Lexic auvernhat

L'auvernhat ten en generau le vocabulari de l'occitan embei los eventuaus chamjaments fonetics dau nòrd-occitan, mas a tanben de fòrmas lexicalas especificas (arcaïsmes e mots diferents de la rèsta de l'occitan) que franc sovent son comunas embei los dialèctes  lemosin e vivaroaupenc. Aqueste lexic conten de tèrmes tanben emploiats endacòm mai, pasmens los avèm pas excluses per l'amor de bailar una mòstra dau vocabulari auvernhat, tracha mai que mai de Parlar occitan - Auvergne Velay, Tiène Codèrt, IEO 63, 2001 e L'auvergnat de poche, Joan Ros, Assimil, 2004 e de la revista Parlem - Vai-i qu'as paur, L'imagier français - auvergnat, Aedis, 2005 e le Glossaire de la langue d'oc, Pierre Malvezin, 1909, le diccionari de Francés de Murat e http://jean.dif.free.fr/Images/France/SSandoux/Lexique.html

Coma en la rèsta de la lenga i a de  doblets, çò es de mots dont le sens es exactament parèir, mas l'un ven dau latin, l'autre dau gallés : la còrna/la bana, l'èdra/l'ènna... o l'un proven de la lenga daus francs e l'autre dau latin la mita/le gant, etc.

Quauques mots pòdon aveire una consonanta iniciala eufonica: g/i-eusses/elsses (els), l-èsser, z-onte, v-onte...

-è se pronóncia [é] ; -e se pronóncia [i/é] au Sud, [œ] au Nòrd.
- Le grop uèi se pòt prononciar [œj], [ɛj] o [ej].
- le grop ea se pronóncia [ia] (coma en romanés).

 abarir: abalir. fr. élever des enfants
 abatalhar: getar de pèiras a qualqu'un
 abla: fr. ablette
 abondar: èsser en abondància
 abolhat: fr. ébloui, eissorbat
 abora, d': d'ora
 aboriu, -iva: precòç, -a
 abraina: atirança, fòrça, violéncia, rapiditat
 abraïnar (/s') : fr. se jetter sur
 abrasar v: soudar
 abre, arbre, aibre
 abriga f. : abric
 abriau: abrial, abril
 abriva (d') o d'abriu ?? : de biais, en diagonala
 abroa f. : broa (tanben emplega) fr. la limite, lisière
 abusar: enganar; abusar
 acabar: fr. finir
 acairar: fòragetar a còp de pèiras
 acanhar (s') : se solelhar
 acaptar : V. Acaptar
 acatar (') : cobrir (se), recobrir (se)
 achaptar: comprar, crompar (non seriá un francesisme, Acapte e acaptar ‘adquirir, obtenir’ com acatar ‘reverenciar, respectar, obesir’ provenon en darrièra instància d’un meteis vèrb latin 'captare')
 achaurar: calfar, defendre del freg, abrigar, coconejar
 acistrar: raubar??
 aclan: arcolan. V. Arcan
 aclapar (s') : fr. accroupir
 acluchar (s') : se corbar
 aconsomir (s'): assopir (s')
 adelir: fr. épuiser
 ademan: endeman
 adrilhier, drilhier, alusèir fr. alizier, alisier (Sorbus torminalis)
 aduèi: uèi
 aduire: conduire, menar
 aer: èr. en l'": fr. déboussolé
 aferniau f, ferniau f. : utensili de fusta del qual los vaquièrs se servisson per trencar lo calhat
 aficcionar (s'): fr. s'enticher, se passionner
 aganir: extenuar
 agara, aiara, iara, asara, aura, agora, alhora, avora: ara - d’ora en ora, d’aura en aura : del nord au sud
 agland: fr. gland (du chêne)
 agorar/agroar (s') fr. s'accroupir, s'acagnarder, s'asseoir sur les talons
 agorrufar: fr. froisser
 agromar: fr. recroquevillé
 agromeladat: tortuós
 aiara: ara, adara; uèi (Briude)
 aice: colèra ??
 aicí-lai (d'): fr. par là-bas
 aicival: fr. ici-bas
 aigada: inondacion
 aigre: acre, agre
 aigueira: aiguièra
 airede, airedís m. : fr. airelle, myrtille
 airiçon: eiriçon
 aisinar ?? [ëgina], aisegar?? [ëgiga] aigar? [ëga] : adobar V. asegar
 aital: v. aitau
 aitant: tant
 aitau: atal; anem; coratge 
 aitot: tanben
 ajaça: agaça
 ajauc: fr. ajonc
 ala: angar, cubèrt (tanben ala d'aucèl)
 Alaier: Alèir, Alièr, Alavièr, fr. Allier
 alandar: a. lo bestiau: far sortir lo bestial de l'estable per lo menar al pasquièr. Sin. naparar (Salèrn, Mauriac), gitar (Riòm)
 alara [agaro] : fr. maintenant
 alàs: interj. ailàs!
 alausa: lauseta, alausa
 Alavièr V. Alaier
 alegrar: fr. égayer, rendre plus aisé
 Alèir V. Alaier
 alenant: mai que, tras que, fòrt, plan, regde, subre + adj.
 alèrta: esglai, esfrai
 alet: alen
 alh: al; ala
 alhèira, d': de contunh, sens parar e lèu; fr. sans discontinuer
 alhora: ra (tanben emplegat)
 Alièr V. Alaier
 alisar: fr. repasser
 alobit: òme avid que cèrca a s’apropriar çò que li aperten pas
 alora [avora]: ara, aora V. Avora
 altre -a (en cèrtans luòcs): autre, -a (cf. Roergue e localament en Givaudan)
 alucar: fr. allumer
 aluja: sangsuga
 alumar: fr. allumer
 amaisar: amatigar, apatzar
 amaseda: v. Maseda
 amassar: prendre; fr. ramasser. Amassar chalor: prendre calor. Se 'massar: se refugiar
 amb [om] : amb. fr. avec
 amont: en naut
 amorrar (s'): èsser absorbit per quicòm
 amortar: atudar
 ampòn [ampoan], empòu, amporai, empola : gèrd, fragosta (tanben emplegats. fr. framboise)
 amposeir, amporier: fr. framboisier
 anaissin (pron. aneishí) : ansin, atal
 àngiau: àngel
 angla: agla
 ant l'ora (d' ) : d'avant l'ora
 antan: autres còps; l'an passat
 antenons m. pl.: testiculs
 an-uèi, anueit [anej] [anèj]?, anuech [anë] : uèi (s'i ditz tanben). 'd'anueit ençai/en aicí?' (notat "d'aneinchin"): d'ara endavant
 anuòge, einueg?: enuèg
 aost, avost: agost
 aparelhar: preparar
 apastar: donar a manjar al bestial
 apasturar: fr. paître; faire paître
 apear: rejónher, atrapar
 apeitar/espeitar [(a)peità] [(a)pità] [pietà]: esperar (atendre)
 apincar (s') : apiejar (s') V. Pincar
 apòrt: vòga
 après-mèidia: après-miègjorn
 apoticari, apoticaire
 apressa: adv. après
 aquí a: aquí, vaquí (Aquí los a: los veicí)
 apujar: apiejar
 aranha: telaranha
 aranhada: aranha
 araira: fr. arrue
 arapar, arpar, arrapar ?? : atrapar (p. ex. una malautia), seguir
 arboneira: esquiròl (tanben emplegat)
 arbroquin : arbrissèl
 arcan [arcan] (arrondiment de Sant Flor), arcana (parçan de Salèrn), arcanela, arcanau, aclan, arzan, arzau: arcolan
 arcana: creda roja
 arcandièir: òmes sens valor morala, crapula
 arcanetas (montar las): venir roge de vergonha
 archa: grand còfre
 archar: arcar, darcar (córrer). Archar país.
 ardir (s'): fr. s'enhardir
 ardit: ardit, liard (moneda); interj. coratge!
 aret: fr. bélier
 argiala: argila
 arma: fr. âme; expr. de suspresa
 armèl: grand anèl fach amb una branca de fusta torcida
 armatge/armalh m.: armari, fr. armoire, placard
 armèir m.: armari, fr. armoire, placard
 arnha: irritacion
 armasi : armari, fr. armoire, placard
 arneis, arnesc ?: panoplia
 arpar: prendre, sasir. V. arapar
 arpatejar: f. agiter les griffes, les mains
 arpeta: aprenedís
 arrapar: atrapar (p. ex. una malautia), seguir, fr. fig. river, visser V. Rapar, Arapar
 arras f. pl.: fr. arrhes (argent donat per mor d'assegurar una pacha)
 arrelh: racina
 arrembar (s'): se getar
 (ar)ronza, (ar)ronze/(ar)ronzàs m. : bartàs. fr. roncier
 arrucar: fr. blottir
 arseir, arser, arsèra: ièr de ser (davans-ièr/arsèra: avant-ièr)
 arsi: set. fr. soif
 artelh (plur. artelhs, artiaus)
 artison, artuson, arteison ? arteron : fr. ciron (barbas d'espiga), mite, asticot
 arton: anc. pan; mangiscla per un viatge
 arzan, arzau: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan
 as [a] : v. Vès
 ase bobó o bobon? : fr. têtard (babion en Alps Maritims, de Babi, 'grapaud')	
 asegar, aseigar: adobar 
 aseimar, asaimar: mirar, observar, examinar (latin *ad-aestĭmare, oc. ancian 'adesmar', 'azesmar')
 asotar: avortar
 asne [ane/aine] : ase (tanben emplegat)
 asorar: adorar, venerar, baisar un objècte sacrat, una relíquia; anar a l'ofrenda
 aspre (aver d'") : aver d'apetit
 assai: ensag
 assajar: ensajar. fr. essayer
 assapar: assadolar, assaciar
 assem(s), d'assem(s) : ensems
 assemblada: la maison d’assemblée dans laquelle vivait la beata ou robiaca (religieuse rurale) autour de qui se réunissaient souvent les femmes pour travailler au carreau, bavarder, prier
 assetar (s'): fr. asseoir (s')
 assolellar (s') : aconsomir, assomir, assopir
 assuausar: adocir, calmar, apasimar
 atanben: var. tanben
 atanpauc: tanpauc
 atapar, 'tapar: préner/prene, prendre, (a)gafar. 'tapar paur: prendre paur. atapa-qu'atanhe: a l'azard, fr. au petit bonheur, a vista de nas
 atapir: tapar
 atau: atal; de contunh, de la meteissa manièra
 atenar (s'):  èsser preissat
 atemar (s'): s'obstinar
 atisar: fr. attiser, instiguer
 atissament: enervament
 atràs [atrà] : al delà, en darrièr. interj. metetz-vos de costat!
 atretant: aitant (La bèstia a nòu caps e atretant de coas)
 atubar (lo fuòc) : alucar (lo fuòc)
 aturar (s'): aprochar (s'); arrestar aplantar (s') (tanben emplegats); apiejar
 au! : interj. òc !; davant lo nom de qualqu'un, per l'apelar
 aub, aube, bei: amb
 aubar: sause
 aubèrge m. : auberga
 aüc: crit insolent
 aücar: cridar d'insolenças
 aucèl de la mòrt: chòt
 aucèl de las polas: fr. épervier
 auçura: autura, elevación de terrenh
 aul: el
 aul: marrit, mal. "far d'aul far" : èsser pas de bon far
 aulan(h)a, auglana, aug(l)anha, aulana, aumanha ("emanha"): avelana (tanben s'i ditz)
 aulanheir, aulanier(a): avelanièr (tanben s'i ditz)
 aumalha: bovins (gròsses)
 aur [aw] : fr. or (metalh). loís o levís [leví] d’aur
 aura: aura, vent
 aurada: aurièira. fr. lisière d'un champ
 auranja: irange
 aure (Cantal): aubre
 aure (l') : la rèsta, quicòm mai. "Vòle acò e pas d'aure"
 aurisse: vent violent qu'anóncia l'auratge
 ausanier: bois (arbre)
 ausèl(h)?, augèl, ausel [uzí], auseu, auvèl(h) [usèr, usé, uwbèl, ewvé] : aucèl [ushèl] (tanben emplegat)
 auserau: fr. érable
 aussitost franc. [ossità] : còp-sec [kosé]  (tanben emplegat)
 auvir, ausir, entendre
 aval [abal] : enbàs
 avalhant [abaillon]: pretenciós, arrogant
 avalisca: exclam. a la vista d'una causa qu'inspira lo darrier grad de repugnància
 avans: abans, avant
 avariciós, -osa [abarisiós]: avar, -a
 aveir: aver
 avena: civada
 aver m. espécia bovina
 aver char + vèrbe inf. : fr. coûter cher de + verbe inf.
