) Setembre de 276 – setembre/octobre de 282(≈  ans) Governaire d'una província de l'Èst, proclamat emperaire per las legions del Danubi contra Florian. Setembre/octobre de 282 (a ≈  ans)  Assassinat per la sieuna tropas, en favor de Car Probus sur ,  o 80px Car   ≈ 224  Narbo (Gàllia) Setembre/octobre de 282 – julhet/agost de 283(≈  mes) Prefècte del pretòri de Pròb, pren lo poder abans o après sa mòrt. Julhet/agost de 283 (a ≈ 59 ans)  Causa incertana Carus sus ,  o 80px Numèri   ≈ 253 Julhet/agost de 283 – novembre de 284(≈ 15 mes) Filh de Car, li succedís amb son fraire Carin. 284 (a ≈ 31 ans)  Causa incertana (benlèu assassinat) Numerien sur ,  o 80px Carin   ≈ 250 Julhet/agost de 283 – març de 285(≈ 2 ans) Filh de Car, li succedís amb son fraire Numèri. 285 (a ≈ 35 ans)  Morís pendent una batalha contra Dioclecian Carin sus ,  o  Notas

 Lo Dominat (285 a 476) 
Après la fin de la crisi del sègle III, Dioclecian s’autoproclama emperaire en 284 e pausa las basas de la separacion de l'Empèri roman en 286.

 Tetrarquias e dinastia dels Constantinians 
La tetrarquia (285-324) es un sistèma foncionant, coma son nom l'indica, sus quatre govèrns: per cada division de l'Empèri (Orient e Occident), existís un emperaire màger (« August ») e un emperaire subordonat (« Cesar »), lo Primus Augustus (« Primièr August ») demora pasmens l'emperaire màger. Tres tetrarquias se succiguèron abans que lo sistèma se desagrèja e Constantin I lo grand  torna sol mèstre de l'Empèri en 324.

Nota: donar l'encambament dels règnes respectius, lo tablèu çai dejós es pas necessàriament cronologic.

