Dinastia Yuan

La dinastia Yuan es una dinastia mongòla que regnèt sus China de 1271 a 1368. Se formèt a partir de 1259 pendent l'esclatament de l'Empèri Mongòl. D'efèct, a la mòrt dau Gran Khan Mongke, una guèrra civila opausèt dos senhors mongòls importants, Ariq Böke e Kublai Khan, fins a 1264. Lo segond foguèt venceire e venguèt Grand Khan mai la màger part de l'Empèri èra ja devesida entre estats independents. En 1271, fondèt la dinastia Yuan ambé Pequin coma capitala. En 1279, lei Mongòls capitèron d'esquichar la resisténcia Song e d'unificar tornarmai China. Lo rèine de Kublai Khan s'acabèt en 1294 e foguèt caracterizat per una politica de sostèn au comèrci e per una separacion mai e mai importanta ambé lei tres autrei khanats que venguèron independents e reconoguèron solament una preeminéncia simbolica ai Yuan.

La dinastia contunièt de dirigir lo país fins a 1368. D'efèct, foguèt rapidàment afeblida per de problemas de succession e per de dificultats economicas. Ansin, lo successor de Kublai Khan, Temür Khan (1294-1307) contunièt son òbra mai poguèt pas empachar lo desvolopament de la corrupcion. Lo rèine seguent, Külüg Khan (1307-1311), veguèt una tièra de decisions economicas marridas que causèron una crisi financiera grèva per lo govèrn. La situacion foguèt restablida per Buyantu Khan (1311-1320) e Gegeen Khan (1320-1323) qu'adoptèron lei mors chinés per dirigir lo país. Pasmens, aqueu darrier foguèt rebutat per un còp d'estat de la Cort.

Aqueu còp afebliguèt la dinastia que lei caps perdiguèron la realitat dau poder. A partir deis annadas 1340, lei dificultats economicas e politicas de la dinastia causèron l'emergéncia de movements d'oposicion poderós. En 1351, acomencèt la revòuta dei Turbans Roges. Lei divisions e lei luchas de la Cort empachèron una repòsta eficaça e lei Yuan abandonèron la capitala en 1368. Certanei membres de la dinastia assaièron de resistir dins lo nòrd de China mai foguèron finalament desfachs en 1388. Lo rèsta de la dinastia se repleguèt en Mongòlia onte demorèron fins a 1635.