 avèrs: ubac
 avèrti m., avèrtia f. costuma
 avertir: experimentar, conóisser; acostumar
 avigier: fr. alisier
 avisar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion
 avitar: fixar amb una vitz, vissar
 avora, avòra (parlars del Santflorenc), alora [avora]: ara, aora
 babaròta: escarabat de cosina
 babau: bèstia imaginària per far paur als mainatges. Se sortisses lo babau te minjarà, "Se minges pas ta sopa lo babau vendrà; nom donat als insèctes
 bacha (o bascha se ven del gallés 'bascauda'): fr. baquet, auge
 bachàs (o baschàs se ven del gallés 'bascauda'): abeurador
 bachòla (o baschòla se ven del gallés 'bascauda'): panièr o semal per lo transpòrt de rasim durant las vendémias; sòrta de bac de fusta, de forma ovalària, amb doas ansas lateralas constituidas per un talon de branca laissat sus las dogas
 bacon: lard, codena de lard
 badar: dobrir; restar la boca dubèrta, estonat
 badat: dobèrt
 badinar: s'amusar
 badinatge: fr. plaisanterie
 badò: pèça del jòc d'escacs que se desplaça de galís
 bagatge: vestits; bagatges
 bajau: casuda
 bal: bal, dansa
 balai, balaja: fr. balais
 balar: dansar
 balastra: caçairòla
 balhassat: de colors variadas
 baloard: fr. boulevard
 bandat, -ada: sadol, ebri
 banejar: fr. bruiner
 banhadura: fr. mouillure, état de ce qui est mouillé
 banhar: molhar (qualqu’un en li getant d'aiga)
 banhar (se "): far un banh
 banhat: fr. marécageux
 banhòla: banhadoira anciana amb de rodetas
 banqueta: trepador
 baraban (barrabam??) : filh de degun, boemian
 baralhar: s'agitar
 barbajau, èrba de talhadura : joubarbe
 barbòlha f. persona que parla indistintament; esperit confús e inconséquent, pauc senat; fig. enfanton
 barbotir : parlar doçament
 bard: fr. terre glaise
 bardar: salir
 bargassejar: fr. baragouiner
 barginhar, barguinhar: esitar; mercadejar, negociar lo prètz
 baril, barril? : bòssa, bossa, ansa (engenh de pesca)
 barjaca: fr. femme médisante
 barjar: bregar, concassar lo lin, lo cambe; parlar fòrça
 barlandatge: v. Varalh
 barquet: fr. baquet (à lessive)
 barracan [barracòn/boracan]: estòfa
 barrar: claure, enclaure un eiretatge, tampar, arrestar; claure un terrenh, un camp
 barrat, - ada adj: barriolat, -ada
 barrats/mèrles: bigarrats (gendarmes. Nom donat pel marescal Duroc als musicians de la garda urbana)
 barreirat: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair.
 barron: baston
 barta: fr. hotte
 bartòt: fr. punaise
 bas, -sa: pregond, -a
 bast [bas/bat]: fr. bât
 basta : se a Dieu plai (tanben emplegat)
 bastissa: immòble
 baston [basto]: fr. bâton
 bata: sòc d'un animal
 batal, batala: fr. pagaie
 batalejar: fr. pagayer
 batalhar: fr. discutir; déblatérer
 batejar [batedzà/batigià]: fr. baptiser
 batel: batèl
 batelar, baratelar: anar e venir amb bruch
 batielhas f. pl. : batejalhas
 bavaira, baveira, bavareta, bavarèl: pèça del faudal masculin
 beal, be(s)au, beau: besal, rec: canal de derivacion qu'adutz l’aiga del riu al molin o que mena las aigas dels prats vèrs un rec
 bèc [bè] : fr. bec
 becar: 1. fr. becqueter, piquer avec le be.c 2. fr. sommeiller (sans jaire?)
 beçau: beç (tanben emplegat)
beçon: beç (tanben emplegat)
 bealar: cridar
bedissa: sause
 bei: amb
 bèissa: fr. bêche 
 belament: lentament, doçament
 belet: ancestre, bisaujòl; grandpaire (mèstre del maine); nom afectiu balhat a un pichon
 belèt: febrièr (tanben emplegat)
 bèlh, a: bèl, a
 belhcòp: fòrça, plan
 belhida: semola
 belhir: bulhir, bolhir; fermentar
 belièra: V. beal
 belija, belha, buluga: beluga
 bèl-paire, bèla-maire: nuòu marit, nuòva esposa de la maire/del paire
 ben [bej/bion] : fr. bien adv
 bena: buc, rusc, bornat
 bena, bana: banasta pichona garnida de vime
 benabèl: fr. bel et bien
 benastrat: qu'a sòrt
 benlèu [belèu/bienlèu/beliau]
 bentot: tanben
 bequenar: rire (far bequenar)
 bericles: lunetas de vista
 berla: ataüc
 berbesin: formiga
 bernachon, bernaton: fr. roitelet
 bèrta, barta: fr. hotte ou panier en osier que les cultivateurs portent sur le dos, soit au moyen de bretelles passées sur le épaules, soit à l’aide de bras ou leviers en bois que les épaules supportent et que les mains retiennent.
 berzenar: bufar violentament del nas, boca barrada, durant un esforç o just après
 besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits
 besonha, besunha : causa. besenhas (f. pl.) causas personalas, vestits
 bessina de lop: fr. vesse-de-loup
 bèstia: fr. sot
 bestiau m: fr. bétail
 bestium: animalum, ensemble dels animals
 besunha: fr. besogne; chose
 Bèu sénher/senhina (f.), Biau/bel [bi]  sénher/senhina (f.) : sénher! ; expression de commiseracion equivalenta a "pecaire" o "bona gent". Bon sénher! exclam.
 beta: còrda
 beton (Cruesa) : beç
 beure [bi(e)wre/biwri/bewre] : fr. boire
 beure: castor
 biaças pl. (perque a doas pòchas) : fr. besace
 bian : V. Bien
 bica: cabra
 bicar: baisar
 bicha: fr. grand pot de terre
 bichier, pechier: fr. cruche
 bichon: pòt
 biega: cròssa
 bien: plan, bèlcòp
 bigòra (viròla??) : fr. tarrière, outil de charron
 bienastrós: aürós, sortós
 bienvolença: bon voler, gràcia
 bima: vedèla jove, de dos ans (del latin bis)
 bisa, bissa?: vent del Nòrd, que bufa entre lo nòrd e l'èst. bisa nièra: vent fosc de la nèu (NO) ; nòrd (direccion)
 bisaurada: fr. bourrasque
 biscar: èsser contrariat o vexat
 blacau (blacaud ?): fr. babillard
 bladre : fr. érable sycomore ou faux platane
 blai: beç
 blanche m. : corset (vestit). fr. corsage
 blasina: fr. bruine, pluie fine et brumeuse
 blat: cereal en general. Lo fr. blé: lo froment.
 blat negre: fr. sarrasin
 blat d'Espanha: fr. maïs
 blat, sega, segol: segla
 blauda [biawda, blòwda] : fr. blouse, sorte de vêtement, de tunique. Se dit quelquefois aussi d’une redingote à longues basques
 blesta: fr. écheveau de fil. v madaissa
 bleu, blèva: blau, blava
 blòc: en bloc: tot ensemble
 boada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, assistance passagère, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boirada
 bòba: serpent, colòbra
 boc [bu/but], bocaud, bòchi : fr. bouc
 bòca: vièlha cabra
 bocar [ò] : potonar sus la boca
 bocha: labra, boca
 bochinar: romegar, fr. bouder
 bochon: bistrò(t), bar
 bocin: un bocin: un pauc
 bocla: bocla de metalh
 bodiàs: romeguièra
 bodier: boièr (tanben emplegat). fr. bouvier
 boetar (vòutar) : fr. voûter, arquer
 bofet: tafanari (umoristic)
 bouetat (vòutat) : òme qu'a l’espinada arcada
 boga: bòrna, fr. borne, limite
 boinar, bodinar: bornar, delimitar
 boira: fr. ensemble de bovins de trait
 boirada: transpòrt collectiu per ateladas de buòus; fr. corvée, travail collectif et bénévole, pour donner un coup de main à charge de revanche. Es un vestigi dels trabalhs deguts et exigits al senhor de l'ancian regim. V. Boada
 boirar: mesclar (se ditz tanben)
 boirar o borrar: metre en fagòts; emplir
 boirat: emplit
 boire: ventrut
 boirelat: V. Boirat
 boiron: fr. jeune apprenti bouvier
 boissaman: eissugaman
 boissar: eissugar. V. panar
 boisson de las penas: V. pena
 boissonada: fr. fourré de buissons
 boitós: ranc. fr boîteux
 bòja: saca de tela grossièra
 bola: V Boga
 bolet de la baga: fr. coulemelle
 bolha: garait (se ditz tanben)
 bolhat: fr. tache, flaque d'eau ou de couleur
 bolicar, bolijar?, bolejar? : bolegar
 bolija(r): estincela(r)
 bolla: bòla
 bòn: bon ('bon' davant vocala, bòn davant consonanta. Après lo nom, 'bon': 'un òme bòn, un bon òme'; de bòn pan)
 bonicon: esvèlt, polit
 boquet: saltarèla
 boqueton: fr. chevreau mâle
 borg: capdulh d’una comuna
 boriaire, -aira: borièr. fr. fermier
 borion: fr. bourgeon
 borlar: brutlar, bruslar
 borlet: fr. bourrelet qu'on met sur la tête des enfants qui commencent à marcher. Virar borlet: perdre lo cap
 bòrli: bòrlhe (tanben emplegat), òrb; fr. taon aveugle
 bòrna: fr borne, limite
 bornatat : fr. creux adj.