 Legenda  

Retrach Nom Naissença Regne Succession Mòrt Notas80px Dioclecian   22 de decembre de 244  Salona (Dalmàciade) 20 de novembre de 284 – 1èr mai de 305 (≈  ans) Proclamat emperaire per l'armada après la mòrt de Numèri contra CarSol mèstre de l'Empèri de 285 a 286Emperaire de l'Orient de 286 a 293 (◼︎)« August » de l'Orient fin a 305 (◼︎) quand abdica 3 de decembre de 311 (a  ans) Causa naturala à Aspalatos Dioclétien sus ,  o 80px Maximi Ercul   250  Sirmium (Panòmia) 1èr d'abril de 286 – 1èr de mai de 305 (≈  ans) Adoptat coma Emperaire per Dioclecian de 286 a 293« August » de l'Occident fins a 305 quand abdica amb Dioclecian 310 (a ≈  ans) Capturat per Constantin Ièr puèi se suicida sus l'òrdre d'aquel Maximien Hercule sus ,  o  Usurpators Carausi en 286-293: Se revòlta en Britània e en Gàllia. Assassinat per son rival Allèct. Allèct en 293-297: Se revòlta sonque en Britània car ten pas pro de mejans per aparar Gàllia. Tuat dins un combat contra Constanci Clòr.80px Constanci Clor  31 de març de 250  Darania (Mesia) 1èr de mai de 305 – 25 de julhet de 306 (≈  an) Adoptat coma « Cesar » de l'Occident e eritièr per Maximi en 293« August » de l'Occident find a 306 (◼︎) 306 (a ≈  ans)  Causa naturala Constanci Clòr sus ,  o 80px Galèri   260  Felix Romuliana (Mesia) 1èr de mai de 305 – mai de 311 (≈  ans) Adoptat coma « Cesar » de l'Orient e eritièr per Dioclecian de 293 a 305« August » de l'Orient de 305 a 307 (◼︎)« August » de l'Orient e de l'Occident de 307 a 308 (◼︎)« August » de l'Orient de 308 a 310 (◼︎)« August » de l'Orient e de l'Occident de 310 a 311 (◼︎) 311 (a ≈  ans)  Causa naturala Galère sus ,  o 80px Sevèr II   vèrs 265 Julhet de 306 – Abril 307 (≈ 10 mes) Adoptat coma « Cesar » e eritièr per Constanci Clòr en 305Li succedís coma « August » de l'Occident de 306 a 307 16 de setembre de 307 (a ? ans)  Capturat per Maxenci e forçat a se suicidar (o assassinat) Sévère II sus ,  o 80px Constanci Ièr « lo Grand »   27 de febrièr de 272  Naissus (Mesia) 25 de julhet de 306 – 22 de mai de 337 (≈ {edat|306|07|25|337|05|22}} ans) Filh de Constanci Clòr, proclamat emperaire per la tropas de son paireAcceptat coma « Cesar » de l'Occident per Galèri de 306 a 307S’autoproclama « August » de l'Occident en 307 après la mòrt de Sevèr II e refusa la relegacion en « Cesar » per Galèri fins a 309Emperaire de l'Occident de 311 a 324 après aver eliminat MaxenciPrimièr emperaire roman à se convertir al cristianismeSol mèstre de l'Empèri fins a 337 22 de mai de 337 (a  ans)  Causa naturala Constantin Ier sus ,  o  Usurpators Maxenci en 306-312: Filh de Maximi, pren lo poder en 306 contra Sevère II e nomenat « Cesar » de Roma per Maximi en 307 après la mòrt de Sevèr. Morís dins la batalha del pont Milvius contra Constanci Ièr. Maxence sus ,  o  Domici Alexandre en 308-310: Se revòlta en Africa en copant lo porgiment en blat. Batut e executat sus òrdre de Maxenci.80px Maximin II   20 de novembre de 270  Dàcia 1èr de mai de 311 – Julhet/Agost de 313 (≈  ans) Nebòt de Galèri, adoptat coma « Cesar » e son eritièr en 305Li succedís coma « August » de l'Orient (amb Licini) de 311 a 313 Julhet/Agost de 313 (a ≈  ans)  Déesfach dins la guèrra civila contra Licini, es benlèu suicidat pauc après Maximin II sus ,  o 80px Licini   vèrs 265  Felix Romuliana (Mesia) 11 de novembre de 308 – 18 de setembre de 324 (≈  ans) Nomenat « August » de l'Occident per Galèri contra Maxenci en 308 `ven « August » de l'Orient en 311 après la mòrt de Galèri (amb Maximin II)Venceire de Maximin, ven lo sol Emperaire de l'Orient de 313 a 324S'adjonh Valèri Valens en 317 e Martinian en 324 coma « Augusts » de l'Occident en oposicion a Constantin I lo Grand (anbedos son executats dins las setmanas que venon) 325 (a ≈ 60 ans)  Desfach dins la guèrra civila contra Constantin Ier e capturat, executat l'an suivante Licinius sus ,  o 80px Constantin II « lo Jove »   316  Arle (Gàllia) 22 de mai de 337 – 340 (≈  ans) Filh de Constantin IèrNomenat « Cesar » de l'Occident en 317« August » adjunt amb sos fraires Constans Ièr e Constanci II 340 (a ≈  ans)  Mòrt dins una batalha contra Constans Ièr Constantin II sus ,  o  80px Constans Ièr   320  ? 22 de mai de 337 – febrièr de 350 (≈  ans) Filh de Constantin Ièr« August » adjunt amb sos fraires Constantin II e Constanci II febrièr 350 (à ≈  ans)  Assassinat suls òrdres de l'usurpator Magnenci Constant Ier sus ,  o  Usurpators Magnenci de 350 à 353: ven protector de Constans que fa assassinar en 350 per s'autoproclamar August a Autun. Se suicida a Lion en 353 après sa desfacha contra Constanci II.Magnence sus ,  o  Nepocian en 350 nebòt de Constantin Ièr, s'autoproclama emperaire de Roma contra Magnenci. Assassinat pels soldats d'aquel darrièr après 28 jorns de regne.Népotien sus  o  Vetranio en 350: general de Constans, proclamat « Cesar » contra Magnenci e temporariament acceptat coma « August » de l'Occident per Constanci II. Abdica fàcia a aquel e es exiliat a Bursa ont morís en 356.Vetranio sus  o  Silvan en 355: general de Constanci II, s'autoproclama emperaire en Panònia. Assassinat pels sieus soldats après 28 jorns de regne.80px Constanci II   7 d'agost de 317  Sirmium (Panònia) 22 de mai de 337 – 3 de novembre de 361 (≈  ans) Filh de Constantin Ièr« August » adjunt amb sos fraires Constantin II e Constans IèrSol emperaire de 350 a 361 361 (a ≈  ans)  Causa naturala Constance II sus ,  o 80px Julian   331/332  Constantinòble (Tràcia) Febrièr de 360 – 26 de junh de 363 (≈  ans) Cousin de Constanci II, nomenat « Cesar » de l'Occident en 355Proclamat « August » per sas tropas en 360Sol emperaire après la mòrt de Constanci 26 de junh de 363 (a ≈  ans)  Mortalament ferrit dins une batalha Julien sus ,  o 80px Jovian   331  Singidunum (Mesia) 26 de junh de 363 – 17 de febrièr de 364 (≈ 8 mes) General de Julian, proclamat emperaire per sas tropas a la mòrt de Julian 17 de febrièr de 364 (a ≈  ans)  Causa naturala (ofegament per de fums) Jovien sus ,  o  Notas 

