La Promesa venduda

La Promesa venduda (en chèc Prodaná nevěsta) es un operà comic en tres actes del compositor chèc Bedřich Smetana, ambe libret de Karel Sabina. Foguèt compausat pendent lo periòde 1863–66, e estrenat al Teatre Provisòri, a Praga, lo 30 de mai 1866 dins un format de dos actes ambe dialògues parlats. Smetana lo revisèt entre 1866 e 1870 e la version definitiva, en tres actes ambe recitatius,  s'estrenèt lo 25 de setembre 1870, totjorn al Teatre Provisòri.

Atal modificat, se ganhèt una popularitat mondiala. Demest las representacions internactionalas e los enregistraments, fòrça son dins la version en alemand, titolada Die verkaufte Braut. La dubertura es sovent jogada a part dins los programas de concèrt.

Genèsi de l'òbra
Contèxte
Libret
Composicion
Principalas representacions e estrenas fòra país
Smetana comptava de poder far executar son òbra a París, e coma un balet èra una necessitat a l'Operà d'aquela vila, aquí benlèu perqué compausèt las tres danças chècas (Polcà, Furiant e Skočná). Mas en realitat La Promesa venduda s'estrenèt pas a París abans 1928. La Promesa venduda foguèt donada a Sant Petersborg en lenga russa lo 11 de genièr 1871, jos la direccion de Nápravník.

Autras estrenas e representacions internacionalas :
 Zagrèb, 18 d'octobre 1873, en croat
 Viena, 1èr de junh 1892, en chèc
 Viena, Theater an der Wien, 2 d'abril 1893, en alemand
 Berlin, Theater Unter den Linden, 1èr de julhet 1893, en alemand
 Chicago, 20 d'agost 1893, en chèc
 Ljubljana, 15 de febrièr 1894, en eslovèn
 Estocòlme, 6 d'octobre de 1894, en suedés
 Londres, Drury Lane, 26 de junh 1895, en alemand
 Viena, Operà, 4 d'octobre 1896, en chèc
 Milan, 9 d'octobre 1905, en italian
 Brussèlas, 23 de febrièr 1907, Théâtre Royal de la Monnaie, en francés
 Buenos Aires, 1èr d'agost 1907, en italian
 Nòva York, Metropolitan Opera, 19 de febrièr 1909, en alemand
 Helsinki, 29 de març 1910, en finés
 Belgrad, en 1922, en sèrbe
 Barcelona, 12 de febrièr 1924, en chèc
 París, Opéra Comique, 26 d'octobre 1928, en francés
 Copenaga, 15 de mai 1930, en danés L'œuvre à l'affiche, L'Avant-Scène Opéra, La Fiancée vendue, n° 246, 2008, p. 84.