 bòrni d'un uelh: bòrni que n’a qu’un uèlh
 bornicada: fr. préjugé, aveuglement
 borras: étoupes
 borrassa: fr. lange en laine dont on enveloppe les enfants nouveau-nés. En pl. : ensemble des langes qui servent à emmaillotter un enfant
 borrasson: joguèt de pelucha
 borré (grafia? cf. leng. burèl?) m: vèsta
 borret: taure; adj. molsós
 borreta: vaca jove (1 an)
 borsalhièr?: fr. bourrassier
 borrut adj. : fr. frisé
 botar: 'quo me bota: me conven
 botassa: fr. mare
 botaròt: fr. champignon
 botelha: vessiga; botelha
 botelhièr: fr. aide-de-camp du vacher 
 bòtja: v. bòja
 botre: botar, metre (tanben emplegats)
 bourrar: renonciar, non pas capitar
 bragas, brajas f plur: fr. culottes (vièlh parlar de comunas ruralas; Lo parlar modèrne de las vilas de Pleus, Mauriac e Salèrn se se ditz culòtaalotos)
 bragas, braias f plur: pantalon. pausar braias: anar de ventre
 braietas f plur: fr. petite culotte
 brajon (de banh) : eslip (de banh)
 branda: fr. grande bruyère
 brandar: tuar; bramar (fr. braire); cremar amb una flama viva, ardenta
 brandir: fr. agiter, branler, secouer
 brau: fr. taureau, étalon
 braudar: fr. broder; tenter
 breçòu, breçau: breç (tanben emplegat)
 bregalhat, brigalhat: fr. bariolé, peint de diverses couleurs
 breichèira: òrdi
 bregira, breichèira, braceira?? : segla
 bren, remol, cru (Salèrn, Mauriac), bes? [besh] (Riom) : fr. son, résidu de la farine
 brenar, renar: fr. bruit dut cochon quand il trempe son groin dans l’eau ou dans tout autre liquide 
 brénia/breba: bren (mèrda)
 brenle, brinle: fr. branle, danse dans laquelle les figurants se tiennent par la main, forment un cercle et parcourent successivement tous les points de la circonférence

 bresar, brisar: fr. émietter du pain, briser avec effort
 bresilhar: fr. gazouiller
 briòla m.: obrièr maladrech, pauc dotat
 bricolar/gigonar/barginhar: trantalhar, barguinhar, esitar, tergiversar
 brifar: manjar bèlcòp
 bringa: femna mal bastida, una evaporada, una filha nauta e desguindada que fa pas que saltilhar e gambadar
 briular, briugar?? [briwgà/briewgà] : "bourdonnement grave que le taureau fait entendre lorsqu’il marche fièrement à la tête de la vacherie ou gratte du pied la terre ; il est remarquable que les animaux ne font plus entendre cette espèce de bourdonnement après la castration ; 'briugar, brandelar, branlar, barlocar': beugler le taureau. Le beuglement ordinaire des bœufs, des vaches et des veaux se nomme 'bramar' ; ces animaux ont, en outre, un troisième cri, que nos montagnards appellent 'deigueilar', qui commence par un son prolongé, très aigu, et se termine par un ton grave, c’est un cri d’alarme qui annonce la présence du loup." (Alan Broc)
 broa: limit (d'un camp). Broa delh ciau (o asuelh): orizont, asuèlh
 bròc [bro(k)] : vas en tèrra, pròpri a contenir d'aiga; fr. cruche.
 bròca: branca
 brocantar: fr. brocanter
 broet: bròu, bolhon
 brossa: fr. bruyère; fusta/lenha menuda, brancam
 brostar: fr. broûter
 bruèia, bruelha: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha)
 bruelha, bruèia: fr. fâne, pousse, feuilles (d'ortolalha)
 bruga: fr. bruyère
 brugir: murmurar, fr. bourdonner (un riu)
 brulhar: brutlar
 bruma, brumatge fr. brouillard
 brut: bruch, rumor, novèla
 bu: amb
 budel: budèl. budel cuolat [kiogat]: fr. le rectum
 bueu (plur. [biaws/büe/bë/bü/bes]): buòu 
 bufa: bofa (còp)
 bufar: bofar
 bufet: fr. soufflet, instrument servant à produire du vent
 buïja, buja, boja: pradèl (bas e umid), pasquièr, situat sovent prèp de la maison, inculte ont gaireben sempre l'èrba a creissit naturalament. Ancianament designava la bosiga fr. jachère
 buja: fr. cruche
 bujada, bugada (forma orlhaguesa montada en Cantalés): bugada
 buquet: V. Boquet
 burla: tempesta de nèu
 burlar: faire una tempesta de nèu; brutlar
 busac, busal, busau: fr. milan; anc. busa. V. gusa
 but: but, pont que se visa
 butit: testut
 cabèga: cavèca
 cabornat : fr. creux adj.
 caca: notz ("noix sans brou" infantil)
 cacalh: bonbon; pl. renhons
 cacaloneir: rugbyman
 cacau: uòu
 cachar: quichar
 cachon: avelana; nogalh
 cacorla, cocorda, cocorla, cogorla, cog, coina: cogorda, coja (tanben emplegat), cuja, tuca
 cafinhotar (se) fr. se blottir dans un petit coin, se rencogner dans un petit espace
 caia: truèja
 çai adv. fins
 çai enrèire: recentament
 caire: canton. fr. coin de l'âtre
 çais: aquí
 caion, caionet: porc (Velai)
 calada: senda rapida; senda dins la nèu
 calcinar (se): se far de socit
 camba-gròs (sud del Cantau): fr. champignon
 cambavirar: regirar, fr. bouleverser, surprendre
 cambeta: fr. tige (de planta)
 campaneta: fr. campanule (flor)
 campejar [kampisià/kampegià] : perseguir, se lançar a la perseguida
 campejada [kampisiado/kampegiado] (partir a la "): perseguir, se lançar a la perseguida, esp. anar un gos darrièr un gat
 campís: espiègle, indocile, rétif
 canabau: carbe
 cancheta: fr. petit seau en métal
 cande, canda: clar, limpid
 canèla, chanèla, dosilh [dugi] : fr. robinet
 cantèl: fr. chanteau (de pain)
 canulant: enujós, emmerdant.
 canular: fr. ennuyer, emmerder
 canon: veire de vin
 cap [ka]: tèsta f, cap m
 capbàs: fr. descente
 capetar: fr. descendre, (anar a un luòc)
 capolar: fr. hacher
 caponar (se): se dissimular
 carcin: abitant del Carcin; vaslet de bòrda logat per las fenasons
 carcular: pensar, somjar
 cardalhau: topinambor
 carnada : carn de vaca salada
 carrar (se) : se plaire, s'amusar
 carrin: pòrc
 caròta: beta-rave
 carrat : fr. carré d'habitation, dans un ensemble de bâtiments agricoles
 cartofla : patata (Bas Auvèrnhe)
 casabèc: fr. chemisier, corsage
 casar (se): maridar (se)
 casca-lumaç: cagaròl
 cascavel: cadun dels torns qu'òm fa en restant suls pès e las mans sans que lo còrs tòque lo sòl; [karkavé] fr. grelot
 cascavelar: avançar fasent cascavels
 casiau: pèça de vinha
 caston : fr. bergerie
 cat (Carladès), chat : cat
 catar: amagar, escondre, abrigar, cobrir
 catonar: careçar, amanhagar
 caula: graula
 caura f.: v. còure (avelanièr)
 causa (per " que): per çò que, perque
 celèira, cereira [sareida?, sardeira], cerèisa, ceriesa: cerièra
 celerier, cereis, cereir, cerier, ceredier: cerièr
 cenelhier: fr. aubépine
 censa f. : fr. bail, contrat
 cerv: cèrvi
 cesta, ceston: fr. grande corbeille, panier (Panier s'i ditz tanben)
 cestús?? : país, luòc dont venèm
 chabeç: fr. traversin
 chabra (Velai) : saltarèla
 chab(d)elièra: riban de fil
 chabidar: s'assopir, somnolar
 chadeira, chaseira, cheira: cadièra (tanben emplegat)
 chadeira: cadena (tanben emplegat)
 chadenàs: cadena gròssa per traire los arbres del bòsc
 chala(da): passatge, camin desgatjat de nèu; traça dins la nèu
 chald, chaud: caud
 chalm, chauma: planèl esteril
 chambalià, chambaliá? (chambaliga), chambalha: cambaliga, garrotièra. fr. jarretière
 chambre (de mar o de riu) : cranc
 chamin de pè: viòl (tanben emplegat)
 chaminon: viòl de pè
 chamjar: cambiar
 champanhon: campanhòl
 chambe, charbe/cherbe/cherba, cambi, canabau, chanebe, chandre, chandra f. : cambe, carbe
 chambon: cambajon
 chamèis: suja
 champeirar: seguir, caminar sus la traça de qualqu'un
 chanau f. : fr. cheneau, gotièra de zinc au bòrd del teit (mas: 'canal' m. fossat d'escolament) 
 chancèl: ataüt
 chandela, chandeala: chandela; gratacèl
 changre: cancre
 chanit, -ida: fr. moisi; sòl de mal trabalhar; acerb, aspre
 chantel: cotèl
 chap-coissin: cabeç (fr. traversin)
 chap-leit : fr. bois de lit
 chapusar: fr. charpenter, débiter le bois à la hache
 charba: ansa
 chardas (las ) : velhadas durant las qualas se cardava
 Charenda f.: Nadal m
 charent, -a: que demanda un prètz tròp elevat
 charga: carga (tanben emplegat)
 chargar: cargar (tanben emplegat)
 charrau: camin d'espleitacion
 charreira, charrèira, carrieira: espaci entre doas bòrdas, mena de rua
 charvalhar (Riòm) : fr. patouiller, manier salement, détériorer
 chas: a cò de
 chasau: maison arrueinada, fr. chaumière
 chaschòu: crani, tèsta entièra
 chasque inv. : cada
 chassanh: garric
 chasso (chasson ?) : roire
 chastèlh (plur. chastèlhs/chastiaus) : castèl 
 chastra: buc, bornat
 chatau: cabal
 chat-foin: putòi, catpudre
 chaubre, chaure: caber, cabir
 chauchar: caucar. fr. presser, fouler
 chauçada: barratge
 chaucida, chaucit: cardon
 chauçura (Bassa Auvernha): fr. chaussure
 chaudre: caler (se ditz tanben); caber, cabir
 chaul: caul, caulet. fr. chou
 chaul-raba: fr. chou-rave
 chaumesir: caumosir, mosir, fr. moisir
 chaumesit, -ida: caumosit, mosit, fr. moisi, -e
 chavacròs: fossaire, fr. fossoyeur
 chavalh [chaba] : caval
 chavanhòu, javanhòu: fr. hibou, chat-huant, grand duc ou petit duc
 cheir, chèir, chier, cher : gròs rocàs; clapàs; endrech o país rocalhós, fr. éboulis, amoncellement de pierres
 cheira: colada volcanica d'escòrias, fr. fr. coulée de roches
 cheiron, cairon: petit molon de pèiras
 cheiràs: clapàs, esp. colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches
 chèrchapaís: vagabond
 chiar (per evolucion: chagar>chaiar>cheiar>chiar): cagar (tanben emplegat)
 chibòta: cabana (de pèiras)
 chibre: carbe, cambe
 chin-tais: tais
 chindra: címec, cinze, cinza
 chuchutar: murmurar
 chuta: chòta (ausèl)
 ceal, ceau ([shaw] Mauriac, Sant Flor, Lo Puèi), cèu ([shèu] Salèrn), cièu franc. (Orlhac): cèl (forma que comença en Mende)
 cinglar: foetar
 cintura delh Bòn Dieu: arcolan, arcan (tanben emplegat). V. Arcan
 cireir: cerièr
 cist: cistre (pèira)
 civèira: fr. brouette
 clam (gardar ) : gardar son energia, gardar lo moral
 clamion: apèl, aclamacion
 clan: coratge; eslanç, vam. se donar clan
 clanca: fr. commère
 clancar: fr. commérer,  de bavarder en toute occasion
 clapeiràs: clapàs
 clenchar (se): fr. se pencher
 clergue: clergon clerjon. fr. enfant de coeur
 clujada: teit de fen
 coada, còada?: acès, cubèrt, angar fr. appentis. Fig. Se botar a la coada
 coarro, coarre: proprietari, patron
 coca: noga, notz; patata (Mauriac, Salèrn...)
 cochara f. : culhièr m.
