Lo Castelar (Agenés)

Lo Castelar (Castella en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

 Geografia 
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre del territòri

Toponimia
La prononciacion es [lu,kaste'la]. Las fòrmas ancianas son : Bourboul (ecclesia Sancte Marie de ~) prope Sarinhac, en 1235, Barbol (feodum de ~), en 1259, Castellario (Petri de ~), en 1276, Barbol (Sancti Petri de ~) Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 81-82. Tres luècs son citats : Borbol, Sarinhac e (Lo) Castelar. 

Sarinhac, citat en 1235, deu èsser Savinhac, l'ancian nom de Sent Barç, o de faiçon mens segura l'ostal situat près de Mondon, a l'oèst del Castelar. 

Borbol/Borbon/Borbó (ruisseau de Bourbon sus la mapa IGN https://www.geoportail.gouv.fr/carte) es lo nom d'un riu, mès tanben, segon Durengues citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom del castèl. Es un idronime vengut d'un celtic borv-/borb-/borm-, qu'a lo sens de « bolhiment, gargotament » . Aquel sens sembla ben d'èsser lo de la raiç, mes lo sens celtic de boruo, bormo es de « font cauda »Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 82-83. Durengues, dins son Pouillé Historique du Diocèse d'Agen pour l'année 1789 nomma la glèisa del Castelar, Saint-Pierre de Bourbon, e pus precisament saint Pierre ès liens, « Sent Pèir encadenat (?) » https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/658/mode/2up, signe d'ancianetat segon Bénédicte-Boyrie-Fénié (Antiquitat, nauta Edat Mejana) . Lo Castelar es pas lo nom de la parròquia anciana.

Lo Castelar es lo nom actual del vilatge. Es pas castellanum (fundum), ambe sufixe -anum, coma cresiá Dauzat Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154, mès lo sufixe -are, çò qu'es pus frequent e que se justifica mai que mai pr'amor de l'article. Es un nom plan espandit, ambe de variantas, Lo Cailar (fòrma sincopada : * Lo Castelar > *Lo Castlar > Lo Cailar),  
Le Carlar de Baile (autra fòrma sincopada) o Le Casterar, fòrma gascona qu'a tanben donat plan d'antroponimes. Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, explica castelar per « residéncia senhorala fortificada » e Astor explica lo sufixe -ar, del neutre latin -are, per l'emplaçament, lo site d'un castèl <ref>Jacques Astor, Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la França, Éditions du Beffroi, 2002, p. 207</ref>. Lo sufixe permet pas de saber quora se tracta d'un castèl actual o d'un castèl ancian, a l'epòca de la fixacion del nom, mes l'usatge dona l'impression que lo tipe castelar'' e derivats es emplegat mai que mai per de castels arroïnats e donc sovent despareguts a nòstra epòca.

 Istòria 

 Administracion 

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Ròca Timbaud; es ara del canton del País de Sèrras.

 Demografia 

 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

 Luècs e monuments 
 Caunas de Fontiron

 Personalitats ligadas damb la comuna 

 Veire tanben 
 Comunas d'Òlt e Garona

 Ligams extèrnes 

Nòtas

Categoria:Comuna d'Agenés
Categoria:Comuna d'Òlt e Garona
Categoria:Comuna de Guiana