Ròtles
RòtleTipe de votzDistribucion a l'estrena, lo 30 de mai 1866url=https://web.archive.org/web/20160304212539/http://www.ascolti.cz/opera/Prodan%C3%A1%20nev%C4%9Bsta__Bed%C5%99ich%20Smetana |títol=Prodaná nevěsta |en=Toulky operou |data de consultacion=8 de junh 2016 (en chèc)Direccion: Bedřich SmetanaKrušina, un paisanbaritònJosef PalečekLudmila, sa femnasopranoMarie ProcházkováMařenka, lor filhasopranoEleonora von EhrenbergMícha, un pagésbassaVojtěch ŠebestaHáta, sa femnamezzo-sopranoMarie PisařovicováVašek, lor filhtenòrJosef KyselaJeník, filh de Mícha d'un primièr maridatgetenòrJindřich PolákKecal, lo maridaire del vilatgebassaFrantišek HynekPrincipál komediantů, Lo Director de la tropatenòrJindřich MošnaIndián, L'Indian, un sauta-en-bancabassaJosef KřtínEsmeralda, sauta-en-banca, dançairasopranoTerezie Ledererová Còr: vilatgencs, artistas del circ, dròlles.
Argument
Acte I
Acte II
Acte III
Lista dels numeròs
La lista correspond a la version finala (1870) de l'operà.
{| class="wikitable"
|-
!width= 150|Numerò
!width= 200|Cantat/jogat per
!width= 300|Títol (chèc)
!width= 300|Títol (occitan)
|-
|Dubertura
|Orquèstra
|
|
|-
|Acte ICòr
|Vilatgeses
|Proč bychom se netěšili
|"Perqué se regaudir pas"
|-
|Aria
|Mařenka
|Kdybych se co takového
|"S'un còp apreniái sus tu"
|-
|Duò
|Mařenka e Jeník
|Jako matka požehnáním ... Věrné milování
|"Una maire vertadièra es un benfait... "L'amor fidèl non se pòt arroïnar"
|-
|Triò
|Ludmila, Krušina, Kecal
|Jak vám pravím, pane kmotře
|"Coma vos disi, mon car compaire"
|-
|Triò
|Ludmila, Krušina, Kecal
|Mladík slušný
|"Es un jovent plan coma cal"
|-
|Qüartet
|Ludmila, Krušina, Kecal, Mařenka
|Tu ji máme
|"Aquí lá, aquí lá"
|-
|Dança: Polcà
|Còr e orquèstra
|Pojd' sem, holka, toč se, holka
|"Aicí, mainada, vira, mainada !"
|-
|Acte IICòr ambe'ls solistas
|Còr, Kecal, Jeník
|To pivečko
|"A la bièrra !"
|-
|Dança: Furiant
|Orquèstra
|
|
|-
|Aria
|Vašek
|Má ma-ma Matička
|"La-la-la mamà m'a dit"
|-
|Duò
|Mařenka e Vašek
|Známť já jednu dívčinu
|"Coneissi una joventa"
|-
|Duò
|Kecal e Jeník
|Nuže, milý chasníku, znám jednu dívku
|"È ben, mon òme, un mot o dos... coneissi una jove"
|-
|Aria
|Jeník
|Až uzříš - Jak možna věřit
|"Quand descobriràs a qui as crompat Mařenka - Cossí se pòt creire qu'agèssi poscut vendre ma cara promesa"
|-
|Ensemble
|Kecal, Jeník, Krušina, Còr
|Pojďte lidičky
|"Venètz, brave monde, escotatz-me"
|-
|Acte IIIAria
|Vašek
|To-to mi v hlavě le-leži
|"A-aquò me vira dins lo-lo cap"
|-
|Marcha dels sauta-en-bancas ("comedians")
|Orquèstra
|
|
|-
|Dança: Skočná (Dança dels sauta-en-bancas)
|Orquèstra
|
|
|-
|Duò
|Esmeralda, Principál
|Milostné zvířátko
|"Una polida bestiòta farem de vos"
|-
|Qüartet
|Háta, Mícha, Kecal, Vašek
|Aj! Jakže? Jakže?
|"Ai, cossí ? cossí ? Vòl pas d'ela ? "
|-
|Ensemble
|Mařenka, Krušina, Kecal, Ludmila, Háta, Mícha, Vašek
|Ne, ne, tomu nevěřím
|"Non, non, i cresi pas"
|-
|Sextet
|Ludmila, Krušina, Kecal, Mařenka, Háta, Mícha,
|Rozmysli si, Mařenko
|"Pensas-i ben, Mařenka"
|-
|Aria
|Mařenka
|Ó, jaký žal ... Ten lásky sen
|"O quina dolor...  Aquel sòmi d'amor"
|-
|Duò
|Jeník e Mařenka
|Mařenko má!
|"Mařenka miá!"
|-
|Triò
|Jeník, Mařenka, Kecal
|Utiš se, dívko
|"Calma-te, joventa, e fisa-te a ma paraula"
|-
|Ensemble
| Còr, Mařenka, Jeník, Háta, Mícha, Kecal, Ludmila, Krušina,
|Jak jsi se, Mařenko rozmyslila?
|"Diga, Mařenka, qu'as decidit ?"
|-
|Finale
|Totes los personatges e lo còr
|Pomněte, kmotře ... Dobrá věc se podařila|"Sovenètz-vos, compaire, que Jeník es vòstre filh... Una bona causa s'es faita e a trionfat l'amor fidèl"
|}