 coche: pòrc
 cocuda: fr. primevère
 cocut: fr. jonquille
 coeire/còire: coire (vèrb); fr. marmite
 cofal: cofat. fr. gifle
 cogorla: fr. citrouille
 coige m., coija? f. : jaciment (minièr)
 coijar, coejar (se), s'anar coejar [kweydzà/kuetzà/kuedjà] : cochar (se), anar jaire
 coita: fr. hâte f, presse f
 còl [kwòl] : fr. cou
 còle: col (de montanha)
 colenha: conolha, filosa
 coleira: còla; passatge estreit entre doas còlas
 coljar (se), s'anar coljar. V. Coijar
 colh: fr. cou
 colièra: penda, còla
 comador: angar, cubèrt
 comencar: començar
 companatge: lach, burre, formatge e tot produch lactic
 compassar: despassar:
 conòlhada: conolha
 conflabueu: salamandra
 congeira, conheira, congènha?: congèsta
 conhar (ò): fr. pousser
 conradelar? corrandelar?: córrer la campanha
 cònse: fr. conseiller municipal. primier cònse: fr. maire, ostau del cònse: fr. mairie
 consire [kushire] : crebador. fr. crève-coeur
 cònte [kwònte]: conte
 còntia: discussion, disputa
 contiar : fr. se chamailler, se disputer, amicalement, se taquiner.
 continent: immediatament
 còntranòvie: fr. garçon d’honneur
 convisar : discutir
 còp [kòp/kòt] (plur. [kòts])
 còp d'alhís: fr. coup de feu, enthousiasme
 corcheira: corsièra
 cordelièra : còrda, cadena o boton per sonar lo monde a la porta
 còrdre: amassar, reunir
 còrdre (/se): tornar a l'ostal
 corniòla: fr. gosier
 corrau: fr. haras
 corriada: fr. liseron
 corsa: corsièra (tanben emplegat)
 cossí [kesí/kosí]: coma (interr. e non interr.)
 cortiau: carrièra bòrnia; cort (ensems dels enclauses orticòlas)
 cos: agrafuèlh (tanben emplegat)
 cossirar: sospirar
 cossirós, -osa: inquiet, - a
 costat (al " de) : a costat de
 costat de neu: oèst
 còtla: mongeta (verda)
 còuclhe m. nogalh, clòsc (de fruch)
 còure m. avelanièr
 crebalhas f. pl. : fr. semailles (crebir = cubrir, cobrir)
 crebir : cobrir, cubrir
 cremason: brutladura
 cremeson (aver de): aver enveja fòrça
 creme m. : fr. crainte
 crenhar: crénher
 crespar: fr. crisser
 crestar (se): dreçar (se)
 crida (creda? [crida]):  cicatriça
 cròi: mauvàs, marrit
 crossar/corsar: breçar (latin tardiu *crontiare)
 crossarèla: breçairòla
 crosset: breç
 crèu: nogalh
 cròç: breç
 cròça: fr. béquille
 cròmpa: crompa
 cruesar (francisme?) : cavar o clavar (los dos emplegats)
 crubir: fr. semer et herser
 cruca: dessús de la testa, testa
 cubèrt [tyubè]: teit
 cubrir: cobrir; semenar
 cuèire v: còire
 cuèissa (far ") : faire place (sur un siège), se pousser un peu
 cueu, cuu [tchoo] [kiw], cuòl: cul
 cuja (en "): fr. a falta de; en luòc de 
 cujar + infinitif: mancar de, aver mancat de (fr. faillir + inf.)
 cujon: molon
 culhir
 cunh: recanton
 cunhar: fr. fosir
 curalhèir: pilòt de pèiras
 cusina: cozina
 cusinar: cozinar
 cute, cut: grapald cantaire
 dalainèir: prunièr
 damaisèla: libellula
 danceis, dant-ci (marrida grafia?) : abans (oc. anc. anceis, del latin ante-ipsum)
 daprès adv: après
 darcar: Darcar lo barreirat: passar una frontièra, cambiar de situacion, cambiar de camp, eventualament trair.
 daret: aret (tanben emplegat)
 darna: fr. teigne (insècte)
 darreir/darrier, darrèira adv. darrièr
 darrèira, darreiriá, darrieria, dabòria: autom, tardor
 darú (grafia??) : testut
 dauna: cauna
 daururas: joièls
 davans, davant (que) : abans, avant
 davant n. : faciada
 davantièr: faudau, davantal
 davisar: apercebre
 dedalièira: fr. digitale (flor)
 decebança: decepcion
 defèci: vergonha
 defròcas: vestits
 degosina : fr. farce (blague)
 deigalar: regalar
 delh: del
 dembe, dambe: ambe
 demèg, demièg: mièg
 demèg, demièg (a ") : a mièjas, a meitat
 dempeusnimens: pasmens, çaquedelai, çaquelà (tanben emplegats)
 dengun: degun
 dès, d'ès: v. Vès
 desacatar: descobrir
 desaprimatge: accion de manjar, far brostar la primièra èrba al primtemps
 desaveni, desavénia ? - desavenhe, desavenha: desagradable, desplasent
 desbrenar: levar lo bren, lo brutitge; desgatjar qualqu'un d'un marrit afar
 descatar: descobrir
 descompassar: despassar
 descorniolar: fr. égosiller
 descotir: se desbrolhar
 desempuei: puèi
 desfeci: desgost
 desfiular: dessadolar
 desfortuna: fr. malchance
 desjunar [deyjunà] : dinnar
 deslurat, -ada: fr. déniaisé(e), résolu(e)
 desnut, -uda: nut, -uda
 despachar (se) : afanar (s')
 desparar (se) : se coitar, se brandar
 despartir: partejar; dividir
 despertin [desparti] : espertin
 despiech (en ) siá... : maudich siá...
 desrancar : arrancar, dostar quicòm en o topar
 desrason: fr. sottise (qu'on fait)
 desrochar, desroca: abatre, demolir
 dessobre: dessús
 dessotz: dejós
 destrame, detrame ? fr. recapte, solharda,  trastero (lieu, chambre où l'on dépose tous les objets qui ne font qu'embarrasser et encombrer les appartements, tels que les malles, les caisses, les meubles hors d'usage, etc)
 destrech, destreit ("distrecht"): estrech, estreit
 desvelhar (se) : revelhar (se)
 deval(s) : devèrs lo(s)
 devertir: divertir
 desvuedoira [divedujro/devudajre/devedujro], esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir
 dià de dià! : diable!
 dijuòus (Cantal): dijòus. Dijòus Folhat: Ascension
 dimergue: dimenge
 dinc: dins (tanben emplegat)
 dissandes (de */'die 'sambati/): dissabte (de */'die 'sabat-i/)
 drulhier: rove
 diumenja f., dimenche, dimergue : dimenge
 doblar (se) : redreçar (se)
 doblon: taure de dos ans
 domaine: domèni
 domde: domdat
 domentre: dementre, mentre
 dòna(-i) ! : fr. frappe !
 doncar: penecar (penechar)
 dorna: ferrat de metalh
 dos m., duas fr.: dos, doas
 dostar: ostar, tirar
 dòure (/se), aver mau : dòlre, aver mal
 draulha: percha
 dreçador: bufet (mòble) 
 dreciera, dreiceira: corsièra (corseira), acorchièra
 dreit (alh  de): fàcia (en  de)
 dreit adv. : plan, bèlcòp. dreit content : encantat
 drinlha: druèlha, aliga. fr. alise
 drolhat: trempe
 drulhièr: fr. alisier
 duc m, dugo m: chòt (grand hibou)
 duganèla: fr. chat-huant, grand duc ou petit duc
 durbir: dobrir
 èga: cavalla
 eicalassi: regalèssia
 einuege: enutjat
 eiressil: api
 eissagar: fr. lessiver
 eissag/eissai: assag (tanben emplegat)
 eissaiar: assajar, ensajar
 eissit: moment qu’un païsan boriaire quita sa bòria a la fin de la logada
 eissiga: estimar lo chatau viu e mòrt, establir l’estat dels luòcs fach per un boriaire que part, o per lo que dintra
 eissolelhar (s'): fr. suer sous le soleil, se bronzer au soleil, prendre un coup de soleil
 eissuar, eissunhar: eissugar
 eissublar: doblidar (tanben emplegat)
 elh: en lo
 e(s?)lienar: fr. glisser (gasc. eslencar. cat. esllenegar)
 els: en los
 el/ela: el. V. G-el
 emanha: avellana V. aulan(h)a
 embaiard: civièra per desplaçar lo pòrc mòrt
 embeurar [embiwrà] : puslèu per un terrenh. V. Ongir
 emboconar, embocanar: pudir
 embofat, embufat: un pauc excitat o empebrinat
 embonhilh [ambunhi] : embonilh
 embrenar (/s'): encombrar, embarrassar, emmerdar (/s'); fig. embarrassar (/s')
 embrolh: fr. embrouille; imbroglio
 empaitar: empachar (tanben emplegat)
 empatolhar (s'): fr. s'embabioler
 empatinar, empatenar? : apressar
 enançament: progression
 enançar: fr. prôner
 ençai (d'avora/d'aquesta ora ) : d'ara enlai
 enchiprar (s') : s'empebrinar
 enchiprós -osa: querellaire
 enclausa: resclausa (d'aiga)
 enclum: enclutge
 encre,-a: nerviós, - osa
 endarrier (Velai) : autom
 endejunar: desdejunar
 endeluòc [endelio], endiluòc: enluòc
 endular: fr. hurler
 endurar: suportar
 endurmir: endormir
 enfenar?? [infinà]: enfectar, envasir. fr. infecter, envahir
 enfiular (s'): se pintar, s'embriagar
 enfle, a: enflat, -ada
 enfonilh, enfonhilh, embossaire ??/embochaire ??  [embusajre], embotador : embut
 engaunhar: fr. tourner en dérision
 enginar: preparar
 engraissada: pan burrat
 engravadissa: avortament epizootic (vachas)
 engravissa: escaravissa
 engrisòla: fr. lézard gris
 enguetar: agachar (tanben emplegat)
 enlai (d'ara " : d'ara en davant)
 ennairar (s') : s'elevar
 ènna (Orlhagués): èdra (gallés 'èdenno')
 ennarts : fr. échafaudages
 ennejar: negar
 enojar, enòujar, enhorar [inhura], enueiar : fr. ennuyer
 enquesiam (mai) : en quicòm/endacòm (mai) (tanben emplegat)
 enrufar (s'): s'irritar
 ensalada: fr. salade
 ensenhaire, a: ensenhant
 entau: atal
 entautar (s'): enfangar (s')
 entèir: entièr, sancièr. Per l’enteir: entièrament
 enténher: pas poder s'enténher de: pas poder s'empachar, se retenir de
 enterralhar: fr. butter (per. ex. les pommes de terre) 
 entitainar, entetinar: obsedir
 entremèi: entremièg
 entreprés (demorar): demorar sens res far a se pausar de questions
 entretendre: entreténer
 entrò a: fins a, dusca a
 envertolhar: recurbir, entornar, enrotlar, envolopar
 ès: v. Vès
 esbaujas: bofet de farga
 esborfit: amolit, fr. ramolli
 esbrajas: pantalon
 escabiosa: fr. scabieuse (flor)
 escainar, escaisnar: sobrenommar
 escantir
 escargòu: cagaròl, cagaraula
 escartar (la farda) : estendre los vestements
 escarteirar: fr. écarteler
 escatrar: galaupar
 escaufar (s'): fr. réchauffer
 escavartar v. esparpalhar, micalhar; s'escavartar: s'escartae, s'aluenhar
 eschalatges? eschaladiers? : degràs d'un escalier
