País Tòi

Dens era grana Gasconha, era petita Bigòrra qu'intègra eth País Tòi dab eth bacin deth Gave de Gavarnia (Varètge, Gèdre...) en Lavedan dens eths Hauts Pirenèus. 

Aqueth tèrme tòi que vien de petitòi pichinet en gascon, e qu'èra un escais d'autis còps utilizat per era gents deth piemont enta designar eths abitants deras hautas vaths pirenencas.

Eth País Tòis que s'estend suber 43 302 ectaras deras gòrjas de Pèirahita ath còth deth Tormalet e era Ola de GavarniaHautes-Pyrénées de plaines en vallées, Éditions de Plaines en Vallées, janvier 2007 .

 Istòria 
Eth 13 de noveme de 1272, Raimond Garcie  dit Masièra, senhor de Castelobon, qu'escàmbia dab Esquivat o Assisvat de Chabanas, comte de Bigòrra, era vath de Varètja e eth sos detz e set viltages dab totas eras soas apartenénciasM. Marie Armand Pascal d'Avezac - Essais historiques sur le Bigorre: accompagnés de remarques critiques, de pièces justificatives, de notices chronologiques et généalogiques, Volume 2 - Editeur J.M. Dossun, 1823 - Lire en ligne.. Eras contrapartias d'aqueth escambi que son eras tèrras de Préhac, Bages, Vier, Andrest e Troinhan una renta de Vint e tres sòus morlans. Eths detz e set vilatges dera vath de Barèjas qu'èran amassats en quate vics, eth vic deth plan, eth vic debat, eth vic darrèrlaiga e eth vic de Labadsus.

 Dita Tòi 
Un tòi non cranh que Dieu, eth pericle e era lit.

 16 comunas 
 Lutz e Sent Sauvaire qu'ei era capitala deth País Tòi.
 Eth País Tòi que compren eras 16 comuns seguentas, totas situadas dens eth departament deths Auts Pirenèus :
 Comuna Populacion (2012) Superficia (km²) Altitud (mini) Altitud (maxi) Illustracion Varètja   175     45.84     1070      3087     Bèthpuei   111     16.2     899      2854     none|90x90px Shèsa  55      10.07      520     2309      Esquiesa e Cèra  383     1.52     659      1126    Estèrra   195     1.74     720       1987    Gavarnie-Gèdre   382       227.08   905     3298   Grust  46     4.8     816       2527     Lus e Sent Sauvaire  980     50.38   677        3194     Saligòs   92     4.51     596       2390   Sassís   87      174    658         840   Sasòs   118    29.38    640        2965       none|90x90px Sers  105     29.91    928   2872    none|90x90px Vielar   73     3.14     772    1987  Biei     26    6.24    787         2390   none|90x90px Biscòs    43    6.52      520  2139    Visòs      40     2.56     705     2163  

 Idrologia 
 Eth Bastan que travèrsa 8 comunas Varètge, Sers, Bèthpuei, Biei, Vièla, Estèrra, Lutz e Sent Sauvaire, Esquiesa e Cèra.
En heurèr de 2013, un lit qu'encombra eth Bastan a era autor deths Tèrmes de Varètja : eth vilatge qu'ei evacuat. Eth 31 de mai de 2013, era nèu que s'ei acomolada e un aute lit, en contrabàs de Lienz, que recobrís suber prèp de  eth lièit deth Bastan.

Un aigat istoric qu'ei constatat ets  18 e 19 de junh de 2013 : plojas incessantas que provòcan una pojada deras aigas associada a era fonduda deras nèus. Frenadas per eras rèstas deth lit de fin de mai, eras aigas deth Bastan qu'empòrtan era rota situada suber era sua riba dreita. Arribat a era autor deths Tèrmes (ont i aguèt eth lit de heurèr de 2013), Bastan empòrta era plaça de Varètja, puish eth parking HLM, eth camping, set ostaus ; pas cap damnatge corporau dens era populacion. Eth vilatge qu'ei evacuat eth 19 de junh gràcias a ua dubertura excepcionala deth Còl deth Tormalet totjorn ennevat.
 Eth Gave de Pau que travèrsa Gavarnia-Gèdre, Lutz e Sent Sauvaire, Sassís, Esquiesa e Cèra. A era joncion d'aqueras tres darnièras comunas Bastan que's ven gitar dens eth Gave.

 Espòrt 
L'Altitoy qu'ei ua competicion d'esquí-alpinisma qui se debana ath mei aut deth País Tòi.

 Nòtas e referéncias 

 Vejatz tanben 

 Articles connèxes 
 Comunautat de comunas del País Tòi
 Espacis protegits dels Pirenèus
 País de las Vals dels Gaves
Categoria:Geografia dels Hauts Pirenèus
Categoria:Lavedan