Talairan

Talairanhttps://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11d.htmlhttps://web.archive.org/web/20161001194534/http://ostal.sirventes.pagesperso-orange.fr/t.htm (en francés tanplan coma en occitan; Talayrà en grafia de Savartés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Toponimia
Talairan
Las atestacions ancianas son : Colusianum = Talairanum en 834; Castrum de Talayrano en 1271; Talayra en 1280; Talinieranum en 1319; Taleyranum en 1416; Talayran al sègle XIV; Tallayra en 1538; Talhayra en 1538; Tailleiran en 1687; Talairan en 1781; Talayrà en 1912 (prononciacion) (Savartés). 
Segon Dauzat e Rostaing, Talairan vendriá del nom galloroman [en principi, d'origina gallica] d'òme Talarius, ambe'l sufixe -anum Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 668; los Feniés precisan pas l'origina de Talarius Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 124.
Delamarre considèra (coma Dauzat e Rostaing) que *Talarios (inatestat, mes probable) es un nom gallic; per venir toponime, lo nom es derivat en -anon (derivacion neutra singulara en lenga celtica). Talairan èra la proprietat de *Talarios Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 245, 308, 367.
Forcas
Forcas es al sud de Talairan. Lo lòc sembla mai o mens desparegut. A costat, se vei la mencion de St-Rome (Sant Roma < Sant Roman ambe reculament de l'accent). I aviá de minas de fèrre. Aquel terrador ambe lo de Fenolhièras formava lo priorat de Sant Roman, unit a l'abadiá de La Grassa. 
Las fòrmas ancianas son : Ecclesia S. Romani de Furca en 1119, Furchae en 1208, Villa de Furciis en 1215, Sanctus Romanus de Furchis en 1220, Bastida de Furcis en 1271, Villare de Furchis en 1280, Forquas al sègle XIV, Forcas en 1538 Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 153, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f245.item.texteImage .
Lo tipe Forca, « crosament de camins » ven del latin fŭrca, meteis sens Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 298, a Fors. Sul site (véser la mapa IGN), un pichon camin pas enquitranat se destaca cap al nòrd de la RD 40, çò que pòt donar idèa de la motivacion del nom.
Fenolhièras
Fenolhièras es a l'extremitat sud de la comuna, près de la comuna de Quentilhan. Lo lòc sembla redusit a un bastiment sus la mapa. 
Fenolhièras formava ambe Forcas lo decimari de Sant Roman. Las fòrmas ancianas son : Villa Foniliarias en 959, Fenolheriae in Terminesio en 1263, Fenolyeras en 1538 Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 136, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f228.item.texteImage .
Lo nom del lòc s'explica per la preséncia de fenolhs salvatges o per la cultura del fenolh. Es format del latin fenuculu-, « fenolh », ambe'l sufixe femenin -aria, lo tot al plural, çò que dona una valor collectiva.
Treviac
I a Treviac Naut, que sembla lo site d'origina, e Treviac Bas, los dos al sud o sud-sud-oèst de Talairan e los dos, mai que mai lo primièr, semblan isolats e fòrça despoblats. 
Treviac es un ancian priorat del vocable de Sant Martin, unit a l'abadiá de la Grassa. Las fòrmas ancianas son : Villa Triviaci..., ecclesia Sancti Martini de Triviaco en 1119, Castrum de Treviaco en 1208, Treuracum, comprene Treviacum, en 1208, Ecclesia de Terinaco, comprene Treviaco, en 1360, Triniacum, comprene Triviacum, en 1366, Traviac al sègle XIV, Ecclesia Sancti Martini de Treviaco en 1479, Villatrinas cum ecclesia Sancti Martini en 1521, Trévyac en 1538, Tréviac en 1538, Trebiac en 1730, Trevia als sègles XIII-XVIII Abbé Sabarthès, Dictionnaire topographique du département de l'Aude, 1912, p. 452, legir en linha https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k110095d/f544.item.texteImage .
Lo nom es de segur pus ancian que lo priorat e remembra una proprietat antica, la de Trebius, nom latin atestat, o benlèu un autre nom, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -acon.

 Istòria 

 Administracion 

Demografia

 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

Lòcs e monuments

Personalitats ligadas amb la comuna

Véser tanben
 Comunas d'Aude

Ligams extèrnes
 Talairan sul site de l'Insee

Nòtas

Categoria:Comuna de Lengadòc
Categoria:Comuna d'Aude