 eschampelar: esparpalhar
 eschamplai/eschamplat? (èsser ") : fr. ailleurs, un peu paumé, bizarre
 eschandre v. rescalfar
 eschantir: escantir (tanben emplegat)
 escharpilhar: fr. effilocher, carder
 escharvalhar: fr. abimer
 eschaucir: causir
 eschaudre: fr. sevrer; détourner (l'eau d'un moulin)
 eschavanelh: v. chavanhòu
 eschilla: esquilla (fr. sonnailles)
 esclairon: aparicion luminosa e imprecisa qu'espauruga
 esclaraire: fr. éclaireur
 escofina: fr. scie égoïne
 escoga: escoba
 escolèir: regent, mèstre d'escòla
 escorcir: acortar (far plus cort)
 escorgar: escorjar
 escòt: fr. brin (p. ex. de genêt)
 escoutar: escotar (e 'ausir' en nombroses parlars)
 escrancar: crebar, agotar fisicament
 escuròu: esquiròl
 esfolerat: enrabiat
 esfòrç de temps: auratge
 esgiau: esglai
 esglage, englage: esglai, esfrai
 esfurinat: fr. effarouché
 esglaiar: esglasiar
 eslaiat: fatigat
 esliucejar: far d'eslhauces
 eslonjar: alongar
 esluenhar: alonhar
 esluiç/esluicida/esliuç/esliuça/espernhada/esparnida: eslhauç
 esmaiar: inquietar, estonar
 espantar: estonar. fr. étonner
 esparnida: (es)liuç, (es)liauç (fr. éclair)
 esparnir: esliuçar
 esparrabingar (s'): fr. se déhancher en marchant
 espatlar: demolir, desmantelar
 espauresit (Nòrd d'Auvèrnhe), espauresat (Varena de la Dòra) : paurugat (Sud d'Auvèrnhe)
 espeçar: trincar
 espeitar [espiytà] : esperar (atendre)
 espelhar: estrifar fr. déchirer
 espepidar: espepissar, agachar quicòm amb atencion
 espertin, despertin: collacion del miègjorn, e per extension del tantòst
 espertinar/s'espertinar: dejunar, far collacion
 espetament (volcanica) : erupcion (volcanica)
 espiauna: espingla
 espicea: fr. épicéa
 espingar: saltar, gambadar
 espiujar: fr. éplucher
 espòr: clauson
 esquitlhar: lisar
 essira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma)
 essirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn
 estabosir: embalausir, esbleugir, emberlugar, esberlugar, fr. éblouir, étonner, surprendre
 estadís: fr. rassis
 estafeta: fr. éclaireur
 estalambor: baston de boièr
 estam, estain: estanh (metal)
 estament: situacion
 estampa: tampa (fr. vanne de l'étang)
 estampanit, ida: estabosit, espantat
 estau: maison (mas en auvernhat septentional: sala granda mal tenguda, cafarnaom)
 estauja: estauvi
 estausin: avant-teit, bordura del teit, esgot del teit
 estavanir (s') : fr. s'évanouir
 esteala, estièl, estèla: estela
 estendilhièr: fr. goutte d'un bord de toit sans chéneaux, point de chute de l'eau d'un toit
 esterlusir, esturlesir
 estisoira(s) : cisèus
 estolha: estobla, fr. chaume
 estornir, estronir: esternudar
 estrada: rota granda
 estranglachin: fr. noeud coulant
 estranhe: estranh
 èstre: balcon, bescaume
 estrebons: fr. soudaines rafales de vent glacé
 estrelhar (se faire): infligir una correccion, fr. dérouiller
 estruge m. : ortiga, estrigol
 (es?)trumèl: cavilha (dels umans)
 eu: el
 esvetlar [esvenlar] (s'): s'ajaçar, s'espatar
 esvoeidas f plur: debanadoira. fr. dévidoir
 fableta: fr. comptine
 fachineira, fada : bruèissa
 fadard [fadar], fadarda/fadassa? : fat, nesci
 faina: fagina; fr. faine
 faja: fr. faine
 fajòla: faiòl
 faler: caler
 faganàs: pudor f. (marrida olor)
 farinada: matafam fr. espèce de galette frite au beurre ou à l'huile, que l'on fait dans le ménage
 fargeira, faugeira? : falguièra
 farina (far) : esmenudar
 fauc [fuòc] : fau (vèrbe Faire)
 fauda: rauba, farda
 faudau [fujau] : davantau
 fava: fr. haricot
 fedon: fr. poulin
 feneirar: fr. faire les foins
 ferrat: ferrat de metalh
 fèstre: fr. faite
 feure, fiaure: febre
 feureir, fiaureir: febrièr
 fiardar: anar regde
 ficre! eufem. fotre
 fieirau: fieiral
 figòt (fuegòt): fogar, fogat
 filhat, ada, filhastre, - a? : gendre, nòra (tanben emplegat)
 filheta muda: eco, resson
 flajolet: fr. flageolet (instrument de musica)
 flaunha: fr. rhume de cerveau
 Flors (Las): Las Cendras
 florejar: fr. froler, effleurer
 flusta: "frossa" (paur). fr. frousse
 flustós: pauruc
 foaire, foaissar: foire, fòser, trabalhar la vinha amb lo feçon (fr. binette)
 foèit: pilòt, pila, fr. tas
 fogeir: foguièr
 fojaçon: fogaça; espècia de pastisseria d'ordinari forma d'X, facha de farina, d'uòus, de sal e de laitatge
 fojada: fr. feu de broussailles
 fòlh: fòl, enrabiat
 folhar: fr. reverdir
 fònt: font
 foquet: banqueta
 forest (arcaïsme): bòsc
 foreston: gàrdia, agent forestal
 formatge [furmadze]
 fornelar: far una tempesta de nèu
 fòrre [fuòjre] : fr. paillasse
 fotimassar: fr. taquiner, tracasser, ravauder
 fotrau: fr. imbécile
 fraire d'un latz: mièg fraire
 frau: fr. terre inculte, lande, mauvaise terre
 fraunhós: fr. barbouillé
 freid: freg
 fresa: fr. framboise
 freschum: carn (fresca)
 fresilhar: fr. chifonner
 fretas: fr. sabots de frein sur une charrette, dits aussi 'la mecanica'
 froment: fr. blé
 frostir:
 frostit:
 fum: perfum, fumet, atmosfèra
 fums: fr. brouillard
 fumareir, fomarèir: femièr
 fumeira: fum
 funhetar: furgar, fr. furetar
 fuòc [fiot/fiot]
 furmic: formiga
 fustarèl: canoa, batelet emplegat sus l'Aleir
 gabion: vagonet de mina
 gag [gat] : fr. geai
 gala(m)pian, -ana: fr. gamin, -ine, garnement
 galar (se) : amusar (s')
 galatge, galatjon: joguèt
 galòia f: fr. imbécile
 gampa: pej. garça, gobèla
 gandir (se): marchar cap a quicòm
 ganta: narcís blanc
 gantèira: senda, camin
 gaspa: fr. babeurre
 garba, gèrba: fr. gerbe
 garbèira: fr. meule de paille
 gardejar v. mirar
 gargès: imbecil
 garla, jarla: fr. grand vase pour le lait
 ga(r)landatge, garandage ft. cloison, ordinairement en briques, au moyen de laquelle on sépare les différentes pièces ou chambres d'un appartement
 garlon, jarlon: ferrat de fusta per móuser
 garnassa: la òc plantat de resinoses
 garra: gauta; anca, gauta del cul
 garre, garri: mascle ardent; gat (nom afectiu) (tanben 'garri' es lo rat)
 garron: gat (nom afectiu)
 gasar: caminar en s'enfonzant dins l'aigua, la nèu, la fanga...
 gasta??, gaste?? : pese
 gat (prononciacion de 'gag') : fr. geai
 gata: mongeta vèrda; fr. gousse des légumes; pois
 gatges: mòbles, vaissèls (fr. vaisseaux)
 gaudòt: fr. petit malin. escais de las gents d'Orlhac
 gaudre m.: torrent
 gauma, gome: fr. goître
 gaunha: gauta; per ext. boca
 gavinet: cotèlh
 gavo: cròs, gaste, en parlant d'un fruch, principalament per las castanhas
 g-el, -a (plur. g-elses, -as, g-eusses, -as, i-eusses, -as) [ge' se/ge' si/ge 'shi/i' she?/jë' ses?jew' ses?] : el, -a; els, -elas. fr. lui, elle; eux, elles
 gelibre: gibre
 gema [gema/gima] : escuma; crema (en particular del lach)
 gendarma (gendarmE?): areng secat
 genest: genesta
 gente, gèntie: polit. franc gèntie, dreit polit: tras que polit
 gèrba, garba: fr. gerbe
 gemorejada (DJIMOUREDSADA): fr. giboulée
 gemorejar (DJIMOUREDSAR): fr. faire des giboulées
 getar: alargar (lo bestial)
 giaunada: gemiment, planh
 ginèst, genest: ginèsta
 gibar: far una bòssa
 giraudet: fr. casaque de toile (des bourgeois)
 gironda: ironda
 girveir: genièr
 gitar: fr. neiger dru
 glèisia: glèisa. fr. église
 glissar: fr. glisser
 glorieta: gloriette, petite chambre, fournil
 gobèla: pej. garça
 gojard : fr. goujat, aide-maçon et le manœuvre en général
 gola fr. gorge resserrée entre des montagne
 golada: ribòta (s'i emplèga tanben)
 golhòt: fr. goujon
 gonfle, a: enflat, -ada
 gòça (gòrça?) : fr. haie arborée
 goja: cogorla (tanben emplegat)
 gorbar: amassar, reunir
 gòrdia: vigor
 gorgolhon: fr. têtard 
 gorgon: gorgolhon, cavanilha, cusson (tanben emplegat)
 gòrgue: tuf (puzzolana)
 gòrja: boca
 gorjada: tanben 'menjadeta frugala'
 gornilha: granhòta, granhola
 gorrièra: eleganta
 gorrin: vaquièr; camisòt
 gostar: dinnar
 gòt a gòt (anar ") : gota a gota, degotar
 graissa doça: sagin
 gralh: còrb
 gran [gro] adv. : brica, ges (tanben emplegat)
 grana, grona: rasim
 granauda: granhòta, graolha
 granolha: granhòta, graolha
 grapald: grapaud
 grapats : pèiras e bordilhas que demòran après un trabalh de construccion, de demoliment
 grapiunar: gratar, folhar 
 graumilhar (se) : se trigossar, arpatejar, se remudar coma se quicòm vos prusia
 graupir: sasir
 gravena: sabla, grava
 grèu, -èva: lourd; grave
 greule, griole: rat campanhòl
 grevança: regret
 grevar: regretar. Me'n grèva: regreti
 grinzeleir: fr. groseillier
 grolhon: pòrc (pichon)
 gromel: fr. écheveau
 gronzeleir: groseiller?
 grovar: covar
 guel, -a, guelses/i-eusses, -as. V. G-el
 guenchir, guinchir ? fr. détourner, incliner, pencher, aller de côté, esquiver, se détourner
 guechit: fatigat
 guenilhas: sòrtas de bunhas del costat de Tièrn
 guèrlhe, guèrli: fr. qui louche
 guièra: vaissa (tanben emplegat)
 guinhar: mostrar del det
 gulha : fr. mur pignon
 gusa: fr. buse; anc. busac, busal, busau
 hala, ala (l'ala) : halle; hangar
 iable: diable (diablei a Riom)
 iera: ièra, èdra. fr. lierre
 ivern: nèu
 ivernar: nevar
 jabiòla: gàbia per los poletons
 jaca: vèsta
 jadeu: fr. jatte, vaisseau rond et sans anses?
 jagossar : fr. peiner, avoir du mal.
 jai: gai (auseu)
 jaire: s'anar j.
