Lairitz e Montcassin

Lairitz e Montcassin Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 159-160 (Leyritz-Moncassin en francés) es ua comuna agenesa de Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre deu territòri

Toponimia
 Lairitz es atestat au sègle XIII, Layritz (parrochia Sancti Petri de ~). La dificultat es pas l'etime, lo latin latericiu(m), mès son sens quand lo nom se fixè. Lo sens d'origina es « de teula de bastir, en teula de bastir, maçoneria de teula de bastir »  Dauzat li dona lo d'un mot pirenenc, lairís, lairissa, « expausat au sorelh », que Simin Palai expausa dab un punt d'interrogacion, e qu'a benlèu ua origina auta Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 393, a Layrisse. Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi la proposicion de Negre, lo sens de « terrenh inculte que sèrv de pastenc comun »  . Per Lairiça, Miquèu Grosclaude, aima mei latericia, dab lo sens de « (construccion) en teulas de bastir »Michel Grosclaude et Jean-François Le Nail, Dictionnaire toponymique des communes des Hautes-Pyrénées intégrant les travaux de Jacques Boisgontier, Conseil Général des Hautes-Pyrénées, 2000 https://www.archivesenligne65.fr/article.php?laref=1094&titre=layrisse.
 Montcassin. Las fòrmas ancianas son : Montis Cassini (in pertinenciis castrorum ~), en 1293, Montcassin (parrochia de ~), au sègle XIII, Montiscasini ecclesia de ~), en 1310. Montcassin pòrta lo nom de l'abadia benedictina de Monte Cassino en Itàlia  .
 Luçac (glèisa e anciana parròpia, situada a l'extremitat de la comuna, près de la RD 120). Se lo nom es lo medish que peus autes Luçac, ven d'un nom latin d'òme Lucius, dab lo sufixe -acu(m) Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 401, a Licy-ClignonBénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 204-205, per Lussac (Gironda), latinizacion deu sufixe gallés -āco(n). Luçac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste Lucius. Negre aimava mèi Luccaeus, idèa [pas la mèi probabla] que los Féniés tòrnan préner Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 148.
 Notre-Dame-des-Prés (en francés), glèisa e anciana parròpia, situada au nòrd de la comuna.

Istòria
 Lairitz e Montcassin èran de la ciutat deus Nitiobròges e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de los plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èran de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII Jean Burias, Atlas Historique français, Agenais, Condomois, Bruilhois, CNRS, 1979. A quauques km, la diocèsi de Vasats començava a Castèlgelós https://web.archive.org/web/20161115015531/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom.
 En 1839, las comunas de Lairitz e de Montcassin fusionèn http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=19059.

Administracion

 I a quauques contradiccions dens la lista deus cònsols trobada suu siti annuaire mairie
 Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Castèlgelós; es adara deu canton de Les Forêts de Gascogne (en francés), donc Los Bòscs (las Ahorèsts ? las Seuvas ?) de Gasconha.

Demografia
Demografia de Lairitz, pui de Lairitz e Montcassin

 En 1793, la municipalitat èra Villefranche, Anzex et Leyritz (en francés), donc Vilafranca deu Cairan, Anzèth e Lairitz. 

Demografia Montcassin
Demografia

 Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Lairitz e Montcassin.

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas dab la comuna

Véser tanben
 Comunas d'Òut e Garona
Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna d'Agenés
Categoria:Comuna de Gasconha
Categoria:Comuna d'Òlt e Garona