Jalhan

Jalhan (Jaillans en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

Geografia
Jalhan es situat a 13 km a l'èst de Rumans.
Las municipalitats los mai prèps son Ostun, Bèlregard de Barret, Aimue e Sant Pau de Rumans.


 Comunas vesinas 
    400px|left|Distanças e posicion relativa


Toponimia

 Atestacions istoricas 
Las atestacions istoricas donaas per Brun-Durand son Jaillans (1236), Jailhas (1240), Jallas (1251), Jallians (1280), Dominus de Jailhanis (1459), Jalhians (1670), Jallians (1670)J.Brun-Durand, Dictionnaire topographique du département de la Drôme, Paris, Imprimerie nationale, 1891, p.181, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k392934/f267.item. Las atestacions parroquialas son Cura Nostre Domine de Jaillanis (1406), Cura Jalhanis (1640), Ecclesia Sancte Marie de Jalianis (1118), Ecclesia Sancte Marie de Jalliano (1152), Sancta Maria de Jallanis (1204), Claustrum de Jaillas (1240), Prioratus de Jalhanis (Sègle XIV).

 Atestacions occitanas 
Frederic Mistral a ortografiat en nòrma mistralenca dins Lou Tresor dóu Felibrige lo nom de la comuna de doas biais: Jaians e JalhansF.Mistral, Lou Tresor dóu Felibrige, T.2, G-Z, Marcel Petit C.P.M., 1979, p.150, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7486f/f157.item. Precisa per la fòrma Jalhans qu'es la fòrma daufinenca. Se pòt notar que lo nom de la comuna en francés es l'unic nom de luòc donat per aquest intraa. Las doas fòrmas s'aplican adoncas per la comuna. Mistral indica tanben que lo nom vendriá dau roman Jallians, Jailhan, Jallas, e dau bas latin Jalhanum.

 Etimologia 
Bouvier pensa que lo toponim ven probablament dau nom de persona GalliusJC.Bouvier, Noms de lieux du Dauphiné, Bonneton, 2002, p.53. Es tanben l'ipotèsi retenguá per Holtus, Metzeltin e Schmitt que veson en Gallius una origina comuna per Jalhans, Galhan (departament de Gard), Galhan de Medòc (departament de Gironda), Gajano (Espanha) e los toponims Gagliano en ItàliaG.Holtus, M.Metzeltin, C.Schmitt, Christian, Latein und Romanisch: Historisch-vergleichende Grammatik der romanischen Sprachen, seccion 111. Gemeinromanische Tendenzen IX. Onomastik / Tendances communes aux langues romanes IX. Onomastique, Volume 10.1515/97, https://web.archive.org/web/20211231084612/https://ur.booksc.eu/book/62612343/fe6550. Coma la palatalizacion dau -ga- en Nòrd Droma es mai anciana que la primièra atestacion istorica qu'avèm per JalhansJC.Bouvier, Les parlers provençaux de la Drôme, Librairie C.Klincksieck, Paris, 1976, p.71, l'ipotèsi d'una origina en Gallius o Gallianus es solida. 

A.de Coston, un saberut locau de la fin dau sègle XIX, s'apièja sus los estudis de Houzé per donar coma origina dau toponim lo radical celtic caill, que vau dire bòsc, e fau lo liame amb lo fach qu’una glèisa primitiva seriá estaa construcha en 777 sus lo luòc onte fuguèt tuaa una bèstia ferotja que desolava lo país, alora cobert de bòscBulletin de la Société d'archéologie et de statistique de la Drôme, Société d'archéologie, d'histoire et de géographie de la Drôme, 1871, p.61, https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5432210g/f63.item. Aquest explicacion sembla per lo mens pauc cresibla.

Enfin, l’ipotèsi d'un nom de comuna venent dau nom d’aquela bèstia ferotja, nomaa la JalhaLa Jaille, Bulletin municipal de la Commune de Jaillans, No.2, Nov 2014 - Jan 2015, p.2, https://web.archive.org/web/20220102140252/http://static.reseaudescommunes.fr/cities/209/documents/c34kg7320d1gygc.pdfL.Moutier, Dictionnaire des dialectes dauphinois, IEO Drôme et Ellug, 2007, p.445, es dau domèni dau patrimòni culturau locau, de sos contes e legendas.

 Realizacion fonetica e toponim occitan 
La fòrma Jalhans donaa per Mistral aviá probablament per objectiu de marcar una realizacion locala especifica quand Jaians seriá la fòrma generala. La transcripcion en -lh- poiriá esser lo testimoniatge de la palatalizacion de -l- davant un iod, fenomèn caracteristic d'una larja part de DromaJC.Bouvier, Les parlers provençaux de la Drôme, Librairie C.Klincksieck, Paris, 1976, p.88.

La comuna es dins l'aira de reduccion de la realizacion palatala [d͡ʒa] (venguá de -ga) en [ʒa]JC.Bouvier, Les parlers provençaux de la Drôme, Librairie C.Klincksieck, Paris, 1976, p.48.  

Lo manten de la -s- finala se justifica etimologicament, tot en sachent que la -s- finala s'amudísJC.Bouvier, Les parlers provençaux de la Drôme, Librairie C.Klincksieck, Paris, 1976, p.260. 

Lo nom de la comuna en occitan deuriá adoncas esser Jalhans, e la realizacion fonetica, en atesa de confirmacion per una enquista de terren, deuriá esser [ʒaˈʎɑ̃].

Istòria

Administracion

Demografia

Luòcs e monuments

Personalitats ligadas amb la comuna

Veire tanben
 Comunas de Droma

Ligams extèrnes

Nòtas

Categoria:Comuna de Droma
Categoria:Comuna occitana dau Daufinat