 jalhon: polet
 jamba: camba (tanben emplegat)
 jambilhon: gambajon
 jambre: v. Chambre
 japar: fr. jaser, faire des commérages
 japaire, japaira: commère
 jaquí: vejaquí (tanben emplegat)
 jardinatge: ortalha (legums produsits a l'òrt)
 jarric: rove
 jaspi: fr. aspic
 jau/jalh, jalhard: gal
 javanhòu: chòt
 javílha: cavilha; fr. cheville. javilha folada : entorse à la cheville
 joana: jonquille
 joièl: fr. bijou
 joielier: fr. bijoutier
 jòine [juòjne], joine : jove
 joncha: fr. andain
 jonh? jont? : jo de buòus
 jonht: jonch
 jontura: bestials de laurar
 jòune, a, jòine, a: joine, a, jove, a (los tres s'i dison)
 jòus: v. Dijuòus
 junc: jonc
 junhant, a: prèp, a, limitròf, a
 juòc [gio] : jòc
 jurar: rembolar
 lai: i (locatiu)
 lai: fr. souci
 laiat: fatigat
 laïns, lais adj ailà, alai
 laissa: alluvions
 lanhar (se): aver de lagui, se demandar se qualqu'un va plan o non
 lat de l'entrant: oèst
 latz de levant: èst 
 lauras f. pl. : labras, pòts, bregas
 lavanhar: fr. flatter, cajòler, caresser
 lechon : gormand (gromand s'i emplega tanben)
 Lèir: Leir, Léger, fr. Loire
 leja: fr. luja
 l-èsser: èsser
 levada: barratge. de levada: fr. d'emblée
 levita: vèsta. fr. lévite
 li: i (locatiu)
 liada: meitat de jorn. La liada delh matin (=lo matin), la darrèira liada (=après-miegjorn) 
 lianh: aval. fr là-bas
 limon: fr. madrier
 lisèrt, lusèrt: lusèrp
 lissar: fr. glisser
 lista: fr. Bande de terre; champ plus long que large (del latin lista, bordura)
 liuçjada ([lustsada] grafia?) : eslhauç
 liuçjar ([lustsa] grafia?) : far d'eslhauces
 liurar: voidar
 loca: groselhièr (tanben emplegat)
 loda: fang
 lòng, lònja: long, longa, lòng, lònga
 lònh: luènh (tanben emplegat), luònh
 lòssa: cace
 luenta (la) : lo lonhdan
 lum: calelh d'òli de quatre o cinc becs
 lunar: far de luna
 luneira: clar de luna
 luns: diluns
 lura f. : animal gròs; fug-l'òbra, coard, paucval
 lusèrt, lisèrt: lusèrp
 madament : parièrament
 madèble: malaudiu
 madiera : brancas de sause
 madorne adj. : afligit
 Magalona: Vènus, estel del pastre
 mèstre [méstre] : mèstre (forma mai emplegada)
 maestre [maytre] [muytre] : mèstre
 mai: tanben
 mag, maid, mast: mastra, maestra, mats, mèid, mèi, mei. fr. pétrin
 mai, malh: pibol
 mainatja-te!, mainatjatz-vos! : Tenètz-vos fièrs (formula d'adieu)
 maite. tantes maites: tants d'autres
 maitot/mai: tanben (s'i ditz tanben)
 majofa : majossa
 majofla: majossa, majofa
 maganhós : malautiu, que sembla pas en bona santat
 malha fr.  meule; tas de gerbes dans une grange
 maluç m. : amaluc
 mambor: dificultat, charivari, bruch
 mance, -ça: esquèrra
 mançard: esquerròt
 mandurar: macerar
 manhar: dominar, batre
 marbiocha/merbiucha (grafia mai etimogica) (etim. bas lat. *minimicula) : drolleta
 mardet [mortchí] : boc
 màrfie: fr. transi, engourdi
 margarida: coccinella
 margolhar: fr. patauger, manier salement, barboter
 marguilhièr: fr. bedeau
 marmelaud: manouche, nomade, gitan
 marts: dimarts
 mas: sonque, solament
 masada, maseda, masela, masel, masa, mase?, maeda [moeda] : formiga
 masada: fr. hameau
 masca: bruèissa
 mascharar: mascarar, morralhar. fr. barbouiller, noircir, charbonner
 maschurar: fr. barbouiller, noircir, charbonner
 maseda: formiga (tanben emplegat)
 massança: colleccion
 'massar: fr. prendre; ramasser; se refugiar
 masuc: fr. buron
 maton: fr. tourteau (producte de sarratge de las prèissas)
 maussa: majofa, fraga
 mauvàs, -asa: malvat, -ada
 me (ex: per me) pron. ieu
 meal: mèl
 mècres: dimècres
 mèdia: fr. sieste. V. Mèidia
 meg, meja : mièg, mèja
 mei: amb
 mèi, mèja/mèija/mèia, demièi, demèja? : mièg, mèi (tanben emplegat)
 mèidia, mèdia, meijorn: miègjorn
 meig, meija : mièg, mèja
 meijornar: espartin
 mèinuèit: mièjanuèit
 meire/medre: meissonar
 meiriar (se) : mudar d'ostal (del latin 'migrare')
 melh: milh (fr. millet)
 'melh: al, amb lo
 mèlh(s): mièlhs
 mesnimens ?? : pasmens (tanben emplegat)
 mentre adv. : durant
 meola [m(i)ewla] [miaula]: mesolha, modela, mica (de pan)
 mèque: fig mocat. fr. penaud
 merende: repais dels trabalhadors que se manja al mitan de la matinada, vèrs dètz oras, e al mitan de la vesprada cap a quatre oras
 mèrgue: gaspa, lachada, laiton
 meritar: Acò li merita ben: merita ben acò
 mès adv: mas
 meschaent, a: dolent, a
 mesenga: fr. mésange
 mesir, mosir : fr. moisir
 mèsma: meteis, -sa
 mesnimens: pasmens, totun
 messatge: vailet, servicial
 miá: amiga (sentimental)
 mialaud, mialon? : fr. mialan, milan
 micha: pan blanc
 mielhs (de) de mai plus, de plus, en otra
 milhard: claufotís de ceriesas
 mimí/niní: nenon
 minaire: menairon
 minauna: gaton, caton
 mineira: mina, mena
 minjar: manjar
 minon: gat
 minòt: gat
 mioleira: basalt
 mirgalhat : fr. de plusieurs couleurs
 mis, blat d'Espanha: blat de las Índias
 mission: tot far mission de: tot en fasent semblant de
 mitanièr, a: capmasièr, a
 mitat: meitat
 moinant: donat que, estant que. fr. attendu que, étant donné que
 mòl [mwa]: mica (de pan)
 mola, moleta: flasca, flascon
 molet: molin (tanben emplegat)
 molha: fr. endreit tranquil d'una ribièra; luòc ont l'aiga cola tan discretament que pareis dormenta.
 molhard: fr. sorsa d'aiga viva que nais dins los pasquièrs de las montanhas nautas. 
 momonejar: fr. marronner; murmurer
 monalha: fr. marmaille
 mòna: monina, monard
 monèira: fr. hanneton
 monilh: nombril
 morralhar (se): se barbolhar (p. ex. la cara de manjar) ; se cobrir (lo cèl)
 morralhar (se): lord, barbolhat; ebri
 morla: socha (tanben)
 moschaud: tavan
 moschon: mostic; moscard
 mosseiron: campairòl
 mosteau m.,  mosteala: mostela
 mostièr : monastèri
 mot, mota: sens còrnas (animal)
 mota: pelena, gason, pelosa
 mòuser: fr. traire
 mouton: moton
 móuser: mólzer
 muaa: auratge, avèrsa (evolucion de 'mudada')
 muralha: mur
 Nadau f: Nadal m
 narisa, narina: narion
 narma adv cap
 narsa: sanha perilhosa (tanben emplegat)
 nau: nòu (tanben emplegat)
 naular: navigar
 nautenc: fr. hautain
 neaula, niola [niwva, niwga] : nèbla (fr. brouillard)
 neaulós: nivolós
 nèça f. : neboda
 nèbla f. : fr. brouillard; brume
 neija, neja: nèu
 nèir(e), a/nièr, a: negre, a
 nèci, nèsci ?? , -a [nèjsi]
 nevier: fr. névé m
 niarma, niun: degun
 nibol : nivol (tanben emplegat?)
 n(i)eus: quitament, e mai. Se le veguessiatz nieus: lors même que vous le verriez
 nieus-ben (pron. niuben) : fr. mêmement
 niula: nivol
 no: nos. fr. noeud
 noche: grosilhièr
 nogièir: noguièr
 nojalh: nogalh
 nòn [non] : non
 nomar: apelar, sonar qualqu'un
 nosilha: avelanièr
 notza: notz, noga
 nov'oras (las ) : desjunar tradicional del matin
 nu: nud
 nuech, nuèch [nuet/niut/në], nueit [nej/neit??] : nuèch, nuèit  
 nuòu, -òva: nòu, -òva
 òc-ben [a be/o pe] : òc, reforçat
 òc-plan [a plo/o plo] : òc, reforçat
 òcha: rendètz-vos, ocasion, escasença
 ocha: tèrra arabla; cap o chap (d'un baston)
 oire: odre
 òla f. : òli m.
 oleta: fr. petite cruche
 olha: oelha
 omplidar: oblidar
 ónger: assasonar
 ongir: imbiber (vêtement ou une chose). V. embeure
 òra (parlars del Santflorenc): ora
 orange, oranja: irange
 orba lutz (a l') : al crepuscul (lusor del matin o del ser) ; orizont (a l')
 orcèl: fr. pis
 òrdi, blat d'òrdi: òrdi (cultivat)
 orfaneau [arfaniaw] : orfanèl
 òrgi, òrge: òrdi (salvatge, 'hordeum sativum')
 òrt de sopar: fr. potager
 òs: nogalh o clòsc d'un fruch
 òscha: rescontre, rendetz-vos, ocasion. mancar l'òscha: fr. rater le coche
 pacand (pej.) : qu'es pas plan ensenhat, qu'a pas vista que sa campanha, fr. paisan, rustre .
 pacha: gauta; gauta del cul
 pachard: pardal (fr. moineau)
 pachat: patatas cuèchas adobadas amb vinagre e saladas
 padèla: padena
 padelh: pade, granda cassairòla de còure, padelon
 paga: agaça
 paia: paga (tanben emplegat)
 pairau, poirau: pairòl
 paiun [payun/payün] adv: cap
 palhanchar: fr. rempailler
 palhàs, palhassa: palhissa, palhisson
 palòt: bola de nèu
 pam: costat
 pamola, paumola: palmola (hordeum disticum)
 pana f. : fr. tache de rousseu
 panar: eissugar (Velai) ; raubar
 panièr (far ") : fr. rompre son contrat sans préavis, retoumer chez soi avant l'heure convenue
 panós: qui a des taches de rousseur
 panta : plasentaria, blaga, mistificacion.
 paora: paur (tanben emplegat)
 papach-ros [pApa-ros] : pit-rog
 papas: fr. bouillie
 paraplur [paraple] : paracasuda
 parelh: coble (de personas)
 parentelha: parentat
 parier: unifòrme (tanben emplegat)
 parjada: tropèl
 parlicada: discors
 parpalhòla: galineta, coccinella
 parpalhon: vagina
 parpand: charraire. fr. bavard
 parròpia/parròfia: parròquia. fr. paroisse
 partre: partir
 parvision: provision
 pas: còl (geografia)
 passa: còl (geografia)
 passa-fin : tras que fin, tras qu'adreit
 passar per malhas : se far pas remarcar
 pastanada, pastanaia/pastenaia, pastanalha: carròta
 pastrussa: pastorèla
 pasturar (?), apasturar: paître, faire paître
 pasturau: pasquièr?. fr. pâturage ?
