Llardecans

Llardecans es un municipi de la província catalana de Lhèida, de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha e de la comarca de Segrià.

Toponimia
La prononciacion es [ʎarda'kans]. Lo gentilici es [ʎarda'kusos], jòc de mots trufandièr entre cans (arcaïc mès conegut) e cussos, « gossets ». Las fòrmas ancianas son Lerdacans en 1279, Lardecans en 1325, 1328 e 1359. Lo mot es estat deformat per etimologia populara Llar de cans. La posicion del lòc en limit de las tèrras lhèidatanas suggerís l'etimologia ad fines ilergetanos, « al límit dels Ilergetes », lo pòble antic a l'entorn de Lhèida (Ilerda), que s'acarava ambe'ls Ilercavones. Pels ilergetes, i a una varianta en -tani, ilergetani, coma Ceretani e Ceretes, Ausetani e Ausi, etc. Entre ilergetanos e Llardecans, i agèt de cambiaments : l'aferèsi de i-, coma dins Ilerda > Lhèida, una metatèsi, benlèu d'origina antica, entre ge-te e te-ge. Quand lo país foguèt romanizat, venguèt benlèu ad (i)lerteganos. Ambe l'influéncia de l'arabe (400 ans d'ocupacion), lo nom venguèt *lartaqan(u) s (impossibilitat d'escriure los caractèrs de l'original; t es emfatic, mès sonor). L'ibèr, tanben, auriá pogut donar d'assordiments (esita sovent entre rg e rc) e lo nom auriá pogut venir *Ilercatanos e la metatèsi auriá esperat l'epòca sarrasina, que l'arabe altèra sovent los noms ispanics per metatèsi Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 42-43 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=23411.
Adà
Lòc desabitat, citat Adar, benlèu en 1452. I a dos vilatjòts bessons en Biscaia, Adar-goi-ko-a e Adar-be-ko-a, « l'Adar
de naut » e « l'Adar de bas ». Lo -d- intervocalic poguèt se conservar en catalan pr'amor de la dominacion basca. Adar a clarament una fisionomia basca o iberobasca Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 10 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=644.

Nòtas