Lòrp e Senta Aralha

Lòrp e Senta Aralha (Lorp-Sentaraille en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.

Geografia

 Perimètre del territòri 

 Toponimia 
 Lòrp qu'es benlèu aparentat a Lurbe, qui seré en basc lur, « tèrra » e pe/be « devath, en devath ». Lo sens de Lurbe que seré « tèrra baisha », puslèu que « espeluga » (Dauzat) Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 277-278. Que pòt correpóner hòrt plan damb la situacion de Lòrp dens l'arribèra de Salat, meilèu dens çò qui sembla estar una arribèra baisha (altitud un pauc pus hauta au sud, lo terrenh qu'es en penent). Lurbe qu'a ua evolucion quasi purament basca, quan la de Lòrp seré romanica : *Lurbe (tractat damb -ŭ-) > *Lórbe > *Lórb > *Lórp e passatge a ò obèrt pr'amor de l'accion obrenta de -r, çò qui es la sola dificultat de l'explicacion.

 Senta Aralha. Lo nom qu'es atestat, en latin, en 1195 : eccl. Sancte Eulalie Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586. La prononciacion que seré [seŋta'raʎɔ]. Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 38. La senta onorada dens lo nom de la comuna qu'es Aulària de Barcelona (fòrma dominanta de son nom en occitan), en latin Sancta Eulalia, martirizada a Barcelona en 304. L'aferèsi, supression de la vocala iniciala deu segond mot, remplaçada per la vocala finala deu prumèr, de -a final de senta davant la vocala iniciala E- (Dauzat parla d'elision Se tractaré d'elision invèrsa) Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586 que dona, en partent d' Eulàlia, Aulàlia. La seguida que seré Aulària (dissimilacion) > Auràlia (metatèsi) > Aràlia (reduccion deu diftongue) > Aralha (palatalizacion de -l- per lo iòd). Dens l'òrde de l'evolucion fonetica, donat per Maurici Romieu, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, la plaça de la palatalizacion de -l- qu'es convencionala <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 296, per Sentralha (Òut e Garona)</ref>. Véser tanben Senta Aulària.

 Istòria 

 Lòrp e Senta Aralha que fusionèn entre 1790 e 1794 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34809.
 La comuna qu'èra oficialament Sentaraille e en 1971, que vengó Lorp-Sentaraille http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34809.

 Administracion 

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Sent Líser; qu'es ara deth canton  des Portes du Couserans'' (en francés), donc de Las Pòrtas de Coserans.

 Demografia 

 Lòcs e monuments 

 Personalitats ligadas amb la comuna 
 Aristide Bergès (1833-1904)

Véser tanben
 Comunas d'Arièja

 Ligams extèrnes 

 Nòtas e referéncias 

Categoria:Comuna d'Arièja