 Dinastia dels Valentinians 

 Legenda 

Retrach Nom Naissença Regne Succession Mòrt Notas80px Valentinian Ièr   321  Cibales (Panòmia) 26 de febrièr de 364 – 17 de novembre de 375 (≈ 11 ans) Elegit per l'armada per remplaçar Jovian coma « August » de l'Occident 17 de novembre de 375 (a ≈  ans)  Causa naturala Valentinien Ier sus ,  o  Usurpator Firm II de 372 a 375 :ensag d'establir un reialme moro independant. Traït per son fraire Gildon, es executat sus òrdre de Valentinian.80px Valens   328  Cibales (Panònia) 28 de març de 364 – 9 d'agost de 378 (≈  ans) Fraire de Valentinian Ièr que lo nomena « August » adjunt de l'Orient 9 d'agost de 378 (à ≈  ans)  Tuat pendent la batalha d'Adrianòple contra los Gòts Valens sus ,  o  Usurpator Procòpi de 365 a 366: cosin e eritièr de Julian l'Apostat, usurpa lo tròn pendent que Valens combat leo Perses. Batut e executat sus òrdre de Valens.80px Gracian   18 d'abril/23 de mai de 359  Sirmium (Panònia) 4 d'agost de 367 – 25 d'agost de 383 (≈  ans) Filh de Valentinian Ièr, nomenat « August » adjunt de l'Occident en 367 puèi ven « August » de l'Occident après la mòrt de Valentinian 25 d'agost de 383 (a ≈  ans)  Assassinat per une faccion rebèla de l'armada Gratien sur ,  o 80px Valentinian II   371  Milan (Itàlia) 17 de novembre de 375 – 15 de mai de 392 (≈  ans) Filh de Valentinian Ièr, proclamat emperaire per l'armada de Panònia après la mòrt de ValentinianAcceptat coma « August » adjunt de l'Occident per Gracian 15 de mai de 392 (a ≈  ans)  Benlè assassinat  Valentinien II sus ,  o  Usurpators Maxim de 387 a 388: se revòlta e assassina Gracian en 383 abans d'èsser reconegut coma legitim per Teodòsi en 386. Envasís lo domèni de Valentinian II en 387 abans de n'èsser caçat e executat en 388 per Teodòsi. Victor en 388: nomenat Cesar per son paire Maxim en 384. S'autoproclama emperaire a la mòrt de son paire. Capturat e executat sus òrdre de Teodòsi. Notas 

 Dinatia dels Teodosians 
Teoodòsi I  es lo darrièr emperaire a dirigir efectivament la totalitat de l'Empèri roman. Sos successors son sos filhs Flavi Arcadi encargat de l'Orient, futur « Empèri bizantin », que viu fins a 1453, e Flavi Onori encarga de l'Occident, nomenar « Empèri roman d'Occident », que s'aclapa en 476.