 patai(s): patés. fr. patois
 patana: varietat de patata pels pòrcs
 patifaci : fr. tracas et mouvement que se donnent les femmes auprès des accouchées
 patirança: dificultat
 patolhar: fr. patauger; manier salement
 pau: fr. poinçon
 pauchar: esclafar
 pauva(r): pausa(r) (tanben emplegat); repaus(ar)
 pavor: paor (tanben emplegat)
 pebrada: farigola
 pechier, bichier: fr. cruche
 pèira de sucre: fr. morceau de sucre
 peirada: colada volcanica d'escòrias, fr. coulée de roches
 peiralhier: minaire de carbon
 pèiranèira: v. mioleira
 peireir: peirièra
 peireira: potz de mina
 peireiron: minaire
 pèis: fr. pis
 pelandràs, -assa: persona giganta
 pelaud: paisan, òme pesuc d'esperit e de còs, maladrech o bèl e galhard
 pelauda: femna bèla e galharda
 pelh: pel (per+lo)
 pelha: per las pelhas: fr. dans les draps, au lit
 pelhisa: v. clujada
 pelhon: chiffon, bout de tissu
 penable: fr. pénible
 pendèir: penda (tanben emplegat)
 pendents m. pl: fr. boucles d'oreilles
 pendre v. : penjar
 penna: genest, ginèsta (tanben emplegats)
 pennar: s'aparar a cops de pè
 pensar: sonhar, donar manjar al bestial
 pentiment: colpabilitat
 perat adv. : completament. pas perat : pas brica
 pereir: perièr
 permenar, espermenar (se) : passejar (se)
 persèc, persège, persèja, pèrsia: persèga
 persugèir: perseguièr
 pesason: fondacion
 peschador, -oira: vivièr
 peson: fr. piéton, pion (échecs); anc. fantassin
 petaçar (se) : fig. fr. (se) réconcilier
 petaçatge: fig. fr. réconciliation
 petadoira: fr. pétoire; moto que fa de bruch
 petaraba: fr. pétoire
 petarda: fusilh
 petarela: fr. arbousier
 petarèlh: petaron (ciclomotor)
 petaret: fr. silène enflé, carnillet; petaire (que peta sovent)
 pete: embriac
 peteròla: veissiga
 petiòt: pichòt, pichon, petit
 petòra: embriac
 piada: fr. empreinte de pas. causir la piada: caminar amb precaucion
 pial: pel
 piasons f. pl. : fondacions (d'un bastiment)
 piauça: pic (otís)
 pibla f., pibola, pibona: pibol (tanben emplegat) (pibol: fr. peuplier noir)
 pica delh jorn: auba
 piei adv: piri
 pingar, (a)pincar: plantar, dreçar
 picgralh [pingralh] : picòt, picvèrd
 pinambor: topinambor
 pissau: cascada
 pinhàs: fr. grappe
 pinhar, plinhar: fr. mettre en pignons ou 'plonjons'
 pitre-roge: v. papach-ros
 plaçar: adesar, rengar
 planc: fr. plancher
 planesa: platèu de ròca volcanica
 planhir, planger (plànger?), plangir: plànher; racar, regretar
 plaseir: plaser
 plond: prigond
 plonjon/planjon (planchon??) : fr. meule de gerbes, pignon
 plòva: pluèja
 plueia, pluèia, plueja [ploedso] (Murat, Sant Flor, Chaldasaigas) : pluèja
 plueure: plòure (tanben emplegat). Plueu a plastre/còrda : plòu a coa d'ase
 poder m. (a Vinzèla) : orguèlh
 podre, poire: poder (emplegat en una partida del Puei de Doma)
 point, -a, pont, -a : ponch(-a), punt(-a)
 pòla: pola
 polai, polau: nogalh
 polalha: fr. volaille
 pom, pòm m. [pwon] : poma
 pomat: citre
 pòmpa, pompa: tarta (de pomas o de trifolas); fr. béret
 pompir: marcar lo pas, fretar los pès sul palhasson
 pompira: patana
 pompon: fr. gâteau
 ponar: fr. bouder
 poncon: tonèl
 ponhança: estrés
 ponhar: estressar
 ponhós: estressant
 ponht(-a): ponch(-a), punt(-a)
 pònt: pont
 pòrc d'Índia: pòrc marin
 pòrc fresc: lard
 pòrge: tanben fr. 'parvis de l'église'
 porra de París: fr. cive d'Angleterre
 porrat, pòrri, porrada: pòrre
 porreta: ceboleta
 portalon: fr. loquet
 posin: poleton
 postiau [puesiaw]: fr. échalas
 potaròl : campanhòl
 poton, potona: fr. cruche
 pòus f. pl. : fr. balles de céréales; poussière.
 poumon: paumon (tanben emplegat)
 prangièira, prangeira, pranhièira, pranièira: après-mèidia
 prèiche: presic
 prestir : fr. pétrir
 promeir, pormèir, promièr: primièr. botar lo charri promièr: faire Paques avant les Rameaux
 prossegier, pressegier ??: perseguièr
 prun: prunièr
 prus (aver de ") : aver d'apetit
 pudina: pudesina
 pueg [puet/put/puë], puei/puèi: puèg, puèi
 pueissas adv. [pësa] : puèi
 putafinar: eliminar pauc cha pauc
 quan, -a, quanh, -nha: quin, -a
 quantben: quant
 quarteir (a " de): còsta de, prèp de
 quatre (/oras) (las ) : gostar (tanben emplegat)
 quatrejar: galopar
 quauchaus: quicòm
 quaucòm: quicòm (tanben s'emplega)
 quena: fr. guibolle (camba)
 queicòm/quelhcòm?: quicòm
 quesar (se) : se calar, se taisar (tanben emplegats)
 quialar, quilar: cridar d'una veu aguda
 quilhar: fr. glisser
 quinçon: pinçon
 quitram : godron
 raba, rabeta: fr. rave
 raba-chaul: fr. chou-rave
 rabanat : fr. rassasié
 rabir (pas ) : sofrir tròp per conservar la paciéncia
 rabusar: fr. radoter
 racina: carròta
 racinar: recular
 radiç, rafe: rave
 rafanèl: fr. raumàs (tanben emplegat)
 rafar las ussas: fr. froncer les sourcils
 raian: corrent d'un ribièra
 rainaud, rainalha f. : mandra
 ram: avèrsa vigorosa
 rama: fr. fane; fusta/lenha menuda, brancam
 ramada: avèrsa vigorosa
 ramassar (se '): rentrar a l'ostal
 rampalm: bois
 rampanha: epidèmia
 rampon, respon? [ris pu] : bois
 rana: granolha vèrda
 ranc: ròc
 randa, rasa  (a ") de adv. : rasís
 randurar: batre la campanha, flanar
 ranvèrs: penda al nòrd
 rapar : atrapar (p. ex. una malautia), seguir
 rapaton: diable
 rapitar: s'agripar
 rasa: gandòla, regòla. fr. rigole (dans les prés)
 rasa  (a ") de adv. : rasís
 rasàs: precipici
 rastèl (de ) : per l'esquina (caire ). rastèl de l'esquina: colomna vertebrala
 ratavolaja, ratavolaia: ratapenada (tanben emplegat. E tanben: 
rata-panada, rata-panata, rata-papanada, rata-paparada, rata-papinada, rata-parpanada, rata-parparata, rata-parpelhada, rata-parpenada, rata-pempenhada, rata-pempinhada, rata-pinhada, rata-penaa, rata-penà, rata-penarda, rata-penauda, rata-perpenada, rata-liada, rata-volada, rata-volusa, grifuda, artiaulada)
 raufelós, -osa: que rauqueja
 recenar: recular
 reclaure: dintrar las bèstias
 recoquet: caganís, enfant vengut long temps aprés los autres
 recurar: recoltar lo mèl
 rega: gandòla
 rega, reja, reia: fr. sillon. Sautar la reia: fr. dérailler
 regde: corrent d'un ribièra
 redebelet: bisaujòl; ancestre. V. Reirdebelet
 reibelet: fr. roitelet
 rèi-bernat: fr. roitelet
 rèi-petit: fr. roitelet
 reinatge: fèsta patronala (oèst de la Nauta Lèira, vòga o vòta dins l’èst del departament)
 reirdebelet: bisaujòl; ancestre. V. Redebelet
 reire: rire
 rembaumar: sentir bon
 remolada: maionesa
 remudar: remenar
 ren, ranh: renhon
 repatiar (repastiar?): assadolar, assaciar
 repotet: garron (fr. jambonneau)
 requèsta / requista (aver ") : èsser recercat, reputat
 resselha, ressegum: fr. sciure
 restoble: estobla, fr. chaume
 reta: carrieron en fòrta penda
 retard: èsser de retard: èsser en retard, aver de retard
 retrassar : recaptar, fr. ranger
 reveire (a) : reveire (al "). fr. au revoir
 revirar: renversar
 reviure: fr. regain (segonda èrba d'un prat)
 revolum: torbilhon
 revolumar: torbilhonar
 ribeira, ribena: valada
 rigal: papag-ros
 rimar: fr. froncer, rider
 riu: ribeira pichona
 rival, rivau: ribàs, tèrtre en penda al bòrd d'un riu o d'un vaur. Rivatge
 roassar: traïnar, tuar lo temps
 robiaca: devòta; anc. sòrta d'infermièra e d'educatritz del Velai presenta en tots los vilatges per aidar la gent
 ròc-ferrau : basalt
 rodana: fr. ornière; traça de ròda sus la nèu 
 rodau: foguièra de la Sant Joan
 rodolatge: circ, radi, sector circular
 rogelhon: rosat (vin)
 rometz, romegàs, romeguiera: romec
 rondinar: fr. trainer, flaner, glander; murmurer, grogner
 ronha adj. : romegaire
 ronhar: romegar
 roquejar: getar de pèiras a qualqu'un
 roscha/ruscha: escòrça
 rossèl, -a: blond,-a; ros, -sa; jaune, -a
 rostissa (faire una ) : far cremar l'èrba per trabalhar la tèrra
 rot,-a: ablasigat, rendut (agotat fisicament)
 rover: rove (tanben emplegat)
 rufe: rugós (freg)
 ruia: rua, carrièra
 sabte, sande (esp. quand es un nom: Lo sabte) : samedi
 sac [sa]
 sacar (se) : s’aprochar, entrar (en sa casa), se metre "me vau sacar elh lèit"
 sacar: vendre
 saginat: fr. assagi
 saile: fr. par-dessus
 saïn [sei] sagin (fr. saindoux)
 saique: quicòm, quauquarrés (tanben emplegats)
 saletz, saleç: sause, salze
 saltar (una carrièra, etc.): passar de l'autre pam, de l'autre costat
 sambuc [sangu]
 sàmplie, sàmplia [shomplie] : simple, simpla, nesci, néscia
 sanar: castrar
 sanha: prat umid ont lo pè s'enfonza de còps, mas sens perilh
 sanlhe: saile fr. pèlerine
 sans adv. : sens (tanben emplegat) (es pas un francisme)
 sansònha : vielle à roue
 sap: avet
 sarcinar: sarcir
 sarpelí: fr. surplis (des prêtres)a
 sarrabastal(h?): bruch, tampatge, agitacion
 sarrau :??? (des paysans)
 sassic: moments (temps)
 saton : cadenat
 saubida, de: sobte
 saubre: saber, saupre
 saüc [sayu], [so-u] : sabuc
 sauclar: sarclar
 saumas neras: cèl auratjós, perturbacion
 saumeira: fr. saumure
 sautaboc: fr. criquet
 sautar: sortir (parlars de l'oèst)
 sauvagag? [sawbogà]: faire sauvagag: far una taulejada que marca l’achabament d’un ostau o la fin de la fenason; ara es una taulejada de fin d’annada
 se: fr. soi (ex: chas se)
 seauva, seuva: selva
 sebiau, sebiar?: haie, enceinte, cloture
 sèga après sèga: fr. à la suite immédiate
 sègre: fr. suivre. Faire sègre: amener q. avec soi
 seiar, sejar : segar (tanben emplegat)
 sèita: rèssa
 seitaire: fr. scieur de long
 seitar: ressegar
 sela : cadièra (tanben emplegat)
 selar: selar; montar a la sela
 selha, sega, selh? : segla
 selhon: ferrat de fusta. plòure a selhons: plòure a coa d'ase
 semondre: avertir
 senh: signe a la cara. Taqueta o verruga, "gran de beutat".