Discografia
 L'annada de las milhoras versions es en caractèrs grasses; l'annada d'autras grandas versions es en caractèrs grasses e en italicas. Fonts : L'Avant-Scène OpéraDidier Van Moere, L'Avant-Scène Opéra, La Fiancée vendue, n° 246, Discographie, pp. 76-82; comentaris dels clients, Amazon (França, Estats-Units, Alemanha, Reialme Unit), la FNAC
AnnadaDistribucion Mařenka, Jeník, Vašek, KecalCap d'orquèstra,Operà/OrquèstraLabel1933 Ada Nordenová,  Vladimír Tomš, Jaroslav Gleich, Emil PollertOtakar Ostrčil,Orquèstra del Teatre nacional de Praga (primièr enregistrament complet de l'operà)His Master's Voice ---> Naxos Historical 8.110098-99 (2 CD)Cantus Classics 500252 (2 CD)1937Hilda Burke, Mario Chamlee, George Rasely, Louis d'AngeloWilfrid PelletierMetropolitan Opera (cantat en anglés)Bensar OL 58371939 Hilde Konetzni, Richard Tauber, Heinrich Tessmer, Fritz KrennThomas Beecham,Royal Opera HouseLondon Philharmonic Orchestra (cantat en alemand)Urania URN22286Cantus Classics 5003861947 Ludmila Červinková, Beno Blachut, Rudolf Vonásek, Karel Kalaš,Karel Ančerl,Orquèstra Ràdio-sinfonica de Praga (SOČR)Còr de la Ràdio de PragaOpera d'Oro OPD1354,Cantus Classics 500683 (2 CD) 1949 Elisabeta Shumilova, Georgi Nelepp, Anatole Orfenov, Nicolai ShchelgolkovKiril Kondrashin,Theatre Bolchòi (cantat en rus)Concert Hall, CHS1318 (33 torns)1951 Traute Richter, Sebastian Hauser, Ralf Peters, Kurt BöhmeHans Lenzer,Städische Oper Berlin (cantat en alemand)VOX OPX 148/1-2 (33 torns),Cantus Classics 5011171952 Milada Musilová, Ivo Žídek, Oldřich Kovář, Karel Kalaš,Jaroslav Vogel,Orquèstra del Teatre nacional de PragaSupraphon, SU 3980-21953 Elfride Trötschel, Richard Hol, Willi Hofmann, Georg SternKarl Elmendorff,Orchestra und Chor des Hessichen Rundfunks (cantat en alemand)ReliefCantus Classics 5006751954 Elfride Trötschel, Kurt Wolinsky, Willy Müller, Heinz RehfussWalter Goehr,Frankfurter Opernhaus (cantat en alemand)Gala GL1008101955 Erna Berger, Rudolf Schock, Hanns-Heinz Nissen, Gottlob FrickWilhelm Schüchter,Nordwestdeutsche Philharmonie,Chor des Landestheater Hannover(cantat en alemand)EMI 5 74270 2 9 (sortit en CDs en 2001)1956Vilma Bukovetz, Miro Banjnik, Janec Lipushek, Latko KoroshetzDimitri Gebré,Operà national eslovènPhilips ABL3179-81 (33 torns)1959 Drahomira Tikalová, Ivo Žídek, Oldřich Kovář, Eduard Haken,Zdeněk Chalabala,Orquèstra del Teatre nacional de PragaSupraphon, SU0040-2612Cantus Classics n° ?1962 Pilar Lorengar, Fritz Wunderlich, Karl-Ernst Mercker, Gottlob FrickRudolf Kempe,Bamberger SymphonikerRIAS Kammerchor (cantat en alemand)EMI 818721962 Anny Schlemm, Rolf Apeck, Harald Neukirch, Theo AdamOtmer Suitner,Dresdner Staatsoper (cantat en alemand)Berlin Classics 00204021975 Teresa Stratas, René Kollo, Heinz Zednik, Walter BerryJaroslav Krombholc,Münchner RundfunkorchesterChor des Bayerischen Rundfunks (cantat en alemand)RCA 74321 40576-21978 Teresa Stratas, Nicolai Gedda, Jon Vickers, Martti TalvelaJames Levine,Metropolitan Opera (cantat en anglés)Bensar OL122781982 Gabriela Beňačková, Peter Dvorský, Miroslav Kopp, Richard NovákZdeněk Košler,Orquèstra filarmonica chècaSupraphon SU3703-21999 Oksana Krovytska, Miroslav Dvorský, John Cogram, Jiří SulženkoZdeněk Mácal,Opéra de NancyCelestial Audio CA0032004 Susan Gritton, Paul Charles Clarke, Timothy Robinson, Peter RoseCharles Mackerras,Philharmonia Orchestra, Chorus of the Royal Opera House, Covent Garden  (cantat en anglés)Chandos CHAN31282008 Christiane Oelze, Aleš Briscein, Christoph Homberger, Franz Hawlata,Jiří Bělohlávek,Opéra National de ParisPremiere Opera, CDNO3162-2