 Legenda 
Retrach Nom Naissença Regne Succession Mòrt Notas105x105px Teodòsi I   11 de genièr de 347  
Coca (Ispània) 19 de genièr 379 – 17 de genièr 395 
(15 ans) Nomat « August » de l'Orient per Gracian après la mòrt de Valens, puèi ven sol mèstre de l'Empèri après la mòrt de Valentinian II 17 de genièr de 395 (a 48 ans) 
Causa naturala Théodose  sus ,  o 80x80px Maxim   335 
(Ispània) 31 d'agost de 384 – 28 d'agost de 388 
(3 ans) Usurpateur du trône de l'Occident de 383 au 384, puis coempereur légitime 28 d'agost de 388 (a ≈ 53 ans) 
Executat sus òrdre de Teodòsi I Maxim sus  o  Usurpator Eugèni de 392 a 394: marcha sus Roma amb los Francs e los Alamans alara que Teodòsi I es retengut en Orient. Aquel empòrta la victòria a la riu freja e Eugèni es executat.Eugène sur  o 107x107px Flavi Arcadi   377 
(Ispània) Genièr de 383 – 1èr de mai de 408 
(≈ 25 ans) Filh de Teodòsi I
Nomenat « Cesar » de l'Orient en 383 après la mòrt de Gracian
Ne ven « August » a la mòrt de son paire 1èr de mai de 408 (a ≈ 31 ans) 
Causa naturala Arcadius sus  o 80x80px Flavi Onòri   9 de setembre de 384 
? 23 de genièr de 393 – 15 d'agost de 423 
(30 ans) Filh de Teodòsi I
Nomenat « Cesar » de l'Occident en 393 après la mòrt de Valentinian II
Ne ven « August » a la mòrt de son paire 15 d'agost de 423 (a 38 ans) 
Causa naturala Honorius sus ,  o 107x107px Teodòsi II   10 d'abril de 401  
Constantinòble Genièr de 402 – 28 de julhet de 450 
(≈ 48 ans) Filh d'Arcadi
Nomenat  « Cesar » de l'Orient en 402
Ne ven « August » après la mòrt de son paire 28 de julhet de 450 (a ≈ 49 ans) 
Causa naturala Théodose II sus  o 80x80px Constanci III   ?  
Naissus (Mesia superiora) 8 de febrièr de 421 – 2 de setembre de 421 
(7 mes) Maridat a la filha de Teodòsi I, Galla Placidia
Nomenat « Cesar » de l'Occident amb Onòri 2 de setembre de 421 (a ? ans) 
Causa naturala Constance III sur  Usurpator Joan de 423 à 425: Foncionri jol regne d'Onòri, proclamat emperaire de l'Occident per Castin sens jamai èsser reconegut per l'Orient. Desfach per l'armada de Teodòsi II e Valentinian III, capturat e executat en julhet de 425.Joan sus ,  o 80x80px Valentinian III   2 de julhet de 419  
Ravena (Itàlia) 23 d'octobre de 424 – 16 de març de 455 
(30 ans) Filh de Constanci III
Nomenat « Cesar » de l'Occident per Teodòsi II a la mòrt d'Onòri, contre Joan
Ne ven « August » après sa victòria sus Joan 16 de març de 455 (a ≈ 35 ans) 
Assassinat, benlèu suls òrdres de Petròni Maxim Valentinien III sur ,  o 80x80px Marcian   396  
Tràcia o Illiria Estiu de 450 – Genièr de 457 
(≈ 6 ans) Nomenat coma successor (e espos) de Pulqueriá, la sórre de Teodòsi II Genièr de 457 (à ≈ 61 ans) 
Causa naturala Marcien sus  o  Notas 

 Darrièrs emperaires d'Occident 
L'Empèri roman d'Occidant desaparéis en 476 quand son darnièr emperaire, Romul Augustul, es deposat per Odoacre. Juli Nepos es el lo darrièr emperaire legitim, reconegut per l'emperaire d'Orient e pels reis dels pòbles federats (Francs, Vsigòts, Burgonds ....) fins a sa mòrt en 480.

Pasmens, vèrs l'an 500, a la seguida de sa victòria fàcia als Ostrogòts, lo rei dels Francs Clodovèu I recebèt lo títol de cònsol dels Romans del costat de l'emperaire d'Orient. Ne profiècha alara per prene lo títol d’« August ».