 sentida: odorat
 sentinar, sentinejar: flairar, niflar
 sentre: sentir (tanben emplegat)
 ser [sei], sera m. : ser
 serpolet: ferigola
 sèrreu: planàs (geografia)
 sèrvia: resèrva d'aiga
 sescha: fr. massette d'eau, jonc
 simpla: tanben 'fòla'
 si us plai: se vos plai
 sira: nèu; vent NO d'ivèrn portaire de nèu (dins las regions que dison "la nèu" lo vèrbe 'essirar' tracha del vent, dins la region que ditz "la neja" es la quita nèu e s'i ditz "la sira", emai s'es una nevada calma)
 sirar: nevar; far de vent NO d'ivèrn
 socalhar: secotir
 sofle: salamandra
 soira f. : lop
 sol (Bassa Auvernha): solelh 
 solaç: convèrsa
 solaçar: discutir, conversar
 solada (de nèu...) : capa
 sole: solelh (tanben emplegat)
 solèdre: vent de l'est
 solelh [shu(g)ïl] Salèrn, [shugi], [shugic’h], [suc’hi(c’h)] Sant Flor, [suri], [sugi(r)] Mauriac, [suvi] Velai, [sulé/sulej] Bassa Auvernha: fr. soleil. solelh entrant: oèst
 solelhada: còp de solelh, insolacion
 solhet: sulhet
 solier: fr. grenier
 sòm, sònh (far ") : faire sòm-sòm
 sòmge: sòmi
 somjar: somiar
 sònh: V. Sòm
 sònha: proteccion
 sonhar: agachar o mirar atentivament, observar; suenhar
 sopa: dinnar
 sòpa: sopa
 soparon: ressopet
 sopit: fr. éteint (volcan)
 sordònha: sord
 sorga: sorsa
 sòrtre: sortir
 sorzir: interpelar; amassar, acampar, recaptar; sasir
 sostar: solatjar, esparnhar
 sot f.: estable dels pòrcs
 sot, sotz: sos (s'i ditz tanben)
 sotjar: badar, far l'endormit, estar indecís (latin SUSPICARI)
 soudar, saudar: soldar
 soventar (se), sovenhar (se) : sovenir (se)
 subte/subta (de): sobtan
 sunhar: somiar
 sunhe: sòmi
 supiar: fr. soulever; fig. supporter
 susnaut, -a adj. : culminant, -a
 tabanàs : persona bèstia
 tabolar: tabas(s)ar (s'i ditz tanben)
 taiqua, tanqu'a: fins a. Tanqu'alh còp que ven e mainatjatz-vos, d'aicí.
 taiqua quand, tanqu'a quand: fins que
 taire (/se), taisar (/se): calar (/se)
 tais-chin: taisson
 tafor: calor umida
 talha: talh, trencha, lesca
 talha-prat: fr. pioche à rigole
 talièr: luòc ont se depausa la lenha, lenhièr
 tamblaire, tramble: tremol
 tampatge : bruch gròs e continuat
 tan: nos de la fusta
 tan si pena: fr. tant soit peu
 tanbens [tiobés] : tanben
 tànger (se ") : aver un ligam de parentat
 tapar: cobrir
 'tapar, atapar: préner/prene, prendre, (a)gafar
 tapèlh: tapadora (fr. couvercle)
 tarabast: fr. vacarme
 tardivar (se): atardivar, atardar (se)
 tartifle: patata
 taulard: lausa plana e sovent espessa de grandas dimensions
 taulièir: davantal. fr. tablier
 tavon: tavan
 tege: sadol, tip
 tèira: tièra. fr. rangée
 teirada: fr. alignement
 telh: fr. tilleul
 telhós: fr. filandreux
 tèma: caprici, desir, enveja
 templau: còp donat sus lo temp. fr. soufflet
 téner: tenir
 tenalh: fr. arbalétrier, chevron
 terçon: taure o vedèla de tres ans
 tèrme: lista, bòrd bombut d'una rota, d'un camp; tèrtre, bòrd; broa, vegetacion long de la rota. fr. haie
 tesson: pòrc
 tèstanegra: mesenga, capnegre, lardiera testa niera
 tèula brasièra: fr. pierre plate du foyer
 tèule m: padena ambe de traucs per còire las castanhas
 tiblatge : fr. crépi
 obrador : fr. chantier
 tible, pible?: pibola (tanben emplegat)
 tim: farigola
 tinau: fr. imbécile
 tinèl: fr. sorbier des oiseaux, torier
 tiraliard: avar
 tirant: tirador (tanben emplegat), fr. tiroir
 tiula f [tshiwo] (Salèrn), [tyiwga] (Mauriac): teule m.; fr. tuile f
 toalha: fr. nappe; torchon
 toalhon: fr. nappe
 toia: fr. ajonc nain
 tòna: ostalet del campestre
 tonar: tronar (tanben emplegat). 'cò tona: trona
 topin: topinambor; topin
 topina: topinambors
 tossinar: tossir en quintas
 tòst: lèu
 toteschàs: totescàs
 totplen: plan, fòrça. fr. très
 totsitòst franc. (sovent [tushtò/tushtö/teshtwà]: tanlèu (tanben emplegat),còpsec, immediatament
 trabalhador: convise (fr. réunion de dentellières, et d'une manière générale, femmes au travail)
 tranchador: sièta
 tranedre: tròn, tron
 tranquelar: trampelar, trampalejar, titubar
 tranuga : agram (a l'èst)
 trapissada: fòrta avèrsa
 trasse adj. : fr. piètre
 trassinar: saltar dessús
 trauchat (o traucat) : fr. creux adj.
 trauchada: traversada
 trauchar: traversar, traucar, far la traça
 travada: fr. plafond
 travèrs [trobers]
 traversdet : espessor, nautor d'un det
 travèrsa: vent d'Oèst, plojal
 tregir: avalar
 tremolaud: tremol
 tremon: tremol
 trepejar: fr. fouler (le sol), marcher sur quelquechose
 tresanar (se): s'impacientar
 trescolar (lo solelh) : se colcar
 trestot: tot, ensemble
 trestots, trestotas: tots, totas; totòm
 treule m. : teule;  fr. tuile
 treulina, teulada, teulissa : fr. toiture de tuiles; toiture sans distinction de matériaux de couverture
 trèva: fr. fantome, revenant
 trida: fr. grive
 trifa, trèfa, trèfla, trefòla, trifòla (Velai subretot), tripola, trufe m. : trufa (tanben s'i emplèga, per ex. a Orlhac)
 tròp adv. fòrça, plan, extremament
 tròce? o trocel : fr. trognon (de caul) truc: puèg (tanben emplegat)
 trufièira: camp de patatas
 trule m. : teule, teula (tanben emplegat)
 trumèl m. cavilha (dels umans)
 tujar: fr. tutoyer
 tusta-barta: nesci
 tutejar: dire de tu
 uergas f.pl.: orgues
 uerge, òrge, òrgi, (u)erdi, breichèia (Liuradés) : òrdi
 ueu: uòu (tanben s'i ditz)
 ugon: V. Chavanhòu
 ulhe, a: sadol, -a, tip, -a
 usatge: costuma
 uvern: nèu (tanben emplegat)
 vacança [baconso]
 vacha [batcho/batzo/vatcha/vatza]
 vachier [batzié]: lo qui fa formatges, es lo superior del 'botelhier'
 vachiera [batziero]: totas las vacas e vedèls que passan l’estiu a la montanha que fa partida d’un domèni
 vaciva [bachibo] : vedèl d’un an
 valhant [baillon/balion]: valhant obrièr que trabalha lèu
 vaira [bajro]: velada (luna)
 vaissa: avelanièr
 val(s) : vèrs lo(s)
 valada: fr. vallée
 valdre: valer (tanben emplegat)
 valiure: fr. ravin
 valor [balor/valor]
 vana: cobertura del lièch
 vapor [bapor/vapor]
 vaque ! : vèni !
 varalh/varolh: tumult
 varena: terrenh granitic, tèrra esterila, landas
 varnichon, -ona : vinhairon,  -ona (de St Varnin, patron dels vinhairons)
 vas. V. Vès
 vau: fr. val
 vaudre: valer (tanben emplegat)
 veaa, veiaa, veia: causa, quicòm
 vedel, vedelh, vediau: vedèl
 vèlh/vieu: vièlh. Quant ses velh? :  quant as (d’ans/de temps)
 velha: fr. vielle à roue
 velhaca: vielhard(a)
 velhar faire: susvelhar
 velhessa: vielhitge
 ven! venhi! : vèni!
 vena: avena, fr. avoine
 vendre [bendre]
 venemós/venimós [benimos/venimos]: verenós
 véner: venir (tanben emplegat)
 ventar [bentà] : fr. vanner le blé (en Naut Auvèrnhe se servisson pas d’un 'van' fr., com en Limanha, mas en laissant caire, de naut, lo blat al vent)
 velh(s): al(s), vèrs lo(s)
 ventar: mai ventar: valer mièlhs
 verdier/verdeir/vergeir/vergier: vergièr
 veren: fr. venin; fig. venin, haine, rancune 
 verenós, -osa: venimeux
 vergonja [bregongio] (Cantau Sud), vergonha [vergunho](Cantau oèst, nord e èst)
 vernhàs: fr. ormeau
 vernhat: vèrn, vèrnhe. fr. aulne 
 vès, v-ès [ves/be] [vas], d'ès : en/a; a cò de. ex: Vès Clarmont (Marcha, Lengadòc, Provença, Forés, [[[vivaro-aupenc|vivaro-alpin]) (la pregnança del francés, bota a identificar v-ès a vèrs, mas las doas proposicions non an pas ren a veire)
 vertelhonar : se tòrcer de rire
 vesiat, ada : qu'es minhòt, polit, agradiu de veire
 vèsta: fr. veste. V. Jaca, Borré
 vetz: còp, vegada; A la vetz: de costuma, d'abituda
 vial, -a: vil, -a, lag, -ja
 viala: vila
 vialatge, vilatge [bilatzi] : vilatge
 viaus, - a: laid, - a, fr. vilain, -e
 viaus: gandòla, rigòla
 vidalha: peitrina
 vièla, vièna, velha: vielle (instrument musical)
 vija, vimja, vime: vim (tanben emplegat)
 vilaud: estatjant de la vila (pej.)
 vilent: avar, marrit e lord
 vinalha: sopa de vin
 vinholat: vinhairon
 vint [bin(t)] : fr. vingt
 viòl: dralhòl, chaminon
 violet: sendièr
 violon [biulun/viulun] : fr. violon
 viraluelh: guerlhe
 visar: regardar, gaitar; escrutar; far atencion
 viseta : escalièr que vira, en fòrma de vitz
 vispada: pluèja subta, de corda durada
 viveda: civada
 v-o: o (article neutre)
 vodre, voire??: voler (emplegat en una partida del Puei de Doma)
 vòga, vòta: fèsta patronala
 voidar, vueidar [vuejdà] : vuejar
 volam [vulan/bugon] : faucille
 volha: oelha (tanben emplegat)
 v-ongla [onlha] : ongla
 v-onta: onta
 v-ora: ara
 vormalh: còp donat sus lo nas
 vorzina: fr.  saule marsault
 vousadoiras f plur: debanadoira. fr. dévidoir
 voutar: voltar, inclinar
 vueidar, voidar [vwejdà]: vuejar
 vuve, -a/veva: vieuse, -sa
 z-elh, z-ela: el, ela
 zangar: divagar pej.
 zò, ò: zo, o (article neutre)

 Vejatz tanben 
Lexic lemosin