Sent Estròpi de Bòrn

Sent Estròpi de Bòrn Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 229-230https://web.archive.org/web/20170602164253/http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/  (Saint-Eutrope-de-Born en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Geografia
Lo capluèc de la comuna es a Sent Bebian, en situacion centrala, mas lo vilatge pus important es Bòrn. L'escòla mairala es a Sent Bebian e l'escòla primària a Bòrn https://www.annuaire-mairie.fr/etablissement-scolaire-saint-eutrope-de-born.html. Las construccions recentas se despartisson mai que mai entre Bòrn e Sent Bebian.

vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.

Perimètre del territòri

Toponimia
 Bòrn, atestat en 1271 (Born (parrochia de ~))  vendriá, segon Dauzat e Rostaing, d'un prelatin borna, « font », qu'a donat lo nom d'un tipe de riu, la Borne Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 98. Son seguits per Astor (citat per B. Boyrie-Fénié), e Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta tanben la proposicion, mas se demanda, per Bornèl, vilatge situat a qualques km e definit coma un pichon Bòrn, del nom d'un castèl que deu èsser lo de Bòrn, se lo sens es pas, coma en catalan, lo de « liça », o, coma en ancian occitan, lo de « bòrd » (Bòrn es al bòrd (al bòrn) d'un planòl). La prononciacion es [bɔr] .
 Sent Estròpi. Es lo nom d'un avesque de Santas (lo primièr ?), Eutropius. La fòrma d'evolucion normala, *Eutròpi, es inusitada dins la region e remplaçada per Estròpi, per atraccion del vèrbe estropiar. La prononciacion es [seŋtes'trɔ'pi de'bɔr]Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 597. Se ditz que cal pas samenar las mongetas e los milhòcs per Senta Estròpia, o Sent Estròpi (lo 30 d'abril), perqué seràn estropiats.
 Sent Vevian ( o puslèu Bebian : veire Sent Bebian, en parlar non betacista, e l'atestacion de 1271, citada per B. Boyrie-Fénié, Sancto Bebiano (Parrochia de ~) , a una data que la confusion de v e de b èra pas possibla al nòrd de l'Agenés) es lo nom d'un autre avesque de Santas, al sègle V (puslèu que d'un dels 40 martirs de Sebastea o Sebasteia o tanben Sebaste http://nominis.cef.fr/contenus/saint/2126/Saint-Vivien.htmlhttp://nominis.cef.fr/contenus/saint/9885/Saint-Vivien.html). La prononciacion es [seŋbe'βja de'bɔr] . 
 Barbas (nom francés) fai pensar a Barbas (Lorena), que ven benlèu del nom latin d'òme Barbatius (fundus), ambe d'atestacions Barbes, en 1186, Barbas, en 1240, Barbaix, en 1337.Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 52. Dins un Barbatius francés, i es antepausat (passa a la sillaba precedenta) e dona teoricament *Barbais (cf. palatiu (m) > palais). Pr'aquò, en occitan, palatiu(m) dona l'occitan vièlh palatz, pretium dona prètz e Barbatius donariá *Barbatz, puèi eventualament Barbaç (fòrma grafica suggerida).
 Piis (en francés) : cal comprene Pi(n)s, probablament. 
 Villas o Villars (en francés) correspond normalament a Vilars en occitan. Lo mot vilar, del latin villare, designa una partida de la villa, donc un vilatjòt, una bòria, un luèc apartat... Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 715. Una de las fòrmas francesas fa pensar que l'r es mut.
 Lugagnac (en francés), donc en occitan Luganhac, pichona parròquia d'abans 1789 https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/432/mode/2up deu venir, coma los autres luècs d'aquel nom, del nom d'òme latin Lucanius e del sufixe -acumAlbert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 417 , latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Luganhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Lucanius.

Istòria
 De 1793 a 1801, la comuna, devat lo nom de Born, fuguèt capluèc de cantonhttp://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4947; adara Bòrn es pas capluèc de comuna. Bòrn èra pas una vila (un vintenat de fuècs, segon Durengues https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/426/mode/2up), mas èra milhor plaçada qu'adara per las comunicacions : èra sul camin de Castilhonés a Montflanquin per Bornèl e Montaut Le Jeune https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini cercar Born, 47210 Saint-Eutrope-de-Born.
 En 1826, la comuna annexèt Piis e Villas (noms francés) http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4947.

Administracion


 Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilarial; es ara del canton de Le Haut Agenais Périgord (en francés), donc del Naut Agenés Perigòrd.

Demografia

 1826 : annexion de Piis e de Villas (noms francés)
 En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

Luècs e monuments
 Castèl de Bòrn, del sègle XV e fòrtament modificat, près de Bòrn
 Castèl de Scandaillac (nom francés) : Escandalhac ? Es del sègle XIII e fuguèt modificat al sègle XVI. Es pres de Sent Estròpi, ancianament Sent Estròpi d'Escandalhac https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/420/mode/2up.
 sièis glèisas, en general del sègle XIV al sègle XVI : Barbaç, Bòrn, Luganhac, Pins, Sent Bebian e Sent Estròpi http://www.patrimoine-religieux.fr/eglises_edifices/47-Lot-et-Garonne/47241-Saint-Eutrope-de-Born. 

Personalitats ligadas emb la comuna

Veire tanben
 Comunas d'Òut e Garona
Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna d'Agenés
Categoria:Comuna de Guiana
Categoria:Comuna d'Òlt e Garona