Sant Esteve de la Sarga

Sant Esteve de la Sarga es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha, dins la comarca de Palhars Jusan.

Toponimia
Alzina
Toponime plan frequent. Ven de alzina, nom actual de l'arcaïc elze, « euse », que ven del latin ilex, -ĭcis Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. I, p. 177-178 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=2500.
Moror
Lo nom es atestat Moror (sense data, 1214, 1306, 1359). Representa (castrum) Maurorum o (palatium) Maurorum, castèl que los romans garniguèron ambe d'auxiliars mauritans (de las doás províncias de Mauritania), que sovent ne fasián de legionaris Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 403-404 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27668.
Sant Esteve de la Sarga (capitala)
La sarga es un arbuste que sembla lo sause, mès pas tant albre, coma un vime, en latin salix incana. La Sarga es lo nom d'un còl sus un contrafòrt del Montsec, en 1069 loco quo dic. ad ipsa Sarga. La prononciacion es [santis'tebe] e las mencions son Sarga en 893, in collo de Sarga en 1056, Sent Steve de Sarga en 1359, etc. L'origina del mot es celtiberica Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. VII, p. 50-51 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27668, mès lo celtic *salĭca es estat benlèu influenciat pel basc per donar sarga, mot pirenenc https://decat.iec.cat/veuredoc.asp?id=236307.
Estorm
La prononciacion es [es/əstórm] (grafia fonetica de l'autor), a Moror. Las fòrmas ancianas son Tormo en 1000, 1069, 1075, loch des Torm en 1359. Ven del mot torm, « ròc, ròca isolada », ambe l'article  arcaïc es, plan viu (en 1957) dins l'airal, aglutinat Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. IV, p. 163-164 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=18097.
Alsamora
La prononciacion correspond a alsa'mòra o lo sa'mòra (ò dubèrta). Las fòrmas ancianas son : Alzamora en 1233, Alçamora en 1359, Als- en 1044 (lo darrèr, en copia tardièra). I a un Raimundus de Ançamora en 1222. Las etimologias son arabas. La primièra (1) es l'arabe al-macsûr, « estret, sense sortida », que correspond plan al site, en mai d'aquò sus la rota utilizada repetidament pels moros dins lors invasions de la conca de Tremp. La segonda (2) es ligada a un autre Alzamora, nomenat « palau de Alzamora » en 1205, situat près de Ricla, pas luènh de Calatayud, « palais, cramba », una cramba grasilhada que conten lo mihrâb, de l'arabe maqsûra.
En arabe, non pòt i aver un article sense s'assimilar davant una sibilanta, donc als- qu'es ancian, representa un alm- etimologic, çò que supausa una metatèsi. Joan Coromines daissa la question dubèrta entre las doás ipotèsis Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 154-155 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=2391.
Beniure
Las fòrmas ancianas son Raimundus de Beniure en 1170, F. de Beniure en 1257-1269. Beniure es lo resultat del latin Bene vivere, ambe dissimilacion (cf. vivanda > vianda). Lo sens es lo substantivat viure « manièra de viure » (i a bona vida o mala) Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 29 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=7949.
Castellnou de Montsec
Representa castellu novu, coma d'autres cases nombroses, mai que mai al Principat Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 319 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=13543.
La Clua
Atestat Sa Clua en 1359. Format amb clus, -a, « barrat, claus », participi. passat substantivat, al femenin, del latin vulgar cludere, « barrar » (> italian chiudere). Clusa s'èra especialitzat dins lo sens de « passatge estret o barrat » 
Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. III, p. 391 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=14596.
Mont-rebei
Las mencions son tardièras. Madoz escriu Montrebeta, Montreveig, Montreveitg. Z. Rocafort escriu Montrevei o Bonremey. Lo comte Saint-Saud escriu Monreveig, Victor Oliva , Montrebeig, l'Enciclopèdia Catalana, estret de Mont-rebei o Bonremei. Lo nom es Mont-rebei(g) o Bonremei ? Las prononciacions localas correspondon a mon-rrebei (de còps mun-rrebei), mès l'influéncia del bisbe de La Seu e del notari de Tremp popularizèron mon-rremei o quitament montremei. De documents valencians (de nòbles transferits al País Valencian) citan Roger de Montrebeig (1260), Monterrebeig en 1270, Roger de Montrebeig en 1270. I a d'equivalents occitans : Montrebech, anciana rectoriá de la diocèsi de Narbona : Mons rebejus en 1224 ; castrum de Monterabegio en 1272, ambe varianta de 1298, Monterebegio; Monsrebeg en 1477; Monrebey al sègle XIV. N'i a un autre, citat cap a 1200 per Raimbaut de Vaqueiras : « Que's cantarà en lo so que plus m'agensa: / de Monrabey ». Son de lòcs près d'una aiga.  
Tanben lo Mont-rebei ribagorçà prenguèt lo nom dels rabeigs de la Noguera Ribagorçana que s'escolan entre de monts plan nauts (lo congost, « estret, gòrja », de Mont-rebei). Lo latin vulgar *rapĭdĭum a donat rabeig en catalan central, rabei en Pallars e Ribagorça, rebetch en plan de parlars occitans. Mès tanlèu una epòca anciana apareis la varianta rebei pr'amor que lo el mot patiguèt del càmbiament en re- per adaptacion al copiós prefixe re-. Atal dejà Desclot escriviá « lo rebeig de l'ayga » (sègle XIII). L'etime de l'estret (congost) deu èsser monte rapidiu, « la montanha del rabeg » e las fòrmas coma Bonremei e Montremei resultan de dissimilacion o assimilacion, combinada ambe'l remembre de noms de lòcs coma Bonrepòs o Bonretorn Joan Coromines, Onomasticon Cataloniæ, vol. V, p. 375-376 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=27398.
La Torre d'Amargós
Pas d'informacion dins l'Onomasticon Cataloniæ. Lo mot amargós vòl dire « un pauc amar, un pauc amargant ». I a benlèu un rapòrt ambe'l terren aspre e rocós.

Nòtas