Complement de distribucion (principalas versions)
K = Krušina, L = Ludmila, M = Mícha, H = Háta, P = Principál komediantů,  E = Esmeralda, I = Indián.
 Otakar Ostrčil : Jan Konstantin (K), Marie Pixová (L), Zdeněk Otava (M), Marta Krásová (H), Karel Hruška (P), Otta Horáková (E), Václav Marek (I)
 Karel Ančerl : Ladislav Mraz (K), Jarmila Palivcová (L), Josef Heriban (M), Vera Krilová (H), Bohumír Vich (P), Jarmila Pechová (E), Jan Soumar (I)
 Jaroslav Vogel : Václav Bednář (K), Štěpánka Štěpánová (L), Zdeněk Otava (M), Marie Veselá (H), Karel Hruška (P), Jarmila Pechová (E), Ladislav Mráz (I)
 Zdeněk Chalabala : Václav Bednář (K), Jaroslava Dobrá (L), Jaroslav Horáček (M), Štěpánka Štěpánová (H), Rudolf Vonásek (P), Jarmila Pechová (E), Jiří Joran (I) 
 Rudolf Kempe : Marcel Cordes (K), Nada Puttar (L), Ivan Sardi (M), Sieglinde Wagner (H), Ernst Kukrowski (P), Gertrud Freedmann (E), ? (I) 
 Zdeněk Košler : Jindřich Jindrák (K), Marie Veselá (L), Jaroslav Horáček (M), Marie Mrázová (H), Alfréd Hampel (P), Jana Jonášová (E), Karel Hanuš (I). 

Videografia e filmografia
Filmografia
 1913, film mut de l'estudiò Kinofa, produsit per Max Urban ambe sa femna Andula Sedláčková coma primièr ròtleBeth Osnes,  Acting: An International Encyclopedia, edicion ABC-Clio, https://books.google.com/?id=WTkCI62oXjEC&pg=PA82, pagina 82, Oxford 2001, isbn 0-87436-795-6, consultat lo 28 de junh 2016 (Mařenka, se supausa). 
 Prima de 1932, Die verkaufte Braut, realizacion de Max Ophüls, libret adaptat per Curt Alexander, musica adaptada per lo compositor alemand de musica de filme, Theo Mackeben, una majoritat de dialògues parlats, Jarmila Novotná (Mařenka/Marie), Willi Domgraf-Fassbaender (Jeník/Hans, que ven donc baritòn), Otto Wernicke (Kecal/Kezal), Paul Kemp (Vašek/Wenzel, qu'es pas mai quèc), 76 mn Chantal Cazaux, La Fiancée vendue vue par Ophüls, L'Avant-Scène Opéra, La Fiancée vendue, n° 246, 2008. Ophüls faguèt bastir un vilatge chèc entièr dins l'estudiò per fornir un quadre «autentic»  Moving Pictures: The European Films of Max Ophuls, http://cinema.wisc.edu/series/2008_fall/ophuls.htm|archiveurl= http://wayback.archive.org/web/20091001181205/http://cinema.wisc.edu/series/2008_fall/ophuls.htm, editor University of Wisconsin, consultat lo 28 de junh 2016.
Videografia
 1975, per la television, direccion Jaroslav Krombholc, Orquèstra de la Ràdio de Munic, Teresa Stratas (Mařenka/Marie), René Kollo (Jeník/Hans), Heinz Zednik (Vašek/Wenzel), Walter Berry (Kecal/Kezal), Janet Perry (Esmeralda), Karl Dönch (Principál komediantů) 
 1980-81, la version discografica Zdeněk Košler en play-back, mesa en scèna de František Filip, ambe l'Orquèstra filarmonica chèca, lo Còr de la filarmonia chèca, Gabriela Beňačková (Mařenka), Peter Dvorský (Jeník), Miroslav Kopp (Vašek), Richard Novák (Kecal)
 1982, en alemand (Die Verkaufte Braut''), mesa en scèna Otto Schenk, direccion Adam Fischer, Orquèstra e Còr de l'Operà de Viena, decòrs e costumes de Rolf Langenfass, Lucia Popp (Mařenka/Marie), Siegfried Jerusalem (Jeník/Hans), Heinz Zednik (Vašek/Wenzel), Karl Ridderbusch (Kecal/Kezal)Didier van Moere, Discographie, L'Avant-Scène Opéra, La Fiancée vendue, n° 246, 2008.

Nòtas e referéncias
 L'article es a son començament una traduccion o una adaptacion de l'article anglés