Portrait Nom Naissença Regne Succession Mòrt Notas80px Petròni Maxim  396 17 de març de 455 – 31 de mai de 455 (2 mes) S'autoproclama emperaire amb lo sosten de l'armada après la mòrt de Valentinian III, sens jamai èsser reconegur per l'Orient 31 de mai de 455 (a ~ 61 ans)  Assassinat, benlèu lapidat per la fola Pétrone Maxime sus ,  o   Interregne (1 mes) 80px Avit  385  9 julhet de 455 – 17 d'octobre de 456 (15 mes) Magister militum jos Petròni Maxim, proclamat emperaire pel rei visigòt Teodoric II a la mòrt de Maxim après 456 </small>  Capvirat per son magister militum, Ricimer. Causa e data de la mòrt desconeguda Avitus sus ,  o   Interrègne (5 mes) 80px Majorian   Novembre de 420  Abril de 457 – 2 d'agost de 461 (~  ans) Nomenat emperaire per Ricimer 7 d'agost de 461 (a ~ 40 ans)  Capvirat e decapitat suls òrdres de Ricimer Majorien sus ,  o   Interrègne (3 mes) 80px Sever III   vèrs 420  Lucania (Itàlia) Novembre de 461 – Agost de 465 (~  ans) Nomenat emperaire per Ricimer, sens jamai èsser reconegut per l'Orient Agost de 465 (a ~ 45 ans)  Benlèu empoisonat per Ricimer Sévère III sus ,  o   Interregne (2 ans) 80px Anthèmi  vers 420  12 d'abril de 467 – 11 de juilhet de 472 ( ans) Nomenat emperaire per Ricimer, amb lo sosten de l'emperaire d'Orient Leon Ièr, lo Traci 11 de julhet de 472 (a ~ 52 ans)  Executat per Ricimer Anthémius sus ,  o 80px Olibri  420 11 de julhet de 472 – 2 de novembre de 472 (4 mes) Gendre de Valentinian IIINomenat emperaire per Ricimer, sans jamai èsser reconegut per l'Orient 2 de novembre de 472 (a ~ 52 ans)  Causa naturala Olybrius sus ,  o   Interregne (4 mes) 80px Gliceri   vèrs 420 Març de 473 – Junh de 474 (15 es) Nomenat emperaire per Gondebaud (successor de Ricimer), sens jamai èsser reconegut per l'Orient après 480 </small>  Capvirat per Juli Nepos. Causa e data de la mòrt desconegudas Glycérius sur ,  o 80px Juli Nepot  vèrs 430 Junh de 474 – 28 d'agost de 475 (1 an) Nebòt per aliança de Leon I lo TraciNomenat emperaire contre Glicèri 9 de mai de 480 (a ~ 50 ans)  Capvirat per Flavi Orestes. Julius Nepos sus ,  o   Interregne (2 mes) 80px Romul August(ul)   vèrs 461  31 d'octobre de 475 – 4 d'octobre de 476 (1 an) Nomenat per son paire Flavi Orestes, sens jamai èser reconegut per l'Orient après 507 </small>  Causa e date de la mòrt desconegudas Romul August sus ,  o  Notas 

 Emperaires d'Orient 
L'Empèri roman d'Orient, que los istorians nomenan tanben « Empèri bizantin » a partir de la Nauta Edat Mejada, desaparéis en 1453 pendent la presa de Constantinòble pels Otomans.

Pendent gaireben de mila ans se succediguèron tretze dinastias d'emperaires. Alara que Flavi Arcadi es lo primièr emperaire roman d'Orient après la separacion oficiala de l'Empèri, Zenon es considerat coma lo darrièrr emperaire roman d'Orient e lo primièr emperaire bizantin, donant l'aclapament de l'Empèri roman d'Occident en 476.

 Notas e referéncias 

 Annèxes 

 Articles connèxes 
 Roma antica
 Empèri roman
 Naut Empèri roman
 Crisi del tresen sègle
 Antiquitat tardièra | Bas Empèri roman
 Empèri roman d'Occident
 Empèri roman d'Orient
 Usurpator roman

 Bibliografia 
 Chris Scarre et Brandon Shaw, Chronicle of the Roman Emperors, Thames & Hudson, 1995, réédition 2001, ISBN 0-500-05077-5
 Tacitus, The Annals of Imperial Rome, Penguin Classics, Michael Grant Publications Ltd, 1971, réédition 1985, ISBN 0-14-044060-7
 Martha Ross, Rulers and Governments of the World, Vol.1 Earliest Times to 1491, Bowker, 1978, ISBN 0-85935-021-5
 Clive Carpenter, The Guinness Book of Kings Rulers & Statesmen, Guinness Superlatives Ltd, 1978, ISBN 0-900424-46-X
 R.F.Tapsell, Monarchs Rulers Dynasties and Kingdoms of The World, Thames & Hudson, 1981, réédition 1987, ISBN 0-500-27337-5

 Ligams exteènes 

  Roman Emperors.org, biografias dels emperaires romans.
  Livius.org, biografias e retrachs dels emperaires romans.


Categoria:Lista d'emperaires
Categoria:Lista de succession