Suc e Sentenac

Suc e Sentenac (Suc-et-Sentenac en francés) es una anciana comuna occitana del Comtat de Foish e del Vic de Sòs, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es fusionada dins la comuna novèla de Val de Sòs que ne ven una comuna delegada.

Geografia

Perimètre del territòri

Toponimia
Suc
La prononciacion es [syk]. Las fòrmas ancianas son villa de Such en 1182, Suc en 1243, villa de Succols en 1272, Succo en 1385, Suc en 1385, 1390, 1445 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr) Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 417-418.
Segon los Féniés, Suc es una varianta del pre-indoeuropèu *kuk, que se tròba tanben dins tuc, tuca o truc, e qu'a lo sens de « puèg, puèg arredondit, autura » Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 191 e p. 70. Dauzat e Rostaing i veson lo « provençal » suc, « cap » Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 665, mès aquel sens occitan del mot s'explica pel precedent e lo bestorn per una metafòra corporala s'impausa pas per un mot qu'èra probablament dejà un oronime abans lo latin.
Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Suc ven de l'occitan suc, mot d'origina preceltica qu'a le sens de « cima de montanha, puèg, autura de travèrses arredondits ». Segon Astor, citat per Patrici Pojada, Suc ven del preceltic tukk > *tsukk > suc en occitan, « cima ». Segon Patrici Pojada, en occitan, un suc, mot d'origina prelatina es una cima, una autura, al sens figurat le dessús del cap (d'aquí les vèrbes ensucar e assucar).
Sentenac
La prononciacion es [sente'nak]. Las fòrmas ancianas son villa de Sentenac en 1182, Sentenaco en 1246, villa de Sentenaco en 1272, Sentenac en 1385-1390, Sentenhac en 1445, Sentenac cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr)Patrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 405-406.
Dauzat e Rostaing explican les autres dos Sentenac d'Arièja per un nom d'òme *Sentennus, tirat de Sentius, ambe'l sufixe -acum Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 638, a Sainteny, latinizacion del sufixe gallic -āco(n). Probable que l'explica val tanben per aqueste Sentenac. L'ipotèsi del nom latin Centenius, atestat, convendriá pas : auriam *Sentenhac; mès poiriá servir per las comunas francesas de Sainteny (Marga) e Santeny, que Dauzat e Rostaing restacan a *Sentennus.
Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Sentenac ven del nom romanic de persona Centinus, ambe'l sufixe -acum. Astor, citat per Patrici Pojada, es per lo nom latin d'òme *Sentenus, inferit de Sentius. Segon Xavier Delamarre, Sentenac pòt venir de l'etime cintinācon, la proprietat de *Cintinos, o de l'etime sentiniācon, la proprietat de Sentinios [mes Delamarre cita tanben Sentinos, nom tanben atestat e que conven milhor]; son de noms celticsXavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 114, 236, 292, 306 e 365.
Segon Patrici Pojada, Sentenac es compausat d'un nom d'òme, benlèu Sentinus o Sentenus, ambe'l sufixe -acum; Sentenac èra donc la proprietat d'un d'aquelis mèstres. 

Istòria
 Sentenac foguèt annexat a Suc entre 1790 e 1794 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36859.

Administracion

 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vic de Sòs; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc de Savartés.

Demografia

Lòcs e monuments

Cultura
L'escais dels sucatèlhs es les grapaus (pr'amor de las fonts nombrosas que i a) e l'escais de las gents de Sentenac es las sinsòlas, pr'amor de l'ensolelhament (lo vilatge es sus un travèrs expausat al sud-oèst). I a tanben las tancalhas per Sentenac e las portanèlhas per Suc, pr'amor d'un biais diferent de nommar la cleda. I a tanben les manjacorrejòls a Suc, les tèrragalhaires e les gorbilhaires a Sentenac. Se cita d'expressions : 
 Gascons de Suc, cuol de boçut, terregalh a l'ola, terregalh a l'òrt, una tripa d'ase, un bèl pet de pòrc;
 Gascon de Suc cuol de boçut, gascon de Sentenac cuolh de sac;
 Les de Sentenac, cuol de sac, correjòl a l'ola, correjòl a l'òrt, d'una tripa d'ase e d'un pet de pòrcPatrici Poujade, Dictionnaire toponymique de l'Ariège, ed. IEO d'Arièja, 2021, p. 405 e 417. 

Personalitats ligadas amb la comuna

Véser tanben
 Comunas d'Arièja
Ligams extèrnes

Nòtas e referéncias

Categoria:Comuna d'Arièja
Categoria:Comuna del Comtat de Fois