Ascas (Tarn e Garona)

Ascas (Asques en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia

vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

 Perimètre deu territòri 

 Toponimia 
Las fòrmas ancianas d'Ascas son : domini de Asquis, en 1343, Beata Maria de Asquis, en 1480, Asquis, en 1532, Asques (Cassini). La prononciacion es : ['askɔs] Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 178.

Cau benlèu metre lo nom en relacion ambe Ascas (Gironda)), Asca (Hauts Pirenèus), Ascon, Ascó (Catalonha), qu'es exactament lo meteis nom que Ascon, mès tanben damb Asco (Corsega). Son de noms qu'embarrassan los toponimistas. Per Ascon, Dauzat vei lo basque as, aitz, « punta rocassosa » e un sufixe escur, per Asco, los dos Ascas e Asca, un tèma prelatin escur Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p; 31. Per Ascas de Gironda, Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas de solucion, mès evòca un mot prelatin, eretat peu basque aska, « bes, regòla, comba ». Burgan e Lafon vesen pas tanpauc de solucion clara per Ascas de Tarn e Garona. La proposicion de Negre, un nom roman *asca, « hasti » es regetada per B. Boyrie-Fénié e per Burgan e Lafon, com de febla acceptibilitat toponimica Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 48.

La situacion geografica d'aqueths toponimes presenta çaquelà quauques semblanças. Ascon tresplomba de 100 m la vath prigonda deu riu nommat en francés La Lauze. La situacion es la medisha per Asco, que domina la cluta deu riu Asco, nommat localament Stranciacone. Son pr'aquò de situacions banalas en montanha e benlèu que lo nom a una auta origina. Mès per Ascas (Gironda), es quicòm mèi. Dens la ribèra de Dordonha, las ribas alentorn despassan a pena lo nivèl del flume, tirat a Ascas, plaçat sus una tuca isolada de la planada calcària, que tresplomba dirèctament las aigas. Dens lo païsatge girondin pauc traversut, un tau siti devó impressionar los abitants. L'exemple d'Ascas ha comprene milhor perqué l'idèa de « lòc que tresplomba un riu » pòt èsser un punt comun. Per la vila d'Ascó, es pas tan caracteristic : l'aglomeracion es pus hauta qu'Èbre d'un desenat de mètres, çò qu'es banal dens un país mediterranèu, que los aigats i son perilhoses. Ascas (Tarn e Garona) es sus una planada, mès entre dus rius a pauca distància, lo Riu d'Ascas e Riutòrt : l'idèa principala es mèi o mens mantenguda.  I a pas que per Asca (Hauts Pirenèus), que Michel Morvan explica per un mot basque aska, « nauc »  qu'òm pòt estar embarrassat; pr'aquò, la glèisa es sus un tap que domina un riu, çò que pòt justificar un brin l'idèa prepausada.

Totis aqueths noms son dens un territòri aquitano-basco-iberic, hòra d'Asco; mès la Corsega es pas exempta de toponimes aparentats au basque. Lo mot aska, « nauc » es pas la solucion çaquelà. Cau supausar un *as-k-, benlèu aparentat au tèma idronimic *as Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 42, qu'auré quitat d'estar un apellatiu en gascon, en catalan e en lenga euscarica. Encara que lo mot asque (grafia de Palay), « lhavet, avalanca, lit » que conten per natura l'idèa de haut e de baish, es benlèu pas desprovesit de ligam semantic damb lo mot comun a totis nòstes toponimes.

 Doasac. Las fòrmas ancianas son : Doazaco en 1380, Beata Maria de Doazaco, en 1741, Douasac Succ. « sucursala », dens Cassini. La prononciacion es [dwa'zak]. Doasac ven deu nom latin d'òme Donatius damb lo sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Doasac èra donc probablament ua anciana grana propietat gallo-romana qu'avèva per mèste Donatius. *Donatiacum passa a Doasac, equivalent de Donasac dens los autes dialèctes occitans : lo grope -ti- après vocala dona [z] e l' n intervocalica dispareish en gascon . 

 Istòria 
 En 1822, Ascas annexèt Doazac (nom francés), Doasac en occitan http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=1517.

 Administracion 

 Demografia 

 1822 : annexion de Doasac

 Demografia de Doasac 

 Las donadas de la dreta deu grafic son las de la comuna entièra d'Ascas.

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas damb la comuna

Véser tanben
 Comunas de Tarn e Garona
Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna de Gasconha
Categoria:Comuna de Lomanha
Categoria:Comuna de Tarn e Garona